Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022.pdf

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed Hier beschrijven we het hoofddoel voldoende en optimaal gespreid gemeentelijk vastgoed binnen het programma Utrechts Vastgoed. We kijken terug op de resultaten van afgelopen jaar en prognosticeren per portefeuille hoe we verwachtten hoe het doel zich zal ontwikkelen.

4.4.1 Multifunctionele accommodaties In Utrecht zijn enkele multifunctionele accommodaties (MFA’s) gebouwd. Het grootste aantal rond de millenniumwisseling. De multifunctionele accommodaties zijn bedoeld als een centrale plek in een buurt of wijk, waar de gebundelde voorzieningen samen meer maatschappelijke waarde creëren dan afzonderlijk van elkaar. De inhoudelijk voordelen van de MFA’s kwamen echter in de schaduw te staan van de complexe organisatorische vraagstukken die in de

Figuur 12: Multifunctionele accommodaties

complexen speelden en soms nog spelen. Ondanks dat het bouwen en beheren van een MFA best complex is, is het met een verdichtende stad onvermijdelijk dat er dicht op elkaar gebouwd wordt. Daarbij zien we ook een maatschappelijke vraag naar meervoudig ruimtegebruik. De afgelopen jaren zijn er doorontwikkelingen ontstaan op de MFA’s, waar geleerd is van de beheer- en organisatievraagstukken die spelen in de bestaande MFA’s. De vorm die het meest hierop lijkt, zijn de Utrechtse kindcentra die onderdeel vormen van het programma Onderwijs. Inzet voor de komende jaren blijft dan ook het verbeteren van de structuren en afspraken in de bestaande MFA’s, en het implementeren van de geleerde lessen en ervaringen in andere samenwerkingsvormen in het maatschappelijk vastgoed. De opgedane ervaring met de aanpak van de vier MFA’s in Leidsche Rijn, leert dat aandacht hiervoor noodzakelijk is en blijft. In de verschillende investeringsprojecten worden de

beheer- en organisatievraagstukken gelijkwaardig aan het bouwproces ontwikkeld. Zo wordt aan de voorkant ingezet op heldere structuren en afspraken en het vastleggen van deze structuren en afspraken vóór aanvang van de bouwwerkzaamheden. De theorie is eenvoudig, de praktijk complex. Des te belangrijker om de geleerde lessen uit de bestaande MFA’s toe te blijven passen. Juist om te waarborgen dat er in nieuwe situaties een duurzame en succesvolle samenwerking kan ontstaan, met meerwaarde voor onze stad, en de aandacht niet voortdurend hoeft te gaan naar beheer- en organisatievraagstukken. De financiële verantwoording van de renovatie van de vier MFA’s in Leidsche Rijn en Vleuten – De Meern wordt gerapporteerd via het programma Onderwijs (middels de Voortgangsrapportage onderwijshuisvesting in het najaar). 4.4.2 Cultuur De portefeuille cultuur bestaat uit diverse panden die worden ingezet als theater, museum, poppodium, atelier/werkplaats of als kantoorruimte. Meerjaren Strategisch Programma Cultuur Voor de portefeuille Cultuur is in nauwe samenwerking met het beleidsveld een Meerjaren Strategische Programma (MSP) in ontwikkeling. De basis hiervan is een nulmeting van de portefeuille met als doel te

Figuur 13: Spreiding portefeuille Cultuur

komen tot een visie waar beleid, vraag & aanbod, nieuwe ontwikkelingen en financiën worden samengebracht. Zodoende kunnen de ambities van het College van Burgemeester & Wethouders worden vertaald naar een actueel en toekomst bestendig portefeuillemanagement. De nulmeting inclusief een klanttevredenheidsonderzoek heeft in 2020 plaatsgevonden. Uit de nulmeting is o.a. naar voren gekomen dat de culturele voorzieningen zich concentreren met name in het centrum van Utrecht. Om meer aan te sluiten bij de ambitie van het college en de RSU zal er een slag gemaakt moeten worden als het gaat om de spreiding van culturele voorzieningen over de stad. Volgens een schatting is ca 20-30% van de panden waarin een culturele voorzieningen in de stad is gevestigd in handen van de gemeente Utrecht. Nagenoeg de gehele cultuurportefeuille van het permanent beheer zit op kostprijs dekkend huurniveau. Bij tijdelijke invullingen is veelal sprake van een culturele invulling via leegstandsbeheer. Deze panden zijn doorgaans niet op kostprijs dekkend niveau verhuurd en zitten verspreid door de gehele portefeuille vastgoed. Het beleidsveld heeft haar ambities en wensen vanuit de cultuurnota ‘Kunst kleurt de stad’ vertaald naar een uitvoeringsnota.

Een kader waarin de vraag naar culturele meters nu, voor de middellange en lange termijn worden geconcretiseerd en benoemd voor welke onderwerpen verdere uitwerking nodig is. De

35 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

inzichten vanuit de nulmeting zijn hierin meegenomen, denk o.a. aan spreiding van culturele voorzieningen over de stad. De raad heeft deze uitvoeringsnota maart 2022 vastgesteld. Hieruit voortvloeiend heeft de gemeente met het broedplaatsennetwerk begin 2022 een convenant gesloten. Een inspanningsverplichting om gezamenlijk te onderzoeken hoeveel (betaalbare) vierkante meters waar en op welke wijze in de stad gerealiseerd kunnen worden. In 2022 worden deze onderzoeken opgestart en zal ook vastgoed hierin participeren. De nulmeting vormt samen met de kaders vanuit het beleidsveld een fundament van waaruit proactief meegedacht kan worden hoe vraag & aanbod optimaal op elkaar kunnen aansluiten en bouwstenen oplevert voor een meerjaren programmering en investeringsplanning. In 2022 wordt het Meerjaren Strategisch Programma (MSP) afgerond. Naar aanleiding van de uitkomsten van het klanttevredenheidsonderzoek zullen ook de culturele partners uit de stad een plaats krijgen bij de totstandkoming. Deze professionalisering van het vastgoedbeleid draagt zodoende bij aan maximaal creëren van maatschappelijke waarde met vastgoed voor de stad. Door de groei van de stad is de verwachting dat de vraag naar culturele voorzieningen zal toenemen en daarmee de portefeuille Cultuur in aantal m2 zal toenemen. Hierbij wordt aangesloten bij de Cultuurnota 2021 – 2024 Kunst kleurt de stad.

Met diverse subsidies stimuleert de gemeente een gevarieerd en vernieuwend cultuuraanbod voor iedereen, in alle Utrechtse wijken. Zo wordt op het Berlijnplein in Leidsche Rijn een nieuwe culturele voorziening ontwikkeld waar verschillende kunstdisciplines zoals een combinatie van maken en presentatie bij elkaar komen. Aan de zuidkant van de stad is in de nieuw te ontwikkelen stadswijk Merwede een nieuw wijkcultuurhuis gepland. Om inzicht en overzicht te krijgen en behouden is voor Cultuur een dashboards ontwikkeld. Databronnen worden aan elkaar gekoppeld zodat valide vastgoed informatie beschikbaar is en samen wordt gebracht om proactief te sturen. Hiermee kan het beschikbare vastgoed efficiënter worden ingezet, zijn kostprijzen, inkomsten, status, leegstand en omvang op ieder moment voor handen en draagt bij aan een betere analyse en besluitvorming.

4.4.3 Erfgoed De portefeuille Erfgoed omvat objecten en terreinen, die beschermd zijn als monument, of waarvan op enige wijze is aangegeven dat ze van cultuurhistorisch belang zijn. Het gaat om gebouwen en terreinen die de stad van oudsher in bezit heeft, om eigendom dat is verworven voor eigen gebruik vanwege het belang voor de stedelijke samenleving (Amelisweerd/Rhijnauwen) of vanwege het belang van die objecten op zichzelf (o.a. torens en forten). Het behoud van dit bezit is van grote betekenis voor de stad en het bezit ervan dient een stedelijk belang.

Figuur 14: Spreiding portefeuille Erfgoed

Een aantal monumenten vragen wel onderhoud maar er staat geen kostprijs dekkende huur tegenover. Bijvoorbeeld de torens. Een deel van het erfgoed zit in andere portefeuilles, omdat het daar functioneel in thuis hoort zoals o.a. de Stadsschouwburg in de portefeuille Cultuur en het Stadhuis in de portefeuille Eigen huisvesting. Nulmeting en Meerjaren Strategisch Programma Erfgoed Ook voor de portefeuille Erfgoed, in nauwe samenwerking met het beleidsveld, is een nulmeting uitgevoerd. Deze portefeuille bevat monumenten die in eigendom zijn van de gemeente en geen ander beleidsdoel dienen en heeft een omvang van 196 objecten waarvan 103 rijksmonumenten en 8 gemeentelijke monumenten verdeeld over 6 categorieën: 1.

Forten

2.

Torens

3.

Landgoederen

4.

Werfkelders

5.

Steedes, dierenweides & educatieve tuinen

6.

Overig

De portefeuille Erfgoed vervult een speciale rol binnen het gemeentelijk vastgoed. Een groot deel van de objecten in deze portefeuille genereert geen of onvoldoende huur om de kosten te dekken, zij vervullen wel een grote betekenis voor de stad. De nulmeting laat zien dat de hoge instandhoudingskosten en de lage opbrengstpotentie een belangrijke oorzaak is van dit verschil. Verder laat de nulmeting zien dat tussen 2022-2024 een piek in de onderhoudskosten te verwachten is voor de tweede categorie: de torens. Voor het erfgoed zijn er vele subsidiemogelijkheden. Om hier optimaal gebruik van te kunnen maken, moet dit tijdig aangevraagd worden. Geconcludeerd kan worden dat door hiaten in het proces, planning en rolverdeling, in het verleden subsidiekansen niet optimaal zijn benut. De conclusies en aanbevelingen uit de nulmeting vormen samen met een richtinggevend kader vanuit het beleidsveld een fundament voor het ontwikkelen van een Meerjaren Strategisch Programma (MSP) Erfgoed. Parallel wordt een financiële meerjaren strategie uitgewerkt met een overzicht van ((rijks)subsidieregelingen) waardoor naast instandhouding ook andere ontwikkelingen financieel ondersteund kunnen gaan worden. Deze visie is nodig om aan de zorgplicht te blijven voldoen en kansen te benutten voor het creëren van maatschappelijke meerwaarde.

De uitdaging is om de ambities van het college te vertalen naar actueel en toekomstbestendig portefeuillemanagement. Daarbij wordt gekeken wat de waarde in de brede betekenis van dit vastgoed is. Kortom: het erfgoed van betekenis te laten zijn voor de identiteit van Utrecht met de volgende invalshoeken: •

Behoud van erfgoedwaarde

•

Invulling maatschappelijke waarde voor en door inwoners (jong & oud) en met behulp van cultuur en onderwijs te laten participeren en hierover te communiceren

•

Voorbeeldfunctie: als showcase/inspiratie voor andere eigenaren. 37 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Ook voor Erfgoed is een dashboard ontwikkeld. Databronnen zijn aan elkaar gekoppeld zodat valide vastgoed informatie beschikbaar is en samen wordt gebracht om proactief te sturen. Hiermee kan het beschikbare vastgoed efficiënter worden ingezet, zijn kostprijzen, inkomsten, status, leegstand en omvang op ieder moment voor handen en draagt bij aan een betere analyse en besluitvorming. Een dashboard als template ontwikkeld en dus ook voor alle andere vastgoedportefeuilles geschikt en inzetbaar. Torens De kerktorens met hun klokken en uurwerken zijn bijzonder onroerend goed, dat sinds de Franse tijd (1795 – 1813) eigendom van de overheid is. Van oudsher hadden kerktorens een aantal belangrijke publieke functies, zoals uitkijkpost, gevangenis en tijdsaanduiding. De in sommige torens aanwezige beiaard (= carillon, klokkenspel) dient als openbaar muziekinstrument. Hoewel de kerktorens over het algemeen een eenheid vormen met de bijbehorende kerkgebouwen, werden zij vanwege deze publieke functies bij de Staatsregeling van 1798 als aparte gebouwen gezien. De eigenlijke kerkgebouwen zijn op grond van deze Staatsregeling bij de diverse kerkelijke gemeenten gebleven, terwijl de torens bij de burgerlijke gemeenten werden ondergebracht.

De volgende torens zijn in bezit van de gemeente toren St Willibrordkerk Vleuten, toren kerk Blauwkapel, Domtoren, Buurtoren, Geertetoren, Jacobitoren en de Nicolaitorens. Op dit moment is de restauratie van de Domtoren in uitvoering. Het restauratieproject Domtoren verloopt voorspoedig en binnen de kaders (financieel en planning technisch). In de Voortgangsrapportage restauratie Domtoren voorjaar 2022 leest u daar meer over. De restauratie valt onder de gemeentelijke regeling risicovolle projecten.

Forten Sinds het einde van de vorige eeuw is de gemeente Utrecht de eigenaar van acht rijks monumentale forten behorend tot de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) , zijnde Fort aan de Klop, Fort de Gagel, Fort Blauwkapel, Fort De Bilt (noordzijde) en de Vier Lunetten. De NHW is een 'Nationaal Landschap' en het grootste rijksmonument. De NHW is in 2020 door Nederland voorgedragen voor UNESCO Werelderfgoed als uitbreiding op de Stelling van Amsterdam. Afgelopen juli is de NHW daadwerkelijk aangewezen als Werelderfgoed en samen vormen ze de ‘Hollandse Waterlinies’. De aanwijzing als werelderfgoed is belangrijk voor het bewaren en ontwikkelen van de forten en voor het toerisme. Afgelopen jaren is door de gemeente met financiële bijdragen van Rijk en Provincie een grote inspanning geleverd om invulling te geven aan het in 1997 door de raad vastgestelde programma “Van Geheim naar Publiek Domein”. De forten werden gerestaureerd en kregen een nieuwe bestemming en werden hiermee meer toegankelijk gemaakt voor het grote publiek. Fort de Gagel is het laatste fort dat nog herontwikkeld wordt vanuit dit programma. Momenteel is de uitvoering in volle gang. Verwacht wordt dat het fort eind 2022 toegankelijk is voor publiek. Werfkelders Afgelopen jaren heeft de gemeente bij enkele werfkelders de gewelven opnieuw waterdicht gemaakt naar aanleiding van lekkages.

Hierbij wordt samengewerkt met het Programma Wervengebied en particuliere (mede)eigenaren. In samenwerking met het Programma Wervengebied wordt nu gekeken naar de aanpak van de overige werfkelders in eigendom van VGU.

4.4.4 Gemeentelijke huisvesting De kern van het huisvestingsaanbod is twee hoofdlocaties, meerdere gebiedsgerichte locaties en een flexibele schil van huisvesting bij partners in de stad. Op deze manier houden we verbinding met de stad en creëren we flexibiliteit om de groei van het aantal ambtenaren op te vangen. Om richting te geven aan de toekomstige ontwikkeling van het aanbod wordt een nulmeting uitgevoerd en een Meerjaren Strategisch Programma opgesteld. Nulmeting en Meerjaren Strategisch Programma Ook voor Gemeentelijke huisvesting is er de behoefte om het vastgoed optimaal aan te laten

Figuur 15: Spreiding portefeuille Gemeentelijke Huisvesting

sluiten op de veranderende vraag. Niet alleen voor de korte termijn; strategische sturing op de middellange en lange termijn is ook gewenst. Om het primaire belang van deze vastgoedportefeuille optimaal te kunnen dienen is het noodzakelijk inzicht te krijgen in wat de portefeuille omvat (nulmeting) en hoe de toekomst eruit gaat zien, welke maatregelen noodzakelijk zijn en op basis van welke uitgangspunten het vastgoedbeleid vorm wordt gegeven. Op basis van de nulmeting worden conclusies getrokken en uitgangspunten geformuleerd. Vervolgens kan het beleidsveld aan de hand van een analyse de vraag scherper in beeld brengen. De vraaganalyse, samen met de beleidskaders en de uitkomsten van de nulmeting, vormen het fundament voor het Meerjaren Strategisch Programma (MSP) Gemeentelijke huisvesting. Stadskantoor Voordat maatregelen werden ingesteld om de verspreiding van COVID-19 in te perken, was de bezetting/benutting van het Stadskantoor “hoog”. Vanuit de beleidslijn Werken 3.0 wordt ingezet op meer effectief gebruik van ruimte door medewerkers meer mogelijkheden te bieden om een werkomgeving te kiezen die past bij wat er nodig is voor de opgave. Dit zal komende periode nadrukkelijk bijdragen aan een bezetting/benutting die beter past bij de beschikbare ruimte. Daarnaast zijn er meer mogelijkheden om gebruik te maken van voorzieningen buiten het stadskantoor.

Wijkbureaus Door te investeren in de huisvesting van wijkbureaus dragen wij bij aan het versterken van onze zichtbaarheid in wijken en versteviging van de samenwerking met partners in de stad. Er is nieuwe locatie ingericht voor het wijkbureau Noordwest. Er is een nieuwe plek voor wijkbureau West gevonden in in de voormalige Directievilla Cereol. Ook wordt gewerkt aan een verbeterslag in de huisvesting voor wijkbureau Vleuten-de Meern. Centra Jeugd en Gezin Op basis van de Bevolkingsprognose 2018 wordt ingeschat dat de extra behoefte aan jeugdgezondheidszorg kan worden ingevuld in de bestaande voorzieningen. Er zullen fysieke aanpassingen worden gemaakt aan de bestaande Gezondheidscentra aan de Vogelvlinderweg, Van Hoornekade en Utrechtse Heuvelrug. Ten behoeve van de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone zal het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) aan de Al Masoedilaan worden aangepast. 39 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Overig: overdracht panden Stadsbedrijven De locaties van Stadsbedrijven kunnen na het afronden van de huisvestingsstrategie en afspraken hierover worden overgedragen aan VGU. Zie verder paragraaf 4. 8. 4.4.5 Welzijn Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers maken we van Utrecht een stad waar plaats is voor iedereen. Utrecht bruist en groeit, maar we zien in toenemende mate mensen die het moeilijk hebben om mee te doen. Denk aan meer langdurig werklozen en een steeds groter aantal kinderen dat opgroeit in armoede. Daarom willen we voorzieningen beter fysiek en sociaal toegankelijk maken zodat Utrechters elkaar blijven zien en ontmoeten. We investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van onze maatschappelijke voorzieningen om deze

Figuur 16: Spreiding portefeuille Welzijn

beweging mogelijk te maken. Het gaat hier met name om buurtcentra, jongerenhuiskamers/buurtkamers en de beheerde speeltuinen. De resultaten van de Rapportage Evaluatie beleid Utrechtse Buurtcentra worden hierbij meegenomen. Het gaat dan vooral om het verbeteren van de uitstraling, functionaliteit en zichtbaarheid in de wijk. Op dit moment heeft Welzijn weinig leegstand. Het huisvesten van nieuwe initiatieven of het vinden van vervangende tijdelijke huisvesting, wanneer een Buurtcentrum wordt gerenoveerd, is daardoor een uitdaging.

Buurtcentra Vanuit de groei van de stad is het nodig om het aantal buurtcentra en/of buurtkamers uit te breiden. Het gaat om locaties buurtkamer Kruisvaertkade, buurtcentrum Merwedekanaalzone, buurtkamer Lombokplein en een nieuw buurtcentrum in Overvecht/Vechtstrook. Deze behoefte is voorzien in de uitvoeringsnotitie “Maatschappelijk Initiatief Onderdak” (MIOD). Vanuit dit meerjarig perspectief op vraag, aanbod én kwaliteit van de buurtcentra per wijk zijn/worden er verschillende buurtcentra verplaatst, verbouwd en vindt er nieuwbouw plaats, zoals bij Buurtcentrum Zuilen, Buurtcentrum Sterrenzicht en Buurtcentrum De Leeuw. Na voltooiing van de nieuwbouw is de geografische spreiding van buurtcentra over de stad grotendeels op orde. Projecten die leiden tot een kwaliteitsslag van de buurtcentra zijn al opgestart. Jongerenhuiskamers en buurtkamers Voor specifieke doelgroepen van welzijnsbeleid op buurtniveau zijn jongerenhuiskamers en buurtkamers in beheer. Op nieuwe locaties worden jongerenhuiskamers en buurtkamers veelal geïntegreerd in buurthuizen en/of andere welzijnsvoorzieningen. De tijdelijke jongerenhuiskamers aan de Meerndijk en aan de Gambiadreef moeten op termijn een vaste plek krijgen. De locatie aan de Meerndijk zal meegenomen worden in de lokale gebiedsontwikkeling.

Speeltuinen Het beleidskader “Speelruimte maken we samen” uit 2017 geeft bewoners in de wijk de mogelijkheid om het beheer op ‘hun’ speeltuin uit te voeren. De grond wordt door VGU verhuurd en alle opstallen worden met een huurafhankelijk opstalrecht tijdelijk in eigendom gegeven bij de bewoners die alle middelen ontvangen voor de instandhouding en vervanging. Er zijn momenteel 12 van de 21 speeltuinen verzelfstandigd. De verwachting is dat in de komende jaren de overige speeltuinen gaan verzelfstandigen mits hiervoor draagvlak is bij bewoners. Het voldoende aantrekken van vrijwilligers en het oppakken van technisch beheer- en onderhoud vormen daarbij de grootste uitdagingen. 4.4.6 Zorg Het Utrechtse model voor zorg en ondersteuning kent drie sporen: 1.

Een sterke sociale basis: ondersteunen van het zelforganiserend vermogen, zowel individueel als collectief;

2.

Sociale basiszorg: generalistisch werkende buurtteams, dichtbij en laagdrempelig;

3.

Aanvullende zorg: specialistisch en intensief als dit nodig is. Figuur 17: Spreiding portefeuille Zorg

In de portefeuille Zorg wordt vastgoed ingezet om met name het tweede en derde spoor te faciliteren. Slechts een klein deel van de totale huisvestingsbehoefte uit dit beleidsveld wordt ingevuld met eigen vastgoed of aangehuurd vastgoed. Het merendeel van de huisvesting wordt verzorgd door de zorgaanbieders zelf. 41 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Buurtteams De buurtteamorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor hun huisvesting. De huidige huisvesting bestaat uit een mix van particulier en gemeentelijk vastgoed op circa 20 locaties. Met de groei van de stad neemt de behoefte aan maatschappelijk vastgoed toe, en daarmee ook de behoefte aan huisvesting van de buurtteams. We werken nauw samen om huisvesting mogelijk te maken en zetten in op synergie met andere maatschappelijke voorzieningen. Buurtgerichte specialistische jeugdteams De aanvullende zorg is integraal georganiseerd en per buurt is gekomen tot een team van samenwerkende professionals. Deze zorg is aanvullend op de sociale basiszorg van buurtteam, huisartsen en jeugdartsen. Deze teams werken op een schaalgrootte van de buurt zodat samenwerking met de buurtteams, huisartsen, jeugdartsen en andere partijen in de buurt optimaal wordt gefaciliteerd. Idealiter is het team gevestigd in dezelfde ruimte als die van het buurtteam, in een gezondheidscentrum of bij de jeugdartsen in een buurt. Voor bestaand vastgoed en vanuit de groei van de stad zetten we in op clustering van gemeentelijke zorgfuncties op buurtniveau. Thuis voor iedereen De huisvesting van dak- en thuislozen, jongeren in een kwetsbare positie en ouderen staat in toenemende mate onder druk.

Samen met onze stakeholders willen we de ontwikkeling van wooneenheden voor daklozen, jongeren en ouderen versnellen en versterken: we jagen bestaande ontwikkelingen aan, verbinden specifieke expertise van de doelgroepen aan ontwikkeling van nieuwe gebieden, benutten de bestaande voorraad en vrijkomend vastgoed, en realiseren nieuwe woonconcepten en mogelijke tijdelijke flexibele oplossingen. Via het Programma (T)huis voor iedereen wordt dit in onderlinge samenhang opgepakt. Maatschappelijke opvang Er is mede door de krapte op de woningmarkt een groeiende behoefte aan (tijdelijke) huisvesting om de in- en doorstroom in de maatschappelijke opvang te kunnen opvangen. Wij verkennen – samen met onze partners en regiogemeenten - hoe dit op te lossen. Kleinschalig, gespreid over de stad/regio en geclusterd met andere zorgvoorzieningen zijn belangrijke trends in de maatschappelijke opvang. Het college heeft de ambitie geformuleerd om de bestaande nachtopvang om te vormen naar een opvang die 24-uur toegankelijk is voor bezoekers. Hierdoor komen bezoekers meer tot rust en kunnen zij beter werken aan hun herstel. Ons huidige vastgoed is inmiddels gedeeltelijk aangepast op deze huisvestingsbehoefte.

Vluchtelingen en ongedocumenteerden Vanuit beleid wordt zoveel mogelijk ingezet op het behouden van kleinschalige opvang verspreid over de stad en het blijven exploiteren van twee middelgrote locaties. Echter, de in- en uitstroom van vluchtelingen en ongedocumenteerden kenmerkt zich door onvoorspelbaarheid. Door de huidige ontwikkelingen zoeken we samen met onze partners naar flexibele huisvestingsoplossingen voor een groeiende groep vluchtelingen. Dit vraagt om flexibiliteit in ons huisvestingsprogramma.

Speciaal: Maatschappelijke waarde van Vastgoed in Overvecht Met de ambities voor Overvecht als vertrekpunt zijn voor acht locaties integrale pandvisies opgesteld. Deze worden uitgewerkt door belanghebbenden aan de planvorming te verbinden en de financiële haalbaarheid te onderzoeken

4.4.7 Overig beleid De deelportefeuilles ‘Overig’ en ‘overig beleid’ zijn deelportefeuilles onder het programma Utrechts Vastgoed. Binnen deze deelportefeuilles kennen we vier categorieën. Economische Zaken Dit betreft het Lumax-pand aan de Ondiep Zuidzijde. Het pand is in gebruik als bedrijfsverzamelgebouw. Openbare Orde en Veiligheid Dit betreft de panden die de gemeente in eigendom heeft ten behoeve van de Veiligheidsregio Utrecht, VRU. De gemeente heeft zowel een rol als eigenaar en ook als partij in de bekostiging van onder andere de huisvesting. Strategisch Bezit In het deel Strategisch bezit zitten panden die (1) op dit moment tijdelijk geen beleidsfunctie vervullen of (2) een functie hebben die specifiek is en niet onder andere portefeuilles te vatten zijn. Voor de eerste categorie wordt gekeken of de panden in de toekomst nog een gebruikswaarde vertegenwoordigen. Hiervoor wordt onder andere het instrument van de pandvisies gebruikt. De tweede categorie betreft bijvoorbeeld objecten die onderdeel zijn van bijvoorbeeld parken of onlosmakelijk verbonden zijn met andere gemeentelijke vastgoedobjecten. Strategisch Bezit: benzine verkooppunten Dit betreft de verhuur van gronden waarop de benzineverkooppunten gevestigd zijn. Deze gronden zijn strategisch bezit ten behoeve van gebiedsontwikkelingen in de stad.

Meerjarenperspectief Programma Bereikbaarheid De gemeente beschikt over een areaal aan parkeervoorzieningen die een bijdrage leveren aan de opgave duurzame mobiliteit van het programma bereikbaarheid. De voorzieningen zijn ondergebracht binnen Vastgoed Organisatie Utrecht (VGU) in de portefeuille parkeren en bestaat uit de deelportefeuilles auto en fiets.

43 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

De deelportefeuille auto bestaat uit: 3 gebouwde P+R-voorzieningen (waarvan 1 nog gesloten), 1 tijdelijk P+R terrein, 5 openbare parkeergarages en 8 belanghebbendengarages. Daarnaast bestaat de deelportefeuille fiets uit: 11 openbare fietsstallingen, 5 pop-up stallingen, 1 tijdelijk fietsdepot, 35 buurtstallingen waarvan 24 locaties gehuurd en 102 fietstrommels.

Figuur 18: Spreiding portefeuille Bereikbaarheid

Impact RSU2040 Het strategisch kader van de RSU 2040 heeft een aanzienlijke impact op de investerings- en bemensingsopgave van de Vastgoed Organisatie Utrecht (VGU). Het gaat immers om grotendeels nieuw te ontwikkelen Vastgoed producten en diensten waar Utrecht landelijk gezien noodzakelijkerwijs in voorop loopt en waar dus nog relatief weinig kennis en kunde voor beschikbaar is. Het betreft hier o.a.: •

Het onderzoek naar een permanente P+R op Papendorp

•

Het Mobiliteitsbedrijf en concept in de Merwedekanaalzone en verplaatsing van het fietsdepot

•

De (her)ontwikkeling van totaal circa 13 P+R-locaties tot 2040

•

Het ontwikkelen van deelhubs in openbare parkeergarages.

•

Het verder uitbreiden van met name het aantal fietsgarages en buurtstallingen en fietstrommels. Zowel bemand als onbemand.

•

Het uitbreiden van fietsstallingsplaatsen in het stationsgebied met minimaal 5000 stallingsplaatsen.

•

Het verduurzamen en slimmer maken van de huidige parkeer- en fietsgarages en P+R-locaties met laadpalen, zonnepanelen waar mogelijk en gewenst, een groene wand en/of dak, de parkeergarage als “batterij” en “accu” voor het opvangen van piekbelasting, etc.

•

Het onderzoeken van Mobiliteitswinkels waar deelmobiliteits diensten kunnen worden afgenomen

•

Het integreren in en opwaarderen van de parkeer- en fietsgarages, P+R-locaties, en verkeer ICTinfrastructuur.

Meerjarenperspectief Programma Sport Algemene programmadoelstelling Samenleven en Sport: Utrechters zijn betrokken bij elkaar, ondernemen samen activiteiten en iedereen kan zichzelf zijn. Zij kunnen sporten en bewegen in een toegankelijke en kwalitatief goede infrastructuur. Waarbinnen de subdoelstelling voor Sport: Alle Utrechters kunnen sporten en bewegen in een toegankelijke en kwalitatief goede sportinfrastructuur. Figuur 19: Spreiding portefeuille Sport

In 2022 wordt er gewerkt aan de volgende projecten: Buitensportaccommodaties o.a. 1.

Burgemeester Norbruislaan 680 (Sportpark Zuilen) In de ontwikkeling van Sportpark Zuilensevecht wordt er gestart met de realisatie van een American Football combi veld.

2.

Koningsweg 139 (Sportpark Koningsweg) Onderzoek naar herbouw kleedvoorzieningen met herinrichting klein deel sportpark.

3.

Rijnvliet 3-5 (Sportpark Rijnvliet) Uitbreiding met een rugbyveld door herschikking van de bestaande velden, in overleg met de bestaande rugby-vereniging.

4.

Rio de Janeirodreef 201-203 (sportpark Vechtzoom) Renovatie kleedgebouwen.

5.

Arienslaan 2 (sportpark de Berekuil) Vervangende nieuwbouw kleedgebouwen op het sportpark, nader stedenbouwkundig onderzoek naar de (on)mogelijkheden in afstemming met sportvereniging.

6.

Manitobadreef 8 (sportpark Overvecht) Renovatie veld twee.

7.

Verlengde Hoogravenseweg (sportpark Hoograven) Inbreng renovatie kleedgebouwen in mogelijke herontwikkeling, nader onderzoek treintje Romal.

Diverse renovaties van sportveldconstructies Op basis van de actuele sportveldconditie staan er meerder sportveldconstructies op de planning. Zie hiervoor ook de projecten geheime bijlagen. De jaar planning wordt een half jaar voor renovatie definitief vastgesteld en met betrokken sportvereniging gecommuniceerd voor uitvoering.

45 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Binnensportaccommodaties o.a. 1.

Herculesplein 343 (Sportcentrum Galgenwaard) Uitvoering groot onderhoud in combinatie met verduurzaming waar rendabel en terug levering wel of niet kan plaatsvinden.

2.

Dave Brubecklaan (gymzaal Terwijde) Ontwikkeling van een nieuwe gymzaal, aanbesteding opnieuw na mislukt te zijn in 2021

3.

Huisvestingsonderzoek en tijdelijke voorzieningen middelbaar beroepsonderwijs bij Zuilense vecht ontwikkeling

4.

Parkzichtlaan (sporthal de Paperclip) groot investeringsonderhoud in werkvoorbereiding

Nog niet kunnen starten met de voorbereiding van de volgende projecten 1.

Goeree 4 – 6 (gymzalen Goeree) Renovatie verduurzaming gymzalen.

2.

Bangkokdreef 2 (gymzaal Bangkokdreef) Renovatie gymzaal in combinatie met verduurzamingswerkzaamheden.

3.

Ten Veldestraat (gymzaal) renovatie of nieuwbouw

4.

Cremerstraat verduurzaming lijkt niet haalbaar

Voor de binnensportaccommodaties wordt er qua uitbreidingsinvesteringen gewerkt aan de volgende ontwikkelingen: 1.

Sporthal Noordoost (sportpark Voordorp)

2.

Sporthal Merwedekanaalzone

3.

Sporthal Cartesiusdriehoek

4.

Sporthal Het Plein (Berlijnplein)

5.

Sporthal initiatief Vleuten de Meern (onderzoek)

6.

Sporthal initiatief Overvecht (onderzoek)

Zwembaden 1.

Voor alle vier de gemeentelijke zwembaden staat er uitwerking en uitvoering van groot investeringsonderhoud gepland.

2.

Voor de uitbreidingsinvestering zwembad Maximapark zal er gestart worden met de projectdefinitiefase.

Dienstverlening Programma Ruimtelijke Ontwikkeling, Wonen&Erfgoed De gemeente heeft ook vastgoed en grondposities in bezit als strategisch instrument voor stedelijke ontwikkeling. Dit vastgoed heeft niet een beleidsinvulling. Het betreft vastgoed dat de gemeente in (tijdelijk) eigendom heeft om toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Het betreft 48.928, m2 BVO, 47.752m2 VVO, 4.098.455m2 perceel oppervlak, 37 panden en 162 percelen

Figuur 20: Spreiding Programma Ruimtelijke Ordening, Wonen en erfgoed

Het vastgoed kan onderdeel uitmaken van een grondexploitatie, als een gebied ontwikkeld wordt. Het vastgoed is veelal bestemd voor (her)ontwikkeling; sloop of verkoop behoren daarbij tot de mogelijkheden. Vooruitlopend op de ruimtelijke ontwikkelingen heeft de VGU de taak om het vastgoed (zowel objecten als gronden) zo goed mogelijk in overeenstemming met de ruimtelijke plannen en het gemeentelijk vastgoedbeleid tijdelijk te beheren. Dit gebeurt door te zoeken naar passende huurders/gebruikers die invulling geven aan het (tijdelijk) beheer. De financiële verantwoordelijkheid voor dit vastgoed blijft bij het programma Ruimtelijke Ontwikkeling, Wonen en Erfgoed, dat de opdracht heeft gegeven voor het tijdelijk beheer.

Programma Openbare Ruimte/ Stadsbedrijven De uitvoeringsorganisatie Stadsbedrijven heeft een aantal panden in eigendom en beheer voor de eigen huisvesting. Deze panden maken onderdeel uit van het programma Openbare Ruimte (zie figuur 21). Voor deze panden is een huisvestingsstrategie in ontwikkeling; het streven is om in 2022 de strategie af te ronden. In de strategie worden interne en externe ontwikkelingen vertaald naar vastgoedopgaven in samenspraak met Stadsbedrijven, VGU en Facilitair & Huisvesting. De schouw van panden en de huisvestingsbehoefte resulteren in oplossingsrichtingen met een focus op de hoofdlocatie Tractieweg. Bij formuleren van een voorkeursscenario wordt ook in beeld gebracht welke modificaties nodig zijn om aan te sluiten bij de ambitie van het coalitieakkoord voor energieneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040, en welke middelen daarvoor nodig zijn.

47 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Figuur 21: Voor de panden van Stadsbedrijven wordt een huisvestingsstrategie opgesteld.

5 Tevredenheid van huurders en eindgebruikers In dit hoofdstuk staat sturing op het hoofddoel beheren en exploiteren van gemeentelijke voorzieningen naar tevredenheid van huurders en eindgebruikers centraal. We blikken terug op en we kijken vooruit naar de bezetting en het gebruik van de door de Gemeente Utrecht geëxploiteerde accommodaties. Dit zijn de welzijnsaccommodaties, sportaccommodaties (binnen en buiten) en de zwembaden, maar ook parkeervoorzieningen en begraafplaatsen. (Externe) Huurders Vastgoedorganisatie Utrecht In 2020 is de Utrechtse Vastgoedorganisatie samengevoegd met de afdeling Vastgoedbeheer naar een nieuwe organisatie: Vastgoedorganisatie Utrecht (VGU). In deze nieuwe organisatie ligt de focus sterk op onze klanten/huurders. Het hoofddoel ‘beheren en exploiteren van gemeentelijke voorzieningen naar tevredenheid van huurders en eindgebruikers’ staat (mede) centraal. De gewenste identiteit van de nieuwe organisatie is dan ook als volgt geformuleerd: Wij zijn de vastgoedprofessionals van Utrecht. Samen zetten wij iedere dag al onze kennis en energie in voor onze klanten. Vandaag en voor de verre toekomst. Daarbij hebben wij de volgende kernwaarden vastgesteld die dagelijks richting geven aan ons werk: •

Deskundig: Wij zijn de gepassioneerde professionals en kennisvraagbaak op het gebied van vastgoed voor de lange termijn.

•

Betrouwbaar: We doen wat we beloven, zijn realistisch over wat kan en niet kan en nemen doordacht beslissingen.

•

Veerkrachtig: Wij zijn positief en constructief bij veranderende wensen van klanten, politiek en collega’s.

•

Open: Wij zijn toegankelijk voor onze klanten, luisteren goed naar hun wensen en stellen die centraal. Samen werken we naar een optimaal resultaat.

•

Toekomstgericht: We anticiperen op toekomstige ontwikkelingen en innoveren voor steeds betere oplossingen en service voor onze klanten.

5.1.1

Visie

Wij leveren kwaliteit en leggen verbinding. In goed overleg met klant en bestuur bepalen en beheren wij het gewenste kwaliteitsniveau van onze gebouwen. De basis hiervan is: 49 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

•

Integraliteit in afwegingen ten aanzien van de stedelijke ambities en sturing op levensduurcycli van de gebouwen.

•

Proactief acteren op basis van inzet van vastgoed-vakmanschap voor de maatschappelijke opgaven en sturing op de gewenste ontwikkeling van de vastgoedportefeuille. Inclusief actief leegstandbeheer.

•

Een actieve en open manier van communiceren door de Vastgoedorganisatie over zowel de beleidsmatige, financiële en of juridische afspraken met het bestuur, huurders/klanten en leveranciers.

5.1.2

Klantstrategie

In de relatie tot de klant zijn er twee niveaus te identificeren: op strategisch niveau de klant- en pandvisie, op tactisch/operationeel niveau het maken van een jaarplan. Vervolgens is het monitoren en bijstellen van deze twee niveaus een belangrijke stap om continu de kwaliteit van ons werk, en vervolgens ook de relatie met de klant, te verbeteren. Om concreet te maken wat deze visie en ambities in de praktijk betekenen, is door de VGU gewerkt aan de klantstrategie. Want wat is er nodig voor een goede relatie met onze huurders? Aan de hand van klantreizen hebben wij de belangrijkste momenten in de relatie met klanten en de mate van hun waardering van ervaringen met de organisatie inzichtelijk. Op basis hiervan is de klantstrategie geformuleerd, deze strategie bepaalt hoe wij willen omgaan met onze klanten. Hier wordt aan gewerkt vanuit de volgende 4 hoofthema’s: 1.

Klant- en pandvisie: Een visie op de relatie en het contact met de klant is van essentieel belang om alle klanten op een passende manier te kunnen bedienen. Daarnaast is een heldere visie op een pand noodzakelijk om een klant te kunnen voorzien van informatie over de plannen met het pand. Beide visies zijn nodig om onze doelstelling, maatschappelijke voorzieningen ondersteunen met passende huisvesting tot tevredenheid van de klant, te kunnen waarmaken.

2.

Gezamenlijk jaarplan: Om aan de hand van een klant- en pandvisie de klant goed te kunnen bedienen, resulteren deze visies in een operationeel plan per pand. Met een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en jaarplan van de nieuwe Vastgoedorganisatie (beleid, beheer én onderhoud) kunnen we de klant helpen. De nieuwe Vastgoedorganisatie heeft regelmatig contact met haar klanten. Waar mogelijk, wordt vanuit de nieuwe Vastgoedorganisatie integrale contactmomenten met de klantgeorganiseerd. We helpen de klant door integraal te spreken over de huisvesting. De nieuwe Vastgoedorganisatie stelt dit jaarplan in samenspraak met de klant op. En neemt de klant mee in de keuzes die worden gemaakt en waarom we die keuzes maken. Zo wordt voor de klant zichtbaar en helder wat er komend jaar gaat gebeuren, en kan de klant zich daar op voorbereiden en aanpassen.

3.

Monitoren en bijstellen: Iedere portefeuille meet tweejaarlijks met een klantonderzoek de tevredenheid over de werkzaamheden van de nieuwe Vastgoedorganisatie en de diverse aspecten die leiden tot (on)tevredenheid. Denk aan de samenwerking, communicatie, kwaliteit van het gebouw, enzovoort. Aan de hand van de resultaten van het klantonderzoek, wordt bepaald of de klant- en pandvisie en het jaarplan nog voldoen of moeten worden bijgesteld.

4.

Wederkerige relatie: De relatie met een klant is wederkerig. Van de nieuwe Vastgoedorganisatie wordt verwacht de klant goed te bedienen, in nauw contact te staan. Bijvoorbeeld door met de klant het operationeel plan te delen en te bespreken en projecten professioneel te managen.

5.1.3

Acties

In de organisatieontwikkeling van VGU staat de klant centraal en komt in feite in de volle breedte van het werk terug. Zoals bij het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen en werkprocessen. Daarnaast wordt er een aantal concrete acties uitgezet die direct gekoppeld zijn aan het hoofddoel ‘beheren en exploiteren van gemeentelijke voorzieningen naar tevredenheid van huurders en eindgebruikers’. Klanttevredenheidsonderzoek huurders VGU Monitoren en bijstellen: VGU meet tweejaarlijks door middel van een klantonderzoek de tevredenheid over de werkzaamheden van de nieuwe Vastgoedorganisatie en de diverse aspecten die leiden tot (on)tevredenheid. Denk aan de samenwerking, communicatie, kwaliteit, enzovoort. De resultaten bieden belangrijke managementinformatie. Het geeft inzicht in de tevredenheid van de huurders over het beheer en onderhoud, de communicatie, dienstverlening en welke aspecten daarvan volgens de huurders aandacht vragen. Zo kunnen wij bepalen of het relatiemanagement, de klant- en pandvisie en/of het jaarplan nog voldoen of moeten worden bijgesteld. Op basis van de uitkomsten gaan de huurder en Vastgoedorganisatie in gesprek. In het najaar van 2021 is een digitaal gebruikerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd door Benchmark Gemeentelijk Vastgoed.

Het doel van dit onderzoek is verbeterpunten richting onze klanten te achterhalen om vervolgens te bepalen welke verbeterpunten we in 2022 oppakken.

Tevredenheid

Gemeente Utrecht

Benchmark

Dienstverlening –huisvestingszaken Dienstverlening –klacht, schade, storing Planmatig onderhoud Vastgoed

38% 19%

49% 45%

55% 75%

73%

Voor tevredenheid over de dienstverlening met betrekking tot het beantwoorden van huisvestingsvragen scoort de gemeente Utrecht met 38% lager dan de landelijke benchmark van 49%. Het doel is om in 2023 te zorgen dat de klanttevredenheid over onze dienstverlening in de beantwoording van huisvestingsvragen minimaal 49% scoort. Iets meer dan de helft van alle respondenten (54%) heeft contact gehad met de vastgoedafdeling om een klacht, schade of storing te melden. De gemiddelde tevredenheidsscore van de benchmark is 45%. Gemeente Utrecht scoort hiermee lager op tevredenheid van de dienstverlening na melding van een klacht, schade of storing dan het gemiddelde van de benchmark. Gebruikers weten waar ze moeten zijn met een vraag over de huisvestingssituatie of het contract. Het minst tevreden zijn de gebruikers met de snelheid en de transparantie van de vastgoedafdeling. Het tijdsbestek waarin vragen worden afgehandeld voldoet niet aan de verwachtingen. Het doel is om in 2023 te zorgen dat de klanttevredenheid over onze de dienstverlening in de beantwoording van huisvestingsvragen minimaal 45% scoort.

51 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Momenteel is 55% tevreden, 20% is neutraal en 25% van de respondenten is ontevreden over het planmatig onderhoud van de gemeente. Hierbij is de tevredenheid uit te splitsen in verschillende indicatoren namelijk: communicatie, betrokkenheid, kwaliteit en planning. In de enquête scoren we op elke indicator een gelijk percentage, te weten 60%. De ambitie is om de klanttevredenheid over het planmatig onderhoud in 2024 te verhogen naar een niveau van minimaal 70%. Gemeente Utrecht scoort goed op de tevredenheid over het vastgoed. 75% van de respondenten geeft aan tevreden of zeer tevreden te zijn met het pand waarvan zij gebruik maken. De score van gemeente Utrecht iets hoger dan het gemiddelde van de Benchmark. Dat ligt namelijk op 73%. Het doel van digitaal gebruikerstevredenheidsonderzoek is verbeterpunten richting onze klanten te achterhalen om vervolgens te bepalen welke vier verbeterpunten we in 2022 en 2023 oppakken. Een van deze verbeterpunten is om de respons op de enquête te verhogen. Alhoewel de respons op de enquête met 31% niet afwijkt van de landelijke benchmark, vinden wij het belangrijk dat er de volgende keer meer gebruikers meedoen aan het onderzoek om een meer volledig inzicht te krijgen. Het doel is om de respons in 2023 te verhogen naar minimaal 50%.

Vastgoedexploitatie Vastgoedexploitatie (VGE) is verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud en de exploitatie van een groot deel van de Utrechtse vastgoedportefeuille. Het aanbod van Vastgoedexploitatie bestaat uit binnensportaccommodaties, buitensportaccommodaties, zwembaden, multifunctionele accommodaties, buurtcentra, volkstuinen, begraafplaatsen, garages, kantoorgebouwen en speeltuinen. VGE voegt maatschappelijke waarde toe door ervoor te zorgen dat bewoners gebruik kunnen maken van veilige, toegankelijke en duurzame accommodaties, door een optimale bezetting van onze accommodaties en door te streven naar een hoge klanttevredenheid. Overzicht van de accommodaties

Sport/zwembaden Sport/binnen

Sport/buiten

Welzijn/MFA’s/FST

Parkeren (auto)

Parkeren (fiets)

Aantal 1-1-2021 (+/- t.o.v. 1-1-2020) 3 binnenzwembaden 1 binnen-/buitenzwembad 14 sporthallen 1 turnhal 9 sportzalen 43 gymzalen 3 atletiekbanen 26 sportparken met 150 sportvelden 15 volkstuinen 13 speeltuinen (+2) 23 buurtcentra (+1) 6 MFA’s 11 jongerenvoorzieningen (+3) 1 speelgarage/speelgoed uitleen (-1) 8 kantoor/alt. gebouwen (FST) (-3) 8 belanghebbenden-autoparkeergarages 5 kortparkeer-autogarages 4 P+R-garages (+1) 11 openbare stallingen (+2) 34 buurtstallingen (+1) 101 trommels (+4)

11 fietskluizen (+11) 5 pop-up stallingen Begraafplaatsen

2 monumentale begraafplaatsen 2 begraafplaatsen

Totaal

496 accommodaties (+22/-11 )

Figuur 22: Overzicht accommodaties in beheer bij Vastgoedexploitatie

5.2.1 De visie van Vastgoedexploitatie Om de maatschappelijke meerwaarde te verhogen sturen we in de periode 2018-2022 op de volgende sturingslijnen: 1.

De klantwaarde

2.

Optimale bezetting/benutting

3.

Duurzaamheid

Door corona is het lange termijnperspectief in een ander daglicht komen te staan. De sturingslijnen en de visie blijft gehandhaafd maar de resultaten zullen onder spanning komen. In maart 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen en komt er een herijking van het lange termijnperspectief. Wij willen in de periode 2022-2025 investeren in maatschappelijke voorzieningen en gemeenschapskracht. Investeren in maatschappelijke voorzieningen en gemeenschapskracht. Het is van cruciaal belang dat er een stevige sociale basis is met goede algemeen toegankelijke voorzieningen op wijkniveau op het gebied van onderwijs, gezondheid, opvang, sport en ontmoeten voor alle inwoners. Door deze maatschappelijke voorzieningen te realiseren en de informele zorg en de inzet van vrijwilligers te steunen, versterken we de kracht van de stad. Zowel in de nieuw te ontwikkelen gebieden als waar verdichting plaatsvindt in bestaande wijken zetten we in op het meegroeien van de maatschappelijke voorzieningen: scholen, sportaccommodaties, buurtcentra, speelplekken. Ze zijn rand voorwaardelijk voor ontmoeting, ontwikkeling, beleving en ontspanning voor iedereen en daarmee nodig in de hele stad. Dit meegroeien gaat niet vanzelf. We voorzien een tekort in de financiële dekking en een groot knelpunt qua beschikbare ruimte voor met name de behoefte aan ruimte voor veldsport. 1.

De klantwaarde

De stip op de horizon: we kennen onze (potentiële) klant en behoefte en vergroten zijn tevredenheid. In 2022 zijn onze gebruikers tevreden met de voorzieningen. Alle voorzieningen scoren rond een 7,5 bij continue klanttevredenheidsonderzoeken. We weten wat de wensen van de gebruikers zijn en we betrekken hen bij de afweging tussen kosten en bezetting. De klant vindt zijn weg steeds meer digitaal. We blijven onderzoeken of dit naar tevredenheid van de klant is. We zorgen dat we fysiek zichtbaar en aanspreekbaar zijn en niet alleen bereikbaar door middel van digitale systemen. Voor onze voorzieningen zijn we continu op zoek naar nieuwe klanten. Dit alles vraagt van onze medewerkers een andere houding. Een houding die niet alleen gericht is op het tevreden houden van bestaande klanten, maar ook het zien en benutten van kansen met betrekking tot potentiële klanten. We weten wat de wensen en behoeften van

53 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

potentiële klanten zijn en weten we hoe we hen kunnen bereiken. We zetten de klant centraal en redeneren vanuit de klant. Wij vinden het belangrijk dat iedereen optimaal gebruik kan maken van onze dienstverlening. Inwoners ervaren in onze processen dan ook geen obstakels. Het is voor zo goed als iedereen mogelijk om eenvoudig zelf zijn informatie te vinden. Het is niet nodig om elke keer het verhaal opnieuw te vertellen en informatie die we niet nodig hebben wordt ook niet gevraagd. 2.

Optimale bezetting/benutting

De stip op de horizon: we ondernemen samen met de klant acties om een optimale bezetting te realiseren. In 2022 hébben onze accommodaties die optimale bezetting. Hierbij houden we rekening met de mogelijkheden van de voorziening (bijvoorbeeld de nieuwe mogelijkheden van kunstgrasvelden t.o.v. natuurgrasvelden), de openingstijden en het maximale aantal bezoekers. We maken voor elk onderdeel marketingplannen die jaarlijks leiden tot marketingcommunicatie-acties. We toetsen of deze nieuwe ideeën ook in andere deelgebieden toepasbaar zijn. Voor onze voorzieningen zijn we continu op zoek naar nieuwe klanten. Onze medewerkers weten hoe je de bezettingsgraden van de verschillende voorzieningen kunt verbeteren en hoe je nieuwe klantgroepen kunt bereiken. Dit alles vraagt van onze medewerkers een houding die ook gericht is op nieuwe klanten en meer marketingkennis.

5.2.2 De acties van vastgoedexploitatie op de kortere termijn De klant is de persoon die bij gemeentelijke voorzieningen een locatie boekt en/of bezoekt, maar ook organisaties en personen waar wij mee samenwerken zijn onze klant. Bij VGE zetten we de klant centraal. Belangrijke waarden in 2022 zijn: •

Klantvriendelijkheid vergroten: Wij zijn vaak het eerste contact met de klant. Wij weten hoe we de klant moeten behandelen en weten hoe zij behandeld willen worden. Wij weten hoe we de klant een welkom gevoel kunnen geven en vriendelijk te woord kunnen staan. Gastheerschap is belangrijk. Door onszelf (de medewerkers) te blijven te ontwikkelen en eventueel nieuwe sociale vaardigheden aan te leren, kunnen we beter en sneller tegemoetkomen aan de veranderende vraag van de klant.

•

Klantkennis: Wij vinden het belangrijk om te weten wat onze klanten vinden van onze 454 voorzieningen en service. Daarom meten we via klanttevredenheidsonderzoeken of we voldoen aan de verwachtingen van onze gebruikers. Voor elk onderdeel meten we 1x per 2 jaar de klanttevredenheid. Waar mogelijk, bijvoorbeeld bij de zwembaden en het vastgoedloket, is dit een continu proces. In 2021 scoren wij minimaal een 7 voor klanttevredenheid. Wij zorgen dat we de klant kennen en ook weten wat zij verwachten en/of willen.

•

Klantbinding: Wij hebben een klantrelatie met iedere bewoner die gebruik maakt van een voorziening. In 2022 willen we hierop voortborduren en dit uitbreiden. Enerzijds willen we deze klanten over andere voorzieningen informeren en inspireren er ook gebruik van te maken. Anderzijds willen wij ervoor zorgen dat klanten ambassadeurs worden. De ambassadeurs kunnen de informatie via mond-tot-mond reclame verder uitdragen naar hun eigen netwerk (het

olievlekprincipe), zodat ook die geïnspireerd worden om gebruik te maken van de gemeentelijke voorzieningen. Collega’s van andere onderdelen kunnen ook als ambassadeurs fungeren. •

Gebruiksgemak: We verbeteren onze digitale vindbaarheid en online informatievoorziening (bv. de website met klantgerichte visuele middelen of animaties). Wij maken onze klanttools gebruiksvriendelijk (denk aan het verhuursysteem Amis van het vastgoedloket) en we verkorten de responstijd. Hiermee verlagen we de drempel om een ruimte te reserveren, spreken daardoor een bredere doelgroep aan en verminderen het aantal binnenkomende vragen. Wij nemen de digitale klant mee in ons klanttevredenheidsonderzoek.

5.2.3 Resultaten klanttevredenheidsonderzoek Door het onregelmatige gebruik hebben we in 2021 onder de gebruikers van de (binnen- en buiten) accommodaties geen enquête uitgezet om de klant tevredenheid te meten.

5.2.4 Bezetting accommodaties We ondernemen – waar mogelijk samen met de klant - acties om een optimale bezetting te realiseren. Hierbij houden we rekening met de mogelijkheden van de voorziening (bijvoorbeeld de nieuwe mogelijkheden van kunstgrasvelden t.o.v. natuurgrasvelden), de openingstijden en het maximale aantal bezoekers. We hebben per KPI een 100%-norm vastgesteld en onze ambitie bepaald en vastgelegd. We maken voor elk onderdeel marketingcommunicatieplannen die jaarlijks leiden tot specifieke acties. Bij exploiteren ligt het accent in 2022 op het beter benutten van de accommodaties. Dat doen we vooral door het maken en uitvoeren van marketingplannen. De gegevens die we uit het verhuursysteem Amis halen gaan we nog meer gebruiken. Daarnaast willen we het grijsgebruik tegengaan. Bij elke accommodatiesoort verschilt de optimale vorm en de indicator die we willen meten. Bij Parkeren gaat het enerzijds om het aantal parkeerplekken beter te benutten en anderzijds om het beter spreiden van fietsbezoekers. Bij Welzijn streven we naar een gemiddelde norm van 43 uur bezetting per week. De beschikbare ruimte bij de begraafplaatsen – het groene hart van Utrecht – willen we middels omdenken ter beschikking stellen aan de buurtbewoners. Dit doen we door de voorzieningen op de begraafplaatsen een andere invulling te geven.

Bijvoorbeeld een plek creëren waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten. In 2022 richten we ons vooral op de volgende onderwerpen om de bezetting te verbeteren: We ondernemen acties om samen met de potentiële klant een optimale bezetting te realiseren. We optimaliseren de programmering, per onderdeel kijken we hoe we dat kunnen bereiken (bv. fysieke zichtbaarheid, een locatie in de spotlight, dubbelgebruik parkeergarages, medebeheer, betere indeling gymzalen). De rode draad in onze marketingcommunicatie is waarde creatie. Dit sluit aan bij onze missie, namelijk omdat we met maatschappelijk geld maatschappelijke waarde willen creëren. Er komen marketingplannen voor: 55 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

•

Parkeren: We streven naar een automobiliteit tot de ring (hogere bezetting P&R) en een beweging van de straat naar garage. De website wordt verbeterd.

•

Welzijn & MFA’s: Samen met de sociaal beheerstichting Dock zetten we bij Welzijn in op het vergroten van de kennis over Welzijn en de mogelijkheden in de accommodaties. Naast bestaande bezoekers willen we diverse groepen bewoners en organisaties inspireren om gebruik te maken van de accommodaties.

•

Begraafplaatsen: Betere benutting openbare ruimte (wandelpad, kunstwerken, gedichten) om het aantal bezoekers te verhogen en participatie in de wijk te vergroten.

Daarnaast zijn er marketingacties voor: •

Zwembaden: Door een leefstijl- en behoefteanalyse zetten we vooral in op activiteiten in weekend en vakantieperioden.

•

Binnen accommodaties: Binnen accommodaties gaat zich concentreren op sporthallen met een lagere bezetting (o.a. Hoograven en Zuilen) en de bezetting in de daluren van de gymzalen.

•

Buitenaccommodaties: We willen verenigingen uitdagen meer activiteiten te organiseren. Ook de sportparken Vechtzoom en Rijnvliet zijn proeftuinen.

Figuur 23: Ontwikkeling bezetting & bezoekers (norm & realisatie)

6 Mens & milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed Gezonde verstedelijking staat centraal bij ruimtelijke ontwikkelingen in de stad. Naast opgaven op het gebied van energietransitie, circulariteit en sociale inclusie is door de coronapandemie ook het belang van gezonde gebouwen groter geworden binnen het doel mens & milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed. Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 en mens en milieubewust bouwen In het RSU staan een aantal richtinggevende principes genoemd die belangrijk zijn voor de technische aspecten van het gemeentelijk vastgoed: •

Geen dak blijft onbenut;

•

Groen tenzij;

•

Circulair tenzij;

•

Versterken boven gelijk houden;

•

Meervoudig gebruik gaat boven mono-functionaliteit;

•

Publieke (binnen-)ruimte is openbaar toegankelijk;

•

Bovengrondse energievoorzieningen inpandig tenzij.

De bovenstaande principes vragen niet alleen om een integrale

Figuur 24: Gezond Stedelijk Leven voor iedereen

afweging op het schaalniveau van gebieden. Op gebouwniveau is het ook belangrijk om deze principes in samenhang met elkaar te beschouwen en af te wegen. Bij het gemeentelijke vastgoed, wat gezien wordt als een effectief instrument bij het geven van het goede voorbeeld in de stad, is deze afweging extra van belang vanwege de inzet van publieke financiële middelen. We werken daarom aan een integrale manier van sturen op het doel mens- en milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed.

Opgave Energie Transitie De opgave energie transitie gaat over het verlagen van de CO2-uitstoot, hernieuwbare energieopwekking en het aardgasvrij maken van de stad. Hierbij werken wij specifiek richting de ambitie om het kernvastgoed van de gemeente energieneutraal te maken in 2040. Vanwege de complexiteit en diversiteit van de portefeuille zijn er verschillende deelopgaven geformuleerd: 57 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

-

Kernvastgoed: Vanaf 2018 tot 2023 loopt er een versnellend traject om kernvastgoed, vastgoed dat volledig in beheer en eigendom is van de gemeente en een beleidsondersteunende functie heeft. Binnen de “Versnellingsopgave Energieneutraal Kernvastgoed 2040” zijn coalitiemiddelen beschikbaar gesteld om de benodigde infrastructuur en eerste gebouwen ENG (Energieneutraal label) te transformeren. Monumenten kennen een uitzonderingsstatus onder het Kernvastgoed, voor deze gebouwen wordt er een speciaal plan gedefinieerd omwille van haalbaarheid. Het plan is momenteel in de uitvoering, maar heeft in deze periode significante vertraging opgelopen.

-

Monumenten: Vanwege de unieke bouwkundige status van erfgoed wordt er een speciaal Monumentenplan opgesteld op basis van een door TNO uitgevoerd onderzoek. Daarmee wordt er een realistischere energetische doelstelling geformuleerd voor deze unieke panden. Het plan is momenteel in de ontwerp en onderzoek fase.

-

Zon op het Dak: Omdat niet elk pand geschikt is om volledig energieneutraal te worden opgeleverd is het belangrijk het gebouw gebonden energieverbruik van deze gebouwen lokaal te kunnen compenseren. Daarmee vormt de omgeving strategie een cruciaal onderdeel van de haalbaarheid richting de doelstelling in 2040. Het plan is in de pilot fase, en wordt tot uitvoering gebracht.

-

Onderwijshuisvesting: Vanwege de unieke juridische positie van schoolgebouwen, daar deze nog in eigendom nog in beheer zijn van de Gemeente, wordt er een adviserende en aanmoedigende koers gevaren om de desbetreffende schoolgebouwen energieneutraliteit te helpen behalen. Het plan is in de pilot fase, en wordt tot uitvoering gebracht.

6.2.1 CO2 uitstoot, energieverbruik & energieopwekking Elk jaar maken we stappen in het inzichtelijk maken van het totale werkelijke energieverbruik van de huurders in onze panden. Dit gaat geleidelijk door de uitrol van steeds meer slimme meters voor het verbruik van elektriciteit, warmte, gas en water. We hebben in veel gevallen toestemming nodig van huurders om deze meters uit te lezen. Inmiddels hebben we inzicht in het werkelijk verbruik bij 37% van gebouwen in de programma’s vastgoed, sport en bereikbaarheid. De onderstaande grafieken zijn gedistilleerd uit deze verbruiksgegevens. Vanuit voortschrijdend inzicht en begrijpelijkheid zijn de grafieken versimpeld vergeleken met hun eerste verschijning vorig jaar. Specifiek om een eerlijk, vergelijkbaar, en overzichtelijke weergave te verschaffen is er voor gekozen energiegebruik relatief uit te drukken, daarmee wordt de weergave onafhankelijk van de jaarlijkse groei van het inzicht zelf (additionele geïnstalleerde meters bij bestaande/nieuwe huurders). In de onderstaande grafiek is het energieverbruik van 2021 in beeld gebracht. We hebben onderscheidt gemaakt in verschillende energiebronnen: elektriciteitsverbruik, gasverbruik en warmte. Alle verbruiken zijn omgezet in primaire energiebehoefte (GJp). Daardoor kunnen de verschillende vormen van energie eerlijk onderling vergeleken worden.

Energie en CO2 100% 80% 60% 40% 20% 0% Energie

CO2

Energie

2019

CO2

2020 Elektriciteit

Gas

Energie

CO2

2021 Warmte

Figuur 25: Energieverbruik en CO2 per bron binnen totaal inzichtelijk portfolio

Wat opvalt is dat het totaal aandeel gas gestegen is, van 9% naar 11%, zonder dat er nieuwe panden op gas aangesloten worden. Dit kan grotendeels verklaard worden door het opnieuw in gebruik nemen van maatschappelijk vastgoed tijdens het heropenen van de samenleving onder de verlossende COVID-19 maatregelen, en de behaalde schijnwinst in de voorgaande corona periode worden hiermee achterhaalt. Daarbovenop wordt er ook meer energie verbruikt vanwege de aangepaste RIVM-ventilatie standaarden. Vanwege het verhoogde geëiste ventilatiedebiet in gebouwen gaat veel warmte via de lucht naar buiten, dit verlies in warmte moet gecompenseerd worden in extra stoken.

59 Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2022

Sport Gemeentelijke huisvesting Mobiliteit (Ruimte) Cultuur Onderwijs Overig MFA`s Welzijn Erfgoed Zorg Overig beleid 0

20

40

60

80

100

120

x1000 GJp Figuur 26: Aandeel energieverbruik per deelportefeuille

In de bovenstaande grafiek is het aandeel energieverbruik per deelportefeuille inzichtelijk gemaakt. De drie deelportefeuilles met de grootste energieverbruiken (absoluut) zijn sport, gemeentelijke huisvesting en mobiliteit. De energiebehoefte laat ook zien dat sport de grootste energiebehoefte heeft. Dit wordt vooral veroorzaakt door de vier zwembaden in deze portefeuille. 6.2.2 Voortgang versnellingsopgave Energieneutraal Kernvastgoed We hebben de afgelopen vier jaar ervaring opgedaan met het energieneutraal (ENG) transformeren van bestaande panden onder de Versnellingsopgave Energieneutraal Kernvastgoed 2040. Deze duurzame transformaties worden voltrokken boven op reguliere werkzaamheden die plaatsvinden, zogenaamde “Natuurlijke Momenten”. Deze natuurlijke momenten borgen de juridische en verankeren de financiële haalbaarheid. In de praktijk zien we dat vertragingen of uit/afstel van de reguliere werkzaamheden zich daarmee door vertalen naar de duurzame transformatie. Helaas hebben we daardoor samen met de Rekenkamer moeten concluderen dat, met tot nu toe enkel twee van de 57 genomineerde panden succesvol ENG getransformeerd in de periode 2018 tot 2023, deze opgave significante vertraging op heeft gelopen.