Meerjaren Perspectief Ruimte 2024

het een belangrijke opgave te voorzien in voldoende sportfaciliteiten.

Daarbij hoort een hoogwaardige openbare ruimte met veel groen en

deze NvU ter goedkeuring aan de raad wordt voorgelegd. Ook start de

We staan voor de opgave om de verkeersstructuur veiliger te maken,

mogelijkheden voor ontmoeting. Het bouwen in hoge dichtheden kan

voorbereiding voor het Omgevingsplan, waarbij het streven is deze

de auto een minder dominante rol te geven en juist meer ruimte te

alleen met een innovatieve mobiliteitsstrategie. Met andere

voor september 2025 vast te stellen door de raad. Het op te stellen

creëren voor de fietser en voetganger. De opgave van de openbare

mobiliteitsconcepten willen we verkeersoverlast in Zuidwest voorkomen

omgevingsplan kent het uitgangspunt van organische

ruimte pakken we integraal aan, waarbij de vervanging van o.a.

en de verkeersveiligheid verbeteren. We willen meer ruimte maken

gebiedsontwikkeling.

riolering en verharding onderdeel van onze projecten is. Beide wijken

voor de fietser en voetganger. De oost-west verbindingen van

vallen in het eerste blok van de stadsbrede invoer van betaald

Kanaleneiland richting Merwedekanaalzone en Rivierenwijk - mede

Rivierenwijk en Dichterswijk

parkeren: de invoer vindt plaats uiterlijk in 2025. De woningen in

gericht op het samenbrengen van de verschillende wijken - zijn hier

Met de vaststelling van deze Omgevingsvisie zijn ook de Buurtagenda

Kanaleneiland Zuid dienen in 2034 aardgasvrij te zijn.

een belangrijk onderdeel in. De ambities voor de Merwedekanaalzone

voor de Dichterswijk en de Buurtaanpak voor de Rivierenwijk en

zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2

Transwijk vastgesteld, waar verschillende opgaves en projecten in de

(oktober 2021). Het bestemmingsplan voor deelgebied 5 is nog niet

openbare ruimte uit voortvloeien. In de Rivierenwijk en Dichterswijk

onherroepelijk. Op 13 mei 2024 vindt de zitting bij De Raad van State

staan we voor de opgave om te vergroenen en rekening te houden met

plaats. Tegelijkertijd zijn de eerste omgevingsvergunningen

toekomstige veranderingen in de verkeerscirculatie. Zowel de

MPR 2024

43

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling A12-zone De ambitie uit de RSU2040 voor de A12-zone is het ontwikkelen van een nieuw (hoog) stedelijke woon – werkmilieu. De economische potentie van het gebied moet optimaal benut worden als werklocatie voor kleinschalige tot middelgrote bedrijvigheid die goed mengbaar is met andere stedelijke functies. De mogelijke ontwikkeling van de A12zone en de daarbij behorende ambitie, is afhankelijk van welke keuzes er worden gemaakt in de MIRT-verkenning en het MIRT-onderzoek. De MIRT-verkenning OV en Wonen kijkt in een breder perspectief naar de stad en is met name gericht op mobiliteitsmaatregelen. In de verkenning wordt over een voorkeursvariant besloten die gaat over het aanleggen van een Merwedelijn, de route van de bestaande SUNIJ-lijn en het wel of niet behouden van de opritten van de A12. Ook loopt er

een MIRT-onderzoek ontwikkeling A12-zone i.s.m. Rijnenburg. Voor de MIRT-verkenning wordt in het najaar 2024 verwacht over een voorkeursvariant te besluiten. Uitvoeringsprogramma Met het uitvoeringsprogramma Zuidwest houden we grip op de vele ruimtelijke opgaven in Zuidwest, pakken we opgaves integraal op waar

mogelijk en houden we sturing op de uitvoering van onze omgevingsvisies.

MPR 2024

44

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Zuidwest inclusief Merwedekanaalzone: liggen we op koers? Wonen

In het gebied wordt op meerdere plekken gebouwd, zoals in Merwedekanaalzone (MWKZ) deelgebied 4 en in diverse projecten, en er zijn veel projecten in voorbereiding. In Kanaleneiland en Transwijk voegen we tussen 1500-2000 woningen toe, o.a. bij ontwikkelingen aan de Lomanlaan 103-105, Marco Pololaan 111-117, Livingstonelaan 609 en Krachtstation. Om in de MWKZ door te kunnen groeien naar 10.000 woningen zijn passende mobiliteitsmaatregelen noodzakelijk. Zonder mobiliteitsoplossing komt de productie in de Merwedekanaalzone tot stilstand. De kansen voor het toevoegen van woningbouw op de lange termijn in de A12-zone onderzoeken we in het U Ned MIRT-onderzoek A12 inclusief Rijnenburg. Ook spelen externe factoren een rol, zoals bouwkosten, inflatie, rente, netcongestie en het behalen van de ambities van de gemeente . Dit kan leiden tot vertraging/ stagnatie in projecten. De afgelopen jaren is er een aantal rijkssubsidies ontvangen/toegekend voor projecten in Groot Merwede/Zuidwest. Het gaat om de Woningbouwimpuls Merwede fase 1 (2020), Startbouwimpuls voor Merwede en Lomanlaan 103-105 (2023), Versnellingsafspraken en Gebiedsbudget (BOL/MIRT 2022 en 2023). Aan de subsidies zijn door het rijk specifieke voorwaarden verbonden. Zo zijn de Versnellingsafspraken en het Gebiedsbudget gekoppeld aan afspraken over start bouw van woningen t/m 2030. Werken

Aandachtspunt in Zuidwest is de groei van het aantal woningen

en de stagnatie in groei van bedrijvigheid. Een ander aspect is het blijven faciliteren van lokale bedrijvigheid in de wijk en het inpassen van broedplaatsen en creatieve bedrijvigheid. De betaalbaarheid van maatschappelijke voorzieningen staat onder druk. In Merwede realiseren we ca 100.000 m² aan voorzieningen (waaronder kantoorruimte, horeca, leisure en maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, cultuurhuis, sporthal en gezondheidscentrum). In zowel dit deelgebied als deelgebied 6 en de Woonboulevard zitten diverse scale-ups en broedplaatsen.

belang: gestegen bouwkosten en de toekomstige exploitatie maatschappelijk vastgoed. De bouwkostenramingen van het te realiseren maatschappelijk vastgoed staan zwaar onder druk door de sterke stijgingen de laatste jaren. Gevolg hiervan is dat de kostprijs omhooggaat en hierdoor in de structurele exploitatie hogere verhuurprijzen benodigd zijn. Dit bemoeilijkt het vinden van maatschappelijke huurders. Vanwege de gestegen kosten moeten beheersmaatregelen worden getroffen om binnen de budgettaire kaders te blijven. Dit wordt voor een deel van de maatschappelijke voorzieningen uitgewerkt, bijvoorbeeld in de vorm van versobering (zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit).

Maatschappelijke voorzieningen Gezond leefklimaat met ruimte voor groen Zuidwest is de wijk met de grootste woningtoename tot en met 2040. Tegelijkertijd ligt er al druk op het huidige voorzieningenaanbod. Zo is er vraag naar meer sport- en cultuurvoorzieningen en is er met name in Kanaleneiland behoefte aan meer kinderopvang. Ook staat het gezondheidscentrum in Kanaleneiland Noord onder druk. De ambitie is om het sportpark Nieuw Welgelegen uit te breiden. De variantenstudie laat zien dat het mogelijk is om 2 hockey- en 2 voetbalvelden toe te voegen, maar dit gaat gepaard met hoge inpassings- en verwervingskosten. Met externe middelen en door andere projecten door te schuiven kunnen we de komende jaren twee van deze velden realiseren. In de Merwedekanaalzone staan twee basisscholen en een middelbare school inclusief een sporthal gepland. Daarnaast komt er een wijkcultuurhuis en wordt er plaats geboden aan culturele broedplaatsen. De hogere woningbouwambitie voor deelgebied 6 vraagt om een extra basisschool. In Kanaleneiland Zuid is een jongerenhuiskamer gerealiseerd in ‘Boks-Cultuurhuis’.

In Kanaleneiland en Transwijk is vergroening en klimaatadaptatie onderdeel van de integrale aanpak van de openbare ruimte. In Kanaleneiland is de voorbereiding en realisatie van de integrale projecten Bernadottelaan e.o. (toevoeging 6.500 m2 groen), Vasco da Gama e.o (toevoeging 5.500 m2 groen) en Afrikalaan e.o (toevoeging groen nog onbekend) opgestart, met als doel in 2030 klaar te zijn. Kanaleneiland Noord-Noord is gereed. Transwijk volgt uiterlijk in 2035. Zetten we de toevoegingen van m2 groen met dezelfde aantallen door als in de Bernadottelaan en de Vasco, dan verwachten we onze ambitie om 7 ha groen toe te voegen te behalen. In deze integrale projecten wordt ook uitvoering gegeven aan ambities op gebied van bijvoorbeeld verkeersveiligheid en de vervangingsopgave van de riolering en verharding. De invoer van betaald parkeren biedt mogelijk kansen om meer te vergroenen. Voor de lange termijn is de verbinding van het groen in de A12-zone op stedelijk niveau belangrijk.

In het maatschappelijk vastgoed is een aantal ontwikkelingen van MPR 2024

45

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Zuidwest inclusief Merwedekanaalzone: liggen we op koers? Daarnaast is het startdocument om te komen tot een kwaliteitsslag van Park Transwijk vastgesteld en werken we in verschillende projecten aan de vergroening van de Rivierenwijk, de Dichterswijk en Rondje Stadseiland. Voor de vergroening van Kanaleneiland Zuid, de aanpak van Park Transwijk en verbetering van het Marco Poloplantsoen is rijkssubsidie beschikbaar gekomen. Desondanks zijn er voor de ambitieuze (vergroenings)opgave in de openbare ruimte in Kanaleneiland en Transwijk onvoldoende financiële middelen beschikbaar. Duurzame Mobiliteit

In Zuidwest krijgt de mobiliteitstransitie vorm bij de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone. Zo starten er in 2024 maatregelen voor verbetering van het voetgangersnetwerk. Daarnaast worden twee nieuwe bruggen over het Merwedekanaal en de herinrichting van de straten waar deze op aansluiten in de Rivierenwijk, Transwijk en Kanaleneiland voorbereid. Voor goederenvervoer naar de Merwedekanaalzone komen intelligente toegangen en slimme laad-en losplekken (vanaf 2025). Tevens wordt de fietsinfrastructuur uitgebreid met een nieuwe fietsbrug bij de Meernbrug Papendorp-Centrum (in voorbereiding). Mede als gevolg van de besluitvorming over de Zuidpoort, komt in Zuidwest de herinrichting van het Balijeplein/Balijelaan, het noordelijk deel van de Rijnlaan (tot aan de rotonde bij de Waalstraat) en de Waalstraat tussen deze rotonde en de Jutfaseweg komende jaren aan de orde. Voorbereidingen hiervoor worden dit jaar in werking gezet. Middels een verkeerscirculatieonderzoek voor de Rivierenwijk en de Dichterswijk is integraal gekeken naar de verschillende ontwikkelingen en wensen vanuit bewoners.

Realisatie van project Europalaan Noord is opgestart, realisatie van projecten Socrateslaan en Jutfaseweg start naar verwachting in 2024. Dit jaar verwachten we met het rijk en provincie een besluit kunnen nemen over de aanleg van de Merwedelijn en andere elementen uit de MIRT-verkenning OV en Wonen. Energie

Voor de energietransitie hebben we doelen geformuleerd die voor de hele stad gelden en in een aantal gevallen een gebiedsspecifieke doelstelling of actie kennen. We werken op deelgebieden en op specifieke locaties doelen en maatregelen verder uit. De wijkgerichte aanpak naar aardgasvrij vallen Kanaleneiland-Zuid, Rivierenwijk en Dichterswijk in de eerste fase (aardgasvrij in 2034) en zijn gestart met de aanpak. De voortgang hiervan wordt wel mede bepaald door ontwikkelingen in wetgeving en financiële kaders die vanuit het Rijk worden meegegeven (o.a. Wcw, Wgiw), en de afspraken die we maken met Eneco over uitbreiding van het bestaande net. In verschillende integrale projecten (en programmering daarvan) wordt de verbinding gelegd met de opgave aardgasvrij. KanaleneilandZuid heeft de meeste prioriteit gezien de relatie met twee grootschalige integrale openbare ruimte projecten met een geplande uitvoering 2025 –2028. De uitvoering van de integrale projecten openbare ruimte loopt voor op de energietransitie. Hiermee ontstaan uitdagingen op het gebied van afstemming van planningen, het nemen van besluiten in projecten in het licht van onzekerheden bij de energietransitie en op het gebied van dekking van voorbereidende kosten voor de toekomstige aanleg van een warmtenet.

De plaatsing van extra transformatorhuisjes en warmte overdrachtsstations gaat (openbare) ruimte vragen in Zuidwest.

In Merwede wordt gebruik gemaakt van een grootschalig bodemenergiesysteem (gebieds-WKO i.c.m. aquathermie uit het kanaal) waarmee de nieuwe woningen en voorzieningen (aardgasvrij) worden voorzien van warmte (en koude). De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energie infrastructuur wordt in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar. In Papendorp wordt een nieuw transformatorstation ontwikkeld dat ook in Zuidwest gebruikt gaat worden. Netcongestie is – net zoals voor de gehele gemeente – een probleem voor Zuidwest. Het zorgt voor het risico dat projecten vertragen. Merwede heeft hierin een bijzondere positie. Merwede is een provinciaal pilotproject voor netcongestie. Daarnaast wordt het door de Ministeries van EZK en BZK beschouwd als landelijke testlocatie en er wordt onderzocht hoe dit formeel wordt vastgelegd. Samen met Stedin wordt gezamenlijk gezocht naar oplossingen op gebiedsniveau om deze wijk toch van voldoende vermogen te voorzien. De ACM heeft al een verklaring van geen bezwaar afgegeven voor de voorgestelde aanpak.

MPR 2024

46

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Zuidwest inclusief Merwedekanaalzone: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 1. Park Transwijk: integrale kwaliteitsimpuls 2. Marco Poloplantsoen (openbare ruimte) 1 3. Herinrichting Bernadottelaan e.o. 1 4. Fietsroutes Park Transwijk: Koeriersterlaan en Lomanlaan/Lanslaan 1 5. Herinrichting Waalstraat, Zijldiepstraat en Merwedeplantsoen (incl 1e fase vergroening Rivierenwijk) 1 6. Voet-/fietsbrug Waalstraat en Zeildiepstraat 7. Herinrichting Europalaan-Noord / Opheffen benzineverkooppunt / Dynamisch Verkeersmanament Europalaan-Noord 1 8. Merwedepark / Icoon Rondje Stadseiland (Gezond leefklimaat) 9. Verbeteren op- en afritten Socratesbrug (t.b.v. fietsers) 1 10. Herinrichting Vasco da Gamalaan en omgeving 1 11. RingPark Dichterswijk 12. Herinrichting Afrikalaan e.o. 1 13. Realisatie buurtcentrum Merwedekanaalzone 14. Realisatie Wijkcultuurhuis Merwedekanaalzone 15. Vergroenen straten en buurten Rivierenwijk 16. Herinrichting Jutfaseweg 1 17. Busbaan Dichterswijk incl. fietsonderdoorgang (Z90) 18. HOV-baan MWKZ Europalaan Zuid ("no regret-afspraken UNed") 1 19. Onderdeel Zuidpoort fase 1 (Vondellaan en Balijeplein, Rijnlaan Noord en Waalstraat Oost) 1 20. Herinrichting Socrateslaan 1 21. Onderwijshuisvesting Merwedekanaalzone en Sporthal Merwedekanaalzone 22. Omzetting gras naar kunstgras Nieuw Welgelegen / aanleg veld en kleedvoorziening 23.

Onderwijshuisvesting NUOVO/X11, met gymzalen 24. Willibrord/St-Gregorius College (incl. 3e gymzaal) 25. Fietsverbinding vanaf/naar HUB XL Papendorp 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven) Een interactief overzicht van de ruimtelijke projecten is te bekijken via de website www.ruimtelijkeprojectenutrecht.nl. • Gemeentelijke investeringen uit het MPR voor Groen, Mobiliteit, Maatschappelijke voorzieningen en sporten, spelen en bewegen zijn op de kaart hiernaast weergegeven met nummers. • Gebiedsontwikkelingen zijn op de kaart hiernaast weergeven met vlakken (oranje en paars gearceerd).

MPR 2024

47

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg Ambitie voor dit gebied Het Masterplan Leidsche Rijn loopt tot circa 2040. Het is Utrechts grootste gebiedsontwikkeling met circa 40.000 woningen, 80.000 - 85.000 banen en een compleet voorzieningenaanbod, openbare ruimte en infrastructuur. Het geheel valt binnen één robuust financieel kader. In Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg blijven we de komende jaren volop werken aan de ontwikkeling van de stad. Het wordt een volwaardig stadsdeel met gemengde centra die zijn gelegen nabij openbaar vervoer. Het gebied biedt de mogelijkheid fors aan de stedelijke ambities bij te dragen, waaronder het toevoegen van veel aanbod op de Utrechtse woningmarkt zoals betaalbare en duurzame (huur-) woningen, het realiseren van diverse commerciële en maatschappelijke voorzieningen en het creëren van meer werkgelegenheid. De strategische opgaven concentreren zich rond de stedelijke knooppunten in Leidsche Rijn Centrum en omgeving Papendorp. Papendorp transformeert naar een gemengd gebied en vormt een belangrijke knoop in Utrecht Zuidwest, zowel bij het Taatsenplein als bij de afrit A2/Marinus van Tyrusviaduct. Dat is de locatie waar we de kans zien om verschillende mobiliteitsaspecten te koppelen in een duurzame mobiliteitshub.

Leidsche Rijn: De komende jaren concentreren de werkzaamheden zich rond de deelgebieden Haarrijn, De Wetering Zuid, Leidsche Rijn Centrum, Leeuwesteyn, Papendorp, Groenewoud, Hooggelegen, Strijkviertel en Rijnvliet. Al deze gebieden liggen langs de rijksweg A2. Het gebied biedt de mogelijkheid fors bij te dragen aan de stedelijke ambities, zoals betaalbare en duurzame (huur)woningen, realiseren

van diverse voorzieningen en creëren van meer werkgelegenheid. De complexe opgaven concentreren zich rond de stedelijke knooppunten Leidsche Rijn Centrum en Papendorp. Leidsche Rijn Centrum ontwikkelt zich tot een compact gemengd stedelijk gebied en vormt een levendig centrum voor de wijk. De culturele voorziening aan het Berlijnplein is een belangrijk project. In het 4e kwadrant LRC/Lage Weide zien we kansen het OV knooppunt Station Utrecht Leidsche Rijn verder te benutten. In Papendorp kunnen we verschillende mobiliteitsaspecten koppelen in een duurzame Mobiliteitshub XL. In Strijkviertel werken we aan een nieuw circulair bedrijvenpark, dat het toonbeeld wordt van een circulaire bedrijvenlocatie.

Vertrekpunt. Deel 2 een Ruimtelijke vertaling. Hiervoor organiseren we thematische werksessies en doen we verdiepend onderzoek. Voor het Windpark Rijnenburg en Rijercop is het planologisch product in besluitvorming. Voor het hoogspanningsstation van TenneT werken we toe naar een voorkeurslocatie en verkennen we tracés voor de verkabeling. Met het Nedereindsepark werken we aan de recreatieve doorontwikkeling van de stad om zowel aan huidige als aan toekomstige bewoners voldoende groen en recreatiemogelijkheden te bieden.

Vleuten - De Meern: Hier is de komende jaren op kleinere schaal ruimte voor woningbouw, transformatie initiatieven en openbare ruimte (her)inrichtingsprojecten. In het Máximapark worden nog een aantal inrichtingsprojecten afgerond. Het voorzieningenniveau laten we aansluiten op de behoeften. Verder bereiden we ons tot 2040 voor op de energietransitie en faciliteren we deze. Ook heeft Vleuten de Meern zoekgebieden en ruimte voor diverse vormen van duurzame energieopwekking. In de RSU 2040 is voor het buitengebied omgeving Haarzuilens een forse groenopgave van stedelijk belang benoemd; de ontwikkeling van 100 hectare groen rondom de stad. Met het project gebiedsontwikkeling Ockhuizen zetten we hierin belangrijke stappen. Rijnenburg: In de Oplegger RSU 2040 is door de raad richting gegeven aan de ontwikkeling van Rijnenburg. De planvorming van een compacte stadswijk is in de beginfase. We werken aan een Uitgangspuntennotitie. Deel 1 is het Programmatisch MPR 2024

48

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg: liggen we op koers? Wonen

We liggen met de woningbouwopgave in het gebied op koers. Er is veel programma in voorbereiding waarbij we meer sociaal- en middenprogramma toevoegen. In Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern dragen we de komende jaren sterk bij aan de woningbouwopgave van de stad. Door macro-economische omstandigheden is vertraging in de realisatie van woningen aannemelijk. Met name het middenprogramma vormt een aandachtspunt. Als we kijken naar de actuele harde plancapaciteit woningbouw 2024-2040 voor dit gebied bevat deze ruim 9.154 (nog op te leveren) woningen. Dit is conform doelstellingen RSU 2040. Rijnenburg vormt nog geen harde plancapaciteit. Werken

Met de lopende projecten liggen we – gezien de gewenst groei nog niet op schema, maar zien we wel veel potentie. In de komende 10 jaar staat gronduitgifte voor de bouw van bijna 110.000m2 bvo kantoren geprogrammeerd. Daarnaast is er de nodige programmering in horeca, leisure, commerciële- en maatschappelijke voorzieningen en creatieve bedrijvigheid. Voor circulair bedrijvenpark Strijkviertel is het bestemmingsplan in procedure gebracht. Voor de verdichtingsopgave op Oudenrijn moeten we te zijner tijd een plan maken. Dit is een ingewikkelde opgave, omdat we afhankelijk zijn van kansen in de markt. De opgave Werkgelegenheid en Ontwikkelmaatschappij Utrecht (OMU) zijn hierbij betrokken. Voor de kantoorkavel A1 in Leidsche Rijn Centrum is de realisatie van een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve bedrijvigheid en start-ups niet mogelijk gebleken gezien de huidige markt met hoge bouwkosten en hoge rentes. Er wordt onderzoek gedaan naar het gewenste

programma op deze kavel. Voor de langere termijn zien we kansen met de (her)ontwikkeling van het 4e kwadrant van LRC/Lage Weide. Rijnenburg: voor de uitgangspuntennotitie deel I, Programmatisch vertrekpunt, hebben we het onderzoek afgerond.

Maatschappelijke voorzieningen

In dit gebied is de opgave rond maatschappelijke voorzieningen vooral om een passend voorzieningenniveau te creëren dat is afgestemd op de groei van het gebied, die zich de komende tijd nog doorzet. De voorzieningen zijn over het algemeen gespreid over de wijken en buurten, maar op een aantal plekken kan beter gescoord worden op het principe van de 10 minutenstad: denk aan Rijnvliet en de nieuw te ontwikkelen buurten Papendorp-Noord en Groenewoud. In het gebied realiseren we komende jaren nog diverse maatschappelijke-en culturele voorzieningen, woon-zorgcomplexen, eerstelijns-zorgcentra, nieuwe basisscholen, twee middelbare scholen, en de culturele voorziening Berlijnplein. In plaats van een sporthal realiseren we drie gymlokalen bij de nieuwe VO school in Vleuten. De realisatie van het zwembad Maximapark schuift door naar 2029. Bij Strijkviertel breiden we de capaciteit voor rugby uit. Voor het jongerencultuurhuis zoeken we nog naar één of meerdere locaties binnen Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Voor het Programmatisch vertrekpunt Rijnenburg heeft een extern bureau voor ons een marktonderzoek gedaan naar de benodigde wijkgebonden en stedelijke werkfuncties in Rijnenburg, inclusief maatschappelijke voorzieningen.

Gezien de omvang van de wijk en het beoogde aantal inwoners gaan we ervan uit dat in Rijnenburg alle barcode-functies een volwaarde plek krijgen, oftewel een gezonde mix van wonen, werken, groen en voorzieningen.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

Leidsche Rijn en Vleuten de Meern zijn groene gebieden met veel groen, een goede waterberging en ruimte voor spelen en bewegen. In het hart ligt Utrechts grootste park, het Máximapark dat van hoge kwaliteit is. De komende jaren leggen we het nieuwe park Leeuwesteyn aan, vlakbij Leidsche Rijn Centrum. Met de gebiedsontwikkeling Ockhuizen zetten we een belangrijke stap in de groenopgave van 100 ha groen om de stad bij Haarzuilens. Voor Rijnenburg stellen we een Programmatisch vertrekpunt op. Duurzame Mobiliteit

In het gebied zijn robuuste fiets-, ov- en autonetwerken en in sommige buurten kunnen we het autogebruik terugdringen om ruimte te maken voor de voetganger. Er zijn enkele aandachtspunten op het gebied van verkeersveiligheid of doorstroming. Voor de groei van de stad in verschillende (hoog)stedelijke gebieden werken we aan de Mobiliteitshub XL in Papendorp voor parkeren op afstand. Hiervoor is ook een nieuwe fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal ten zuiden van De Meernburg geprogrammeerd. Op langere termijn voorzien we een wens voor snellere fiets- en voetverbindingen tussen Nieuwegein-Papendorp richting Leidsche Rijn Centrum en vanuit daar naar Lage Weide en Zuilen. De inpassing van een mogelijke Papendorplijn, als onderdeel van het wiel met spaken kan ook een belangrijke actuele opgave worden. De invoering van betaald parkeren in het gebied gaat ook grote verandering geven. Hieruit volgen waarschijnlijk nieuwe opgaven voor andere vervoerwijzen in het gebied. MPR 2024

49

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg: liggen we op koers?

Energie

Veel woningen en bedrijven zijn vrij nieuw en goed geïsoleerd. In Leidsche Rijn liggen warmtenetten. In Vleuten-De Meern zijn de nieuwste woonbuurten toekomstbestendig ontwikkeld, maar ook grote delen zijn voor hun warmtevoorziening nu nog afhankelijk van gas. De opgave Energie bereidt plannen voor voor de transitie op middellange termijn. In dit gebied geldt dat we met de realisatie van Zonnepark Meijewetering en initiatieven op o.a. de geluidswal Veldhuizen en in Ockhuizen, tenders voor zonne-eilanden Haarrijnse Plas en Nedereindse Plas aanzienlijk kunnen bijdragen aan de opgave voor duurzame energieopwekking via zon. Ook wordt gewerkt aan een integrale gebiedsontwikkeling voor Rijnenburg, waarbij de windmolens in het noordelijk deel van Rijnenburg gecombineerd gaan worden met de plannen voor een landschapspark en een compacte stadswijk. Netcongestie vormt een groot risico voor ontwikkelingen in het gebied (zie hoofdstuk 2). Projecten kunnen vertraging oplopen als gevolg van netcongestie.

MPR 2024

50

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 1 1. Nieuwe ontsluitingsroute Harmelerwaard (Gem. Woerden) / Bijdrage Verkeersmaatregelen Harmelerwaard 2. Jongerencultuurhuis Leidsche Rijn (locatie Berlijnplein) 3. Jongerencultuurhuis De Meern (zoekgebied) 4. Jongerencultuurhuis Vleuten (zoekgebied) 5. Wijkcultuurhuis - hallencomplex Groenewoud 6. Ockhuizen (groen en recreatie) 7. Fiets- en wandelpad Ockhuizerweg/ Polderweg 8. Nedereindse Park (groen) 9. Bijdrage aan route Hollandse IJsselbos (groen) 10. Mobiliteitshub XL Papendorp 11. Onderwijshuisvesting Haarrijn 12. Onderwijshuisvesting Groenewoud 13. Onderwijshuisvesting Limuscollege (voorheen College Vleuten de Meern) 14. Sporthal Berlijnplein 15. Rugbyveld Rijnvliet / Strijkviertel (uitbreiding sport) 16. Extra zwembad Maximapark 17. Gebiedsontwikkeling Ockhuizen (met Energie, natuur en recreatie) 18. Zonneveld Haarrijnseplas 19. Nedereindse Plas 20. Geluidswallen A12 21. Gebiedsproces energielanschap Rijnenburg en Reijerscop 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven)

MPR 2024

51

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 2 1. Nieuwe ontsluitingsroute Harmelerwaard (Gem. Woerden) / Bijdrage Verkeersmaatregelen Harmelerwaard 2. Jongerencultuurhuis Leidsche Rijn (locatie Berlijnplein) 3. Jongerencultuurhuis De Meern (zoekgebied) 4. Jongerencultuurhuis Vleuten (zoekgebied) 5. Wijkcultuurhuis - hallencomplex Groenewoud 6. Ockhuizen (groen en recreatie) 7. Fiets- en wandelpad Ockhuizerweg/ Polderweg 8. Nedereindse Park (groen) 9. Bijdrage aan route Hollandse IJsselbos (groen) 10. Mobiliteitshub XL Papendorp 11. Onderwijshuisvesting Haarrijn 12. Onderwijshuisvesting Groenewoud 13. Onderwijshuisvesting Limuscollege (voorheen College Vleuten de Meern) 14. Sporthal Berlijnplein 15. Rugbyveld Rijnvliet / Strijkviertel (uitbreiding sport) 16. Extra zwembad Maximapark 17. Gebiedsontwikkeling Ockhuizen (met Energie, natuur en recreatie) 18. Zonneveld Haarrijnseplas 19. Nedereindse Plas 20. Geluidswallen A12 21. Gebiedsproces energielanschap Rijnenburg en Reijerscop 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven)

Een interactief overzicht van de ruimtelijke projecten is te bekijken via de website www.ruimtelijkeprojectenutrecht.nl. • Gemeentelijke investeringen uit het MPR voor Groen, Mobiliteit, Maatschappelijke voorzieningen en sporten, spelen en bewegen zijn op de kaart hiernaast weergegeven met nummers. • Gebiedsontwikkelingen zijn op de kaart hiernaast weergeven met vlakken (oranje en paars gearceerd). MPR 2024

52

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Utrecht Science Park en Rijnsweerd Ambitie voor dit gebied Het Utrecht Science Park (USP) blijft een dynamisch gebied waar dagelijks meer dan 85.000 mensen samenkomen voor leren, werken, onderzoeken, ontwikkelen en zorg verlenen. Als een hub van kennisinstellingen en bedrijven is het USP samen met het Rijnsweerd van cruciaal belang voor de stad Utrecht. De opgave voor USP is om het gebied verder te ontwikkelen tot een bruisend en innovatief kenniscentrum dat uitnodigt tot ontmoeting, beweging en verbinding. Rijnsweerd ondergaat een transformatie van een monofunctioneel gebied naar een multifunctioneel gebied, waarin ruimte is voor werken en wonen. De unieke landschappelijke kenmerken, zoals de landgoederen en de Nieuwe Hollandse Waterlinie, dragen bij aan de natuurlijke, culturele en historische waarde van de omgeving.



Utrecht Science Park Het Utrecht Science Park (USP) is voortdurend in ontwikkeling. De Universiteit Utrecht (UU), het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), de gemeente en andere gebiedspartners hebben de opgave om het gebied vitaal en toekomstbestendig te maken. De Omgevingsvisie USP 2040 vertaalt de opgave van het gebied naar concrete doelstellingen:







Werkgelegenheid: We streven naar de toevoeging van 3.000 – 4.000 extra onderzoeksbanen, met de mogelijkheid van groei naar maximaal 8.000 banen in de toekomst, met aanvullende mobiliteitsmaatregelen. Woningen: De ambitie omvat 2.500 - 4.000 extra woningen ten opzichte van 2019, inclusief 800 woningen voor High Five.





Sport en Voorzieningen: Uitbreiding van het sportcomplex Olympos met 1 voetbal- of hockeyveld, kunstgrasaanleg op een bestaand rugbyveld, en extra voorzieningen in het centrum, waaronder de wens voor een fullservice supermarkt. Groen-blauw Raamwerk: Versterking van de verblijfskwaliteit, behoud van natuur- en erfgoedwaarden, versterking van recreatie, biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzame landbouw, met speciale aandacht voor het behoud van de kwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Mobiliteit: Transitie van autoverkeer naar OV en fiets/voetganger, met maatregelen zoals herinrichting van en knips in de Leuvenlaan en Cambridgelaan. Onderzoek naar een mogelijke 2e HOV-as in USP en frequentieverhoging van de tramlijn om de OV-bereikbaarheid van USP te verbeteren. Energietransitie: USP is aangewezen als zoekgebied voor windmolen(s), (kleinschalige) zonnevelden, geothermie en collectieve warmte-koudeopslag (WKO).

Rijnsweerd In de RSU is opgenomen dat Rijnsweerd een kantorenlocatie is, gemengd met ander stedelijk programma, maar waar werkruimte zeer belangrijk onderdeel blijft van de mix. Rijnsweerd geldt als overloopgebied voor USP gerelateerde werkgelegenheid. Daarnaast is de ambitie om minimaal 2.000 woningen extra te realiseren naast de ontwikkelingen van de Archimedeslaan 16. Bij deze laatstgenoemde locatie ligt de focus de komende jaren op het ontwikkelingen van circa 1540 woningen in combinatie met enkele voorzieningen.

Stand van zaken omgevingsvisie USP In de Omgevingsvisie USP 2040 zijn veel hoge ambities opgenomen. Grondeigendom ligt vrijwel volledig bij UU en UMCU. De financiële uitvoerbaarheid van de Omgevingsvisie wordt momenteel nog onderzocht waarbij voor de bekostiging en realisatie van de ambities en randvoorwaardelijke maatregelen, vrijwel volledig geleund wordt op deze externe partijen. De gemeente heeft hierdoor beperkte sturingsmiddelen. In de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) met UU moeten afspraken gemaakt worden over de bekostiging en realisatie van deze ambities en maatregelen. Om hierover tot overeenstemming te komen zijn we sinds de vaststelling van de Omgevingsvisie USP met UU in gesprek. Hoewel er vanuit gemeentelijke zijde in 2023 diverse toenaderingsvoorstellen zijn gedaan, lijkt er van de kant van UU vooralsnog niet veel bereidheid om te bewegen in (financiële) standpunten en daarmee snelheid te maken met de doorontwikkeling van USP. Om de ontwikkeling van USP toch te kunnen starten, worden vooruitlopend op de totstandkoming van de SOK separate (financiële) afspraken gemaakt met de UU om voor de herinrichting van de Cambridgelaan (tot fietsstraat met knip voor autoverkeer) alvast een UPP te starten. Het UMC maakt geen onderdeel uit van de SOK.

Afspraken over bekostiging en realisatie van (een deel) van de ambities en randvoorwaardelijke maatregelen, moet geborgd worden in de anterieure overeenkomst behorende bij de planontwikkeling UMC Noord.

MPR 2024

53

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Utrecht Science Park en Rijnsweerd: liggen we op koers? Wonen Maatschappelijke voorzieningen In USP is de bouw van de studentenwoningen High Five gestart en voldoet aan de woningbouwambities uit de omgevingsvisie USP. Aanvullende woningbouw is pas weer mogelijk als door verhuisen sloop/nieuwbouwplannen van onderwijsgebouwen, fysieke ruimte vrijkomt voor nieuwe woningen. Hiervoor zijn nog geen initiatieven van Universiteit (na High Five). De plannen voor het Archimedeskwartier bevinden zich in de voorbereiding. Aandachtspunten bij de ontwikkeling van het Archimedeskwartier zijn enerzijds de afhankelijkheid van het al dan niet doorgaan van het Tracébesluit en of ARU en anderzijds de financiële haalbaarheid van de ontwikkeling. Werken

In USP is de bouw van het multi-tenant gebouw aan de Universiteitsweg (Plus Ultra, 22.000 m2 bvo science) is inmiddels gestart in 2023. Bij oplevering krijgt het Multi tenant gebouw te maken met netcongestie. Binnen afzienbare termijn groeit met dit gebouw het aantal arbeidsplaatsen, maar dit maakt geen onderdeel uit van de beoogde groei van 4.000 banen uit de Omgevingsvisie omdat deze nog vergund is in het huidige bestemmingsplan. Randvoorwaardelijk voor de groei van 4.000 banen zijn bereikbaarheidsmaatregelen, zoals weren van doorgaand verkeer door herinrichting Leuvenlaan en de Cambridgelaan en het verbeteren van de OV-bereikbaarheid. Daarnaast is vergroting van de verblijfskwaliteit in het centrumgebied en de versterking van het groen-blauwe raamwerk nodig ter verbetering van het vestigingsklimaat. Hiervoor zijn (financiële) afspraken in de SOK noodzakelijk (zie vorige pagina onderaan).

In dit gebied is de opgave rond maatschappelijke voorzieningen vooral het toevoegen van culturele voorzieningen en extra huisartsen en fysiotherapeuten. Gezien de relatief hoge eenzaamheid onder studenten in het gebied zijn meer openbaar toegankelijke ontmoetingsplekken (binnen en buiten) wenselijk. Er zijn veel voorzieningen in het gebied aanwezig die verder worden uitgebreid met bijvoorbeeld de vernieuwing UMCU (inclusief Ronald McDonaldhuis) en de nieuwbouw van de International School Utrecht (ISU). Het bestemmingsplan van ISU is inmiddels onherroepelijk en de aanbestedingsprocedure loopt. Daarnaast krijgt de ISU te maken met netcongestie. De UU onderzoekt de mogelijkheden de studentensportvoorzieningen uit te breiden. Ook beoogt de UU de huidige supermarkt – met een eerste stap - te vergroten van 400 naar 750 m2 bvo in de periode 2024–2026. In Rijnsweerd nemen we in het plan voor de Archimedeskwartier een gezondheidscentrum en een supermarkt op. Bovendien streven we naar levendige plinten, bijvoorbeeld door toevoeging van een wijkcultuurhuis. Aandachtspunt bij het Archimedeskwartier is de afhankelijkheid van het al dan niet doorgaan van het Tracébesluit.

overeenstemming gekomen worden met de Universiteit over het te doorlopen planproces voor dit groen-blauwe raamwerk en over de financiering van deze ambities door de Universiteit. Toch proberen we vooruitlopend op de SOK separate afspraken te maken om alvast te starten met de planontwikkeling. Duurzame Mobiliteit

De partijen in Rijnsweerd en USP werken samen op het gebied van duurzame bereikbaarheid (Gebiedsaanpak Utrecht Oost): beperken van automobiliteit en stimuleren van fiets en openbaar vervoer. Voor de doorontwikkeling van het USP zijn op korte termijn diverse ingrepen randvoorwaardelijk (zoals knips in Leuvenlaan

en cambridgelaan) en het verbeteren van de fietsinfrastructuur. Ook hier is de samenwerkingsovereenkomst met UU noodzakelijk om proces en bekostiging te borgen. In USP wordt de fietsinfrastructuur uitgebreid als onderdeel van de doorfietsroute Utrecht-Veenendaal en Houten Castellum-USP (in uitvoering). Ook is er een nieuwe fietsroute aangelegd aan de noordzijde van de Weg tot de Wetenschap om het bestaande fietspad te ontlasten. Voor de langere termijn worden vanuit de MIRT-verkenning OV en Wonen in 2024 de eerste stappen gezet

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

richting frequentieverhoging van Tram 22 naar USP, een tweede OVas door USP en een betere busverbinding over de Waterlinieweg. In Rijnsweerd worden de voorbereidingen getroffen om de

Met het groenblauwe raamwerk in de Omgevingsvisie USP leggen we stevige ambities neer op het gebied van o.a. verblijfskwaliteit, recreatie, erfgoed, groen, ecologie en energie. In de Samenwerkingsovereenkomst moet nog tot

fietsstructuur te verbeteren door de Archimedeslaan-noord ter hoogte van het provinciehuis tot fietsstraat om te vormen.

MPR 2024

54

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Utrecht Science Park en Rijnsweerd: liggen we op koers?

Energie

Voor windenergie is door de gemeente een Heritage Impact Assesment (HIA) uitgevoerd om de gevolgen van windenergie in USP in beeld te brengen. Met als doel om te onderzoeken of er binnen de wet- en regelgeving ten aanzien van het Unesco Werelderfgoedsite maatwerkmogelijkheden zijn voor windturbines in het Noordoosten van de gemeente Utrecht. Geen van de onderzochte locaties (waaronder twee locaties in USP) komt gunstig uit de HIA. Momenteel wordt een lobby traject vanuit de energieopgave gestart om te onderzoeken of er wellicht meer mogelijkheden zijn. Afhankelijk van de uitkomsten van dit traject en de besluitvorming over de nota opwekgebieden voor schone energie door de Raad, kan een UPP worden opgestart voor de ontwikkeling van een of twee windmolens in USP. Voor het collectieve WKO systeem is een samenwerkingsovereenkomst in oktober 2022 vastgesteld. Uitvoering wordt verwacht vanaf Q2 2024. Recent hebben zowel UU als UMC een zonnepark aangekocht in Bunnik om daarmee voor een deel te

voorzien in hun energie-transitie Netcongestie vormt een groot risico voor ontwikkelingen in het gebied (zie hoofdstuk 2). Projecten kunnen vertraging oplopen als gevolg van netcongestie.

MPR 2024

55

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Utrecht Science Park en Rijnsweerd: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 1. Fietsverbinding en vergroening route Archimedeslaan/Rijnsweerd Noord 1 2. Aanpassing Bolognalaan onderdeel van doorfietsroute Veenendaal-USP 3. Internationale School Utrecht 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven)

Een interactief overzicht van de ruimtelijke projecten is te bekijken via de website www.ruimtelijkeprojectenutrecht.nl. • Gemeentelijke investeringen uit het MPR voor Groen, Mobiliteit, Maatschappelijke voorzieningen en sporten, spelen en bewegen zijn op de kaart hiernaast weergegeven met nummers. • Gebiedsontwikkelingen zijn op de kaart hiernaast weergeven met vlakken (oranje en paars gearceerd).

MPR 2024

56

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Noordoost, Oost en Zuid Ambitie voor dit gebied De opgave voor de wijken Noordoost, Oost en Zuid (NOOZ) is het toevoegen en versterken van aantrekkelijke, gemengde en toekomstbestendige woon-, werk- en leefgebieden. Hierbij hebben we aandacht voor een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte en het creëren van aantrekkelijke routes binnen de stad en naar het omliggende landschap (o.a. de Hollandse Waterlinie), waarbij ontmoeten, bewegen en gezonde mobiliteit ons uitgangspunt is. Aan de randen van het gebied liggen voor de oostkant de grootste kansen voor de groene schaalsprong en duurzame energieopwekking. Er ligt een grote uitdaging om de maatschappelijke voorzieningen (met name sportvelden) in te passen in het gebied. In de RSU staan verschillende ambities opgenomen tot 2040, waaronder het ontwikkelen van 11.650 woningen in Oost. Het gaat om de hele oostkant van de stad, niet enkel de wijk Oost. Dat is dus inclusief USP en Rijnsweerd. Hiervan zijn ongeveer 8000 woningen voorzien in de wijken Noordoost, Oost en Zuid. Voor de wijken Noordoost en Oost streven we naar een toename van sociale-/ en middenhuurwoningen. In Zuid wordt ingezet op toename van middenhuur en betaalbare koop.

In Oost zetten we op middellange en lange termijn stappen met de herontwikkeling van stadion Galgenwaard en het knooppunt Lunetten Koningsweg waar een mix van wonen, werken en voorzieningen wordt beoogd. Daarnaast is het streven om in 12.700 arbeidsplaatsen te voorzien in Oost (inclusief USP/Rijnsweerd). Verder is het voornemen om de oostkant van de stad (inclusief USP en buitengebied) van 151 extra hectare groen te voorzien. Ook staan in de RSU ambities omschreven voor de realisatie

van maatschappelijke voorzieningen in Oost, namelijk een VO-school (inclusief sporthal), 1 extra sporthal, 1 zwembaduitbreiding en 11 sportvelden. Daarnaast is behoefte op basis van het principe van de 10-minutenstad aan andere voorzieningen zoals gezondheidscentra, buurtcentra en overige. In de RSU is het gebied Voordorpse Veld aangewezen als prioritair zoekgebied voor windenergie en zonneenergie. Het gebied heeft met o.a. de Hollandse Waterlinies waardevolle erfgoedkwaliteiten. De bijbehorende UNESCO werelderfgoedstatus is tegelijkertijd ook bepalend voor de ontwikkelmogelijkheden. Bijvoorbeeld in het Voordorpse Veld. Een voorwaarde om alle bovengenoemde ontwikkelingen te realiseren is een passend mobiliteitsnetwerk. We zetten in op opwaardering van het OV, het toevoegen/verbeteren van voetgangers-en fietsroutes, en het stimuleren van deelmobiliteit.

MPR 2024

57

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Noordoost, Oost en Zuid: liggen we op koers? want op basis van de lopende plannen zien we dat het aantal

met grondeigenaren. Op basis van de resultaten van de integrale HIA

werkfuncties niet voldoende toeneemt om de ambities uit de RSU

kan worden bepaald of realisatie van ambities in het Voordorpse Veld

Op korte termijn zien we voldoende plancapaciteit, de

te halen. Ook zijn er de laatste jaren vierkante meters

kansrijk is. Dit is bepalend voor de afweging of

(middel)lange termijn is echter nog onzeker. Met de realisatie van

werkgelegenheid verdwenen door transformatie of sloop. Daarom

sportvoorzieningen mogelijk een plek kunnen krijgen in het gebied

de harde plancapaciteit (circa 2.900 woningen) liggen we vooralsnog

wordt in meerdere lopende projecten ingezet om een mix van wonen

tot 2030 op koers en realiseren we een divers woningbouwprogramma,

en werken mogelijk te maken (bijvoorbeeld Pieter Baan Centrum, Van

zoals bij de projecten Kögllaan, Willem Dreeslaan 55, herontwikkeling

Galenstraat/Huizingalaan en Rotsoord 7). Op middellange termijn

Pieter Baan Centrum, Galgenwaard, Brennerbaan 106 en Rotsoord 7.

zetten we stappen met de herontwikkeling van Galgenwaard (40.000 –

We sluiten niet uit dat gewijzigde (markt)omstandigheden kunnen

70.000 m2 niet-wonen). Ondanks deze ontwikkelingen, zal dit niet

in Hoograven.

leiden tot vertragingen of zelfs uitstel. Daarnaast komen er tijdelijke

leiden tot voldoende toename van arbeidsplaatsen.

Er zijn in het gebied uitbreidingen van onderwijsvoorzieningen in

woningen in het gebied: in Hoograven zijn op drie locaties 471 tijdelijke

Dit betekent dat er nog extra ruimte gezocht moet worden om de RSU

uitvoering (o.a. Mytylschool) en ook bij de ontwikkeling van

woningen in aanbouw; en circa 450 tijdelijke woningen zijn in

ambities voor werken te realiseren. De toekomstige

Galgenwaard is rekening gehouden met maatschappelijke vierkante

onderzoek bij Tussen de Rails. In 2022 en 2023 zijn er circa 1000

gebiedsontwikkeling Lunetten-Koningsweg biedt op termijn een

meters. Daarnaast zien wij mogelijkheden in de wijk Zuid om een extra

woningen opgeleverd in de drie wijken, o.a. bij het voormalige

significante mogelijkheid om werkprogramma aan de stad toe te

VO-school te realiseren (nog in onderzoek) en willen we qua

Belastingkantoor, Kop op Tuindorp, Opaalweg en tweede fase van de

voegen.

voorzieningen anticiperen op verdere vergrijzing. We knappen de

Wonen

een vervolgproces voor kan worden gestart. Omdat de benodigde middelen voor inpassing niet beschikbaar zijn stellen wij de uitbreiding van velden en de omzetting van natuur- in kunstgras in Maarschalkerweerd Noord uit. Dit geldt ook voor het extra korfbalveld

forten van Lunetten op en realiseren zo culturele voorzieningen die

Kwekerij. Voor de zachte plancapaciteit zien we diverse

(naast natuur, recreatie en/of duurzame energie) en of hier al dan niet

Maatschappelijke voorzieningen

(publiekelijk) toegankelijk zijn voor iedereen. We maken middelen beschikbaar om bij de herontwikkeling van de Musketon de functie van

ontwikkelingsmogelijkheden, zoals in het Rubenskwartier en op lange

wijkcultuurhuis toe te voegen.

termijn de nieuwe verstedelijkingsknoop Lunetten-Koningsweg. Voor de laatste plannen moeten er nog veel keuzes gemaakt worden,

De realisatie van geplande sportvoorzieningen is onzeker, terwijl

waardoor geen zekerheid is te geven dat de ambitie van ruim 8.000

de opgave in de RSU voor dit gebied groot is. De realisatie van een

woningen gehaald wordt voor 2040.

sporthal op sportpark Voordorp is getemporiseerd, er wordt eerst een

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

ruimtelijk perspectief opgesteld voor het gehele sportpark. Uit het Werken

ontwerpend onderzoek bij Voordorpse Veld is gebleken dat de

We hebben een grote ambitie om groen te realiseren aan de

realisatie van ambities uit de RSU (natuur, recreatie, sport, duurzame

oostkant van de stad (inclusief USP en buitengebied), waarvan

energie een risico met zich meebrengt op aantasting van de

een groot deel ‘groen om de stad’.

kernkwaliteiten van het werelderfgoed. Daarom voeren we ook nog een Het toevoegen van werkgelegenheid in de wijken blijft belangrijk,

Heritage Impact Assessment (HIA) uit. Ook zijn gesprekken gevoerd MPR 2024

58

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Noordoost, Oost en Zuid: liggen we op koers? Bij iedere ontwikkeling in Noordoost, Oost en Zuid streven we naar het

Duurzame Mobiliteit

Tegelijkertijd hebben aanpassingen in het OV-netwerk het risico op

toevoegen van extra kwantitatief en kwalitatief groen. Door integraal en

extra barrières, wat de doorontwikkeling van het sport- en

in samenhang met andere opgaves te werken en werk met werk

recreatiegebied Maarschalkerweerd kan beïnvloeden.

mogelijk te maken, verzilveren we efficiencyvoordelen en groenkansen.

De mobiliteitsvraagstukken in het gebied vragen nog om keuzes

Op kortere termijn starten in 2024 stadsbreed maatregelen voor

Zoals de herinrichting bij de mbo-school Nimeto, waar dit samengaat

en financiële middelen, waardoor het nog niet zeker is of alle

verbetering van het voetgangersnetwerk. Voor de fietsers komt er een

met rioolvervanging. In Rotsoord loopt de vergroening van de openbare

ambities gehaald kunnen worden. Voor de (middel)lange termijn zijn

nieuwe doorfietsroute door dit gebied in de richting van Hilversum.

ruimte door.

namelijk grote en complexe ingrepen nodig in het mobiliteitsnetwerk

Daarnaast wordt gezocht naar meer fietsparkeerplekken rondom de

om de ambities uit de RSU te halen. Daarvoor lopen verschillende

treinstations Lunetten en Vaartsche Rijn. Verder worden er

Daarnaast werken we aan de realisatie van het nieuwe Lunettenpark.

onderzoeken in het kader van MIRT OV en Wonen, U Ned (o.a. no-

aanvullende maatregelen genomen op de Maliesingel en

Ook versterken we de groene-blauwe structuren -zoals langs de

regret maatregelen), Alternatief Ring Utrecht en de regionale studie

Wittevrouwensingel om het gemotoriseerde verkeer te attenderen op

Kromme Rijn -door het benutten van kansen bij de herontwikkelingen

Lunetten-Koningsweg en Binnenstadsas. Deze laatste studie is een

de maximumsnelheid van 30 km/u.

bij het Pieter Baan Centrum en de Mytylschool. Er zijn kansen voor

onderzoek naar verschillende OV-maatregelen: de belangrijkste

versterking van groenblauwe structuren in het gebied geïnventariseerd.

hiervan zijn de ontwikkeling van treinstation Lunetten-Koningsweg, de

De verzilvering van deze kansen is afhankelijk van de beschikbaarheid

Waterlinielijn en een ondergrondse binnenstadas. Hierbij gaat het om

van financiële middelen.

een regionale uitwerking om deze complexe en kostbare maatregelen voor de lange termijn van de Schaalsprong OV (na 2035) onderling af

We zijn met de provincie, het waterschap HdSR en de gemeenten

te wegen en te prioriteren.

Zeist, Bunnik, Houten en Nieuwegein een regionale samenwerking

De gebiedsontwikkeling Lunetten-Koningsweg is onlosmakelijk

gestart om te komen tot extra groen in het buitengebied tussen USP,

gekoppeld aan deze keuzes op het gebied van mobiliteit. Om die reden

Zeist, Odijk, Houten en Nieuwegein. We werken aan een

wordt gewerkt aan een scenariostudie. De verschillende scenario’s

ontwikkelperspectief en uitvoeringsprogramma voor nieuwe natuur

laten zien wat de verstedelijkingsmogelijkheden zijn afhankelijk van de

(groene contour), meer recreatiemogelijkheden (gebieden en paden),

keuzes die op mobiliteit gemaakt gaan worden. Besluiten en dus ook

nieuwe groen-blauwe verbindingen voor mens en dier, opgave voor

de investeringen zijn niet op korte termijn voorzien.

waterberging en watervasthouden en transitie van de landbouw. Een

Een passende mobiliteitsoplossing is nodig om de groei van de

(klein) deel van de voorzieningen komt op ons grondgebied, en een

Oostkant van de stad te realiseren, zoals bij de gebiedsontwikkeling

deel in en rondom de landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen.

Galgenwaard.

MPR 2024

59

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Noordoost, Oost en Zuid: liggen we op koers? Energie

De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energie infrastructuur worden in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar, zo ook in Noordoost, Oost en Zuid. Ook de

In de RSU zijn zoekgebieden voor het opwekken van schone

netcongestie kan grote gevolgen hebben.

energie en warmte voor de hele stad aangewezen. Voordorpse Veld (Noordoost) staat als zoekgebied voor het opwekken van zonne- en windenergie genoemd. Voordorpse Veld is ook zoekgebied voor natuur, recreatie en sport. Daarnaast is het gebied onderdeel van UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies. In 2022 hebben provincie en gemeente gezamenlijk met ontwerpend onderzoek uitgezocht in hoeverre de verschillende ambities uit de RSU in dit werelderfgoed zouden kunnen worden ingepast. Hieruit is gebleken dat de realisatie van de ambities uit de RSU (natuur, recreatie, sport, duurzame energie) een risico met zich meebrengt op aantasting van de kernkwaliteiten van het werelderfgoed. Daarom volgt nu een Heritage Impact Assessment (HIA), waarin die mogelijke gevolgen worden getoetst. De uitkomsten hiervan worden medio 2024 verwacht. Mede op basis hiervan kan worden bepaald of realisatie van zonnevelden en/of windenturbines al dan niet kansrijk is. Daarna zal een afweging gemaakt moeten worden met de andere ambities (sport,

natuur, recreatie) of er ruimte is voor het opwekken van schone energie en warmte. Ook is er voor het gehele UNESCO werelderfgoed gebied een HIA uitgevoerd voor de zoeklocaties voor windenergie. Ook de uitkomsten van deze HIA zijn medebepalend voor het wel of niet realiseren van schone energie en warmte in Voordorpse Veld.

MPR 2024

60

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Noordoost, Oost en Zuid: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 1 1. Openbare Ruimte Rotsoord Fase 2 / Openbare Ruimte Rotsoord Fase 3 1 2. Openbare Ruimte Nimeto 1 3. Lunettenpark 1 4. Maarschalkerweerd Noord 5. Mytylbrug en fietsroute 6. Wijkcultuurhuis - Lunetten (De Musketon) 7. Vergroenen van straten en buurten Noordoost 8. Vergroenen van straten en buurten Rubenskwartier 9. Oosterspoorbaan- Noordoost (groenblauwe route) 10. Groenblauwe route Kromme Rijnpark, omgeving Mytylschool 11. Herinrichting Malieblad en Maliebaan 1 12. Icoonproject Kromme Rijn Linie Landschap 13. Onderdeel Zuidpoort fase 1: bereikbaarheid station Vaartsche Rijn via Oosterkade en Westerkade + Ledig Erf 1 14. Doorfietsroute Utrecht – Amersfoort 1 15. OV-doorstroming Herculesplein 16. OV-verbinding Overvecht-USP, Kardinaal de Jongweg 17. Herinrichting Tuinwijkroute 1 18. Fietsmaatregelen om de Zuid / Waterliniebrug / Waterlinieweg 19. Voorrangsplein ’t Goylaan 20. Uitbreiding Krommerijncollege 21. Nieuwe toiletvoorziening in Amelisweerd 22. Nieuwe toiletvoorziening bij Station Vaartse Rijn 23. Herinrichting Koningsweg 24. Onderwijshuisvesting SO Fier uitbreiding 25. Oudegeinlaan en omgeving opnieuw inrichten openbare ruimte1 26. Blauwkapelseweg – kapelbrug en kruising Alexander Numankade 1 27.

Herinrichting openbare ruimte Lauwerecht Noord 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven)

MPR 2024

61

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Noordoost, Oost en Zuid: overzichtskaart ruimtelijke investeringen MPR 2 1. Openbare Ruimte Rotsoord Fase 2 / Openbare Ruimte Rotsoord Fase 3 1 2. Openbare Ruimte Nimeto 1 3. Lunettenpark 1 4. Maarschalkerweerd Noord 5. Mytylbrug en fietsroute 6. Wijkcultuurhuis - Lunetten (De Musketon) 7. Vergroenen van straten en buurten Noordoost 8. Vergroenen van straten en buurten Rubenskwartier 9. Oosterspoorbaan- Noordoost (groenblauwe route) 10. Groenblauwe route Kromme Rijnpark, omgeving Mytylschool 11. Herinrichting Malieblad en Maliebaan 1 12. Icoonproject Kromme Rijn Linie Landschap 13. Onderdeel Zuidpoort fase 1: bereikbaarheid station Vaartsche Rijn via Oosterkade en Westerkade + Ledig Erf 1 14. Doorfietsroute Utrecht – Amersfoort 1 15. OV-doorstroming Herculesplein 16. OV-verbinding Overvecht-USP, Kardinaal de Jongweg 17. Herinrichting Tuinwijkroute 1 18. Fietsmaatregelen om de Zuid / Waterliniebrug / Waterlinieweg 19. Voorrangsplein ’t Goylaan 20. Uitbreiding Krommerijncollege 21. Nieuwe toiletvoorziening in Amelisweerd 22. Nieuwe toiletvoorziening bij Station Vaartse Rijn 23. Herinrichting Koningsweg 24. Onderwijshuisvesting SO Fier uitbreiding 25. Oudegeinlaan en omgeving opnieuw inrichten openbare ruimte1 26. Blauwkapelseweg – kapelbrug en kruising Alexander Numankade 1 27.

Herinrichting openbare ruimte Lauwerecht Noord 1 = in samenwerking met Beheer Openbare Ruimte (Stadsbedrijven)

Een interactief overzicht van de ruimtelijke projecten is te bekijken via de website www.ruimtelijkeprojectenutrecht.nl. • Gemeentelijke investeringen uit het MPR voor Groen, Mobiliteit, Maatschappelijke voorzieningen en sporten, spelen en bewegen zijn op de kaart hiernaast weergegeven met nummers. • Gebiedsontwikkelingen zijn op de kaart hiernaast weergeven met vlakken (oranje en paars gearceerd). MPR 2024 Noordoost, Oost en Zuid: overzichtskaart ruimtelijke projecten

62

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

West en Noordwest Ambitie voor dit gebied In West en Noordwest verschuift het accent in de opgave van wonen naar werken. Met de realisatie van Cartesiusdriehoek en Wisselspoor (resp.ca 2.800 en 1.100 woningen) komt een einde aan de beschikbaarheid van grotere woningbouwlocaties in het gebied. De ontwikkeling van Zuilense Vecht en het gebied Welgelegen biedt nog kansen voor grotere woningbouwontwikkelingen, maar nieuwe woningbouwlocaties zijn kleiner en afhankelijk van de investeringspotentie van marktpartijen en woningcorporaties. Dit betreft voornamelijk kleine(re) inbreidingslocaties in de bestaande stad. De werkopgave komt voornamelijk tot stand in Werkspoorkwartier en Lage Weide. Twee erg verschillende werklocaties met ieder zijn eigen ontwikkeldynamiek. Voor beide geldt een verdichtingsopgave, maar binnen een verschillend profiel. Zoals beschreven in de RSU willen we duizenden arbeidsplaatsen in Lage Weide toevoegen en zo’n 500 arbeidsplaatsen in het Werkspoorkwartier. Het Vierde Kwadrant willen we conform de RSU doorontwikkelen tot een gemêleerd programma met kantoorfuncties, bedrijfsruimten en voorzieningen (140.000 m² bvo, circa 7.300 arbeidsplaatsen). Ook willen we hier onderwijsfuncties toevoegen die aansluiten bij de bedrijvigheid in Lage Weide en Werkspoorkwartier.

In het kader van de energietransitie vormt Lage Weide een zoekgebied voor duurzame energieopwekking (wind en zon). Tenslotte is Noordwest één van de groenarmste wijken van Utrecht, hier ligt dan ook de opgave om de openbare ruimte te vergroenen en klimaatbestendig te maken. Zoals beschreven in de RSU willen we op verschillende plekken groen toevoegen, met:

- park Vierde kwadrant (3 hectare) - groen-blauwe routes (7 hectare) - nieuw buurt- en wijkgroen (17 hectare).

investeringspotenties zij zien en willen we die waar mogelijk koppelen aan het versterken van onder andere de sociale structuren en leefbaarheid in de wijken. En in Noordwest gaan we aan de slag met het in kaart brengen van vergroeningskansen.

Qua voorzieningen werken we aan een sporthal in de Cartsiusdriehoek en onderzoeken we de mogelijkheden voor uitbreiding van het zwembad den Hommel.

In Lage Weide willen we de werkgelegenheid vergroten door intensiever ruimtegebruik in combinatie met nieuwe mobiliteitsoplossingen. Daarbij willen we ruimte behouden voor zwaardere en grootschaligere bedrijfstakken met een milieucontour, die niet terecht kunnen elders in de stad. We leggen de focus op bedrijven met meerwaarde voor de stad. Randvoorwaardelijk is het beter verbinden van de gebieden voor fiets en voetganger, deelmobiliteit en met het openbaar vervoer. Samen met de ondernemers van Lage Weide werken we de komende jaren aan een lange termijnvisie om gericht aan de verdichtingsopgave te kunnen werken. Ook het Werkspoorkwartier heeft verdichtingspotentie. Dit moet gebeuren in een stedelijk profiel van creatieve industrie en circulaire bedrijvigheid, maar ook groen, cultuur, horeca, sport en onderwijs. Belangrijk hierin is het bieden van betaalbare ruimte voor broedplaatsen en ruimte voor doorgroei voor de creatieve sector. De basis voor het profiel van het Werkspoorkwartier is gelegd in de Omgevingsvisie Werkspoorkwartier. Komende tijd brengen we met de woningcorporaties in beeld welke MPR 2024

63

INLEIDING

RUIMTELIJKE KOERS

THEMATISCHE OPGAVEN

ONTWIKKELINGEN PER GEBIED

FINANCIEEL BEELD

West en Noordwest: liggen we op koers? Wonen

Maatschappelijke voorzieningen

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

Met de ontwikkelingen Cartesiusdriehoek en Wisselspoor (beiden in uitvoering) voegen we in de aankomende jaren een groot aantal woningen toe (resp. ca 2.800 en 1.100). Omdat grote bouwlocaties niet meer voorhanden zijn, zien we vooral kansen in de transformatie van vele kleinere locaties (zoals Zuilense Vecht) en verdichting door woningbouwcorporaties (zoals Thomas à Kempisplantsoen en Van Heukelomlaan). Bij het toevoegen van nieuwe plannen is bereikbaarheid en terughoudendheid met sloop/ nieuwbouw van sociale woningbouw een aandachtspunt.

De opgave ligt in de bestaande stad in het behoud (en versterken) van maatschappelijke bestemmingen en in de balans gezien de vele binnenstedelijke herontwikkelingen, Daarnaast zijn betaalbare werk- en ontmoetingsplekken verdwenen. Onderzocht wordt of er extra maatschappelijke ruimte gerealiseerd kan worden bij herontwikkelingen en inzet van eigen vastgoed Voor de Cartesiusdriehoek zijn er innovatieve ideeën op het gebied van preventieve gezondheidszorg. Ook komt een kindcentrum en een sporthal. Samen met Stichtse Vecht werken we aan het optimaliseren van de sportvelden Zuilense Vecht. In Welgelegen onderzoeken we woningbouw en bijbehorende voorzieningen met behoud van de bestaande voorzieningen. In Zuilen en Lombok werken we aan een integrale gebiedsontwikkeling met de woningcorporaties om daarmee ook de sociale behoeften in de wijk op één lijn te hebben voor het behoud en versterken van bij bewoners passende voorzieningen. Ook speelt er rondom de Vecht een grote vergroeningsopgave met kansen voor bijbehorende openbare ruimte voorzieningen. In het Werkspoorkwartier leggen we de nadruk op het behoud van betaalbare ruimte voor broedplaatsen, nachtcultuur en creatieve bedrijvigheid.