Jaarstukken 2024 (inclusief erratum juni 2025)
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Utrecht.nl
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Algemeen................................................................................................................................................. 4 Hoofdlijn ................................................................................................................................................. 11 Programma's ......................................................................................................................................... 23 Betrouwbare overheid ....................................................................................................................... 24 Ontwikkelen en wonen voor iedereen ............................................................................................... 39 Klimaatvriendelijke stad ..................................................................................................................... 60 Duurzame bereikbaarheid ................................................................................................................. 70 Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed ................................................................................
89 Veilige stad ...................................................................................................................................... 125 Passende ondersteuning en opvang ............................................................................................... 142 Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid ......................................................... 164 Kansrijk opgroeien ........................................................................................................................... 183 Levendige en gezonde stad ............................................................................................................ 220 Algemene middelen en overhead .................................................................................................... 272 Paragrafen ........................................................................................................................................... 279 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 280 Financiering .....................................................................................................................................
292 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 304 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 311 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 346 Onderhoud Kapitaalgoederen ......................................................................................................... 351 Investeringen ................................................................................................................................... 358 Vastgoed.......................................................................................................................................... 368 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 374 Wet open overheid .......................................................................................................................... 387 Jaarrekening ........................................................................................................................................
389 Baten en Lasten .............................................................................................................................. 390 Toelichting overzicht baten en lasten .............................................................................................. 396 Balans .............................................................................................................................................. 427 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling........................................................................ 430 Toelichting op de balans .................................................................................................................. 437 Reserves.......................................................................................................................................... 476 Toelichting reserves ........................................................................................................................ 482 Voorzieningen .................................................................................................................................. 516
2
Toelichtingen voorzieningen ............................................................................................................ 519 Borgstellingen .................................................................................................................................. 526 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 532 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................ 534 Herleiding EMU-saldo uit balans ..................................................................................................... 549 Kasstroomoverzicht ......................................................................................................................... 550 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen .......................................................................... 552 Taakvelden ...................................................................................................................................... 588 Bijlagen ................................................................................................................................................
598 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..................................................................... 599 Externe subsidieprogramma's ......................................................................................................... 600 Bijlage kostendekkendheid Tarieven en Leges ............................................................................... 606 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................................. 621 Subsidies ......................................................................................................................................... 626 Subsidieverantwoording per doelstelling en ontvanger ................................................................... 658 Subsidieverantwoording per ontvanger ........................................................................................... 700 Voortgang uitvoering raadsbesluiten ............................................................................................... 729 Verklarende woordenlijst ................................................................................................................. 743
3
Algemeen
6
7
Samenstelling Bestuur Samenstelling gemeenteraad Stand per 31 december 2024 Zetelverdeling: 9 GroenLinks 8 D66 5 VVD 4 PvdA 3 CDA 3 Partij voor de Dieren 3 Volt 2 ChristenUnie 1 Student & Starter 1 BIJ1 1 DENK 1 EenUtrecht 1 Stadsbelang Utrecht 1 Utrecht Solidair 1 UtrechtNu! 1 Horizon
Samenstelling college van B en W Stand per 31 december 2024 Burgemeester Sharon Dijksma Portefeuille: Openbare Orde en Veiligheid (inclusief mensenhandel en drugscriminaliteit, Handhaving, Ombudszaken en Burgerzaken, Internationale Zaken en Regionale Samenwerking. Wethouder Linda Voortman (Eerste locoburgemeester) (GroenLinks) Portefeuille: Werk en Inkomen, WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) en Welzijn, Diversiteit en Inclusie, Grondzaken, Groen, Dierenwelzijn, Publieksdienstverlening. Wijkwethouder: West. Wethouder Eelco Eerenberg (D66) Portefeuille: Ruimtelijke Ordening, Onderwijs (inclusief onderwijshuisvesting, bibliotheek), Volksgezondheid, Drugs, Sekswerk, Ruimtelijke projecten ZuidKant: Groot Merwede (inclusief Merwedekanaalzone, Stationsgebied, Westraven, A12-zone), Rijnenburg. Wijkwethouder: Leidsche Rijn. Wethouder Dennis de Vries (PvdA) Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Jeugd en Jeugdzorg, Buurt- en wijkgericht werken, mbo, Vastgoed. Wijkwethouder: Zuidwest en Noordwest Wethouder Eva Oosters (Student & Starter) Portefeuille: Cultuur, Evenementen, Sport, Samen Stad Maken, Milieu en Emissieloos vervoer. Wijkwethouder: Binnenstad en Oost. Wethouder Rachel Streefland (ChristenUnie) Portefeuille: Asiel en Integratie, Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, Samen voor Overvecht, Erfgoed (inclusief werven), Personeel en Organisatie.
Wijkwethouder: Overvecht. Wethouder Senna Maatoug (GroenLinks) Portefeuille: Mobiliteit, Energie en Klimaat, Ruimtelijke projecten: Lunetten-Koningsweg en Overvecht. Wijkwethouder: Vleuten-De Meern en Zuid. Wethouder Susanne Schilderman (D66) Portefeuille: Financiën (inclusief Belastingen, Control, Subsidies), Economische Zaken,
5
Samenstelling gemeenteraad Stand per 31 december 2024
Samenstelling college van B en W Stand per 31 december 2024 Circulaire Economie, Openbare ruimte, Markten en Havens, Ruimtelijke projecten: Utrecht Science Park. Wijkwethouder: Noordoost. Gemeentesecretaris Michiel Ruis (gemeentesecretaris) Adviseur college van B en W en Algemeen directeur ambtelijke organisatie.
6
Organisatiestructuur Stand per 31 december 2024
7
8
Kerncijfers gemeente Utrecht Per einde kalenderjaar Sociale structuur
2022
2023
2024
Aantal inwoners Waarvan percentage 0-29 jaar Waarvan percentage 30-64 jaar Waarvan percentage 65+ jaar Aantal banen/werkzame personen [#1] Fysieke structuur
367.984 43 46 11 301.700
374.374 43 46 11 317.470
376.735 43 46 11 331.920
Oppervlakte land in hectare [#2] Bevolking per vierkante kilometer land Woningen per vierkante kilometer land Aantal woningen [#3] Waarvan % koopwoningen [#4] Gemiddelde woningbezetting (= bevolking in woningen / bewoonde woningen) [#5] Financiële structuur (bedragen zijn in miljoenen euro’s)
9.377 3.924 1.764 165.399 44,3 2,3
9.377 3.992 1.782 167.123 44,1 2,3
9.377 4.018 1.799 168.715 nnb 2,3
1.755 970 796 71
1.888 967 777 73
2.169 1.035 592 111
Rekening Totaal lasten Algemene Uitkering Gemeentefonds Totaal reserves Totaal voorzieningen [#6]
[1] Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) met de stand per 1 april. Het aantal banen is uitgedrukt in het aantal fulltime en parttime werkzame personen, inclusief uitzendkrachten, bij bedrijven en instellingen. Cijfers van voorgaande jaren worden jaarlijks bijgesteld . [2] Bron: CBS Statline [3] Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). [4] Bron: BghU en BAG. In de eigendomgegevens van eind 2023 is 44,1% koopwoning en 54,5% huurwoning; van de overige 1,4% is de eigendomssituatie onbekend. Het % koopwoning van eind 2024 is nog onbekend. [5] Bron: BAG en BRP. Het cijfer geeft de gemiddelde woningbezetting van bewoonde woningen en wooneenheden die onder de woningtelling vallen. [6] Bron: Voorzieningen passivazijde.
9
Colofon Jaarstukken 2024 Uitgave Gemeente Utrecht – mei 2025 Raadsvoorstel zaaknummer 30268390 Fotografie Edwin van Wanrooij Klaas Boonstra Gerrit Serné Rebecca Brockbernd Kamiel Scholten Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling F&I Postbus 16200 3500 CE Utrecht
10
Hoofdlijn 6
Hoofdlijn Met de jaarstukken legt het college verantwoording af over de resultaten en de financiën in 2024, ten opzichte van de vastgestelde begroting. Het college heeft ook in 2024 ingezet op de prioriteiten uit het coalitieakkoord 2022-2026: het aanpakken van de woningnood, het tegengaan van de klimaatcrisis, kansengelijkheid en een leefbare en levendige stad. Vanwege de financiële situatie van de gemeente heeft het college in 2024 maatregelen moeten voorleggen aan de gemeenteraad om de financiën op orde te brengen en om te kunnen blijven investeren in de stad. Het college investeerde extra in mensen en buurten die dit het hardste nodig hebben. Om de gevolgen van een vol stroomnet tegen te gaan, is er in 2024 geïnvesteerd in slimme netoplossingen.
Maatschappelijke context De gevolgen van snel veranderende maatschappelijke en financiële ontwikkelingen en de grote geopolitieke kwesties zijn voelbaar en merkbaar in onze stad. Deze ontwikkelingen vragen steeds om bestuurlijke keuzes die passen bij de veranderende omstandigheden, naast de inzet voor het uitvoeren van de ambities uit het coalitieakkoord. Zo zien we als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten een sterke toename van het aantal demonstraties in onze stad. Juist in een tijd waarin het van grote waarde is om je mening te kunnen uiten en ook van mening te kunnen verschillen, vraagt dit extra inzet om ervoor te zorgen dat deze demonstraties ordentelijk en vooral veilig verlopen. De oorlogen en conflicten in Oekraïne, Gaza en de rest van de wereld vragen van ons barmhartigheid en ruimhartigheid. Terwijl politiek Den Haag met haar asielbeleid de humanitaire ondergrens bereikt, blijft Utrecht zich onvermoeibaar inzetten voor de opvang van vluchtelingen, de opvang en begeleiding van ongedocumenteerde mensen, dakloze EU-migranten en Oekraïense vluchtelingen en voor de huisvesting van statushouders. De stijgende kosten van de zorg, de stijgende vraag naar zorg en het personeelstekort zorgen voor toenemende financiële druk op met name de jeugdzorg. Het is aan het Rijk om te zorgen voor voldoende compensatie voor deze taken, daar hebben we ook in 2024 voor gelobbyd.
Op 25 april 2025 is de Voorjaarsnota van het kabinet openbaar gemaakt. De inschatting van de gevolgen daarvan voor de gemeente Utrecht wordt betrokken in de verdere besluitvorming over de voorjaarsnota en de begroting 2026.
Wat hebben we in 2024 gerealiseerd? Het jaar 2024 stond naast de uitvoering van onze reguliere taken in het teken van de prioriteiten uit de Begroting 2024 en het coalitieakkoord 2022-2026. Hieronder een aantal concrete voorbeelden van wat we in 2024 hebben opgestart, uitgevoerd en gerealiseerd. We maken ons hard voor kansengelijkheid “Utrecht wil een stad voor iedereen zijn. Een inclusieve stad waar het voor alle Utrechters goed wonen, werken en leven is. We voelen een grote verantwoordelijkheid om de ongelijkheid in onder andere rondkomen, gezondheid en mee kunnen doen tegen te gaan. Daarom investeren we in mensen en buurten die dit het hardste nodig hebben door middel van het principe: Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen. “ 11
Met het nieuwe beleid Werk en Re-integratie en Financiële Bestaanszekerheid zorgen we dat nog meer Utrechters mee kunnen doen. Bijvoorbeeld door Utrechters extra te ondersteunen om duurzaam uit te kunnen stromen naar de arbeidsmarkt. Onze integrale aanpak op gezondheid is vastgelegd in de beleidsnota Gezondheid Samen gezondheidsverschillen verkleinen 2024-2027. Met dit beleid willen we samen met partners in de stad gezondheidsverschillen verkleinen. Met alle partners in de stad werkten we ook in 2024 aan hervormingen in het sociaal domein en ontwikkelden we nieuwe manieren van werken: meer groepsgericht, collectief en gebiedsgericht. Ook nu de zorgvraag toeneemt en we beperkte menskracht en middelen hebben, blijven we er vol op inzetten dat we passende zorg en ondersteuning kunnen bieden aan de jongeren, gezinnen en andere inwoners die het nodig hebben. Met de uitvoering van de Veiligheidsagenda hebben we ons gericht op onder andere de aanpak van ondermijnende criminaliteit (nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden), casuïstiek (op persoonsniveau) in de wijken, tijdig onderkennen van negatieve gevolgen van maatschappelijke onrust en intensieve samenwerking met partners die zorgen voor het tegengaan en voorkomen van overlast door personen en groepen (bijv. inzet van het Eropafteam en inzet van verblijfsontzeggingengebieden Lucasbolwerk en het Stationsgebied).
We gaven ruim baan aan vrijheid van meningsuiting en faciliteerden het sterk groeiend aantal demonstraties (2024: 522, 2023: 380). Bij openbare ordeverstoring werd adequaat ingegrepen (bijvoorbeeld na afloop van voetbalwedstrijden). Ondanks ingrijpende bezuinigingen op het (rijks)asielprogramma zijn er goede resultaten behaald door het organiseren van kwalitatief goede asielopvang met Plan Einstein, de opvang en begeleiding van ongedocumenteerde mensen, dakloze EU-migranten en Oekraïense vluchtelingen en met de huisvesting en inburgering van statushouders. Op alle asiellocaties worden activiteiten en cursussen volgens Plan Einstein aangeboden. We hebben daarbij extra aandacht besteed aan de toeleiding naar werk. We hebben nieuwe locaties gevonden op Europalaan en Vlampijpstraat en bestaande locaties verlengd.
We pakken de woningnood aan “Onze stad verandert met de dag. Nieuwe stadswijken worden gebouwd. Dit biedt Utrechters de kans om in Utrecht te blijven wonen. We vinden het belangrijk dat Utrecht een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad is en blijft. Maar groei is geen doel op zich, het moet duurzaam in balans zijn”. Er is een aantal grote stappen gezet in de overgang van woningmarkt naar volkshuisvesting door verschillende doorstroommaatregelen en het invoeren van een vergunningsplicht voor betaalbare nieuwbouw koopwoningen. We werken aan de stad met als uitgangspunt groei in balans en vanuit de visie dat we een 10minutenstad ontwikkelen. De schaarste aan woonruimte voor alle doelgroepen is helaas groter geworden. Het terugdringen van deze schaarste en zorgen voor voldoende betaalbare woningen blijft topprioriteit van dit college. Het aantal opleveringen van 2.048 nieuwbouwwoningen en overige toevoegingen blijft achter ten opzichte van de ambitie (3.000 nieuwbouwwoningen). Dit als gevolg van veranderende marktomstandigheden door wereldwijd gestegen kosten, inflatie en hiermee gepaard gaande rentestijgingen, waardoor woningbouw projecten vertraagde of stil kwamen te liggen.
Mede door de Utrechtse Aanpak, waarmee we maatregelen hebben genomen om de woningbouw op gang te houden, zien we in de komende jaren een herstel in het aantal woningen dat we in aanbouw kunnen nemen. 12
We gaan de klimaatcrisis tegen “We voelen als coalitie de verantwoordelijkheid om er alles aan te doen om de klimaatcrisis tegen te gaan. Door gebruik te maken van alle mogelijkheden voor duurzame energieproductie binnen onze gemeentegrenzen. Door met bewoners en ondernemers ambitieus aan de slag te gaan met energiebesparing. Door als overheid een stap naar voren te zetten. En door verder te blijven investeren in lopen, fietsen, openbaar vervoer en elektrisch rijden om zo de brandstofmotor uit de stad te laten verdwijnen. Daarmee lossen we als stad de klimaatcrisis niet in ons eentje op. Maar we doen er binnen onze mogelijkheden wel alles aan om een bijdrage te leveren aan de wereldwijde klimaataanpak”. De netcongestieproblematiek in de regio Utrecht is groot. Het elektriciteitsnetwerk is bijna vol. Om te kunnen blijven verduurzamen en te zorgen voor voldoende woningen hebben we in 2024 vol ingezet om netcongestie tegen te gaan. De eerste Energy hub is geopend in Lage Weide, hiermee kunnen deelnemende bedrijven verder groeien en verduurzamen. In de visie Utrecht Circulair 2050 staan de ambities van Utrecht op het gebied van circulariteit en circulaire economie. Deze visie geeft richting aan de gemeente Utrecht en haar partners om slimmer en zorgvuldiger om te gaan met grondstoffen, materialen en producten om in 2050 volledig circulair te kunnen zijn.
We hebben Europese subsidie ontvangen, waarmee we onder andere twee upcyclecentra en de grondstoffencorridor hebben gerealiseerd. We hebben, samen met het rijk en andere betrokken gemeenten, de invoering van de zeroemissiezone voorbereid, waardoor de meest vervuilende bestel- en vrachtauto’s niet meer in het centrum van Utrecht komen. Met de vaststelling van de nota luchtkwaliteit gaan we de komende jaren de luchtkwaliteit voor onze inwoners verbeteren. We hebben onder meer ruim 4.100 energieboxen uitgereikt, er zijn 660 koelkastvouchers verzilverd en ons online energieloket ontving ruim 21.000 unieke bezoekers. We werken aan een levendige en leefbare stad We willen onze stad in balans ontwikkelen met voldoende en kwalitatief goede voorzieningen, zodat iedereen gezond en prettig kan leven in de stad. De heropening van de Domtoren was een hoogtepunt van 2024. De restauratie is binnen de tijd en binnen het budget uitgevoerd. Met de uitvoering van het Programma wervengebied worden werven en kelder hersteld en behouden voor de toekomst. Dit doen we samen met eigenaren en andere stakeholders. In de beleidsnota stadswater is vastgelegd hoe het openbare water gebruikt mag worden (waar je kunt varen of zwemmen en op de oevers waar je kunt verblijven en wandelen). Dit zorgt voor meer duidelijkheid voor inwoners en bezoekers.
We hebben op een diverse plekken vervangingswerkzaamheden uitgevoerd, waarbij we gelijktijdig de openbare ruimte vernieuwd én heringericht hebben. Helaas lukt het nog niet om alle werkzaamheden uit te voeren in het jaar dat ze geprogrammeerd zijn. De hoeveelheid restafval per inwoner was in 2024 lager dan in 2023. Het is onze ambitie om dit verder te verlagen. We hebben straten en pleinen groener gemaakt, ruim 6.000 bomen uitgedeeld, sport- en speelvoorzieningen verbeterd en we werken aan de Groene Schaalsprong. Er worden minder vervuilende stoffen uitgestoten dankzij de luchtkwaliteitsmaatregelen. Nieuwe sport- en beweegplekken zijn aangelegd en bestaande plekken zijn gerenoveerd. Met de tijdelijke sporthal Tempo is extra binnensportcapaciteit toegevoegd. In 2024 hebben we gezorgd dat meer inwoners kunnen sporten met de uitbreiding van de capaciteit door oplevering van twee sporthallen, Het Plein en Tempo.
13
De vierjaarlijkse cultuurnotasubsidies zijn toegekend, waarmee er komende jaren weer een grote variatie aan culturele activiteiten mogelijk wordt gemaakt. Fair pay was één van de voorwaarden voor subsidietoekenning. In 2024 zijn we gestart met het toepassen van de nieuwe locatieprofielen voor evenementen in de stad, waarmee werken we aan een betere balans tussen rust en reuring op 10 belangrijke evenementenlocaties in de stad. Wij lopen op schema met het realiseren van het hoofdfietsroutenetwerk en fietsroutes om het centrum heen. Voor de realisatie van een aantal doorfietsroutes lopen we wel achter op schema als gevolg van vertraging in de planvorming (Utrecht-Hilversum, Utrecht-Amersfoort en Houten-Lage Weide). Wij liggen op schema met het wegwerken van de tekorten aan fietsparkeerplekken op de stations, de binnenstad en de vooroorlogse wijken. We verbeteren de verkeersveiligheid via educatie, handhaving en fysieke maatregelen, met focus op risicovolle oversteken, invoering 30 km/u, extra flitspalen en ingrepen op vijf locaties.
Goede uitvoering en contact met de stad We werken aan het verbeteren van de menselijke maat in de gemeentelijke organisatie om de uitvoering te verbeteren. In juni is de beleidsnota Samen Stad Maken vastgesteld met daarin het kompas. Het kompas zorgt voor meer zeggenschap en dit is toegepast in verschillende projecten. Een ander voorbeeld van meer zeggenschap voor Utrechters is het in 2024 afgeronde burgerberaad over de jaarwisseling. Met de wijkbureaus staan we dicht bij inwoners en werken we aan kansengelijkheid met het uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken, zes buurtagenda’s en het programma Samen voor Overvecht. Door grote inzet door medewerkers van de gemeente is het gelukt on ondanks grote drukte aan de balies paspoorten op tijd te verstrekken. De vervanging van de onlinedienstverleningskanalen is goed uitgevoerd. Gezonde financiële huishouding De financiële positie van de gemeente Utrecht staat onder druk. Vooral als gevolg van tegenvallende inkomsten van het Rijk is de druk op de gemeentelijke begroting fors toegenomen. De teruggang in de financiering door het Rijk is echter sneller gegaan dan wij met goed afgewogen bezuinigingen kunnen compenseren. Daarom is in de afgelopen jaren incidenteel extra geld uit de reserves gehaald om de tekorten op te kunnen vangen.
Echter het verder interen op de reserves is niet wenselijk en vraagt dat er keuzes gemaakt moeten worden om zo in de toekomst financieel gezond te worden. Bij de Voorjaarsnota 2024 zijn de nodige keuzes gemaakt om het tekort op korte en op lange termijn op te lossen. Er is voor 35 miljoen euro aan bezuinigingen vastgesteld. Deze zogenaamde maatregelen raken instellingen en partners in stad, maar ontzien de meest kwetsbaren. Met de in 2024 aangekondigde hervormingsbezuinigingen kijken we vooral kritisch naar onze eigen organisatie. Vanaf 2026 willen met deze hervormingen in ieder geval 25 miljoen euro besparen. In de Voorjaarsnota 2025 staat een uitwerking van deze plannen waarover de raad in juli 2025 besluit. Helaas hebben we in 2024 ook een aantal lasten voor inwoners moeten verhogen. Zo is de OZB vanaf 2025 verhoogd met 12%. Dit betekent voor huiseigenaren met een huis van € 450.000 een verhoging van € 4 per maand. Ook is in 2024 aangekondigd dat de parkeerlasten en de toeristenbelasting omhooggaan.
14
Financiën Het jaar 2024 is afgesloten met een overschot van 32,6 miljoen euro. Rekeningresultaat 2016 tot en 2024
Bovenstaande grafiek geeft weer de ontwikkeling van het rekeningresultaat door de jaren heen. Resultaat per programma Het resultaat per programma staat in de onderstaande tabel weergegeven. Het saldo bestaat uit plussen en minnen op de verschillende programma’s. Hieronder staan een aantal majeure ontwikkelingen (> 1,0 miljoen euro) benoemd die een groot deel van het resultaat verklaren. De afwijkingen staan per programma per doelstelling toegelicht in het Jaarverslag. x € 1.000 Actuele begroting 2024
Realisatie 2024
Verschil
Betrouwbare overheid
-51.533
-52.218
-685
Ontwikkelen en wonen voor iedereen
-5.983
-128
5.855
Klimaatvriendelijke stad
-10.700
-10.700
0
Duurzame bereikbaarheid
45.912
45.113
-799
Aantrekkelijke groene leefomgeving & erfgoed
-94.989
-105.001
-10.012
Veilige stad
-67.182
-66.334
848
Passende ondersteuning en opvang Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid
-255.026
-246.166
8.860
-151.988
-148.618
3.370
Kansrijk opgroeien
-195.237
-193.207
2.030
Levendige en gezonde stad
-104.515
-105.098
-583
Algemene Middelen en Overhead
891.241
914.971
23.730
0
32.614
32.614
Programma
Totaal
15
Nadelig resultaat 10,0 miljoen euro: Aantrekkelijke groene leefomgeving: Het beheer van de stedelijke infrastructuur levert een nadeel op van 4,0 miljoen euro, hoofdzakelijk is dit het gevolg van het extra inzetten op het dagelijks en groot onderhoud van wegen, achterstanden bij vervangingen van speelplekken en noodzakelijk onderhoud aan de Stadsbaantunnel. Daarnaast heeft er een eenmalige afschrijving op de panden van het grondstoffendepot nadeel van 1,5 miljoen euro plaatsgevonden. Conform BBV-regelgeving was afschrijving over meerdere jaren niet toegestaan. Als gevolg van een vertraging in de werkzaamheden in het Wervengebied waren er lagere lasten van 2,3 miljoen euro. De uitgaven van het programma Water -en riolering wordt er uitgegaan van een andere prijsindex (de uitgaven stijgen met een ander percentage) dan gemeente breed, dit zorgt voor een nadeel van 2,969 miljoen euro Voordelig resultaat 5,8 miljoen euro: Ontwikkelen en wonen voor iedereen: Dit verschil wordt vooral verklaard door hogere opbrengsten uit de Conversieregeling Erfpachten 2017, in 2024 betreft dit 3,402 miljoen euro. Daarnaast zijn de rijksbijdragen voor de implementatie van de Omgevingswet niet volledig in 2024 besteed (voordeel 1,8 miljoen euro). De besteding van deze middelen vindt verspreid over de komende jaren plaats.
8,9 miljoen euro: Passende ondersteuning en opvang: De lasten voor huishoudelijke hulp zijn in 2024 naar beneden bijgesteld en er heeft een terugvordering 2023 plaatsgevonden (voordeel 2 miljoen euro). Het vinden van locatie voor de uitbreiding van het aantal opvang plekken en de uitvoering van de Koudweerregeling leverde een vertraging op (voordeel 1,150 miljoen euro). Daarnaast volgen de regionaal programma’s wonen (dakloosheid, Living Lab en beschermd wonen) de werkelijk inzet. Het moment van opleveren van de woonprojecten bepaalt de uitgaven (voordeel 4,8 miljoen euro). 3,3 miljoen euro:Werken of participeren: Bij de begroting was rekening gehouden een grote stijging van de BUIG-lasten, bij de realisatie viel de stijging mee (voordeel van 2,9 miljoen euro). Dit voordeel werd gedempt door enerzijds een stijging als gevolg van een hoger bereik van de studietoeslag (nadeel 1,4 miljoen euro), U-pas (nadeel 0,3 miljoen euro), bijzondere bijstand (nadeel 0,3 miljoen euro), individuele inkomenstoeslag (nadeel 0,3 miljoen euro) en anderzijds een hogere toerekening van uitvoeringskosten (nadeel -2,1 miljoen euro). Conform de systeemafspraak uit de Tweede Bestuursrapportage 2023 is het resultaat op minimabeleid en schulddienstverlening (excl. resultaat voormalig personeel) verrekend met de reserve Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening (voordeel van 2,5 miljoen euro).
Verder leveren lagere lasten van het regionaal actieplan jeugdwerkeloosheid een voordeel op (1,253 miljoen euro). 2,0 miljoen euro: Kansrijk opgroeien: Een stijging van de lasten (nadeel 3,0 miljoen euro) van YEPH (hoog specialistische zorg voor kinderen) door de groei van het volume en toename van de kostprijs van een verblijf. Daarbij vallen het jaarresultaat van de aanbieders aanvullende zorg en de uitgaven in verband met het woonplaatsbeginsel hoger uit dan begroot (nadeel 2 miljoen euro). Dit nadeel wordt gedempt, doordat er in de begroting geen rekening was gehouden met de SPUK WPB (Woonplaatsbeginsel) 2024 (voordeel 2,7 miljoen euro) en onderbesteding bij de proeftuin SAVE (voordeel 1,3 miljoen euro). Per saldo levert dit een voordeel op 2 miljoen euro. 23,7 miljoen euro: Algemene middelen De inkomsten uit de OZB zijn hoger (8,8 miljoen euro) dan verwacht. Dit voordeel wordt veroorzaakt doordat er meeropbrengsten OZB-woningen - en niet woningen uit voorgaande jaren zijn verrekend. 16
Verder zijn niet alle stelposten volledig benut. Onder andere de stelpost Loon- en prijscompensatie en de stelpost “Productiviteitsnorm nieuwe CAO” uit de Voorjaarsnota 2024 zijn gedeeltelijk ingezet (voordeel van 5,1 miljoen euro). De stelpost interne rentevergoeding kent een voordeel van 4 miljoen euro. Het financieringsresultaat levert een voordeel op van 2,0 miljoen euro. Als gevolg van nacalculatie resteert er vanuit de september- en decembercirculaire een voordeel (3,0 miljoen euro structureel). Daarnaast heeft er een storting in de reserve Gemeentefonds (4,0 miljoen euro) plaatsgevonden. Dit betreft middelen voor corresponderende posten uit de september- en decembercirculaire die naar 2025 worden overgeheveld omdat de bijbehorende taken in 2025 worden uitgevoerd.
Rechtmatigheidsverantwoording Met de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverklaring legt het college verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van de uitgevoerde activiteiten. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de Commissie BBV van oktober 2024. Op basis van interne controles wordt vastgesteld in welke mate de uitvoering rechtmatig heeft plaatsgevonden conform de geldende externe en interne wet- en regelgeving. De toets bestaat uit drie onderdelen: Voorwaardencriterium: zijn de externe en interne regelgeving nageleefd conform door raad vastgestelde normenkader Begrotingscriterium: zijn de afwijkingen op lasten en baten gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting rechtmatig volgens de door de raad vastgestelde beoordelingscriteria Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium: betreft het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk bij de bestedingen van de overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen. De verantwoordingsgrens heeft uw raad vastgesteld op 1,5% van de totale lasten, inclusief toevoegingen aan reserves. Voor 2024 is deze grens 39,2 miljoen euro.
Op basis van de grondslagen uit de kadernota Rechtmatigheid 2024 is voor 16,3 miljoen euro aan onrechtmatigheden geconstateerd waarvan 9,4 miljoen euro voortvloeit uit het begrotingscriterium en 6,9 miljoen uit het voorwaarden criterium. Na toetsing op basis vastgestelde criteria, uit de financiële verordening en interne richtlijnen, wordt alsnog binnen de begrotingsrechtmatigheid 2,9 miljoen euro rechtmatig. Daarmee komt het saldo van de onrechtmatigheden uit op 13,4 miljoen euro. Dit valt ruim binnen de grens van 1,5%. Binnen de begrotingsrechtmatigheid wordt de onrechtmatigheid met name veroorzaakt door stedelijk beheer infrastructuur als gevolg van extra inzetten op het dagelijks en groot onderhoud van wegen, achterstanden bij vervangingen van speelplekken (leidt tot meer dagelijks onderhoud), noodzakelijk onderhoud Stadsbaantunnel en een eenmalige afschrijving op de panden, conform BBV-regelgeving. Ten aanzien van het voorwaardencriterium heeft het college aan de hand van uitgevoerde verbijzonderde interne controles geconstateerd dat bij inkoop en aanbesteden 6,8 miljoen euro aan onrechtmatigheden heeft plaatsgevonden. Dit is een toename ten opzichte van 2023 (4,8 miljoen euro) en wordt vooral veroorzaakt door inhuurcontracten waar afspraken over maximum te declareren uren zijn overschreden. Bij de verlenging van deze contracten was het maximum urensaldo niet opgehoogd.
Inmiddels is deze clausule uit de standaard inhuurcontracten formats verwijderd. Gecorrigeerd voor dit type onrechtmatigheid is er sprake van een afname van circa 2,9 miljoen in vergelijking met vorig boekjaar. Ten aanzien van het misbruik en oneigenlijk-gebruik criterium zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd.
17
Het college stelt dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde grens.
Actuele financiële positie De financiële positie geeft een indruk van de financiële flexibiliteit van Utrecht: zijn er voldoende financiële buffers of bijsturingsmogelijkheden om risico’s of tegenvallers op te vangen. De normen voor de indicatoren zijn door de provincie, onze toezichthouder, vastgesteld. Reserves Reserves zijn bedoeld om geld voor een langere termijn te reserveren, met als doel om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen. Bij de voorjaarsnota 2024 heeft de raad besloten om enerzijds de reserves in te zetten om het tekort van 2024 en 2025 op korte termijn op te lossen. De activareserve is verlaagd met 203 miljoen euro en dit bedrag is voor 149,3 miljoen euro ingezet ter dekking van het tekort in 2024 en 2025. Het restant van 53,8 miljoen euro is toegevoegd aan de algemene reserve en enkele bestemmingsreserves. Onderstaande grafiek geeft deze belangrijke wijzigingen grafisch weer.
Investeringen in onze stad en inwoners We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. Onze bezittingen nemen door deze investeringen (vaste activa) toe. Bij de programmabegroting wordt het volledige investeringskrediet ineens geautoriseerd voor de gehele looptijd van het project, waarbij de uitgaven over meerdere jaren worden gespreid. In de Begroting 2024 is voor 2.045 miljoen euro aan geplande en (geautoriseerde) investeringen opgenomen. Tot en met het jaar 2024 is er een bedrag van 777 miljoen euro gerealiseerd aan uitgaven op de begrote investeringen. In de Begroting is voor de begrote investeringen -in uitvoering of nog te starten- een bedrag van 315 miljoen euro voor het jaar 2024 opgenomen. Hiervan is in 2024 een bedrag van 206,9 miljoen euro (66%) gerealiseerd.
18
Deze uitgaven zijn als volgt verdeeld over de verschillende programma's:
Verloop kengetallen In onderstaand tabel staan de verplichte BBV-indicatoren en ratio Weerstandsvermogen opgenomen. Een nadere toelichting en duiding per indicator staat in de desbetreffende paragraaf opgenomen. Voor de beoordeling van de BBV verplichte kengetallen op het gebied van financiële weerbaarheid en wendbaarheid worden de door de provincie Utrecht, in het kader van het financieel toezicht, gehanteerde signaleringswaarde aangehouden. De huidige waarde van de kengetallen zijn hiernaast gelegd.
Verslag 2023
Begroting 2024
Verslag 2024
1,17
1
1
Voldoende
Solvabiliteitsratio
32,40%
25,10%
25,00%
Neutraal
Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte
6,30%
4,50%
5,30%
Gezond
-1,18%
1,53%
0,65%
Gezond
69,40%
87,00%
72,8%
Gezond
67,80%
85,70%
71,1%
Gezond
112,40%
117,50%
120%
Risicovol
BBV verplichte kengetallen Wendbaarheid Ratio weerstandsvermogen
Weerbaarheid Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Belastingcapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishoudens
19
Bovenstaande tabel geeft een vertekend beeld en vraagt om nuancering. De ontwikkeling van de verplichte kengetallen door de jaren heen geeft aan dat het beeld qua verplichte kengetallen verslechterd. Met name solvabiliteit laat een dalende trend zien. BBV verplichte kengetallen
Verslag 2021
Verslag 2022
Verslag 2023
Begroting 2024
Verslag 2024
Begroting 2025
Netto schuldquote
61%
60,4%
69,4%
87%
72,8%
81,9%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
59%
58,9%
67,8%
85,7%
71,1%
80,6%
Solvabiliteitsratio
40,9%
38,1%
32,4%
25,1%
25,0%
21,7%
Kengetal grondexploitatie
13,4%
4,2%
6,3%
4,5%
5,3%
6,9%
Structurele exploitatieruimte
2,15%
1,25%
-1,18%
1,53%
0,65%
0,97%
Belastingcapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishoudens
107,3%
109,2%
112,4%
117,5%
120%
131%
Wendbaarheid De wendbaarheid van de gemeente geeft de flexibiliteit aan van de gemeente om snel in te kunnen spelen op de actuele ontwikkelingen. De kengetallen die samen een beeld geven over de wendbaarheid zijn in deze jaarstukken op niveau gebleven en daarmee als gezond aan te merken. Aandachtspunt voor toekomstige jaren is het structurele begrotingstekort en het benodigde evenwicht tussen de structurele inkomsten en uitgaven. In de komende voorjaarsnota en begroting worden voorstellen gedaan om het structurele tekort op te lossen en daarmee een structureel gezonde financiële positie te realiseren. Weerbaarheid De waardering van de kengetallen is verbeterd. De gemeentelijke woonlasten blijven boven het landelijke gemiddelde. Daardoor is er minder ruimte in de onbenutte belastingcapaciteit ten opzichte van het landelijk gemiddelde om in financieel weerbarstige tijden bij te kunnen sturen aan de inkomstenkant van de begroting. Deze bijsturing kan onderdeel uitmaken van besluitvorming over de voorjaarsnota en begroting.
Structuur Zoals voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bestaan de jaarstukken uit een jaarverslag (deel 1) bestaande uit programma’s en paragrafen, een jaarrekening (deel 2) en de bijlagen (deel 3). Alle programma’s beginnen met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma. Na het programmaoverzicht worden de programmadoelstellingen verder uitgewerkt. Per doelstelling is opgenomen wat er is bereikt met welke activiteiten en welke financiën hierbij horen.
20
In de doelstellingen zijn effectindicatoren opgenomen. Met een kleur wordt aangegeven of de uitvoering conform de raming is verlopen: Groen : uitvoering / indicator verloopt volgens planning Geel : uitvoering / indicator verloopt niet volgens planning maar de planning c.q. raming is bijgesteld en realisatie is geen probleem Rood
: uitvoering / indicator verloopt niet volgens planning en realisatie is een probleem
Grijs
: gegeven is niet bekend
In de programma’s wordt ook het verschil tussen de actuele begroting 2024 en de realisatie 2024 getoond per doelstelling. Alleen verschillen die groter zijn dan 0,5 miljoen euro of 10% van de baten of lasten van de doelstelling worden toegelicht. Kleinere verschillen worden toegelicht als ze politiek relevant zijn. In de paragrafen vind je een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan was te doen. Een deel van deze paragrafen is verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen en Vastgoed zijn niet verplicht. De jaarrekening is de financiële verantwoording van de gemeente Utrecht. Hier vindt u de financiële cijfers met een uitgebreide onderbouwing en een toelichting op hoe de gemeente er financieel voor staat. De accountant controleert de jaarrekening en oordeelt of het jaarverslag in lijn is met de jaarrekening. De conclusies die volgen uit de controle legt de accountant vast in de controleverklaring. Deze is opgenomen in bijlage Controleverklaring van de onafhankelijke accountant.
In de bijlagen zijn naast de Controleverklaring ook nog andere documenten opgenomen die vaak een uitgebreidere uitwerking zijn van hoofdstukken in de jaarrekening of meer informatie geven over gerelateerde onderwerp zoals de opvolging van de rekenkamertoetsen en de raadstoetsen.
21
Beleidskaders Coalitieakkoord Dit betreft het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’. In de periode van 2022-2026 wordt er aan de slag gegaan met de groeiende ongelijkheid in onze stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis. Voorjaarsnota 2023 De Voorjaarsnota 2023 is het document waarin de integrale afweging plaatsvindt en de beleidsmatige keuzes, inclusief de meerjarige doorkijk, worden gemaakt voor het begrotingsjaar 2024. Een overzicht van moties en amendementen aangenomen naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2023 vindt u hier. Programmabegroting 2024 De Programmabegroting 2024 is een uitwerking van de Voorjaarsnota 2023. De keuzes die in de Voorjaarsnota zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad heeft besloten, zijn in de Programmabegroting verder uitgewerkt. De programmabegroting biedt een doorkijk naar de komende jaren in termen van beoogde maatschappelijke doelen, de activiteiten die daarvoor worden uitgevoerd en welke middelen daarvoor worden ingezet. Een overzicht van moties en amendementen aangenomen naar aanleiding van de Programmabegroting 2024 vindt u hier.
Eerste en tweede bestuursrapportage 2024 In de Eerste bestuursrapportage 2024 en de Tweede bestuursrapportage 2024 informeren wij de raad over actuele ontwikkelingen en de verwachte afwijkingen in de uitvoering van de beleidsvoornemens ten opzichte van de Programmabegroting 2024. De Begroting 2024 wordt met het financiële effect van deze ontwikkelingen aangepast. Jaarstukken 2024 Deze Jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de Jaarstukken volgt de gemeente de regelgeving en richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en de financiële verordeningen. In deze jaarstukken laat de gemeente zien of de beoogde maatschappelijke doelen en activiteiten zijn gerealiseerd en welke middelen hiervoor nodig zijn geweest. Aangenomen moties en amendementen Bij de behandeling van de Jaarstukken 2024 in de raadsvergadering van 10 juli 2024 zijn onderstaande amendementen en moties aangenomen. De aangenomen amendementen worden in de jaarstukken verwerkt.
22
Programma’s 19
20
Betrouwbare overheid Programma overzicht We zorgden voor betrouwbare dienstverlening aan en rechtvaardige behandeling van iedereen die in Utrecht woont en werkt. Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma, Rachel Streefland, Eva Oosters, Dennis de Vries en Linda Voortman Financiën programma x € 1.000 Actuele Nominale Actuele Verschil Actuele begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ begroting 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie 2025 Baten 6.092 8.288 8.908 14.741 13.499 -1.241 11.758 Lasten 55.280 56.793 55.931 66.758 66.202 556 66.315 Saldo baten en lasten -49.187 -48.504 -47.023 -52.017 -52.702 -685 -54.557 Onttrekking reserves 978 978 0 695 695 0 0 Toevoeging reserves 0 0 0 211 211 0 0 Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves 978 978 0 484 484 0 0 Totaal -48.209 -47.526 -47.023 -51.533 -52.218 -685 -54.557 De baten in dit programma zijn 13,5 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: Bovengemeentelijke belangen (bijdragen U10 en EBU) (1,5 miljoen euro). SPUK uitkering Regeling Kansrijke Wijk (1,6 miljoen euro) Inkomsten uit leges (10 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 66,2 miljoen euro.
Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: College (3,956 miljoen euro) Raad en raadsorganen (9,467 miljoen euro) Bovengemeentelijke belangen (5,319 miljoen euro) Initiatievenfonds (5,079 miljoen euro) Wijkbureaus (10,909 miljoen euro) Dienstverlening Burgerzaken (14,6 miljoen euro) Verkiezingen: (2,1 miljoen euro) Het Utrechts archief (3,6 miljoen euro) Informatie en dienstverlening (KCC en publieksdienstverlening) (11,1 miljoen euro)
In dit programma wordt in 2024 0,695 miljoen euro onttrokken en 0,211 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in de jaarrekening.
24
Doelstellingen Doelstelling 1: Raad en college De gemeenteraad en het college van B&W vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad. Wat hebben we bereikt in 2024? De raad heeft de eigen rol(len) in participatieprocessen kritisch bezien en besloten daar blijvend op te willen reflecteren met elkaar. De adviezen en dilemma’s uit het rapport van de adviescommissie Participatie zijn een gespreksopener om dat te doen. De raad heeft dit jaar meer activiteiten uitgevoerd waarin zij in contact is gekomen met Utrechters. De raad zocht Utrechters op en de raad was zichtbaar, zowel online als offline, waardoor Utrechters de raad goed wisten te vinden. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Beleidsnota standaard voor de beleidscyclus
2023
Kaders ten behoeve van de rolverdeling tussen raad en college, en duidelijke afspraken over sturen en verantwoording van beleid.
Raadstoets Bewoners en Bestuur M249 Overnemen aanbevelingen raadstoets Bewoners en Bestuur Utrecht
2023
De aanbevelingen zoals verwoord in de Raadstoets Bewoners en Bestuur in goed overleg met raad over te nemen en te verwerken in de P&C documenten Betrouwbare Overheid.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken 2024. DoelDoelDoelNul Realisatie Realisatie Stop Indicator stelling stelling stelling meting 2023 2024 licht 2023 2024 2025 % Utrechters dat 55% vertrouwen heeft in de 51% (2021) gemeenteraad Toelichting: Deze indicator meten we met de inwonersenquête die één keer in de twee jaar plaatsvindt. Dat zorgt voor twee datapunten in een raadsperiode. De volgende meting is in 2025. Het is niet mogelijk om een een-op-een relatie tussen actie en effect te beschrijven. Vertrouwen kent vele facetten die het een moeilijk te sturen indicator maken. Tegelijkertijd wil de gemeenteraad inzet plegen om het vertrouwen in het stadsbestuur te vergroten en er is simpelweg geen betere indicator om dit te meten.
25
Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen
Door middel van het democratieprogramma heeft de raad duizenden, voornamelijk jonge Utrechters in het stadhuis en in het klaslokaal geïnformeerd over de lokale democratie. Daarnaast heeft de raad actief de betrokkenheid van inwoners gezocht door middel van verschillende activiteiten, zoals werkbezoeken, 'raad in de wijk' en wijkspreekuren. De raad heeft de instrumenten ‘inwonersagendering’ en ‘inwonersmotie’ geïntroduceerd, waarmee Utrechters op een laagdrempelige manier iets kunnen agenderen voor debat of de gemeenteraad over hun voorstel kunnen laten stemmen. De gemeenteraad heeft besloten de adviescommissie Participatie een structureel onderdeel van het raadswerk te maken, waarmee er een platform is om te reflecteren op de interactie tussen Utrechters en gemeente (raad, college en ambtelijke organisatie).
Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing Activiteiten die we zouden blijven doen in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen Gemeenteraad: De raad heeft gezorgd voor goede zichtbaarheid om te bereiken dat inwoners de gemeenteraad en de raadsleden herkennen. Daarvoor is gebruik gemaakt van de eigen communicatiekanalen en incidenteel van campagnes. De raad heeft een zorgvuldige en transparante vier-weekse besluitvormingscyclus gehanteerd, waarin voldoende tijd is voor verdieping voor raadsleden en contact met inwoners. De raad heeft zich regelmatig losgemaakt van besluitvormingsprocessen, door werkbezoeken, raad in de wijk en wijkspreekuren waarin de raad inwoners actief opzoekt om te horen wat er speelt. De raad heeft kritisch gekeken naar de eigen werkwijze en het functioneren van de raad op langere termijn daarbij overwogen. College van B&W: Dagelijks bestuur van de gemeente Utrecht: uitgevoerd binnen de kaders die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Wekelijkse bijeenkomsten college (besluitvorming): er zijn in 2024 ruim 400 besluiten genomen (Besluitenlijsten B&W Utrecht - iBabs Publieksportaal). Inzet college coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht’: gericht op de aanpak van de groeiende ongelijkheid in de stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis om een levendige leefbare stad te blijven.
Inzichtelijk maken uitvoering coalitieakkoord: via de P&C cyclus kun je dit terugzien in zowel de Eerste- als de Tweede Bestuursrapportage 2024. Informeren gemeenteraad: via raadsbrieven, memo's, schriftelijke vragen en vragenuur. Vertegenwoordigden gemeentebestuur: bij uiteenlopende gelegenheden op de diverse beleidsterreinen. 26
Betrekken inbreng inwoners, ondernemers en organisaties: nieuw participatiebeleid 'Samen Stad maken' is vastgesteld en in uitvoering. Thematische werkbezoeken en kennismakingen/ontmoetingen: er is een werkbezoek geweest over de wijk- en buurtaanpak in Kanaleneiland, een (fiets)bezoek aan Rijnenburg en een werkbezoek aan 'In De Kern Gezond' over het thema volksgezondheid. Nauwkeurige en transparante uitvoering referendumverordening: er is één inleidend verzoek voor een referendum ingediend in 2024. Deze is conform de referendumverordening afgehandeld.
Financiën 1: Raad en college x € 1.000 Actuele Nominale Actuele Verschil Actuele Realisatie Realisatie begroting begroting begroting actueel/ begroting 2023 2024 2023 2024 2024 realisatie 2025 Baten
10
106
0
0
36
36
0
Lasten
11.282
10.785
10.983
11.412
13.423
-2.011
12.037
Saldo baten en lasten
-11.272
-10.678
-10.983
-11.412
-13.387
-1.975
-12.037
Onttrekking reserves
436
436
0
465
465
0
0
Toevoeging reserves Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves Totaal
0
0
0
0
0
0
0
436
436
0
465
465
0
0
-10.836
-10.242
-10.983
-10.947
-12.922
-1.975
-12.037
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele begroting 2024 toegelicht. x € 1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
Baten Overige baten Lasten Sinds deze raadsperiode zijn de activiteiten van de raad op verschillende onderdelen gegroeid (bijvoorbeeld meer raadscommissies). De ondersteuning vanuit de Griffie groeide mee. De bij deze activiteiten behorende budgetten zijn echter niet in een vergelijkbaar tempo meegegroeid. Conform de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers is er een voorziening voor wethouderspensioenen opgenomen. Deze voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd. Door indexatie en een daling van de rekenrente is er 1,280 miljoen euro toegevoegd aan de reserve. Overige lasten
36 36 -2.011 -589
I
-1.280
I
-142
Doelstelling 2: Bovengemeentelijke belangen De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal. Wat hebben we bereikt in 2024? De Utrechtse belangen zijn op verschillende manieren vertegenwoordigd op regionaal, nationaal en internationaal niveau. We zijn succesvol geweest in het naar voren brengen van de Utrechtse inzet richting zowel het nationale formatieproces t.b.v. Kabinet Schoof als richting het Europees Parlement 27
en de Europese Commissie. Ook zijn we steeds beter zichtbaar als Utrechtse Metropool Regio en breiden we onze strategische samenwerkingen uit om onze belangen naar voren te brengen. Beleidskader Deze doelstelling heeft géén specifiek beleidskader. Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen
Verkiezingen voor het Europese Parlement: in samenwerking met de G4 en Europese partners (o.a. Eurocities) is een gezamenlijke inzet geformuleerd voor het Parlement en de nieuwe Europese Commissie om de stedelijke belangen in Europese context te behartigen. Onderhandelingen nieuw Kabinet: in samenwerking met de MRU (Metropoolregio Utrecht), G4, VNG en andere partners, ingezet om de Utrechtse belangen te vertegenwoordigen.
Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 Niet van toepassing. Activiteiten die we conform de programmabegroting 2024 niet meer zouden doen in 2024 Activiteiten die we in lijn met de programmabegroting 2024 hebben beëindigd in 2024 Voorzitterschap Eurocities Social Affairs Forum is in 2023 beëindigd. Voorzitterschap G4 is in 2023 beëindigd. Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 Niet van toepassing. Activiteiten die we zouden blijven doen in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen
Vertaling Utrechtse coalitieakkoord naar lobby inzet: we hebben belangen onder de aandacht gebracht bij bewindspersonen, nationaal en Europees parlement, al dan niet samen met G4, VNG en andere partners. Bouwen aan een relevant regionaal en (inter)nationaal netwerk: we hebben ons netwerk verder versterkt en uitgebreid door samenwerking met bestaande partners te intensiveren en samenwerking met nieuwe partners aan te gaan Samenwerking regio: samen met MRU en EBU partners is gewerkt aan de versterking van de positionering van Utrecht, Heart of Health. Voortrekkersrol bij de internationale klimaatdoelstellingen: wij hebben inzet geleverd op een grotere rol van steden in de klimaatafspraken (COP) en bijgedragen aan een vervolg op de COP 2023 afspraken. Samenwerking regiogemeenten in de U10: samengewerkt aan de uitvoering van onze gezamenlijke opgaven onder andere door uitvoering te geven aan het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP).
28
Actieve lidmaatschappen: we zijn actief lid van onder andere de VNG, G4, Eurocities, ICLEI (local governments for sustainability), Polis en de WHO en nemen waar nuttig bestuurlijke posities in. Kennisuitwisseling met nationale en internationale partners: dit hebben we gedaan door ontvangst van delegaties en organiseren van gesprekken, ronde tafels en werkbezoeken. Ook hebben we ingezet op het aantrekken van internationale evenementen of conferenties die passen bij ambities van de stad. Internationale (economische) missies: hier hebben we aan deelgenomen. Hierbij is bijgedragen aan het Utrechtse profiel en vestigingsklimaat in samenwerking met partners als RVO, ROM en EBU.
Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 Niet van toepassing. Financiën 2: Bovengemeentelijke belangen Actuele Nominale Actuele Verschil begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie
x € 1.000 Actuele begroting 2025
Baten
1.104
1.390
1.104
1.104
1.542
439
674
Lasten
5.430
5.128
3.934
5.276
5.319
-43
3.318
Saldo baten en lasten
-4.327
-3.738
-2.830
-4.173
-3.777
396
-2.645
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves Totaal
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-4.327
-3.738
-2.830
-4.173
-3.777
396
-2.645
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele begroting 2024 toegelicht. Toelichting verschillen Baten De gemeente ontvangt gemeenschappelijke bijdragen (zoals voor de U10 en de EBU) die door de jaren heen zijn toegenomen als gevolg van een toename van het aantal deelnemers. De begroting moet nog geactualiseerd worden. Overige baten Lasten Overige lasten
x € 1.000 Bedrag I/S 439 429
S
10 -43 -43
29
Doelstelling 3: Betrokken Utrechters Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad. Wat hebben we bereikt in 2024? Buurt- en wijkgericht werken: Uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken, 6 buurtagenda’s voor 6 buurten en 1 keer per maand een wijkspreekuur in alle Wijken. Samen voor Overvecht: Start met de aanscherping van de 5 ambities van Samen voor Overvecht. Initiatievenfonds: 1.116 initiatieven ondersteunt uit het Initiatievenfonds. Samen stad maken: Beleidsnota Samen stad maken, geen Utrecht zonder U, uitvoering voorstel Jaarwisseling van het 1e burgerberaad, 16.126 online reacties op 51 projecten via DenkMee en 87 medewerkers volgden een training Samen stad maken, hoe doe je dat? Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Uitvoeringsprogramma Buurten wijkgericht werken
2024
Samen stad maken. Geen Utrecht zonder U Samen voor Overvecht Initiatievenfonds
2024
Uitvoeringsprogramma geeft richting aan het verder ontwikkelen van buurt- en wijkgericht werken. Beleidsnota geeft richting aan meer zeggenschap voor Utrechters. Ambitiedocument Samen voor Overvecht Subsidieregeling voor grote en kleine initiatieven, inwoners en organisaties, jong en oud. Alle Utrechters met een goed idee voor hun straat, buurt, wijk of de stad kunnen een aanvraag doen.
2019 2016
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken 2024.
Indicator % Utrechters dat betrokken is in de buurt bij één of meerdere activiteiten
Nul meting
Doelstelling Realisatie 2023 2023
Doelstelling Realisatie 2024 2024
Stop licht
Doelstelling 2025
54% (2023)
54%
54%
-
-
55%
% Utrechters dat vertrouwen heeft in de lokale overheid
53% (2023)
0%
53%
-
-
54%
% Utrechters dat vindt dat de gemeente eerlijk en open is in het contact met inwoners.
27% (2023)
0
27%
-
-
28%
30
Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen
Op 11 oktober is de raadsbrief Evaluatie burgerberaad jaarwisseling gestuurd. De reflectiegroep met 8 betrokken Utrechters voor de uitvoering van Samen stad maken is gestart. Vanuit Samen stad is het samenwerkingsplan en –verslag ontwikkeld. De nieuwe Verordening samenwerking, participatie en inspraak gemeente Utrecht is opgesteld en 20 februari 2025 vastgesteld door de gemeenteraad.
Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024
Op 27 september is het Uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken verstuurd met 14 gemeentebrede maatregelen om het buurt- en wijkgericht werken te versterken. Op 31 oktober is de raadsbrief Propositie Vitale Wijken 2.0 Overvecht voor Regiodeal zesde tranche verstuurd. Op 27 november is de raadsbrief Aanscherpen wijkaanpak Samen voor Overvecht verstuurd. Vanuit Samen voor Overvecht is gestart met de uitvoering van de Specifieke Uitkering (SPUK) kansrijke wijk. Op 27 juni is de beleidsnota Samen stad maken. Geen Utrecht zonder U vastgesteld. De Beleidsnota geeft richting aan meer zeggenschap voor Utrechters. Het kompas voor zeggenschap en leidende principes voor houding en gedrag is ontwikkeld en op 27 juni naar de gemeenteraad gestuurd als onderdeel van de beleidsnota Samen stad maken. Geen Utrecht zonder U. De Jaarwisseling van 2024/2025 was de eerste editie van Oud en vanaf nu: samen maken we nieuwe tradities voor een jaarwisseling zonder vuurwerk! De raadsbrief Terugblik Jaarwisseling 2024-2025 van 28 januari 2025 informeert over het verloop hiervan.