Document · PDF

Jaarstukken 2022 (inclusief erratum, juni 2023).pdf

Gemeenteraad 6 juli 2023, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Jaarstukken 202237.814 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Jaarstukken 2022

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Colofon Jaarstukken 2022 Uitgave Gemeente Utrecht Repro De Bondt grafimedia communicatie bv Fotografie Andrea van den Haselkamp Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl/verantwoording fin.cyclus@utrecht.nl

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Inhoudsopgave Voorwoord .......................................................................................................... 5 Algemeen ........................................................................................................... 7 Samenvatting ................................................................................................... 15 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................................... 15 Samenvatting per programma ................................................................................................... 20

Bijzondere maatregelen ................................................................................... 25 Corona ................................................................................................................................... 25 Oekraïne................................................................................................................................. 28

Deel 1 Jaarverslag ............................................................................................ 29 Programma's .................................................................................................... 29 Bewoners en Bestuur ................................................................................................................ 31 Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed ................................................................................ 53 Duurzaamheid ......................................................................................................................... 95 Bereikbaarheid ...................................................................................................................... 117 Openbare Ruimte en Groen ..................................................................................................... 145 Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen .............................................................................. 179 Werk en Inkomen .................................................................................................................. 187 Onderwijs .............................................................................................................................

207 Volksgezondheid .................................................................................................................... 231 Ondersteuning op maat .......................................................................................................... 245 Veiligheid .............................................................................................................................. 285 Cultuur ................................................................................................................................. 299 Samenleven en Sport ............................................................................................................. 311 Utrechts Vastgoed .................................................................................................................. 341 Algemene middelen ................................................................................................................ 349 Overhead.............................................................................................................................. 353 Vennootschapsbelasting .......................................................................................................... 359

Paragrafen...................................................................................................... 361 Weerbaarheid en Wendbaarheid ............................................................................................... 363 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................. 369 Onderhoud Kapitaalgoederen ................................................................................................... 377 Investeringen ........................................................................................................................ 382 Financiering .......................................................................................................................... 399 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 409 Verbonden Partijen................................................................................................................. 419 Grondbeleid .......................................................................................................................... 453 Lokale heffingen ....................................................................................................................

457 Wet Open overheid ................................................................................................................ 472

Deel 2 Jaarrekening ........................................................................................ 475 Baten en lasten............................................................................................... 477 Overzicht baten en lasten ........................................................................................................ 477 Toelichting baten en lasten ...................................................................................................... 481

Balans ............................................................................................................ 525 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................... 528 Toelichting op de balans.......................................................................................................... 534 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................... 557 Niet uit de balans blijkende verplichtingen en rechten ................................................................. 557 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Reserves .............................................................................................................................. 559 Voorzieningen ....................................................................................................................... 590 Borgstellingen ....................................................................................................................... 598 Begrotingsrechtmatigheid........................................................................................................ 602 Herleiding EMU-saldo uit balans ............................................................................................... 608 Kasstroomoverzicht ................................................................................................................ 609

Bijlagen .......................................................................................................... 611 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ....................................................................... 612 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .................................................................. 639 Externe subsidieprogramma's .................................................................................................. 640 Investeringen ........................................................................................................................ 647 Subsidies .............................................................................................................................. 649 Subsidieverantwoording per doelstelling en ontvanger ................................................................. 675 Subsidieverantwoording per ontvanger...................................................................................... 725 Voortgang uitvoering raadsbesluiten ......................................................................................... 761 Voortgang uitvoering Rekenkameronderzoeken ..........................................................................

762 Verklarende woordenlijst ......................................................................................................... 776 Rapportage op de Coronapakketten .......................................................................................... 781 Pakket 1 Essentiële voorzieningen ............................................................................................ 781 Pakket 2 Versterken bestaanszekerheid ..................................................................................... 783 Pakket 3 Werken, Opleiden en Begeleiden ................................................................................. 786 Pakket 4 Investeren met maatschappelijk rendement .................................................................. 790

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Voorwoord Raadvoorstel 2023 kenmerk 11190282 Utrecht, 11 mei 2023 Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2022 aan. In deze jaarstukken leggen wij verantwoording af aan de gemeenteraad over de gemeentelijke inspanningen, behaalde resultaten en de besteding van middelen in 2022. We laten zien wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost, met een korte analyse van de eventuele afwijkingen op hoofdlijnen ten opzichte van wat we ons bij begroting hebben voorgenomen. Na de verantwoording per programma volgen de paragrafen zoals wij verplicht zijn op te nemen in onze begroting en jaarstukken. Na het jaarverslag vindt u de jaarrekening, het huishoudboekje van de gemeente met een overzicht van de baten en lasten en de balans met een uitgebreide toelichting daarop, waaronder een overzicht van de reserves en voorzieningen. In de bijlagen bij de jaarstukken vindt u onder andere informatie over verstrekte subsidies en investeringen. Op de website www.utrecht.nl/jaarstukken zijn per programma op onderdelen meer details zichtbaar.

De secretaris, Gabrielle G.H.M. Haanen

De burgemeester, Sharon A.M. Dijksma

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Algemeen Samenstelling Bestuur Samenstelling gemeenteraad Stand per 31 december 2022 Zetelverdeling: 9 GroenLinks 8 D66 5 4 3 3 3 2 2 1 1 1 1 1 1

VVD PvdA CDA Partij voor de Dieren Volt Student & Starter ChristenUnie Denk BIJ1 EenUtrecht Stadsbelang PVV Utrecht Solidair

Samenstelling college van B en W Stand per 31 december 2022 Burgemeester Sharon Dijksma Portefeuille: Openbare Orde en Veiligheid, Handhaving, Ombudszaken en Burgerzaken, Internationale Zaken en Regionale Samenwerking. Wethouder Lot van Hooijdonk (Eerste locoburgemeester) (GroenLinks) Portefeuille: Energie en Klimaat, Mobiliteit, Ruimtelijke projecten: Lunetten- Koningsweg en Overvecht. Wijkwethouder: Zuid en Vleuten-de Meern. Wethouder Eelco Eerenberg (D66) Portefeuille: Ruimtelijke Ordening, Onderwijs (inclusief onderwijshuisvesting, bibliotheek), Volksgezondheid, Drugs, Sekswerk, Ruimtelijke projecten ZuidKant: Groot Merwede (inclusief Merwedekanaalzone, Stationsgebied, Westraven, A12-zone), Rijnenburg. Wijkwethouder: Leidsche Rijn. Wethouder Dennis de Vries (PvdA) Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Jeugd en Jeugdzorg, Wijken Buurtaanpak, mbo, Vastgoed. Wijkwethouder: Zuidwest en Noordwest Wethouder Eva Oosters (Student & Starter) Portefeuille: Cultuur, Evenementen, Sport, Participatie, Milieu en Emissieloos vervoer. Wijkwethouder: Binnenstad en Oost. Wethouder Rachel Streefland (ChristenUnie) Asiel en Integratie, Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, Samen voor Overvecht, Erfgoed (inclusief werven), Personeel en Organisatie. Wijkwethouder: Overvecht.

Wethouder Linda Voortman (GroenLinks) Portefeuille: Werk en Inkomen, WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) en Welzijn, Diversiteit en Inclusie, Grondzaken, Groen, Dierenwelzijn, Publieksdienstverlening. Wijkwethouder: West. Wethouder Susanne Schilderman (D66) Portefeuille: Financiën (inclusief Belastingen, Control, Subsidies), Economische Zaken, Circulaire Economie, Openbare ruimte, Markt en Havens, Ruimtelijke projecten: Utrechts Science Park. Wijkwethouder: Noordoost. Gemeentesecretaris Gabrielle Haanen (gemeentesecretaris) Adviseur college van B en W en Algemeen directeur ambtelijke organisatie.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Organogram Stand per 31 december 2022

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Kerncijfers gemeente Utrecht Kerncijfers gemeente Utrecht Per einde kalenderjaar Sociale structuur Aantal inwoners waarvan percentage 0-29 jaar waarvan percentage 30-64 jaar waarvan percentage 65+ jaar Aantal banen/werkzame personen[#1] Fysieke structuur Oppervlakte land in hectare [#2] Bevolking per vierkante kilometer land Woningen per vierkante kilometer land Aantal woningen[#3] waarvan % koopwoningen[#4] Gemiddelde woningbezetting (= bevolking in woningen / bewoonde woningen)[#5] Financiële structuur (bedragen zijn in miljoenen euro’s) Rekening Totaal lasten Algemene Uitkering Gemeentefonds Totaal reserves Totaal voorzieningen[#6]

2020

2021

2022

359.355 43 46 11 282.413

361.742 43 46 11 288.586

367.984 43 46 11 301.422

9.383 3.830 1.702 159.670 44,9 2,3

9.377 3.858 1.732 162.450 45,3 2,3

9.377 3.924 1.764 165.399

1.623 814 622 78

1.561 838 798 63

1.755 970 796 71

2,3

[1] Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) met de stand per 1 april. Het aantal banen is uitgedrukt in het aantal fulltime en parttime werkzame personen, inclusief uitzendkrachten, bij bedrijven en instellingen. Cijfers van voorgaande jaren worden jaarlijks bijgesteld. [2] Bron: CBS Statline [3] Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). [4] Bron: BghU en BAG. In de eigendomgegevens van eind 2021 is 45,3% koopwoning en 53,1% huurwoning; van de overige 1,6% is de eigendomssituatie onbekend. Het % koopwoning van eind 2022 is nog onbekend. [5] Bron: BAG en BRP. Het cijfer geeft de gemiddelde woningbezetting van bewoonde woningen en wooneenheden die onder de woningtelling vallen. [6] Bron: Voorzieningen passivazijde.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Leeswijzer Inleiding Met de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid. Wij laten zien wat we in 2022 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. De Jaarstukken 2022 bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de jaarstukken volgen wij de instructie van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten en de financiële verordeningen. Via de menu’s bovenaan deze website komt u bij de volgende informatie: Algemeen: Hier vindt u, naast algemene informatie over de gemeente Utrecht en de stad, een samenvatting van het jaarverslag. Bijzondere maatregelen: In dit onderdeel worden de maatregelen omtrent Corona en Oekraïne toegelicht. Jaarverslag: Deze is opgebouwd uit programma's en paragrafen. 1. Programma’s: De programma’s beschrijven het werkveld van de gemeente. U vindt hier per programma antwoorden op de vragen: • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft dat gekost? Bovenstaande vragen komen overeen met die in de begroting. Zo kunnen gemeenteraad en inwoners nagaan in hoeverre voorgenomen activiteiten zin uitgevoerd en doelen zijn bereikt. Op de website is er nog een extra tabblad aan toegevoegd met meer details. Daar worden de financiële cijfers van de producten, subsidies en investeringen weergegeven. 2.

Paragrafen: De paragrafen zijn een verplicht onderdeel van het jaarverslag. De onderwerpen in dit menu geven inzicht in de financiële positie van de gemeente, beheersmatige zaken en risico’s. Jaarrekening: Dit is de financiële verantwoording, of het huishoudboekje van de gemeente Utrecht. In de onderwerpen in dit menu vindt u de cijfers en een uitgebreide onderbouwing en toelichting op hoe de gemeente er financieel voor staat. Cijfernotatie Er zijn diverse manieren om cijfers te noteren in financieel georiënteerde stukken. Hier is er voor gekozen om een notatie te gebruiken die voor mensen zonder financiële achtergrond zo logisch mogelijk is. Baten en lasten, toevoegingen en onttrekkingen worden allemaal gepresenteerd als positieve bedragen. In een saldo-kolom krijgt een nadeel een negatieve notatie met een min (minus) en een voordeel krijgt een positieve notatie. In de kolom resultaat komt een positief bedrag ten gunste van de algemene reserve, en een negatief bedrag ten laste van de algemene reserve. Bij de 3e W tabellen van de Programma's, is er ook nog een kolom 'verschil actueel en realisatie'. Hier betekent een positief verschil (voordeel) dat er minder lasten waren of meer baten dan verwacht. Omgekeerd betekent een negatief verschil (nadeel) dat er meer lasten waren of minder baten dan verwacht.

Afrondingen De cijfers die in deze jaarstukken zijn verwerkt komen direct uit de boekhouding van de gemeente. Daar staan de getallen genoteerd tot op 2 cijfers achter de komma. Voor de leesbaarheid worden de cijfers in de jaarstukken afgerond op 1.000-tallen. Ter voorkoming van fouten daarbij worden deze afrondingen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

gedaan in het programma Excel en worden de uitkomsten gebruikt voor publicatie. Hierdoor kan het voorkomen dat als een tabel nageteld wordt, er minimale verschillen zijn (1 of 2 cijfers). Geen mutaties: geen gegevens opgenomen Bij de 3e W tabellen in van de Programma's, wordt een onderscheid gemaakt naar onder andere baten en lasten. Soms is op een bepaalde subdoelstelling op bepaalde regels geen mutatie geweest. Om te voorkomen dat er in die regel dan alleen nullen genoteerd moeten worden, wordt die regel dan in zijn geheel weg gelaten. Inwonersenquête Op meerdere plaatsen op de website wordt verwezen naar de Inwonersenquête. Daarom hebben wij hier een link opgenomen naar de website van de 'De Utrecht Monitor'. Dit is een webpublicatie van de afdeling Onderzoek & Advies die we jaarlijks in mei updaten met de nieuwste cijfers en ontwikkelingen in de stad. Een belangrijke bron voor de Utrecht Monitor is de Inwonersenquête. Dit is een uitgebreide vragenlijst die we om het jaar bij duizenden inwoners afnemen. Op de pagina over de Utrecht Monitor staat halverwege wat beknopte informatie over de Inwonersenquête. De Inwonersenquête wordt onder meer gebruikt als input voor indicatoren in de begrotingscyclus. Op de pagina van Onderzoek & Advies over de Inwonersenquête is toegelicht waar we de resultaten van de Inwonersenquête nog meer voor gebruiken.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Samenvatting Financiële hoofdlijnen Toelichting van het rekeningresultaat De Jaarrekening 2022 heeft een voordelig resultaat van 34,5 miljoen euro. De grootste afwijkingen zijn er voor de programma’s Werk en Inkomen en Algemene middelen (vanwege de energietoeslag), Ondersteuning op maat (voordeel begeleid wonen en opvang Oekraïners), Ruimtelijke ontwikkeling, wonen & erfgoed (grondexploitaties) en Overhead (doorschuiven van ICT-projecten). Volgens de begroting zouden we 31,5 miljoen euro onttrekken aan de reserves en dat is uiteindelijk met 55,6 miljoen euro een veel hoger bedrag geworden. De afwijking op de reservemutaties komt met name door onttrekkingen aan reserves in verband met grondexploitaties. Onderstaande tabel 1 geeft het saldo per programma weer. Vervolgens lichten we de belangrijkste oorzaken van de verschillen tussen de begroting en de rekening toe in drie blokken: Bestuur en algemeen, Sociaal domein en Fysiek domein. Daarna komt ook de ontwikkeling van de gemeentelijke balans op hoofdlijnen aan bod. Een uitgebreidere toelichting volgt in de programma’s, paragrafen en de toelichting op de balans in de volgende hoofdstukken. Tabel 1 Financiële afwijkingen per programma * 1.000.000 EUR Programma

Begroting 2022 na wijziging

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting

-44,8

-40,0

4,9

3,7

-16,7

-20,4

Duurzaamheid

-15,8

-15,1

0,7

Bereikbaarheid

-4,1

-3,4

0,7

Openbare ruimte en groen

-69,8

-69,3

0,5

Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen

-21,5

-23,1

-1,6

Werk en Inkomen

-123,7

-138,1

-14,4

Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling,wonen & erfgoed

Onderwijs

-93,9

-87,9

6,0

Ondersteuning op maat

-332,0

-321,7

10,3

Volksgezondheid

-27,5

0,0

Veiligheid

-58,1

-57,5

0,6

Cultuur

-61,5

-60,2

1,3

Samenleven en Sport

-70,1

-67,0

3,0

Utrechts Vastgoed

-6,5

-2,4

4,1

Algemene middelen

1.097,6

1.102,5

5,0

Overhead

10,7

-203,3

-192,5

Vennootschapsbelasting

-0,3

-1,3

-1,0

Saldo baten en lasten

-31,5

-21,1

10,4

Reservemutaties

31,5

55,6

24,2

0,0

34,5

Resultaat

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Bestuur en algemeen Voor het programma Bewoner en Bestuur is er een voordeel van 4,9 miljoen euro, wat met name komt doordat de voorziening voor wethouderspensioenen verlaagd kon worden vanwege de hoge rentestand (1,7 miljoen euro), personeelsbudget voor burgerzaken en wijkbureaus waarvoor geen volledige bezetting gevonden kon worden en een restant van coronacompensatie voor verkiezingen (samen 2,0 miljoen euro). Voor Algemene middelen is er per saldo een voordeel van 5,0 miljoen euro. Dit wordt met name veroorzaakt door: • Met de september- en decembercirculaire is de uitkering uit het gemeentefonds hoger voor met name de energietoeslag. De lasten van de energietoeslag zijn verwerkt op het programma Werk en Inkomen. Doordat de genoemde circulaires pas laat in het jaar verschenen konden deze niet meer verwerkt worden in de begroting. De compensatie van het Rijk voor de loon- en prijsstijgingen was lager dan ingeschat en ook houdt het Rijk rekening met hogere WOZwaarden in Utrecht, wat een negatief effect heeft op de uitkering uit het gemeentefonds. In 2023 wordt nog een nabetaling uit het gemeentefonds verwacht die betrekking heeft op 2022. Per saldo is er een voordeel van 9,1 miljoen euro aan uitkeringen uit het gemeentefonds. • Er is 1,5 miljoen euro meer aan toeristenbelasting ontvangen. Het herstel van toerisme na corona is sneller gegaan dan verwacht.

Of de toekomstige inkomsten door toeristenbelasting ook hoger zullen zijn dan begroot moet nog blijken. • In verband met verschillende claims is een voorziening getroffen van 4,8 miljoen euro. • Vanaf 2022 is de mogelijkheid voor verlofsparen voor medewerkers nieuw. Als gevolg van landelijke richtlijnen en na overleg met de accountant is een voorziening voor verlofsparen ingesteld waaraan 1,0 miljoen euro toegevoegd is, wat een nadelig effect heeft op het saldo. Voor Overhead is een voordeel van 10,7 miljoen euro wat met name komt doordat de uitvoering van grote ICT-opgaven en -projecten, door krapte op de arbeidsmarkt en ICT-technische complexiteit, doorschuift naar de komende jaren.

Sociaal domein Bij Werk en Inkomen veroorzaakt met name een overschrijding van 12,5 miljoen euro op armoedebestrijding het omvangrijke nadelige saldo. De overschrijding bij armoedebestrijding komt vooral door de uitkering van de energietoeslag voor inwoners met een beperkte koopkracht. Het Rijk heeft gemeenten gecompenseerd voor de energietoeslag en de compensatie is aan het einde van het jaar ten gunste gekomen aan het programma Algemene middelen. Ook zijn door het toegenomen bereik van de armoederegelingen (U-pas en bijzondere bijstand) de lasten hoger uitgevallen. Coronagerelateerde uitgaven voor schuldhulpverlening, digitale dienstverlening, omscholingsregelingen en dienstverlening aan ondernemers hebben een nadelig effect op het saldo maar worden gedekt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve maatregelenpakketten (totaal 3,1 miljoen euro). Ook voor de bijstand is er een nadeel (3,7 miljoen euro) door het verstrekken van uitkeringen en het aanhouden van een hogere voorziening voor de terugbetaling van verstrekte uitkeringen waarvan achteraf bleek dat deze te hoog waren (voorziening dubieuze debiteuren).

Tegenover deze nadelen staan voordelen door lagere lasten voor de regionale Utrechtse Werk Tafel (1,4 miljoen euro) en hogere bijdragen voor het Regionaal Mobiliteitsteam en het Europees Sociaal Fonds voor ondersteuning van werkgelegenheid en eerlijke arbeidskansen (samen 1,8 miljoen euro). Voor het programma Onderwijs waren er hogere baten doordat op de balans geplaatste bijdragen aan de gemeente voor onderwijsachterstandenbeleid konden vrijvallen (4,0 miljoen euro). In 2022 is er met het Rijk afgerekend over bijdragen voor het onderwijsachterstandenbeleid in de periode 2019-2022. In de afgelopen periode is er door verschillende oorzaken (harmonisatie, nieuwe financieringsmethodiek, ontmanteling Spelenderwijs en lager bereik) minder geld besteed dan verwacht. Daarnaast is er een voordeel van 1,4 miljoen euro voor de inning van bijdragen voor onderhoud aan onderwijsgebouwen in de afgelopen jaren, waar door personeelstekort een achterstand in was ontstaan.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Programma Ondersteuning op maat: • Bij de aanvullende jeugdzorg is er een nadeel van 2,0 miljoen euro wat met name komt door de wijziging van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet vanaf 1 januari 2022 maar ook door hogere kosten voor jeugdhulp door zorgaanbieders. Door de wijzigingen van het woonplaatsbeginsel zijn er meer jeugdigen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Utrecht komen te vallen. • Het nadeel op de aanvullende jeugdzorg wordt gecompenseerd door een voordeel van 2,4 miljoen euro op de jeugdbescherming door afrekening van voorgaande jaren en ontvangen subsidies. • Voor de maatschappelijke ondersteuning is per saldo een voordeel ontstaan van 5,9 miljoen euro. In de begroting was rekening gehouden met een tekort op de aanvullende zorg dat gedekt wordt door een overschot op 24-uurs begeleiding en dat heeft zich ook voorgedaan. Op de hulpmiddelen is een nadeel ontstaan doordat inwoners langer thuis blijven wonen waardoor er meer behoefte is aan hulpmiddelen. Dat zijn vaak duurdere hulpmiddelen vanwege de beperkingen van cliënten en de technische mogelijkheden. Voor hulp bij het huishouden is een overschot, door personeelstekort waren aanbieders niet in staat om de wachtlijsten weg te werken en is niet alle zorg ingezet die verwacht en nodig was. Ook op het regiovervoer is een overschot ontstaan.

De verwachting was dat gebruik van het regiovervoer zich weer zou herstellen tot het niveau van voor de coronapandemie maar zowel het aantal ritten als in afstand is het gebruik laag gebleven. Voor 24-uurs begeleiding was onterecht coronacompensatie begroot. Voor Living lab Eerst een thuis is minder inzet geweest omdat nog niet alle woningen beschikbaar waren en ook was er vertraging voor de aanpak van dakloosheid door iets latere oplevering van een pand. • Voor het onderdeel vluchtelingen is er een voordeel van 4,3 miljoen euro. Bij de Tweede Bestuursrapportage 2022 werd gezien de opzet van de compensatieregeling van het Rijk voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne nog een nadeel verwacht, maar de daadwerkelijk compensatie die aan eind van het jaar beschikbaar kwam was hoger dan de kosten.

Voor het programma samenleven en sport is een voordeel van 3,0 miljoen euro doordat: • Het beperkt gelukt is om kinderopvang+ uit te breiden; • De verbouwing van jongerenhuiskamers niet volledig is gerealiseerd in 2022; • Subsidies voor maatschappelijke diensttijd en meer Rijksmiddelen voor educatie zijn ontvangen; • Er meer huurinkomsten waren voor binnen- en buitensportaccommodaties en een niet begrote vergoeding voor een blaashal; • Er hogere bijdragen van het Rijk zijn gekomen voor BTW-compensatie voor sportgerelateerde kosten; • Kapitaallasten niet werden gerealiseerd door vertraging in projecten voor binnen- en buitensportaccommodaties; en • (Aan de andere kant) de krapte op de arbeidsmarkt heeft geleid tot hogere inhuurkosten.

Fysiek domein Voor de meeste programma’s in het fysieke domein zijn er geen grote afwijkingen ten opzichte van het begrote saldo. Voor grondexploitaties (programma Ruimtelijke ontwikkeling, wonen & erfgoed) waren er hogere baten (13,7 miljoen euro) door tussentijdse winstneming uit grondexploitaties (zoals Merwedekanaalzone deelgebied 4 Defensieterrein, Oudenrijn West en binnenstedelijk). De gerealiseerde baten in de grondexploitatie Leidsche Rijn zijn 18,7 miljoen euro lager dan begroot. In 2022 is een aantal geplande gronduitgiftes voor woningen en kantoren in Leeuwesteyn, Rijnvliet en De Wetering-Zuid vertraagd door stijgende bouwkosten. In Haarrijn duurde de planologische procedure langer dan beoogd. Papendorp is in voortgang afhankelijk van onderhandelingen en daarmee complex qua planning. Ook de gerealiseerde lasten voor Leidsche Rijn zijn lager dan begroot (19,7 miljoen euro) door uitlopende planningen van planologische procedures en bouwprojecten en vertraging van enkele geplande uitgiften. Het saldo van de jaarlijkse lasten en baten op de grondexploitaties wordt verrekend met de balanspost “onderhanden werk” waardoor het effect op het saldo van de jaarrekening wegvalt. Resultaten op afgesloten en lopende grondexploitaties en kosten waarvoor binnen de reserve grondexploitatie

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

bedragen zijn gereserveerd worden verrekend met de reserve grondexploitatie. De toevoeging aan de reserve is 14,2 miljoen euro hoger en de onttrekking 38,4 hoger dan begroot. Voor Bereikbaarheid zijn er minder onttrekkingen aan reserves geweest (5,1 miljoen euro) door resultaat op afgesloten projecten (2,3 miljoen euro), onvoorziene bijdrage en vertraging in de uitvoering (1,7 miljoen euro) en het positieve resultaat op parkeren (1,1 miljoen euro). Voor de maatregelen fiets en voetganger (projecten doorfietsroute naar Woerden, Bereikbaar station Vaartsche Rijn, fietsparkeren bij bushaltes en de onderdoorgang Locomotiefstraat) zijn minder kosten gemaakt en daardoor is minder subsidie ontvangen. Ook voor openbaar vervoerprojecten zijn minder kosten gemaakt waardoor er minder subsidie is ontvangen. Voor het programma Utrechts Vastgoed is een voordeel van 4,1 miljoen euro door: • Hogere baten door indexaties van huuropbrengsten voor nieuwe huurders; • Lagere lasten door de verlaging van de interne rekenrente naar 1,5%; • Lagere lasten door onderbesteding op kapitaallasten, veroorzaakt door vertraging in de planning van diverse investeringsprojecten; en • Niet volledige besteding van beschikbaar budget voor opvang van Oekraïners.

Prijsstijgingen en renteontwikkeling We hebben te maken gehad met extreme prijsstijgingen in het afgelopen jaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek maakte bekend dat prijzen van consumentengoederen- en diensten in 2022 gemiddeld 10% hoger waren dan in 2021. In 2021 was de inflatie 2,7%. De inflatie van 2022 is de hoogste na 1975. In dat jaar waren consumentenproducten gemiddeld 10,2% duurder dan een jaar eerder. Vanwege de hoge prijsstijgingen heeft de gemeente maatregelen genomen om inwoners en het MKB tegemoet te komen in de energiekosten en tegemoetkoming voor maatschappelijke partners voorbereid. Ook het Rijk heeft aangekondigd inwoners, bedrijven en gemeenten (deels) te compenseren voor de prijsstijgingen. Door de extreme prijsstijgingen moest er in 2022 extra geld worden toegevoegd aan de voorzieningen voor het groot onderhoud van wegen en openbaar groen om de beheerplannen in de komende jaren te kunnen blijven uitvoeren. Hier tegenover staan lagere lasten op het onderhoud aan de openbare ruimte door beperkingen in de aanwezige capaciteit van personeel, eigen en bij aannemers, en beperkte beschikbaarheid van materialen. Ook is in 2022 een aantal geplande gronduitgiftes voor woningbouw vertraagd door stijgende bouwkosten. Om de historisch hoge inflatie te bestrijden, hebben centrale banken de rente fors verhoogd.

Zowel de korte als de lange rente zijn in 2022 sterk opgelopen door onder andere inflatie en de daarop gebaseerde beleidsbeslissingen van de Europese Centrale Bank. De korte rente ging van negatief 0,5% naar meer dan 2%. De 10-jaarsrente liep gedurende 2022 op van 0,3% naar ongeveer 3%. Voor de interne doorberekening van rentelasten aan gemeentelijke investeringen wordt een gemiddelde gebruikt dat voortvloeit uit de opgenomen geldleningen en/of eigen middelen waarmee deze zijn gefinancierd. Het voor 2022 toegepaste omslagpercentage was met 1,5% lager dan voorheen. Afhankelijk van de verdere renteontwikkeling kan de hogere rente op nieuwe geldleningen het nodig maken dat de omslagrente wordt verhoogd.

Balans en kengetallen Het balanstotaal is in 2022 met 92,8 miljoen euro toegenomen, zie onderstaande tabel 2. Deze toename komt door investeringen ter vervanging van bezittingen waarvan de levensduur is verstreken, voor de groei van de stad en voor een complete stad. Voor de belangrijkste balansposten is de toelichting als volgt: • Vast bezit: In 2022 is 174,2 miljoen euro geïnvesteerd in de materiële vaste activa, met name bedrijfsgebouwen en grond, weg- en waterbouwkundige werken. Door afschrijvingen en minder verstrekte langlopende leningen is het vaste bezit per saldo toegenomen met 85,8 miljoen euro. • Vlottend bezit: Het onderhanden werk (met name grondexploitaties voor Leidsche Rijn, Merwedekanaalzone 4/Defensieterrein en binnenstedelijk) is 28,4 miljoen euro lager per eind 2022 maar doordat het banksaldo, de verstrekte korte leningen en de nog te ontvangen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

• • • •

bedragen en vooruitbetaalde bedragen substantieel hoger zijn, is het vlottende bezit toegenomen met 7,0 miljoen euro. Eigen vermogen: De totale stand van de reserves is met 1,1 miljoen euro afgenomen. Het rekeningresultaat is 20,1 miljoen euro lager dan vorig jaar. Voorzieningen: De voorzieningen zijn 8,3 miljoen euro toegenomen. Schuld: Ten behoeve van de investeringen is het aantal langlopende leningen toegenomen. Overige passiva: De nog te betalen bedragen en vooruit ontvangen bedragen van overheden zijn hoger dan vorig jaar.

Tabel 2 Balans per eind van het jaar (bedragen x miljoen euro) Activa Vast bezit

2021

2022

1.782,7 300,0

Vlottend bezit

Totaal

2.082,7

Passiva

2021

2022

1.868,5

Eigen vermogen

852,1

831,0

307,0

Voorzieningen

63,1

71,3

Schuld

940,4

984,4

Overig

227,2

288,8

Totaal

2.082,7

2.175,5

Planningsoptimisme Uit de analyse van de financiële afwijkingen in dit hoofdstuk blijken op verschillende onderdelen, in zowel het fysieke en sociale domein als de bedrijfsvoering, vertragingen in de uitvoering te leiden tot onderrealisatie. De materiële vaste activa op de balans zouden volgens de verwachting bij de Begroting 2022 met 180,8 miljoen euro toenemen en dat is in werkelijkheid met een toename van 89,5 miljoen euro veel lager uitgepakt. De redenen voor vertragingen zijn personeelstekort, stijgende bouw- en materiaalkosten en planologische procedure. We werken eraan om het zicht te vergroten op waar en in welke mate onderrealisatie zich voordoet zodat we in de toekomst meer realistischer planningen kunnen opstellen. Maatregelen die we kunnen nemen zijn bijvoorbeeld meer projecten in voorbereiding nemen zodat een ander project in uitvoering genomen kan worden wanneer vertraging optreedt of corrigeren voor planningsoptimisme. Ook gaan we onze interne spelregels kritisch bekijken op mogelijkheden om planningsoptimisme te voorkomen.

Financiële kengetallen De weerstandsratio geeft de relatie aan tussen de benodigde weerstandscapaciteit (de financieel gekwantificeerde risico's) en de beschikbare weerstandscapaciteit (de algemene reserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien). De totale benodigde weerstandscapaciteit per eind 2022 is 64,7 miljoen euro. Door de begrote toevoegingen aan de algemene reserves is de weerstandsratio per eind 2022 met een stand van 1,16 verbeterd ten opzichte van vorig jaar (0,73). Een weerstandsratio groter dan 1,0 geeft aan dat de beschikbare weerstandscapaciteit groter is dan de benodigde weerstandscapaciteit. Uitgangspunt van het coalitieakkoord 'Investeren in Utrecht' is om de ratio versneld terug te brengen naar de norm van 1,0. Dit doel is in 2022 meer dan bereikt. De schuldquote laat zien hoeveel de schuld is in verhouding tot onze eigen middelen (totaal aan baten). De gemeentelijke schuldquote is met 60,4% per eind 2022 iets lager dan vorig jaar (61,5%). Een schuldquote lager dan 100% wordt gezien als goed. Het kengetal solvabiliteit geeft weer hoeveel van ons bezit is gefinancierd met eigen vermogen (reserves). De solvabiliteitsratio is met 38,2% iets lager dan vorig jaar (40,9%). De daling van de solvabiliteit hangt samen met de toename van ons bezit door investeringen en een afname van ons eigen vermogen.

Een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% valt binnen de bandbreedte van de signaleringswaarde ‘neutraal’. Onder de 20% is de signaleringswaarde onvoldoende.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Samenvatting per programma Het jaar 2022 was een jaar vol uitdagingen. Het jaar stond in het teken van de oorlog in Oekraïne en vluchtelingen, de energiecrisis en extreme prijsstijgingen. We vingen vluchtelingen op en kwamen inwoners en ondernemers tegemoet in energiekosten. Dit is ook in gang gezet voor onze maatschappelijke partners. De impact van corona op de stad was minder groot dan in de jaren daarvoor. We bouwden de inzet rondom corona daarom af. Door krapte op de arbeidsmarkt, hebben we niet alles uitgevoerd wat we wilden doen in 2022. We vierden ook bijzondere evenementen zoals het 900-jarig bestaan van Utrecht en de start van de Vuelta. Er waren gemeenteraadsverkiezingen en er werd een coalitieakkoord opgesteld voor de komende vier jaar. Dit plan heet 'Investeren in Utrecht'. Een nieuw college van burgemeester & wethouders ging van start. Onderstaand worden per onderwerp belangrijke ontwikkelingen in 2022 benoemd. Bewoners en Bestuur De Utrechter stond ook in 2022 centraal in onze dienstverlening, besluitvorming en belangenbehartiging. We willen dat iedereen in de Utrechtse buurten en wijken zich gezien, gehoord en begrepen voelt. Bewoners hebben zich op allerlei manieren ingezet voor elkaar en voor hun omgeving; in de straat of buurt, in de stad of op een bepaald onderwerp.

Inwoners, ondernemers en organisaties konden meepraten en meedenken over ontwikkelingen in de stad. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders betrokken deze inbreng bij hun besluiten en waarborgden een zorgvuldig en betrouwbaar bestuur. We waren toegankelijk, bereikbaar, in contact en in gesprek met inwoners, ondernemers en organisaties. Onze basisregistratie personen bleek betrouwbaar en actueel. Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen was ons inhoudelijk kompas in de samenwerking met partners lokaal, regionaal, landelijk en internationaal. Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed Utrecht is een stad waar veel mensen willen wonen. Maar in 2022 was het voor veel mensen moeilijk om een huis te vinden, zelfs al bouwden we nieuwe woningen. We zetten ons in om woningen van goede kwaliteit te bouwen die betaalbaar zijn voor mensen met een laag of gemiddeld inkomen. Samen met onze partners werkten we aan de opgaven uit de Woonvisie en namen we extra maatregelen vanuit het coalitieakkoord. We willen dat iedereen gezond kan leven in de stad. Daarom hebben we in 2022 hard gewerkt aan de ontwikkeling van het Centrum. Ook zijn plannen voor de Binnenstad, Kanaleneiland en Transwijk en Utrecht Science Park vastgesteld. In de Binnenstad werken we toe naar een vergroot centrum dat beter toegankelijk is in 2040.

In Kanaleneiland en Transwijk hebben we plannen voor langzame routes en passen we de wijk aan op het veranderende klimaat. Het Utrecht Science Park groeit mee met de regio Utrecht met voldoende ruimte voor groen. We hebben ook een nieuwe visie opgesteld voor speelruimtes en bekeken in een deel van de stad welke aanvullingen nodig zijn. Duurzaamheid In 2022 werd het programma ‘Energie besparen gebouwde omgeving’ vastgesteld. Er kwam een aanvullende aanpak voor energiearmoede, vooral gericht op huurders van de sociale woningbouw. Daarom werden er in 2022 veel energieboxen uitgereikt. Het percentage zonne-energie op daken in de gemeente groeide sneller dan verwacht en staat al op 29%. Er werd gestart met de ontwikkeling van pilots voor zonnepanelen op grote (bedrijfs)daken in combinatie met slimme (opslag) oplossingen vanwege netcongestie. Daarnaast gaven we uitvoering aan het actieprogramma Utrecht Circulair 20202023. Bijvoorbeeld door circulair te bouwen bij twintig gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten, zoals bij het Merwedelab en door het circulair ontwerpen van het Cultuurcluster Berlijnplein. We troffen voorbereidingen voor een project gericht op het omzetten van afval in bruikbare grondstoffen. Verder gaf de gemeente advies bij ruimtelijke ontwikkelingen over luchtkwaliteit, geluid en trillingen, omgevingsveiligheid en bodem/ondergrond.

Hierdoor konden deze onderwerpen zo vroeg mogelijk in het planproces worden meegenomen. Ook werd het beleid geactualiseerd over ondergrond, geluid en trillingen, en omgevingsveiligheid met betrekking tot gevaarlijke stoffen. Bereikbaarheid In 2022 richtten we ons op duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid, in lijn met het mobiliteitsplan 2040. Samen met het Rijk zetten we de eerste stap richting optimale routes en knooppunten voor fietsers en openbaar vervoer. Ook hebben we de verkenning van het alternatief voor de verbreding van

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

de A27 afgerond. De gemeenteraad heeft de laatste onderdelen van het parkeerbeleid vastgesteld. Het plan van aanpak voor deelmobiliteit is vastgesteld en verschillende projecten voor fietsnetwerken zijn verder uitgewerkt. Verder is de doorfietsroute Utrecht – Woerden afgerond en de routes Moldaudreef en Orinocodreef zijn bijna klaar. We hebben met de provincie een overeenkomst getekend om de samenwerking te versterken omtrent openbaar vervoer. De verkeershinder van grote uitvoeringsprojecten Westelijke Stadsboulevard en Galecopperbrug is beperkt gebleven. Het voetgangersgebied is uitgebreid. De eerste functionerende deelhubs, met deelfietsen en deelauto’s, zijn in Vaartsche Rijn en Krachtenstation opgeleverd. Openbare ruimte en groen We werkten in onze stad hard aan een gezond leven voor zowel mensen als dieren. We brachten meer groen aan in straten en buurten, legden groenblauwe routes aan en realiseerden het Park Kasteeltuin Nijevelt. Om kwetsbare doelgroepen te beschermen tijdens hittegolven is er een lokaal hitteplan opgesteld. Ook hebben we de Visie Water en Riolering, het programma Water en Riolering voor 20222026 en de Visie Klimaatadaptatie vastgesteld. We vervingen 4,6 kilometer riool. We koppelden 10,9 hectare verhard oppervlak af, dit betekent dat het regenwater niet langer wordt afgevoerd via het riool naar de rioolwaterzuivering. Hiervan is 2,6 hectare vergroend.

Het overige oppervlak is aangesloten op het regenwaterriool. We hebben particulieren gestimuleerd om hun eigendom groener te maken, met verschillende initiatieven zoals de campagne Waterproof030 en Operatie Steenbreek, de subsidieregelingen Groene Daken en Watervriendelijk maatschappelijk vastgoed. We maakten een inhaalslag op achterstallig onderhoud, bijvoorbeeld in Kanaleneiland-Noord. Ook zijn we gestart met de uitvoering van ‘Werk aan de werf’ en zijn we bezig met het herstel van 100 meter wal- en/of kluismuur per jaar. Daarnaast hebben we een subsidieregeling opgezet voor onderhoud en herstel van kelders. We hebben de openbare ruimte schoongemaakt in samenwerking met 900 nieuwe vrijwilligers. Om afval te verminderen en grondstoffen uit huishoudelijk afval zoveel mogelijk te kunnen hergebruiken, hebben we ingezet op het scheiden van afval en het stimuleren van bewoners om afval te voorkomen, zoals met de campagne ‘Slim met Afval’. Economie en Werkgelegenheid In 2022 hebben corona, de Oekraïne-oorlog en de energiecrisis een grote impact gehad op bepaalde groepen ondernemers. We hebben ons ingezet om de effecten te verzachten en duurzame groei te bevorderen. We faciliteerden winkeliers bij het verhuizen naar toekomstbestendige winkelgebieden, via een subsidieregeling. Ook maakten we nieuwe functies in leegstaande panden in de binnenstad mogelijk met een subsidieregeling.

We stelden een kader vast voor flitsbezorgers en evalueerden de tijdens corona verruimde terrasregels. We boden ondernemers mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen en/of financieel weer gezond te worden, onder andere via de aanpak Onder Centraal en het Ondernemersfonds Utrecht. Via de omscholingsregeling hielpen we inwoners een overstap te maken naar beroepen in groeisectoren, zoals de gezondheidszorg, onderwijs, ICT en bouw-, techniek- en energiesector. Via de dit jaar uitgebouwde Utrecht Talent Alliantie werkten we met regiopartners aan het opleiden van voldoende personeel voor deze sectoren. Via samenwerking met ROM Utrecht Region en de Economic Board Utrecht werkten we aan versterking van het investeringsklimaat, onder meer via nieuwe financieringsregelingen voor veelbelovende start-ups en scale ups. Werk en Inkomen In 2022 zetten we ons in om te voorkomen dat Utrechters financieel door het ijs zakten als gevolg van de koopkrachtcrisis. Naast inwoners die op het sociaal minimum leven, richtten we ons ook op de lagere middeninkomens. Daarnaast hebben we bijgedragen aan de opvang voor Oekraïense vluchtelingen met de verstrekking van leefgeld. Het bijstandsbestand is in 2022 verder gedaald doordat meer Utrechters profiteerden van de krappe arbeidsmarkt. Deze daling werd in het laatste kwartaal van 2022 niet doorgezet door een hogere instroom van statushouders.

Om nog meer Utrechters de weg naar werk en scholing te laten vinden verstevigden we de regionale samenwerking en de aanpak van jeugdwerkloosheid. Ook breidden we de dienstverlening aan ondernemers uit en trokken we lessen uit de aanpak Werkbeweging. Door een proactieve aanpak van het signaleren van schulden leidde een aanmelding vaker tot een traject met een oplossing voor schulden. Onderwijs In Utrecht heeft elk kind een gelijke kans. Daar hebben we in 2022 aan gewerkt door maximaal in te zetten op onderwijskansen, onder andere met het verstrekken van subsidies voor voorschoolse- en Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

vroegschoolse educatie. Ook is met het Nationaal Programma Onderwijs geïnvesteerd om corona achterstanden in te lopen. Daarbij is specifiek ingezet op alle kinderen die extra zorg of ondersteuning nodig hebben. We zetten de eerste stappen naar de ‘Rijke Schooldag’ en bouwden verder aan de brede school samen met de onderwijspartners, zoals opvang, partners sociaal domein, sport, cultuur en de wijk. In 2022 zijn er 19 schoolgebouwen opgeleverd, 5 in aanbouw genomen en 40 in ontwikkeling. Daarnaast is flink ingezet op verduurzaming. Zo zijn scholen van het aardgas afgehaald, dragen daken bij aan energieopwekking en zijn ventilatiesystemen verbeterd. Volksgezondheid We richtten ons op het verbeteren van gezondheidskennis en vergroten van gezondheidswinst, waarbij we extra aandacht hadden voor Utrechters met een gezondheidsachterstand. Voorbeelden hiervan zijn: alle bushaltes en speelplekken zijn rookvrij gemaakt; de eerste gezonde schoollunches zijn op enkele scholen uitgereikt; geboortezorgnetwerken zijn uitgebreid. Ook voerden jeugdartsen, op aanvraag van de MBO’s, vaker consulten uit bij jongeren onder 18 jaar met complexe problemen. De training Mental Health First Aid (MHFA) is aangeboden aan studenten. Ook is de Studentenzorgwijzer gelanceerd: deze wijst (aanstaande) studenten de weg bij hun gezondheidsvragen.

Tot slot zijn we gestart met de aanbevelingen uit het rapport over modernisering van het sekswerkbeleid in Utrecht. Ondersteuning op Maat Net zoals in andere gemeenten stond het tijdig bieden van jeugdhulp onder druk. De vraag naar jeugdhulp was nog steeds groot, de effecten van corona(maatregelen) waren zichtbaar en er waren tekorten op de arbeidsmarkt. Ook is er een toenemende druk op zorg en ondersteuning vanuit de Wmo. Dit komt onder andere door de vergrijzing, schaarste van woningen, tekorten op de arbeidsmarkt en de groei van de stad. De landelijke akkoorden en programma’s die in 2022 zijn gesloten, zoals het Integraal Zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen, hebben impact op wat er van de Wmo wordt gevraagd. De gesprekken over de Hervormingsagenda Jeugd zijn in 2022 nog niet afgerond. Ook dit jaar werkten we met partners aan goede zorg en ondersteuning voor jeugdigen, gezinnen en andere inwoners en aan het vraagstuk hoe we dit in de toekomst kunnen blijven doen. We hebben in onze stad waar mogelijk noodopvang en crisisnoodopvang geboden voor vluchtelingen en zo bijgedragen aan oplossingen voor de opvangcrisis. Veiligheid Utrecht groeit en de veiligheidsopgaven groeien mee.

Dit is zichtbaar bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, maar we zien ook meer ingewikkelde casuïstiek (op persoonsniveau) in de wijken. Daarnaast stond 2022 ook in het teken van de oorlog in Oekraïne, waarbij wij investeerden in veilige opvang van vluchtelingen en andere asielzoekers. In het licht van deze ontwikkelingen en de energiecrisis werkten we met onze partners aan scenario’s in geval van langdurige maatschappelijke ontwrichting. Cultuur Kunst en cultuur verbindt, zet aan het denken, roept emotie op en zorgt voor ontspanning. Daarom ondersteunden we herstel van de cultuursector na de coronapandemie. We maakten zo de stad weer levendig en verbonden bewoners aan elkaar. Daarbij vinden we het belangrijk dat er zo veel mogelijk culturele genres en mengvormen vertegenwoordigd zijn in het aanbod, onder andere via het subsidiëren van 13 diverse organisaties. Ook boden we ruimte voor culturele en creatieve ontwikkeling door nieuwe panden beschikbaar te stellen. Met de Kadernota Cultuurparticipatie stimuleerden we iedere Utrechter om zich artistiek te ontplooien. En door het ontwikkelen van nieuwe jongeren- en wijkcultuurhuizen zorgen we voor een inclusieve cultuursector waarin iedereen zich herkent. Samenleven en Sport Corona en de nasleep ervan hebben effect gehad op inwoners, verenigingen, organisaties, vrijwilligers en initiatieven.

In 2022 beperkten we deze effecten en startten we activiteiten weer op. Zo is er bij jongeren veel aandacht uitgegaan naar het mentale welzijn en hebben de sociaal makelaars van DOCK alle activiteiten en netwerken weer opgestart. We zagen in buurtcentra weer meer behoefte aan ontmoetingsactiviteiten. We zagen een voortzetting van laagdrempelig sportaanbod in de wijk. Ook zijn er zwemlesgroepen toegevoegd en zijn in schoolvakanties extra zwemlessen geweest om de achterstand in te lopen. Daarnaast is de basis gelegd voor een integrale aanpak inclusie. Burgemeester Dijksma heeft in februari excuses aangeboden voor het aandeel en de rol van het Utrechtse stadsbestuur in het

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

systeem van kolonialisme en slavernij. Met verschillende activiteiten is de sociale cohesie, de gezondheid en mentale veerkracht en het vermogen van kwetsbare inwoners om mee te doen versterkt. Utrechts Vastgoed In 2022 hebben we ons gemeentelijk vastgoed ingezet om een gezonder stedelijk leven te bevorderen. We willen het goede voorbeeld geven door ons te richten op het energieneutraal maken van ons kernvastgoed. We actualiseerden ons vastgoedbeleid naar aanleiding van het Ambitiedocument Maatschappelijke Waarde Vastgoed en het coalitieakkoord. De Kadernota Maatschappelijk vastgoed wordt in het voorjaar van 2023 aan de gemeenteraad voorgelegd. De restauratie van de Domtoren is voortgezet en we hebben maatschappelijke initiatieven gesteund om nieuwe producten te maken van de reststukken van de Dom. Daarnaast hebben we Fort de Gagel gerestaureerd en toegankelijk gemaakt voor publiek. Ook hebben we de monumentale boerderij De Vrijstaat aangepakt en er een toekomstbestendige locatie voor kindercultuur van gemaakt. Daarnaast zijn het ontmoetingsgebouw en de Wevelaan op atletiekpark Amaliapark energieneutraal opgeleverd.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

Bijzondere maatregelen Corona Na de harde effecten van corona op de maatschappij in 2020 en 2021, ontwikkelde corona zich in de loop van 2022 gunstiger. De harde lockdowns werden versoepeld in januari, en in april 2022 waren alle maatregelen opgeschort. Rond mei 2022 was het virus zodanig in effect afgenomen dat het leven voor de pandemie grotendeels werd hervat. Dit reflecteert ook in het herstel van de economie, dat al in het begin van 2022 sterk groeide. Hiermee is het ongunstigste scenario D niet uitgekomen, waar in de begroting 2022 rekening mee werd gehouden. Ook voor veel activiteiten van de gemeente Utrecht vielen de uiteindelijke kosten lager uit dan origineel geraamd, of werden er helemaal geen extra kosten gemaakt door corona. Dit heeft geleid tot enkele financiële meevallers. Ook werden gemiste inkomsten in 2021 door corona nog gecompenseerd in 2022 vanuit het Rijk. Een van de voorkomende knelpunten was het uitval van personeel door ziekte. Dit heeft geleid tot extra externe inhuur wat extra kosten heeft meegebracht. Daarnaast is een deel van de kosten naar compensatie van inkomstenverlies voor ondernemers gegaan, voortkomend uit de harde lockdowns in het begin van het jaar. Daarentegen zagen programma's ook dat verwachte inkomstenafnames uit eigen activiteiten niet uitkwamen, waardoor begrote tekorten terugliepen.

De onvermijdelijke kosten per programma zijn hieronder weergegeven. De werkelijke gevolgen van corona op beleidsmatig en financieel gebied zijn bij het desbetreffende programma per doelstelling toegelicht. Bij de programma's zijn inhoudelijke toelichtingen op per kostenpost opgenomen.

Onvermijdelijke kosten per programma Programma

bedragen € 1.000 Niet gerealiseerde

Meer Lasten

Baten

Lasten

Baten

175

Duurzaamheid

Bereikbaarheid

120

1.378

Openbare Ruimte en Groen Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen

648

102

744

625

2.162

1.859

853

8.400

Veiligheid

555

Cultuur

4.179

Samenleven en Sport

-11

Utrechts Vastgoed

544

Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed

Werk en Inkomen Onderwijs Volksgezondheid Ondersteuning op maat

Algemene middelen Overhead Vennootschapsbelasting Totaal

18.435

2.484

1.469

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

• •

•

• •

Vanuit het programma Bewoners en Bestuur werd meer uitgegeven aan het thuisbezorgen van reisdocumenten. Vanuit het programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte en groen is door benodigde maatregelen in de fysieke en openbare ruimte meer uitgegeven. Vanuit het programma openbare ruimte en groen zijn ook kosten gemaakt aan inhuur door ziekteverzuim. Daarnaast waren er misgelopen inkomsten voor recreatieondernemers. Vanuit het programma Economie & Werkgelegenheid zijn extra kosten gemaakt voor subsidieverstrekking, waarvan een deel vergoed is door het Rijk middels een specifieke uitkering. Vanuit het programma Werk en Inkomen zijn er door corona extra uitgaven gedaan voor de aanpak in de arbeidsmarkt en werkloosheid. Daarnaast zijn de Tozo-uitkeringslasten vergoed door het Rijk. Vanuit het programma Volksgezondheid zijn extra kosten gemaakt voor inzet van personeel voor de vaccinatieplanning- en werkgroep. Daarnaast zijn kosten gemaakt voor psychische gezondheid en jeugdgezondheidszorg en communicatiekosten. Vanuit het programma Ondersteuning op maat zijn extra kosten gemaakt om een extra maatschappelijke opvang te openen, daarnaast zijn kosten gemaakt in het kader van Versneld vernieuwen. Vanuit het programma Veiligheid zijn kosten gemaakt voor de crisisorganisatie.

Deze kosten betreffen met name extra personele inzet van een jurist, een strategisch adviseur en beleidsadvisering en materiële kosten. Vanuit het programma Cultuur zijn kosten gemaakt door uitvoering van het Herstel- en Innovatiepakket voor de culturele sector. Dit omvat noodsteun, subsidieverstrekkingen en opdrachtverstrekkingen. Vanuit het programma Utrechts Vastgoed zijn kosten gemaakt voor de steunmaatregel huurders Vastgoedorganisatie Utrecht. Vanuit het programma overhead zijn er extra middelen ingezet voor communicatie, preventieve middelen en extra schoonmaak.

Coronamaatregelen Er zijn vier Maatregelenpakketten opgezet om de negatieve maatschappelijke gevolgen van de coronauitbraak te verzachten. 1. Essentiële voorzieningen 2. Versterken Bestaanszekerheid 3. Werken, Opleiden en Begeleiden 4. Investeren met Maatschappelijk Rendement Per pakket wordt kort toegelicht wat in 2022 is gerealiseerd. Voor een meer uitgebreide rapportage verwijzen we naar de bijlage Rapportage op de Coronapakketten.

1. Essentiële Voorzieningen Het doel van Maatregelenpakket 1 was om essentiële voorzieningen overeind te houden tijdens de lockdowns. Omdat er maar een korte lockdown is geweest in januari 2022, hebben veel organisaties hun deuren weer kunnen openen. Door aanhoudende onzekerheid is in de begroting 2022 niet begroot voor dit pakket. In de Eerste en Tweede Bestuursrapportage is gerapporteerd over de aanvragen voor de verschillende regelingen en de nieuwe stand van zaken. Binnen sport en welzijn zijn er aanvragen geweest voor subsidieregelingen voor innovatie en herstel. Deze regelingen zijn per 1 juli gestopt, waardoor alleen noodsteun nog doorloopt. Bij Cultuur & Erfgoed waren herstel & innovatiepakketten beschikbaar gedurende heel 2022. Het Alumnitraject (0,6 miljoen) en de opdracht kunstenaars (0,8 miljoen) zijn hieruit gerealiseerd. Verder is er tot 1 juli coronasteun verleend en gedurende het hele jaar is er noodsteun beschikbaar geweest.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 juni 2023

2. Versterken Bestaanszekerheid Het doel van Maatregelenpakket 2 was gericht op het vergroten van bestaanszekerheid door het inhalen en bieden van psychische en fysieke (jeugd)zorg, veiligheid, het verstrekken van schuldenhulp en het bieden van een kansrijke start. Dit pakket heeft betrekking op langetermijneffecten van corona, en veel burgers zijn hard geraakt op dit gebied. Hierdoor is dit steunpakket hard nodig geweest voor een langere periode. Een uitgebreide uitleg van het resultaat is beschreven in de Tweede Bestuursrapportage. In het kader van veiligheid zijn meerdere interventies gedaan om veiligheid te vergroten en overlast tegen te gaan. Hiervoor zijn onder andere Bibob onderzoekers en PGA experts aangetrokken (0,402 miljoen). Voor kansrijke start zijn er meerdere initiatieven gestart om kinderen en ouders op meerdere vlakken met zorg te ondersteunen. De extra zorgvraag met betrekking tot jeugd, psychische gezondheidszorg en gezond ouder worden heeft 0,853 miljoen gekost. Ook bij schuldhulpverlening is aanspraak gemaakt op het steunpakket. Er is 1,1 miljoen benut om de schuldvraag van Utrechters te voorkomen of op te lossen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=029aec39-a955-470c-9afb-a5fa9c5e7257