Jaarstukken 2020.pdf

Jaarstukken 2020

1

Inhoudsopgave Voorwoord ....................................................................................................................... 5 Algemeen ......................................................................................................................... 7 Samenvatting ................................................................................................................. 13 Deel 1 Jaarverslag .......................................................................................................... 23 Programma's .................................................................................................................. 23 Bewoners en Bestuur................................................................................................................ 23 Stedelijke Ontwikkeling ............................................................................................................. 45 Duurzaamheid ......................................................................................................................... 93 Bereikbaarheid ...................................................................................................................... 107 Openbare Ruimte en Groen .....................................................................................................

133 Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen .............................................................................. 165 Werk en Inkomen .................................................................................................................. 173 Onderwijs ............................................................................................................................. 195 Volksgezondheid .................................................................................................................... 221 Ondersteuning op maat .......................................................................................................... 241 Veiligheid.............................................................................................................................. 273 Cultuur ................................................................................................................................. 285 Samenleven en Sport ............................................................................................................. 297 Utrechts Vastgoed .................................................................................................................. 323 Algemene middelen ................................................................................................................

333 Overhead.............................................................................................................................. 337 Vennootschapsbelasting .......................................................................................................... 341

Paragrafen ................................................................................................................... 343 Weerbaarheid en Wendbaarheid ............................................................................................... 343 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................. 351 Investeringen en onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 357 Financiering .......................................................................................................................... 377 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 387 Verbonden Partijen................................................................................................................. 401 Grondbeleid .......................................................................................................................... 453 Lokale heffingen .................................................................................................................... 457 Corona ................................................................................................................................. 472

Deel 2 Jaarrekening ..................................................................................................... 477 Jaarrekening ................................................................................................................ 479 Baten en lasten ............................................................................................................ 481 Overzicht baten en lasten ........................................................................................................ 482 Toelichting baten en lasten ...................................................................................................... 485

Balans .......................................................................................................................... 515 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................... 518 Toelichting op de balans.......................................................................................................... 524 Gebeurtenissen na balansdatum............................................................................................... 545 Niet uit de balans blijkende verplichtingen en rechten ................................................................. 546 Reserves .............................................................................................................................. 551 Voorzieningen ....................................................................................................................... 596 Borgstellingen ....................................................................................................................... 603 Begrotingsrechtmatigheid........................................................................................................ 607 Herleiding EMU-saldo uit balans ...............................................................................................

612 Kasstroomoverzicht ................................................................................................................ 613 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ....................................................................... 615

3

Bijlagen ........................................................................................................................ 637 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .................................................................. 637 Externe subsidieprogramma's .................................................................................................. 638 Investeringen ........................................................................................................................ 644 Subsidies .............................................................................................................................. 645 Subsidieverantwoording per doelstelling en ontvanger ................................................................. 669 Subsidieverantwoording per ontvanger...................................................................................... 705 Uitvoering raadsbesluiten over rekenkameronderzoeken .............................................................. 732 Verklarende woordenlijst ......................................................................................................... 750

Colofon Jaarstukken 2020 Uitgave Gemeente Utrecht Repro Office Centre Fotografie Andrea van den Haselkamp Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl/verantwoording finutrecht@utrecht.nl

4

Voorwoord Raadvoorstel 2021 nummer 64 Utrecht, 28 mei 2021 Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2020 aan. In deze jaarstukken leggen wij verantwoording af aan de gemeenteraad over de gemeentelijke inspanningen, behaalde resultaten en de besteding van middelen in 2020. We laten zien wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost, met een korte analyse van de eventuele afwijkingen op hoofdlijnen ten opzichte van wat we ons bij begroting hebben voorgenomen. In de samenvatting van de jaarstukken en in de bewonerssamenvatting nemen we ook een aantal verbeterpunten naar de toekomst mee. Na de verantwoording per programma volgen de paragrafen zoals wij verplicht zijn op te nemen in onze begroting en jaarstukken. Na het jaarverslag vindt u de jaarrekening, het huishoudboekje van de gemeente met een overzicht van de baten en lasten en de balans met een uitgebreide toelichting daarop, waaronder een overzicht van de reserves en voorzieningen. In de bijlagen bij de jaarstukken vindt u onder andere informatie over verstrekte subsidies en investeringen. Op de website www.utrecht.nl/jaarstukken zijn per programma op onderdelen meer details zichtbaar. Naar aanleiding van uw moties ten aanzien van de jaarstukken lichten wij graag toe hoe deze zijn verwerkt in deze jaarstukken. Het jaar 2020 is als gevolg van Corona een zeer uitzonderlijk jaar geweest.

Er is daardoor veel aandacht uitgegaan aan het omgaan met de coronacrisis. Hierdoor heeft het college niet alle andere stappen kunnen zetten die ze ambieert. In dit licht moet ook de voortgang van onderstaande moties worden gezien: • Met motie 101 “goed verantwoorden begint met goede indicatoren” heeft u verzocht een analyse te geven van de oorzaken wanneer een prestatie- of effectdoelstelling niet is gehaald. Hier is zoveel mogelijk invulling aangegeven, en in het verbetertraject van de P&C cyclus zal bezien worden waar verdere verbetering van de analyse nodig of mogelijk is. • Met motie 102 vraagt u ons om met de accountant te komen tot een voorstel om de jaarstukken anders vorm te geven om de leesbaarheid te vergroten. Mede omdat de jaarstukken een verantwoording zijn over de programmabegroting en het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) voorschrijft dat de opzet van de jaarstukken volgend is aan de opzet van de begroting, komt de invulling hiervan nog niet tot uitdrukking in de Jaarstukken 2020. De programmabegroting 2021 was het beoogde moment om hier concrete stappen in te maken. Gezien de ontwikkelingen als gevolg van Corona is onze aandacht in 2020 vooral uitgaan naar een intensivering van het begrotingsproces waarin het zwaartepunt heeft gelegen in de inhoudelijke afwegingen bij de vaststelling van de begroting.

Met de start van een nieuwe raadsperiode is er een logisch moment om veranderingen in de begrotingscyclus door te voeren. Daarom willen we het jaar 2021 gebruiken om aanwezige kennis op te halen over de ervaren knelpunten en ideeën die zorgen dat de P&C cyclus beter aansluit op de maatschappelijke dynamiek. Aan de hand van deze analyse zullen met adviezen komen voor veranderingen in de raadsperiode 2022-2026.

De secretaris, Gabrielle G.H.M. Haanen

De burgemeester, Sharon A.M. Dijksma

5

Algemeen Samenstelling gemeenteraad Zetelverdeling: 12 GroenLinks 10 D66 6 VVD 3 PvdA 2 CDA 2 Partij voor de dieren 2 DENK 2 ChristenUnie 2 Student & Starter 2 SP 1 PVV 1 Stadsbelang

Samenstelling college van B en W Burgemeester Sharon Dijksma Portefeuille: Openbare Orde en Veiligheid, Handhaving, Ombudszaken en Burgerzaken Wethouder Lot van Hooijdonk (Eerste locoburgemeester) (GroenLinks) Portefeuille: Energie, Mobiliteit, Groen, Dierenwelzijn Wijkwethouder: Zuid en West Wethouder Klaas Verschure (D66) Portefeuille: Ruimtelijke ontwikkeling, Leidsche Rijn, Economische zaken, Circulaire economie en Middelbaar beroepsonderwijs, Wijkwethouder: Noordwest Wethouder Maarten van Ooijen (ChristenUnie) Portefeuille: Maatschappelijke ondersteuning, Welzijn, Asiel en integratie en Sport Wijkwethouder: Vleuten-De Meern Wethouder Kees Diepeveen (GroenLinks) Portefeuille: Wonen, Merwedekanaalzone, Grondzaken, Openbare Ruimte, Samen voor Overvecht, Markten en havens Wijkwethouder: Overvecht Wethouder Anke Klein (D66) Financiën, Cultuur, Onderwijs, Wijkgericht werken & participatie en Erfgoed Wijkwethouder: Oost en Binnenstad Wethouder Linda Voortman (GroenLinks) Portefeuille: Werk en Inkomen, Diversiteit, Publieksdienstverlening, Personeel en organisatie Wijkwethouder: Zuidwest en Noordoost Wethouder Eelco Eerenberg (D66) Portefeuille: Volksgezondheid, Milieu en emissieloos vervoer, Jeugd en Jeugdzorg, Stationsgebied, en Vastgoed Wijkwethouder: Leidsche Rijn Gemeentesecretaris Gabrielle Haanen (gemeentesecretaris) Adviseur college van B en W en Algemeen directeur

ambtelijke organisatie.

7

Organogram

8

Kerncijfers gemeente Utrecht Per einde kalenderjaar Sociale structuur Aantal inwoners waarvan percentage 0-29 jaar waarvan percentage 30-64 jaar waarvan percentage 65+ jaar Werkzame personen SBI 2008 [#1] Fysieke structuur Oppervlakte land in hectare Bevolking per vierkante kilometer land Woningen per vierkante kilometer land Aantal woningen[#2] waarvan % koopwoningen[#3] Gemiddelde woningbezetting (= bevolking in woningen / bewoonde woningen)[#4] Financiële structuur (bedragen zijn in miljoenen euro’s) Rekening Totaal lasten Algemene Uitkering Gemeentefonds Totaal reserves Totaal voorzieningen[#5]

2018

2019

2020

352.941 44 45 10 262.536

357.719 44 46 10 273.626

359.355 43 46 11 281.075

9.406 3.752 1.636 153.845 46,6

9.406 3.803 1.666 156.678 46,1

9.406 3.820 1.691 159.042 44,9

2,4

2,4

2,3

1.416 688 601 87

1.450 745 580 77

1.463 814 622 78

[1] Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) met de stand per 1 april. Voor werkzame personen zijn de definities van de Standaard Bedrijfsindeling (SBI) 2008 (inclusief vrije beroepen) van toepassing. Cijfers van voorgaande jaren worden jaarlijks bijgesteld. [2] Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). [3] Bron: BghU en BAG. In de eigendomgegevens van eind 2020 is 44,9% koopwoning en 53,6% huurwoning; van de overige 1,5% is de eigendomssituatie onbekend. [4] Bron: BAG en BRP. Het cijfer geeft de gemiddelde woningbezetting van bewoonde woningen en wooneenheden die onder de woningtelling vallen. [5] Bron: Voorzieningen passivazijde.

9

Leeswijzer Inleiding Met de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid. Wij laten zien wat we in 2020 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. De Jaarstukken 2020 bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de jaarstukken volgen wij de instructie van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten en de financiële verordeningen. Via de menu’s bovenaan deze website komt u bij de volgende informatie: Algemeen: Hier vindt u, naast algemene informatie over de gemeente Utrecht en de stad, een samenvatting van het jaarverslag. Jaarverslag: Deze is opgebouwd uit programma's en paragrafen. 1. Programma’s: De programma’s beschrijven het werkveld van de gemeente. U vindt hier per programma antwoorden op de vragen: • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft dat gekost? Bovenstaande vragen komen overeen met die in de begroting. Zo kunnen gemeenteraad en inwoners nagaan in hoeverre voorgenomen activiteiten zin uitgevoerd en doelen zijn bereikt. 2. Paragrafen: De paragrafen zijn een verplicht onderdeel van het jaarverslag. De onderwerpen in dit menu geven inzicht in de financiële positie van de gemeente, beheersmatige zaken en risico’s.

Jaarrekening: Dit is de financiële verantwoording, of het huishoudboekje van de gemeente Utrecht. In de onderwerpen in dit menu vindt u de cijfers en een uitgebreide onderbouwing en toelichting op hoe de gemeente er financieel voor staat. Cijfernotatie Er zijn diverse manieren om cijfers te noteren in financieel georiënteerde stukken. Hier is er voor gekozen om een notatie te gebruiken die voor mensen zonder financiële achtergrond zo logisch mogelijk is. Baten en lasten, toevoegingen en onttrekkingen worden allemaal gepresenteerd als positieve bedragen. In een saldo-kolom krijgt een nadeel een negatieve notatie met een min (minus) en een voordeel krijgt een positieve notatie. In de kolom resultaat komt een positief bedrag ten gunste van de algemene reserve, en een negatief bedrag ten laste van de algemene reserve. Bij de 3e W tabellen van de Programma's, is er ook nog een kolom 'verschil actueel en realisatie'. Hier betekent een positief verschil (voordeel) dat er minder lasten waren of meer baten dan verwacht. Omgekeerd betekent een negatief verschil (nadeel) dat er meer lasten waren of minder baten dan verwacht. Afrondingen De cijfers die in deze jaarstukken zijn verwerkt komen direct uit de boekhouding van de gemeente. Daar staan de getallen genoteerd tot op 2 cijfers achter de komma. Voor de leesbaarheid worden de cijfers in de jaarstukken afgerond op 1.000-tallen.

Ter voorkoming van fouten daarbij worden deze afrondingen gedaan in het programma Exel en worden de uitkomsten gebruikt voor publicatie. Hierdoor kan het voorkomen dat als een tabel nageteld wordt, er minimale verschillen zijn (1 of 2 cijfers). Geen mutaties: geen gegevens opgenomen Bij de 3e W tabellen in van de Programma's, wordt een onderscheid gemaakt naar onder andere baten en lasten. Soms is op een bepaalde subdoelstelling op bepaalde regels geen mutatie geweest in 2019 en 2020. Om te voorkomen dat er in die regel dan alleen nullen genoteerd moeten worden, wordt die regel dan in zijn geheel weg gelaten.

11

Inwonersenquête Op meerdere plaatsen op de Website wordt verwezen naar de inwonersenquête. Daarom hebben wij hier een link opgenomen naar de Website 'De Utrecht Monitor'. Dit is een website van IB Onderzoek die we jaarlijks in mei updaten met de nieuwste cijfers en ontwikkelingen in de stad. Een belangrijke bron voor de Utrecht Monitor is de Inwonersenquête. Dit is een uitgebreide vragenlijst die we jaarlijks bij duizenden inwoners afnemen. Op bovenstaande site staat halverwege wat beknopte informatie over de Inwonersenquête. De Inwonersenquête wordt onder meer gebruikt als input voor indicatoren in de begrotingscyclus. Op de pagina van IB Onderzoek over de Inwonersenquête is toegelicht waar we de resultaten van de Inwonersenquête nog meer voor gebruiken.

12

Samenvatting Introductie Corona trok in 2020 een zware wissel op de stad. Overal was de invloed van het virus merkbaar. Ons reisgedrag veranderde. Participeren werd moeilijker. De maatschappelijke onrust nam toe. Veel instellingen en organisaties sloten noodgedwongen hun deuren, van sportclubs tot theaters, van restaurants tot scholen. Utrecht stond op talloze manieren onder druk. Dat alles had uiteraard enorme gevolgen voor de uitvoering van gemeentelijke programma’s. Maar binnen de mogelijkheden deden we wat we konden. We ondersteunden initiatieven die de gevolgen van corona verzachtten en maakten zelf steunprogramma’s om gedupeerden tegemoet te komen. We pasten onze dienstverlening aan, hielden webinars en gingen (beeld)bellen. We zochten vaker dan ooit de samenwerking met partners. We gaven steun, maar we kregen ook steun, onder meer van de provincie en het Rijk. In bijgaande samenvatting hebben we de invloed van corona niet steeds genoemd, maar die heeft dus wel voortdurend een rol gespeeld. Het is goed om dat tijdens het lezen in het achterhoofd te houden en te weten dat, ondanks alles, het ‘gewone werk’ ook doorging.

Financiële positie Ieder jaar bij de jaarrekening kijken we terug op onze financiën en beoordelen we ons financiële beleid. In de jaarstukken 2020 leest u hoe we met onze middelen zijn omgegaan; wat we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost en wat dat betekent voor onze financiële positie. Corona Het jaar 2020 stond in alle opzichten in het teken van de coronapandemie. Een analyse op de cijfers is voor 2020 daardoor uitgebreider dan andere jaren. Ook waren extra en uitgebreidere controles nodig, bijvoorbeeld door nieuwe regelingen zoals de TOZO-regeling. De coronapandemie heeft grote gevolgen gehad voor de uitvoering van projecten en werkzaamheden. Diverse projecten en werkzaamheden hebben in 2020 vertraging opgelopen. Dit betreft onder andere vertraging in de sanering van bodemverontreiniging, vertraging in de besteding van de investeringsimpuls RSU en projecten op het gebied van bereikbaarheid en luchtkwaliteit. Deze worden later uitgevoerd of afgerond dan gepland. Mede hierdoor zijn verschillen ontstaan in de werkelijk gemaakte kosten in 2020 ten opzichte van de begroting 2020. Omdat hier dus veelal sprake is van vertraging van diverse projecten en plannen hebben we dat geld weliswaar niet uitgegeven in 2020 maar uiteraard nog wel nodig voor deze projecten.

Daarom worden bij het voorstel van Resultaatbestemming 2020 deze bedragen weer gereserveerd voor deze projecten. Anderzijds zijn er juist extra kosten gemaakt zoals extra inzet in de zorg en extra opvang voor dak- en thuislozen en hebben wij minder eigen inkomsten ontvangen bijvoorbeeld voor parkeren en toeristenbelasting. Vanuit het Rijk hebben wij hiervoor wel extra geld ontvangen. We hebben in 2020 de gemeenteraad frequent geïnformeerd (onder meer bij de bestuursrapportages) over de gevolgen van de corona-uitbraak. Ook over de maatregelen die wij in reactie daarop hebben genomen, met als doel de gevolgen van de crisis zo veel mogelijk te beperken, perspectief te bieden en herstel te bevorderen. Wij hebben de werkelijke gevolgen van de corona-uitbraak in deze jaarstukken verwerkt bij de verantwoording van het gevoerde beleid bij het betreffende programma. In 2020 hebben wij hiervoor vanuit het Rijk 25 miljoen euro compensatie ontvangen vanuit het gemeentefonds. Per saldo hebben wij in 2020 10,8 miljoen euro meer coronakosten gemaakt en minder opbrengsten ontvangen dan dat we ontvangen hebben vanuit het Rijk. Dit ligt in de lijn met hetgeen we vermeld hebben bij de tweede bestuursrapportage 2020. In de paragraaf Corona is een totaaloverzicht van al deze onvermijdelijke kosten en (gemiste) opbrengsten over 2020 weergegeven.

13

Resultaat Veel activiteiten en de resultaten zijn in 2020 beïnvloed door de bijzondere omstandigheden. Per saldo sluiten we het jaar met een positief resultaat van 56,8 miljoen euro (het ‘genormaliseerd resultaat’). Voor 40,8 miljoen euro stellen we bij de resultaatbestemming voor deze via de algemene dekkingsreserve over te hevelen naar 2021. Het vrij te bestemmen resultaat dat meegenomen kan worden bij de actualisatie van het financieel beeld komt daarmee uit op 16 miljoen euro. Daarnaast hebben we in samenspraak met de accountant een stelselwijziging doorgevoerd over de verantwoording van de grondexploitatie Leidsche Rijn. Dit heeft consequenties voor het boekhoudkundige resultaat over 2020, dat na deze wijziging uitkomt op 200,3 miljoen euro. Deze stelselwijziging wordt hierna verder toegelicht. Door dit positieve resultaat over 2020 lijkt de financiële positie goed te zijn. Echter het nettoresultaat (na dekkings- en bestedingsvoorstellen) blijft beperkt tot 16 miljoen euro. Ook kunnen de gevolgen van de coronacrisis ertoe leiden dat de financiële positie verslechterd in de nabije toekomst. We zullen onder andere meer beroep moeten gaan doen op onze reserves. In de Voorjaarsnota 2021 wordt verder ingegaan op de actuele en verwachte toekomstige financiële ontwikkelingen.

Stelselwijziging grondexploitatie Leidsche Rijn De omvang en methodiek van de stelselwijziging met betrekking tot Leidsche Rijn is in het najaar 2020 in de Adviescommissie Controle en Financiën besproken en lichten wij hier nader toe. De accountant heeft bij de jaarrekening 2019 een verklaring met beperking afgegeven. Dit had betrekking op de waardering van de grondexploitatie Leidsche Rijn. Deze gebiedsontwikkeling heeft nog een doorlooptijd van (minimaal) 20 jaar. Door deze nog lange doorlooptijd zijn diverse projectdelen logischerwijs nog onvoldoende stedenbouwkundig uitgewerkt. Hierdoor kunnen de nog te realiseren kosten en opbrengsten van deze gebieden alleen gebaseerd worden op globale aannames voor te realiseren ambities binnen het plan. In een aantal gevallen is de uiteindelijke hoogte van het benodigde budget ook nog afhankelijk van raadsbesluiten. Voor de accountant is dit onvoldoende om een objectief oordeel te kunnen geven over de betrouwbaarheid van deze geraamde kosten en opbrengsten. Na afstemming met de accountant is gekomen tot aanpassing van de verwerking van deze toekomstige zogenoemd “robuuste posten”, waarmee de beperking in de accountantsverklaring op deze posten kan vervallen. Het betreft dus vooral investeringsplannen die voor de toekomst wél noodzakelijk zijn voor Leidsche Rijn, maar nu buiten deze grondexploitatie worden gelaten.

Te denken valt bijvoorbeeld aan investeringen op het gebied van archeologie, bodemsanering, verwerving van percelen nodig voor woningbouw, sloopkosten van opstallen en bijdragen aan parkeeroplossingen in het gebied. Zodra deze plannen gedurende de looptijd meer concreet onderbouwd zijn, wordt de inzet van deze budgetten voor Leidsche Rijn expliciet aan de raad voorgelegd: tot dat moment zijn de ramingen onderdeel van de reserve grondexploitaties gelabeld aan de grondexploitatie Leidsche Rijn. Daarnaast blijven deze ramingen wel onderdeel uitmaken van het MPR waarmee de raad zicht en grip houdt over het totaal aan ramingen binnen de grondexploitatie Leidsche Rijn; Concreet betekent dit dat door deze stelselwijziging bij de jaarrekening 2020 een bedrag van 143,6 miljoen euro ten gunste van het rekeningresultaat wordt gebracht. Bij de bestedings- en dekkingsvoorstellen wordt dit bedrag toegevoegd aan de reserve grondexploitaties. Het genormaliseerde resultaat wijzigt hiermee dus feitelijk niet, de methodiek geeft meer transparantie en de mogelijkheid tot expliciete besluitvorming door de raad bij besteding van deze budgetten vanuit van de reserve grondexploitaties ten behoeve van Leidsche Rijn. Genormaliseerd resultaat (exclusief stelselwijziging Leidsche Rijn) De stelselwijziging Leidsche Rijn heeft een grote impact op de hoogte van het resultaat.

Naast deze correctie is er nog een zogenoemd genormaliseerd resultaat. Dit bedrag ter hoogte van 56,8 miljoen euro kent een aantal grote posten. Een substantieel deel van dit resultaat komt voort uit resultaten uit grondexploitaties. Dit betreft onder meer de tussentijdse winstnemingen op grondexploitatie Leidsche Rijn en een lagere verliesvoorziening voor het Stationsgebied. Deze resultaten worden gedurende het jaar niet begroot, maar komen ten gunste/laste van het resultaat. Hierdoor is een forse -positieve- afwijking van de realisatie ten opzichte van de begroting ontstaan. De resultaten van de grondexploitaties worden in overeenstemming met voorgaande jaren bij de bestedings- en dekkingsvoorstellen toegevoegd aan de reserve grondexploitaties.

14

Een ander voordeel betreft de hogere gerealiseerde opbrengsten bouwleges. In oktober 2020 is een nieuwe rekentool beschikbaar gekomen voor de berekening van de stikstofbijdrage in bouwprojecten. Hierdoor konden de vergunningaanvragen van een aantal grote bouwprojecten worden afgerond. In het najaar 2020 hebben wij meer rijksmiddelen voor de gebundelde uitkering (BUIG) ontvangen dan we hadden begroot. Ook hebben we BTW teruggekregen voor gemaakte kosten op het gebied van reintegratie over de jaren 2015 tot en met 2019.

We proberen zo goed mogelijk te sturen op de planning van projecten. Zeker in het jaar 2020 was dat door Corona nog eens een extra uitdaging. Omdat er door onvoorziene omstandigheden altijd sprake zal zijn van vertraging van projecten hebben we ervoor gekozen vanaf de begroting 2021 met een afslagpercentage te werken. Daarmee is de verwachting dat de financiële afwijking in de toekomst kleiner wordt. Een meer gedetailleerde toelichting over de baten en lasten per programma is te vinden bij de Jaarrekening, onderdeel baten en lasten.

Het overzicht van de baten en lasten per programma er als volgt uit:

Toevoeging reserves

x€ 1.000 Onttrek- Resultaat king reserves

Programma

Baten

Lasten

Saldo Bijdrage Totaalsaldo van algemene van baten baten en middelen en lasten lasten

Bewoners en Bestuur

5.959

43.005

-37.046

34.399

-2.647

732

2.995

-384

Stedelijke ontwikkeling

93.507

33.077

204.018

-69.729

134.290

12.118

57.266

35.850

Stedelijke ontwikkeling, systeemwijziging Grex Leidsche Rijn

143.588

143.588

Duurzaamheid

1.431

15.541

-14.110

14.632

522

6.746

9.411

3.187

Bereikbaarheid

47.806

55.836

-8.030

5.662

-2.368

16.674

14.561

-4.481

104.294

166.161

-61.867

58.459

-3.408

0

2.061

-1.347

612

18.097

-17.484

19.901

2.416

3.000

942

358

Werk en Inkomen

222.262

299.362

-77.101

89.194

12.094

0

1.559

13.653

Onderwijs

15.120

99.795

-84.675

79.504

-5.171

7.800

12.258

-713

Ondersteuning op maat

7.215

322.236

315.022

300.239

-14.782

0

6.954

-7.828

Volksgezondheid

3.266

28.115

-24.849

24.145

-703

0

122

-582

Veiligheid

1.462

53.405

-51.944

51.949

5

0

210

215

61

54.440

-54.379

51.707

-2.671

402

297

-2.777

Samenleven en Sport

15.158

80.175

-65.017

39.245

-25.772

115

25.577

-309

Utrechts Vastgoed

23.183

14.382

8.801

-10.014

-1.213

3.326

3.140

-1.399

Algemene middelen

931.697

3.305

928.392

-856.544

71.848

142.320

94.620

24.147

6.293

175.606

169.313

167.000

-2.313

2.860

4.332

-841

0

250

-250

250

0

0

0

0

1.622.914 1.462.788 160.126

0

Openbare ruimte en groen Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen

Cultuur

Overhead Vennootschapsbelasting Totaal

160.126 196.093 236.305 200.337

15

Utrecht, plek voor iedereen Bereikbaarheid In 2020 hebben we op het vlak van mobiliteit belangrijke stappen gezet in het versterken van Utrecht als stad met gezond stedelijk leven voor iedereen. Zo zijn het afgelopen jaar de fiets-/voetgangerstunnel onder de Dichtersbaan en het laatste deel van de Oosterspoorbaan in gebruik genomen en hebben we de Voorstraat en Wittevrouwenstraat heringericht. Daarnaast hebben we de deelhub Grifthoek, parkeergarage Berlijnplein en fietsenstalling op de Neude geopend en nieuwe, slimme verkeersregelingsinstallaties in gebruik genomen. Na draagvlakmetingen is op verschillende plekken in de stad betaald parkeren ingevoerd. Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid hebben we meerdere straten heringericht tot 30-kilometerzones en veilige oversteken aangelegd. We hebben meer ruimte gegeven aan fietsen, lopen en openbaar vervoer omdat die ‘bewegingsvormen’ gezond en milieuvriendelijk zijn. Maar ook omdat de stad hard groeit, wat betekent dat we efficiënt met de ruimte om moeten gaan. Om die reden hebben we ook het Mobiliteitsplan 2040 en de eerste twee modules van de Parkeervisie opgeleverd, zijn we gestart met de gebiedsontwikkeling van Utrecht Zuidwest en de Zuidpoort en hebben we met het Rijk de samenwerking aan de Metropoolregio Utrecht versterkt.

Openbare ruimte en groen We werkten in 2020 aan onze ambitie: het creëren we een leefomgeving die de gebruikers stimuleert om te sporten, te spelen en elkaar te ontmoeten in een aantrekkelijke, groene openbare ruimte. Om de stad toe te rusten op klimaatveranderingen zijn we op volle kracht doorgegaan met het aanpassen van de openbare ruimte en ons water- en rioleringssysteem. Om de stad bereikbaar te houden hebben we (groot) onderhoud uitgevoerd aan groen, wegen, grachten, en bruggen. We hebben een plan van aanpak gemaakt om beter inzicht te krijgen in de complexiteit, onzekerheden en samenhang van het wervengebied. In het najaar hebben we samen met drie keldereigenaren een commissie van wijzen ingesteld die zwaarwegend advies intussen heeft uitgebracht over verantwoordelijkheden, eigendomsverhoudingen en een mogelijke samenwerkingsvorm voor het herstel, beheer en onderhoud van het wervengebied. Daarnaast liggen de diverse onderzoeken naar wal- en kluismuren, straat- en werfkelders en voor het weren van te zwaar verkeer op schema. We hebben extra ingezet op het schoonmaken en schoonhouden van de openbare ruimte. In de hele stad zijn in de zomerperiode sanitaire voorzieningen geplaatst, vooral vanwege door de drukte in parken en de openbare ruimte door de coronamaatregelen. In het onderhoud groen was vooral de categorie ‘onkruid in het groen’ een aandachtspunt.

Mede hierdoor bleven we stadsbreed dit jaar net niet binnen de norm dat niet meer dan 10% van de gemeten punten lager scoort dan het afgesproken niveau. We hielden niet alleen de openbare ruimte schoon, maar zamelden ook 227 kilo restafval per inwoner in door het verder invoeren van 'Het Nieuwe Inzamelen' en bewustwordingscampagnes. Er zijn nieuwe maatregelen genomen om het scheiden van afval verder te stimuleren. Tenslotte werkten we in 2020 aan het verbeteren van groene verbindingen, het bevorderen van de biodiversiteit en gaven we het bestaand groen een impuls. Utrecht werd uitgeroepen tot de meest bijvriendelijke gemeente van Nederland. Economie & werkgelegenheid voor iedereen Van een situatie van hoogconjunctuur en een krappe arbeidsmarkt, kwamen we in een economie terecht die (deels) op slot ging met een grote economische krimp en laagconjunctuur tot gevolg. We hebben het aantal mensen dat hun baan verloor en/of op zoek ging naar ander werk zien toenemen. Veel bedrijven kregen ondersteuning om personeel in dienst te houden en/of vaste lasten te kunnen blijven doorbetalen. Zelfstandigen zonder personeel konden ondersteuning in levensonderhoud of een bedrijfskrediet aanvragen. Voor bedrijven die ondanks corona groeiden werd het moeilijker om financiering te vinden.

Daarnaast belandden startups in problemen omdat de kosten wel doorliepen, maar financiering voor verdere ontwikkeling moeilijker werd. En het voorzieningenniveau in de stad kwam onder druk te staan, in het bijzonder in de binnenstad waar veel van de meest getroffen sectoren (zoals horeca, kleding en schoenenzaken en faciliteiten gericht op toerisme) geconcentreerd zijn. We troffen diverse noodmaatregelen. Via gerichte maatregelen stutten we innovatief MKB, stimuleerden we digitalisering van het MKB, konden we maatwerk leven voor evenementenbranche en horeca, hebben

16

we de werk-naar-werk programma’s met partners (verder) ontwikkeld en intensiveerden we onze ondernemersdienstverlening. Daarnaast liepen strategische projecten door: van onze visie op werklocaties tot de oprichting van de Regionale Ontwikkelmaatschappij. Werk en Inkomen We willen zoveel mogelijk Utrechters in staat stellen deel te nemen aan de samenleving. Wie tijdelijk niet in staat is om in het eigen levensonderhoud te voorzien, krijgt ondersteuning. De gevolgen van corona zijn terug te zien in onder meer de bijstandsontwikkeling: de instroom steeg met ruim 23% ten opzichte van 2019. Daarnaast kromp de werkgelegenheid in de sectoren horeca, detailhandel en personenvervoer. De uitstroom naar werk daalde met 10% ten opzichte van een jaar eerder. We gingen door met de uitvoering van de actieagenda Utrechters Schuldenvrij. In het eerste kwartaal zagen we als gevolg daarvan dat we meer Utrechters met geldproblemen bereikten en konden helpen. Vanwege Corona is de uitvoering van de actieagenda later in het jaar deels beperkt. Ook namen het aantal huisbezoeken voor vroegsignalering van schulden en het voeren van ‘driegesprekken’ af. Veel energie ging naar de opstart en uitvoering van de nieuwe Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Ook startten we met dienstverlening voor ondernemers op het gebied van coaching en heroriëntatie.

Onderwijs In Utrecht staan we voor gelijke kansen voor iedereen, vooral ook in het onderwijs. Daarom hebben we geïnvesteerd in voldoende leraren voor de klas, had passend onderwijs opnieuw onze aandacht, is verder gewerkt aan een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en werkten we aan moderne en toekomstbestendige scholen. Het bereik van voorschool lag in 2020 wel lager dan in voorgaande jaren. Er zijn diverse actieplannen tot stand gekomen en uitgevoerd. Zo is onder andere de Gelijke Kansen Alliantie-agenda tot stand gekomen, is er een nieuwe versie van de nadere regel Subsidie Onderwijs opgesteld met de partners, is het actieplan Utrecht Leert! van start gegaan, is er een nieuw programma Regionale Aanpak School Werkt opgesteld en zijn de nieuwe aanbieders van voorschoolse educatie gestart. Ondersteuning op maat Sinds vorig jaar kunnen kinderen, jongeren en gezinnen voor specialistische hulp terecht bij de teams in de buurt van KOOS Utrecht en Spoor030. Hiermee hebben we een grote stap gezet in de transformatie naar zorg dichtbij en op maat. De buurteams jeugd en gezin bieden gezinnen ondersteuning, indien nodig in nauwe samenwerking met andere partners in de stad. We zien dat op deze manier de samenwerking met de ouders en partners in de buurt, zoals huisartsen en scholen, is verbeterd.

Ook zien we dat we dat de zorg door KOOS en Spoor030 veel samenhangender is geworden. We hebben gewerkt aan vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen en de doorontwikkeling van Samen Veilig Midden Nederland (SVMN). De aandacht ging ook uit naar het versterken van de kinderrechten en het vergroten van jeugdparticipatie. Wel is de druk op het tijdig bieden van passende jeugdhulp toegenomen als gevolg van Corona. Ook in de Wmo is gestart met nieuwe afspraken voor de aanvullende zorg. Met de contractpartners in de aanvullende zorg en de basiszorg is verder gebouwd aan zorg en ondersteuning die zoveel mogelijk dichtbij en op maat kan worden geleverd waarbij aansluiting wordt gevonden bij de sociale basis. Het ging ook om de doorontwikkeling van onder andere de daklozenopvang, beschermd wonen, hulp bij het huishouden, basiszorg daklozen en inburgering. De invloed van Corona maakte het belang van goed georganiseerde en toegankelijke zorg en ondersteuning extra duidelijk. De taakstelling voor het huisvesten van statushouders is in 2020 niet geheel behaald (74%). Volksgezondheid We werkten aan gezondheidswinst voor iedereen en aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. We hebben stappen gezet in de uitvoering van de zeven speerpunten uit het volksgezondheidsbeleid ‘Gezondheid voor Iedereen’.

Zo zijn we gestart met het rookvrij maken van meer openbare plekken waar kinderen komen, waaronder de zwembaden, en werkten we aan een gezondere leefomgeving door onder meer het hitteplan te vernieuwen. Ook zijn we de samenwerking aangegaan met de ArmoedeCoalitie en zorgpartners om het signaleren van geldzorgen in de eerstelijnszorg te vergroten. Het netwerk van het

17

Gezondheidspact Utrecht heeft zes online dialogen gevoerd met inwoners en professionals over actuele onderwerpen en vragen, zoals vaccinatie en gezonde buurt. De dienstverlening in de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is zoveel mogelijk doorgegaan met alternatieven als (beeld)bellen, filmpjes en webinars. Tijdens de lock-down heeft de JGZ de noodzakelijke vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma voortgezet. Via de netwerken in de wijken hebben we moeilijk bereikbare groepen voorzien van begrijpelijke informatie over Corona en de bestrijding ervan. Voor daklozen met Corona is een noodlocatie opgezet waar zij in isolatie konden uitzieken. De tippelzone is tijdelijk gesloten, geopend en weer gesloten; het contact met sekswerkers gericht op uitstroom is zo goed mogelijk voortgezet. In goede samenwerking met de GGDrU zijn zowel grootschalig testen (de XLteststraat), als kleinschalig wijkgericht testen in Kanaleneiland en Overvecht opgezet. Verder zijn we gestart met een onderzoek naar de maatschappelijke impact van Corona in Utrecht. De eerste signalen van onze mensen in de wijken en professionals duiden erop dat Corona de gezondheidsverschillen tussen de hoogste en laagste sociaaleconomische groepen vergroot. En daarmee dus ook onze opgave om deze verschillen te verkleinen.

Veiligheid Ons doel is een veilige stad voor iedereen, een stad is waar iedereen prettig kan wonen en verblijven. Daar werken we samen met verschillende veiligheidspartners aan. Daarnaast ondersteunen en adviseren we de voorzitter van de veiligheidsregio (VRU) op het terrein van openbare orde en handhaving gedurende de coronapandemie. We haalden de doelstelling van het Integraal Veiligheidsplan 2019 - 2022 (IVP), dat de veiligheidsdoelen en prioriteiten bevat van de gemeente, Openbaar Ministerie en Politie Midden Nederland. Het aantal misdrijven daalde met bijna 10% ten opzichte van 2019. Utrecht groeit en dat betekent dat de complexiteit van de veiligheidsopgave(n) meegroeit. Dit wordt zichtbaar bij de aanpak van openbare ordeproblemen, overlast en ontwrichtende drugscriminaliteit, maar we zien ook zorgelijke signalen over polarisering en radicalisering. Daarnaast zien we een verschuiving van traditionele geregistreerde criminaliteit, zoals woninginbraken en autokraken, naar verborgen criminaliteit zoals cybercrime- en fraude. Ook steeg het aantal meldingen van jongeren bij de politie met 71% in 2020 ten opzichte van 2019. Enkele opvallende cijfers en actuele ontwikkelingen in het veiligheidsbeeld 2020, die deels samenhangen met Corona: • Er waren 450 demonstraties, tegenover 221 in 2019.

• We hebben ongeveer een kwart meer crisispiketmeldingen ontvangen (388) ten opzichte van 2019. • De cybercrime (+ 93%) en de fraude (+ 38%) nam fors toe in vergelijking met een jaar eerder. • De totale overlast nam 40% toe, de registratie meldingen jeugdoverlast met 71% ten opzichte van 2019. • We zien een toenemende samenloop van GGZ-problematiek met zorgelijk gedrag of zorgelijke uitingen. In 2020 waren er 42 cases op het gebied van radicalisering en hebben we 103 zorgelijke signalen onderzocht. • Drugscriminaliteit tast de leefbaarheid en de veiligheid in de wijken aan. Cultuur Als gemeente bieden we kunstenaars en culturele instellingen de middelen en ruimte om zo goed mogelijk mee te groeien met de stad. 2020 was een jaar waarin de coronacrisis met een schok de culturele sector volledig heeft ontregeld. We hebben verschillende geldstromen ingezet om de cultuursector overeind te houden. De culturele en creatieve sector wist met ongekende creativiteit en aanpassingsvermogen in te spelen op de nieuwe situatie. We hebben in 2020 de vierjarige subsidies op basis van de cultuurnota ‘Kunst kleurt de stad’ verdeeld, waardoor de stad tien zeer uiteenlopende nieuwe culturele instellingen rijker wordt. Ook de nieuwe, tweejarige subsidieregeling voor jonge, culturele organisaties werd voor het eerst uitgevoerd.

Via projectsubsidies en impulssubsidies investeerden we in de voortgang van culturele activiteiten, die veelal inspeelden op de coronacrisis. Door deze subsidiesystematiek ondersteunden we de totstandkoming van gevarieerde aanbod waarmee het culturele leven uitdagend, kritisch, vernieuwend en verbindend is.

18

Via verschillende projecten hebben we gezorgd voor voldoende ruimte voor ontwikkeling, waardoor Utrecht kunstenaars en culturele organisaties de ruimte biedt om zichzelf én de stad verder te ontwikkelen. Zo hebben we ervoor gezorgd dat er in de Werkspoorfabriek een aantal muziekstudio’s gerealiseerd wordt. Ook hebben we gewerkt aan de randvoorwaarden voor een inclusieve cultuursector, die met programma’s, makers, personeel en publiek bijdraagt aan de diversiteit die onze stad kenmerkt. Samen maken, tonen en beleven staat centraal. Dit hebben we onder andere gedaan door inclusie als belangrijk criterium mee te nemen in de beoordeling van de cultuurnota-aanvragen. Tot slot hebben we ons ingezet voor het stimuleren van creatief vermogen. We vinden dat iedereen de kans moet krijgen om zich artistiek te ontplooien en dragen zorg voor een stevige keten van cultuureducatie, amateurkunst(educatie), talentontwikkeling en professionele praktijk. Samenleven en Sport De wervingscampagne ‘Vrijwilligerswerk iets voor jou’ en de pandemie hebben veel nieuwe vrijwilligers opgeleverd. In de eerste golf meldden zich meer dan 1000 nieuwe vrijwilligers aan. De vrijwilligerscentrale en partners in de stad hebben hard gewerkt om al die energie vast te houden. Dat Utrecht een echte vrijwilligersstad is werd bevestigd doordat we zijn uitgeroepen tot Vrijwilligergemeente van het jaar.

Het Steunpunt Mantelzorg heeft samen met allerlei andere informele (NIZU) en formele organisaties (zoals verpleeghuizen en dagbestedingscentra) extra ingezet op persoonlijk contact. Zo is de ‘Nadere regel mantelzorgondersteuning’ vastgesteld. Afgelopen jaar was de informele zorg belangrijker dan ooit. Er is daarom geïnvesteerd in een stevig netwerk (het NIZU) en informele zorgambassadeurs. De (preventieve) activiteiten uit het actieplan Utrecht zijn we Samen (UzwS) zijn zoveel mogelijk uitgevoerd, onder meer via het jongeren- en meidenwerk, inspiratiebijeenkomsten, trainingen en dialogen. Ook veel initiatieven uit de Regenboogagenda zijn doorgegaan, al dan niet in aangepaste vorm. Ondanks beperkingen werd afgelopen jaar het Buurtcentrum Hoge Weide geopend en zijn diverse buurtcentra en (jongeren)huiskamers bouwkundig vernieuwd. Er is gestart met de voorbereiding en/of uitvoering van meerdere uitbreidingsplannen voor sportaccommodaties. Alle zwembaden zijn rookvrij gemaakt en ook alle binnensportaccommodaties zijn rookvrij. Alle gymzalen en sportzalen zijn voorzien van een systeem dat de verlichting in het sportgedeelte koppelt aan de huurtijd. Hiermee wordt onnodig energieverbruik voorkomen en daalt de afschrijving aan de sportverlichting. Op diverse sportaccommodaties voerden we groot onderhoud uit om de kwaliteit te verbeteren.

Bij groot onderhoud en nieuwbouw passen we de Utrecht Standaard Toegankelijk toe om de accommodaties ook toegankelijk te maken voor mensen met een fysieke beperking. In 2020 is de openbare ruimte meer dan ooit gebruikt om te sporten en te bewegen. De calisthenicsparkjes, trapveldjes en skatebanen werden heel intensief gebruikt, en er werd veel hardgelopen en gewielrend. Maar ook los van coronacrisis nam de animo voor sporten in de buitenruimte toe. Op een aantal plekken in de stad is daarom in samenspraak met inwoners en sportaanbieders gewerkt aan sportvoorzieningen. Dit heeft geresulteerd in vijf nieuwe sportplekken en vernieuwing van een bestaande plek.

Utrecht, gezonde groei voor iedereen Stedelijke Ontwikkeling De huidige verwachting is dat Utrecht in 2040 meer dan 450.000 inwoners heeft en er behoefte is aan ongeveer 60.000 extra woningen en 70.000 arbeidsplaatsen. In juni 2020 heeft de gemeenteraad uitgangspunten voor de groei vastgesteld. Daarnaast is verder gewerkt aan het Regionaal Economisch Programma (REP). Utrecht kreeg 21 miljoen euro van het Rijk voor de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone en er is een aanvraag ingediend voor het Beurskwartier. Vanuit de regiodeal is door het Rijk 10 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de verbetering van Overvecht. In 2020 zijn bijna 3.600 woningen in aanbouw genomen waarvan 1.850 sociale huurwoningen (inclusief 1.000 zelfstandige studenteneenheden) en 600 woningen in het middensegment (koop/huur). Dat zijn bijna 600 woningen meer dan de prognose was.

19

Duurzaamheid We zijn weer een stap dichter bij de uitvoering gekomen naar een klimaatneutrale stad. Het gaat om de volgende doelstellingen: volledig duurzame energie-inkoop in 2020, 20% zon op dak in 2025, minimaal 40.000 woningen van het aardgas af in 2030, 100% duurzame stadsverwarming in 2030 en het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd in 2040. We krijgen steeds meer te maken met extreem weer: natter, heter en droger. We willen dat de stad goed voorbereid is op deze veranderingen en passen de openbare ruimte hier op aan. We hebben in 2020 flinke stappen gezet in het gezonder maken van het leefklimaat door op landelijk niveau het Schone lucht Akkoord te tekenen en een nieuw luchtmaatregelenpakket vast te stellen. Ook de bodem in Utrecht is schoner geworden door een aantal maatregelen om (bijvoorbeeld) lood of pcb’s uit de bodem te halen. Nieuwe gebieden of herontwikkelingen richten we in volgens de nieuwste inzichten die leiden tot een gezond leefklimaat. Tenslotte heeft de gemeente het actieplan Utrecht Circulair vastgesteld. Hiermee kunnen we nog beter werk maken van de transitie naar een circulaire economie.

Utrecht, kracht voor iedereen en de Organisatie Bewoners en Bestuur Inwoners en organisaties praatten (digitaal) mee over geplande ontwikkelingen in Utrecht op de 87 raadsinformatiebijeenkomsten die de raad organiseerde. De eerste resultaten van onze participatieambities zijn gerealiseerd. In negen wijken zijn wijkplatforms actief, het online platform voor digitale participatie is in gebruik en met Noordwest Begroot hebben we ervaring opgedaan met een vorm van buurtbudget. Met het Initiatievenfonds ondersteunden we initiatieven die de gevolgen van corona verzachtten en met een nieuwe manier van aanvragen bereikten we kinderen en jongeren. Via voorjestadsie.nl konden initiatiefnemers ondersteuning krijgen bij hun financiën, crowdfunding, fondswerving en businesscase. De dienstverlening van de gemeente is snel aangepast aan de nieuwe situatie die door de pandemie ontstond. Zo kwamen er meer nieuwe regelingen, waren er noodgedwongen met regelmaat minder fysieke ontmoetingen en ontwikkelde we meer digitale diensten producten. Ondanks deze veranderingen is de bereikbaarheid en de klanttevredenheid voor telefonie en de digitale dienstverlening ongeveer gelijk gebleven. Om binnen de RIVM maatregelen te blijven werd een groot deel van de geplande huwelijken noodzakelijkwijs ‘vereenvoudigd’.

Een belangrijke taak is het betrouwbaar beheren, actualiseren en onderhouden van de gegevens in de Basisregistratie Personen en dat lukte in 2020. In onze samenwerking met partners is Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen ons inhoudelijk kompas. Centraal stond de opgave om de groei van de stad op een duurzame en gezonde manier in goede banen te leiden. Utrecht positioneert zich ook internationaal als dé stad van Healthy Urban Living for Everyone. We zijn stevig aangehaakt bij de grote Europese plannen en wereldwijde urbane ontwikkelingen. Dat versterkt onze kansen voor Europese subsidies voor vernieuwende projecten in de stad en economische kansen voor bedrijven in de regio. Utrechts Vastgoed De omvang van de gemeentelijke vastgoedportefeuille bleef in 2020 stabiel. We zagen een lichte daling in de leegstand ten opzichte van het jaar ervoor. Veel van de in tijdelijk beheer zijnde eenheden hebben een maatschappelijke of creatieve functie gekregen. De vraag naar ateliers, danszalen, flexwerkplekken en praktijkruimten nam toe, er was een afname in de vraag naar ruimten voor onder meer evenementen en horeca. We stelden een pakket maatregelen vast waarmee huurders van de gemeente die omzetverlies hebben aanspraak konden maken op huurkorting. Uit een evaluatie bleek dat de maatregelen hielpen. Wij startten met een onderzoek naar het verbeteren van het binnenklimaat van gebouwen.

20

Bedrijfsvoering We hebben op meerdere terreinen stappen gezet in het versterken van onze bedrijfsvoering. Daardoor kunnen we beter werken aan onze opgaven voor de stad. We sturen bijvoorbeeld minder op geld en meer op inhoud, verschuiven de aandacht van reactief naar proactief en houden beter zicht op het totaalplaatje. Voor dat laatste zijn afgelopen jaar diverse samenwerkingsverbanden opgezet, onder meer rondom het coronabeleid en Werken 3.0. Onze strategische bedrijfsvoeringsagenda zorgt voor prioritering in de projectkalender op basis van toegevoegde waarde (effectiviteit) voor de hele organisatie. We ontwikkelen de periodieke rapportages, van verantwoordingsinstrument naar leermechanisme. In aanbestedingen kijken we verder dan alleen de kosten, we hanteren ook inkoopcriteria op gebieden als gezondheid, duurzaamheid en inclusie.

21

Deel 1 Jaarverslag Programma's Bewoners en Bestuur Algemene programmadoelstelling De kracht van de stad zit in de mensen. Bewoners zetten zich op allerlei manieren in voor elkaar en voor hun omgeving; in de straat of buurt, in de stad of op een bepaald onderwerp. De Utrechter staat centraal in onze dienstverlening. Wij willen dat inwoners en ondernemers die contact leggen via onze kanalen, zich herkennen en gehoord voelen. In 2020 is daar nog méér dan anders zorg aan besteed. Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen is ons inhoudelijk kompas in de samenwerking met partners lokaal, landelijk en internationaal. Bewoners maken de stad vanuit hun eigen motivatie, hun talenten en mogelijkheden. Inwoners en organisaties praatten (digitaal) mee over geplande ontwikkelingen in Utrecht op de 87 raadsinformatiebijeenkomsten. Veel geïnteresseerden keken mee via livestreams op facebook en internet. De eerste resultaten van onze participatieambities zijn gerealiseerd. In negen wijken zijn wijkplatforms actief, het online platform voor digitale participatie is in gebruik en met Noordwest Begroot hebben we ervaring opgedaan met een vorm van buurtbudget. Met het Initiatievenfonds moedigen we mensen aan om zich vrijwillig in te zetten voor elkaar, buurt, wijk of stad.

We ondersteunden initiatieven die de gevolgen van corona verzachtten en met een met een nieuwe manier van aanvragen voor het Initiatievenfonds bereikten we kinderen en jongeren. Binnen de beperkte mogelijkheden voor fysieke dienstverlening hebben we gezocht naar maximale bereikbaarheid. Op wijkbureaus waar het gebouw geschikt was, zijn servicepunten ingericht voor bewoners en ondernemers. Daarmee hoefden zij niet naar het servicepunt in het Stadskantoor te komen en spreidden we bezoekersstromen. Ook zijn we gestart met videobellen. Deze mogelijkheid wordt door mensen erg gewaardeerd. Met name mensen die kwetsbaar zijn, kunnen zo een persoonlijk en vertrouwelijk gesprek hebben, zonder fysiek naar de gemeente toe te hoeven gaan. We bleven werken aan een omnichannelstrategie waardoor inwoners en ondernemers zelf kunnen kiezen op welke manier zij contact willen leggen met de gemeente. Tegelijkertijd hebben we in het afgelopen jaar het aantal baliebezoeken tot een minimum moeten beperken en is veel nadruk gelegd op het digitaal aanvragen van diensten en producten digitaal. De mogelijkheid om fysiek langs te komen is altijd beschikbaar gebleven voor mensen die digitaal aanvragen lastig vinden. In onze lokale, landelijke en internationale samenwerking met partners is Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen ons inhoudelijk kompas.

Centraal stond de opgave om de groei van de stad op een duurzame en gezonde manier in goede banen te leiden. Utrecht positioneert zich ook internationaal als dé stad van Healthy Urban Living for Everyone. Dat was tijdens de coronacrisis een zeer interessant uitgangspunt voor steden wereldwijd. Daarmee sloten we goed aan bij internationale stedelijke netwerken en lag de nadruk op kennisdeling over gezondheid, kansengelijkheid en herstel na corona. We zijn stevig aangehaakt bij de grote Europese plannen en wereldwijde urbane ontwikkelingen. Dat versterkt onze kansen voor Europese subsidies voor innovatieve projecten in de stad en economische kansen voor bedrijven in de regio.

23

Verplichte BBV Indicatoren Om een eenduidig beeld te vormen over de beleidsresultaten van de gemeente en om gemeenten onderling te kunnen vergelijken is er een aantal wettelijke verplichte indicatoren bij de programma’s opgenomen. Dit programma heeft geen verplichte indicatoren.

Meerjarige beleidsvoornemens die zijn opgenomen in beleidsnota's, -visies of kaders: • • •

Actieprogramma ‘Samen stad maken op de Utrechtse manier’ Participatieleidraad Participatie- en inspraakverordening

Meerjarig overzicht per prestatiedoelstelling Realisatie 2020

-2.272

Actuele begroting 2020 -2.499

-2.139

x € 1.000 Actuele begroting 2021 -2.570

-501

-395

-384

-178

-361

-18.310

-17.671

-19.101

-18.233

-19.175

-2.893

-4.101

-2.899

-4.689

-3.579

01-3-2-2

Juist bestand persoonsgegevens Informatie aan bewoners

-8.014

-7.874

-8.412

-8.531

-8.694

01-3-2-3

Publieksdienstverlening

-1.295

-1.181

-1.104

-1.014

-1.126

-33.605

-33.492

-34.399

-34.783

-35.506

Omschrijving

01-2-1-1 01-2-2-1 01-3-1-1 01-3-2-1

Samenwerken & invloed op verschil.niveau Samenwerken & invloed op internat.niveau Bewoners betrekken

Totaal

Actuele Begroting 2019 -2.591

Realisatie 2019

Bovenstaande tabel geeft een overzicht van het saldo van baten en lasten per prestatiedoelstelling voor het hele programma weer.

2. Het Utrechts belang wordt goed behartigd op regionaal, nationaal en internationaal niveau 2.1 Utrecht is een invloedrijke partner, lokaal, landelijk en internationaal Deze doelstelling heeft geen indicatoren

Wat hebben we bereikt? Effectdoelstelling E2.1.1 In externe wet- en regelgeving wordt rekening gehouden met Utrechtse belangen We zetten in op een constructieve samenwerking met het Rijk en andere partners om onze belangen kenbaar te maken, met verstedelijking als belangrijkste focus. Afgelopen jaar is er een belangrijke en waardevolle stap gezet door tot één gedeelde ruimtelijkeconomische visie vanuit Rijk, provincie, regiogemeenten en waterschappen op de metropoolregio Utrecht te komen. Deze visie heeft zijn beslag gekregen in een aantal visiedocumenten die afgelopen jaar zijn vastgesteld, waaronder de provinciale omgevingsvisie (POVI) en het Integraal ruimtelijk perspectief (IRP) voor de U10-regio. Ook het ontwikkelperspectief voor verstedelijking en bereikbaarheid 2040 (“Utrecht Nabij”) is hier op gestoeld. Ook is afgelopen jaar gestart met de MIRT-verkenning 'OV en Wonen in de regio Utrecht' en heeft de gemeente 21 miljoen euro ontvangen vanuit de Woningbouwimpuls voor de Merwedekanaalzone. Naast de verstedelijkingsopgave is er flink ingezet op onder andere de herijking van het gemeentefonds, de

24

budgetten in de jeugdzorg, de schuldenaanpak, uitvoering klimaatakkoord en politiecapaciteit. Langlopende trajecten, die zeker een rol zullen gaan spelen bij de kabinetsformatie. De Utrechtse belangen behartigen we niet alleen. We werken samen op alle schaalniveaus, van U10 en provincie tot G4, G40 en VNG, en hebben afgelopen jaar bewust ingezet op het verder bouwen aan allianties en het verbinden van maatschappelijke partners, kennisinstellingen en bedrijfsleven aan onze stedelijke opgaven. We versterkten de samenwerking met deze partijen door middel van het ontwikkelen van het ‘Utrechts aanbod’ voor de verkiezingen van 2021 en sloegen met een 15-tal bedrijven en organisaties de handen ineen om een gezamenlijke propositie in te dienen voor het Nationaal Groeifonds (NB: U bent inmiddels separaat geïnformeerd over verloop en uitkomsten van de aanvraag uit het Nationaal Groeifonds). Ook in onze Haagse contacten hebben we, ondanks de corona crisis, kunnen investeren. Zo organiseerden we in het kader van de 'zomerschool jeugdzorg' een werkbezoek voor Kamerleden samen met KOOS, Spoor030, VeiligThuis en verschillende specialistische aanbieders en een werkbezoek over goed verhuurderschap waar we de Utrechtse aanpak huisjesmelkers hebben laten zien. Naast de werkbezoeken waren er in 2020 veel reguliere contacten met Kamerleden en bewindspersonen.

In deze contacten brengen we de Utrechtse belangen naar voren om beleid te beïnvloeden. Dit heeft er onder andere in geresulteerd dat er stappen zijn gezet in het behalen van de lobbydoelen op Utrecht schuldenvrij: meer financiële middelen voor schuldhulpverlening en een maximale reactietermijn in de wet schuldsanering natuurlijke persoon om onze inwoners sneller duidelijkheid te geven.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat heeft dat gekost? x€1.000 Omschrijving

Actuele Realisatie Nominale Actuele Realisatie Verschil Actuele begroting 2019 begroting begroting 2020 actueel/ begroting 2019 2020 2020 realisatie 2021

Baten 01-2-1-1

Samenwerken & invloed op verschil.niveau

929

1.012

929

959

1.039

81

989

Totaal Baten

929

1.012

929

959

1.039

81

989

Samenwerken & invloed op verschil.niveau

3.520

3.284

3.578

6.122

5.842

280

3.559

Totaal Lasten

3.520

3.284

3.578

6.122

5.842

280

3.559

-2.591

-2.272

-2.649

-5.163

-4.803

360

-2.570

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

0

Onttrekking reserves

0

0

0

2.664

2.664

0

0

Saldo na mutaties reserves

-2.591

-2.272

-2.649

-2.499

-2.139

360

-2.570

Lasten 01-2-1-1

Saldo baten en lasten Mutaties reserves

25

Financiële toelichting Hieronder lichten wij de financiële ontwikkelingen per doelstelling toe. Samenwerken en invloed op verschillend niveau De gemeente Utrecht ontvangt de deelnemersbijdragen van regiogemeenten voor Economic Board Utrecht (EBU) en Samenwerkingsconvenant U10 en stort die vervolgens door. De bijdragen zijn gebaseerd op inwonersaantallen. Door de groei van het aantal inwoners waren de bijdragen en dus de baten 0,081 miljoen euro hoger dan begroot. De lasten waren 0,280 miljoen euro lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de VNGcontributie 0,176 miljoen euro lager was dan gebudgetteerd en doordat er diverse bovengemeentelijke activiteiten werden afgelast of uitgesteld, waardoor er een voordeel ontstond van 0,06 miljoen euro. Het resterende positieve resultaat van 0,044 miljoen euro bestaat uit diverse incidentele voordelen. De onttrekking aan de reserve van 2,664 miljoen euro heeft betrekking op twee corresponderende posten: een bijdrage van het Rijk van 1,664 miljoen euro aan de Regionale Energiestrategie (RES) U16 en een bijdrage van het Rijk van 1 miljoen euro aan de Woondeal. Beide posten worden in samenwerking met regiogemeenten en de provincie ingezet voor de desbetreffende programma's. Corona Enkele bovengemeentelijke activiteiten werden afgelast of uitgesteld. x € 1.000 Onderwerp