Document · PDF

Jaarplan 2022 ROM.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst 1 november 2022, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsbrief aanbieden Jaarplan ROM 202222.197 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

De kracht van slim verbinden Jaarplan 2022 December 2021

Inhoud Voorwoord

Samenvatting

Speerpunten 2022

Strategische en organisatorische context

Regionale innovatie-ecosystemen

Interview: Energie-infrastructuur klaar voor de toekomst met

Withthegrid: ambities en dromen komen dichterbij met investering van de ROM 5.

Innoveren

5.1

Context en terugblik

5.2 Speerpunten en activiteiten 2022

5.3 Prestaties

Investeren

6.1

Context en terugblik

6.2 Speerpunten en activiteiten 2022

6.3 Prestaties

Interview: The Right Meal kan door investering patiënten

nog beter helpen herstellen 7. Internationaliseren

7.1

Context en terugblik

7.2

Speerpunten en activiteiten 2022

7.3

Prestaties

Marketing & Communicatie

8.1

Context en terugblik

8.2 Speerpunten en activiteiten 2022

8.3 Prestaties

Intelligence

9.1

Context en terugblik

9.2 Speerpunten en activiteiten 2022

9.3 Prestaties

10. Begroting & Risicomanagement

10.1 Inleiding

10.2 Begroting ROM Utrecht Region

10.3 Begroting RSRU

10.4 Investeringen

10.5

Risicomanagement

Lijst met afkortingen

Colofon

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Voorwoord A dream you dream alone is only a dream. A dream you dream together is reality. John Lennon

Op het moment van schrijven lijkt het erop dat we onze KPI’s over 2021 gaan halen. Begin september konden we al melden dat de KPI’s t.a.v. Internationaliseren gehaald waren. Hier mogen we trots op zijn. Ons marktaandeel is in Nederland gestegen van ongeveer 6 procent naar 10 procent. Deze bedrijven zorgen voor vele honderden arbeidsplaatsen en investeren fors in onze regio. Het zijn bovendien veelal bedrijven die strategisch en maatschappelijk bijdragen aan onze slimme, gezonde en duurzame regio. Ook hebben we meer ondernemers geholpen met het realiseren van hun exportambities en hun eerste stappen in het buitenland. En dat in een jaar met corona waar internationaal reizen en ondernemen vaak heel lastig was. Verheugd waren we daarom toen we in september 2021 onze eerste handelsmissie konden organiseren: samen met 30 ondernemingen uit de Mobility industrie naar de IAA in München. Het bleek in heel veel opzichten een zeer succesvolle missie te zijn. Ook de afdeling Innoveren had een succesvol jaar waarin de KPI’s gehaald werden. Dit team kwam voor een groot deel voort uit de EBU en was eerst nog een beetje zoekende naar haar nieuwe rol binnen de ROM. Maar de winkel was open gedurende de verbouwing.

Zo werd een standaardaanpak ontwikkeld om regionale innovatieecosystemen te laten bloeien en groeien, werden diverse verkenningen uitgevoerd, werden businessplannen geschreven en werden projecten daadwerkelijk ook gestart en gemanaged. In het eerste jaar werden bovendien ook externe middelen verkregen om onze regionale ondernemers te helpen. Bijvoorbeeld de realisatie van onze AI Hub Midden Nederland. Tot slot bleken we ook in staat om na corona écht met scherp te schieten door het initiëren van mooie regionale ecosystemen zoals earth valley en Circulaire Bouw. Daarin werken we met ondernemers en partners aan gedragen agenda’s en roadmaps. Of we ook in staat zullen zijn om in ons eerste jaar de ambitieuze KPI’s voor Investeren te halen moet op het moment van schrijven nog blijken. Het zal erom hangen, maar de funnel is vol en ons investeringsteam presteert steeds beter sinds het medio 2021 op volle sterkte is. De eerste investeringen zijn binnen en met een beetje geluk kunnen we eind dit jaar van een beginnende investeringsportefeuille spreken met zo’n tien bedrijven.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

We zijn ook tevreden over de ontwikkeling van de ROM als organisatie. We zijn in een jaar gegroeid van minder dan tien naar ruim veertig medewerkers en hebben veel gerealiseerd. Het lijkt soms makkelijk te gaan, maar het opbouwen van een organisatie gaat natuurlijk gepaard met inzet, zweet en tranen. Alleen al voor HR hebben we op een dertigtal punten beleid ontwikkeld en processen en systemen geïmplementeerd (op aspecten zoals verzuim, arbodienst, functiehuis, pensioen, parkeren, flexibel werken, stages, MVO, et cetera). En dit in een periode waar we ook veel talent geworven hebben. In 2021 is ook veel energie gestoken in het neerzetten van een schaalbare ICT-infrastructuur met een twintigtal applicaties die onderling verbonden zijn. Last but not least zijn we verheugd dat steeds meer klanten ons kennen en ons willen spreken. Onze inspanningen om de ondernemers te kennen beginnen hun vruchten af te werpen. Zo kunnen we werken aan onze droom om betekenisvol te zijn voor ondernemers. Het halen van de bovenstaande prestaties kan niet zonder een goed en hardwerkend team van medewerkers. Want het is geen sinecure om midden in coronatijd een organisatie op te bouwen die direct van waarde is. Corona maakt alles net even lastiger.

Zo is scouten cruciaal bij investeringen, zijn mentoren belangrijk bij groeiambities, zijn handelsmissies significant voor export, zijn conferenties effectief bij de acquisitie van internationale bedrijven en zijn evenementen fundamenteel bij het bouwen van ecosystemen en consortia. Allemaal zaken die in 2021 lastig waren. Mede daarom keken we begin oktober 2021 nog met heel veel optimisme naar 2022. We zouden een jaar gaan krijgen zonder corona. Echter op het moment van schrijven zitten we in een periode met nieuwe lockdowns en is het verdere verloop van corona deze winter onzeker. Desondanks zien we 2022 met een positiever gemoed tegemoet dan 2021. Het kan een lastige winter worden, maar uiteindelijk verwachten we dat we in 2022 veel meer kunnen doen dan in 2021. Ook omdat we echt kunnen voortbouwen op de resultaten van 2021. Het jaarplan over 2022 scherpt de doelstellingen van 2021 weer verder aan. We zijn nog net iets ambitieuzer dan het vorig jaar. Over onze speerpunten in 2022 kunt u uitgebreid vernemen in dit plan. Succes heeft zoals altijd vele vaderen. De successen van de ROM zijn ook de successen van de ondernemers, de overheden en de kennisinstellingen. Zonder ondernemers met dromen, zonder overheden die meedenken en meewerken en zonder baanbrekend onderzoek en een continue stroom aan nieuwe talenten in de regio kan de ROM niet succesvol zijn.

Daarom zijn we als ROM ook blij met alle goede energie en initiatieven van onze partners. Alleen doordat we in triple helix verband echt samenwerken zijn we samen succesvol. Tot slot, onze organisatie bestaat eigenlijk uit twee zusterorganisaties: ROM en RSRU (Regionale Samenwerkingsmaatschappij Regio Utrecht). In dit jaarplan gaat het over de beide organisaties, maar bijna alle activiteiten vallen juridisch onder de ROM. Onder de RSRU vallen een tweetal projecten en ons POC-fonds. We zullen in de hoofdstukken aangeven welke activiteiten ROM-activiteiten zijn en wat formeel onder de RSRU valt. In hoofdstuk 10 zullen we de begrotingen van beide organisaties naast elkaar presenteren.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

1. Samenvatting Coming together is a beginning. Keeping together is progress. Working together is success. Henry Ford

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

In het jaarplan 2021 hebben we een aantal ambitieuze doelstellingen neergezet. Het lijkt erop dat we deze doelstellingen grosso modo halen. Op sommige gebieden, zoals investeringen wordt het nog spannend komende weken en op andere terreinen zoals internationaliseren hebben we onze doelstellingen al vroeg behaald. Op het eerste gezicht zijn onze prestatie-indicatoren daarom vergelijkbaar met het vorige jaar. Desondanks zijn er onderhuids vier grotere wijzigingen. I.

II.

III.

IV.

Er is meer aandacht voor de kwaliteit van onze relaties. Wij willen in 2022 onze ondernemers echt kennen en verbinden. Waar we in 2021 nog mikten op bredere bekendheid en zichtbaarheid, richten we ons in 2022 vooral op diepere relaties met onze ondernemers. Ten tweede is ons streven naar kwaliteit in 2022 op verschillende plekken zichtbaar in onze ambities. We kijken niet zozeer naar aantallen, maar naar de waarde die we creëren met onze acties en of we van betekenis zijn. Het denken in regionale innovatie-ecosystemen is een derde nieuw kenmerk van dit jaarplan. Dit denken is nog volop work in progress maar is nu al een belangrijke leidraad in ons handelen. Verdere stappen maken met de organisatie. Waar in 2021 de focus lag op het neerzetten van de basis, is in 2022 het realiseren van een echt ROM team met een gezamenlijke droom, een gedeelde, ondernemende cultuur en slimme tools de grote uitdaging.

Deze trends zijn allemaal zichtbaar in onze doelstellingen voor 2022. Bij klanten zien we dat we in 2021 ons vooral richtten op onze zichtbaarheid en wilden we vooral zien dat het aantal website-bezoekers en volgers groeide. In 2022 richten we ons vooral op de kwaliteit van de relatie. We meten veel meer hoe goed onze relatie is: worden onze nieuwsbrieven gelezen? Wordt er ook echt tijd doorgebracht op onze website? Zijn ze aanwezig op onze events? Voegen we waarde toe? Ook bij onze organisatie doelstellingen zie je verdieping. Waar in 2021 vooral de focus lag op het neerzetten van de basis willen we in 2022 actief gaan werken aan het teamgevoel en de cultuur van de ROM. Zeker in coronatijd is dit hard nodig. Ook zullen we in 2022 stapjes maken richting thought leadership door onze intelligentie en inzichten te vertalen naar concrete white papers over ondernemerschap en innovatie in de regio. Dit terwijl we verder zullen bouwen aan onze digitale infrastructuur. Ook dat zal in heel 2022 een belangrijk thema blijven. Een ander terrein waarop je onze voortgang ziet is het thema Brede Welvaart. Samen met andere ROM’s is in 2021 een gezamenlijke, consistente aanpak ontwikkeld hoe we de Impact van de ROM op de Brede Welvaart kunnen meten en hoe we daarover kunnen rapporteren. In 2022 zullen we dat voor het eerst gaan doen.

Al zal dat in de komende jaren met stappen gaan waarbij we leren hoe we dit steeds beter kunnen doen. Ten slotte willen we in 2022 een meerjarenplan opstellen. Dat zullen we in nauwe samenwerking doen met al onze stakeholders. Ook rondom het thema Investeren zien we nadere aanscherpingen van onze doelstellingen. Dat begint met het aantal investeringen. Met de versterking van het fondsvermogen gaan we ook onze ambities aanscherpen. We hebben inmiddels in

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

2021 geleerd dat er voldoende behoefte is aan kapitaal in de regio. In plaats van vier investeringen per jaar willen we zes à zeven investeringen doen vanuit het PCP fonds en zeven à acht vanuit het POC-fonds. Ook hopen we dat een van onze ondernemingen vervolgfinanciering gaat ophalen voor verdere groei. Zo hebben we eind 2022 wellicht al een redelijke portefeuille met misschien wel zo’n 20 tot 25 portefeuillebedrijven. Naast deze aanscherpingen zien we dat we voor het eerst de vroegefase financiering (VFF) regeling gaan uitvoeren. Tot slot willen we met de overname van de Startup Utrecht (SUU) fors investeren in ons kennisaanbod voor startups, scale-ups en innovatief mkb. Met betrekking tot het taakgebied Innoveren zie je ook een verdieping en kwaliteitsslag. In 2021 zijn we druk bezig geweest met: a) het integreren van de oude EBU-werkorganisatie, b) het ontwikkelen van een standaardmethodiek, c) het uitvoeren van een groot aantal verschillende verkenningen rondom ecosystemen en business development kansen. In 2022 gaan we kiezen voor een beperkt aantal ecosystemen en die willen we ook echt laten groeien. Dat zal soms best lastig zijn, maar dat is wel belangrijk als we echt impact willen hebben. Deels weten we nu al welke dat zijn, maar onze meerjarenstrategie, die we gaan ontwikkelen met partners, zal ook daar meer antwoord op geven.

Ook zullen we dit jaar fors inzetten op business development. Waar in 2021 het primaat lag bij het ontdekken van de ecosystemen, staat uitbouwen in 2022 centraal. Het binnenhalen van gelden voor business development (via innovatievouchers, EFRO-gelden, NGF-aanvragen, et cetera) is een belangrijk instrument om die ecosystemen verder te laten groeien. Tenslotte hebben we ook op het thema Internationaliseren onze aanscherpingen. Veelal zijn de kwantitatieve doelstellingen hetzelfde gebleven, ook omdat we deze vorig jaar fors hoger hadden gezet, maar we hebben nu een kwalitatief element eraan toegevoegd: we willen we dat 75% van de geacquireerde ondernemingen strategische waarde toevoegen aan onze regio. Ook hebben we onze Trade doelstellingen aangescherpt. Dit ondanks het feit dat we de subsidie hiervoor waarschijnlijk per 1 april zullen verliezen. Alles overziende zijn de KPI’s voor alle taakgebieden aangescherpt in vergelijking met 2021. Hierbij bouwen we in 2022 voort op onze resultaten van 2021. Wij hebben er vertrouwen in dat we deze doelstellingen gaan halen. Niettemin zijn er ook enkele tactische risico’s voor dit jaarplan. Denk bijvoorbeeld aan de krappe arbeidsmarkt. Het is nu enorm lastig om talent te werven. Daarbij speelt ook mee dat de primaire arbeidsvoorwaarden van de ROM minder aantrekkelijk zijn dan die van de markt.

Indien wij niet in staat zijn om (senior) talenten aan te trekken of als we daar langer over doen, zal dat impact hebben op onze doelstellingen. Ook de ontwikkeling van corona kan grote impact hebben. Indien Nederland weer half 2022 in lockdown zit, komen verschillende van onze KPI’s in gevaar omdat we minder goed in staat zullen zijn om ondernemers aan elkaar te verbinden. Vooral op de onderdelen klant, innovatie en internationaal zal een langdurig corona-seizoen duidelijke gevolgen hebben. Tot slot kan ook de algehele economische situatie impact hebben op het plan. Mocht bijvoorbeeld de inflatie plotseling fors gaan stijgen (door gasprijzen, kinken in supply-chains en stijgende lonen) met een duidelijk stijgende rente dan kan dat ook impact hebben op de beschikbare middelen voor investeringen.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Doelstellingen 2022

Klanten

Doelstellingen 2022

Doelstellingen 2021

•

• • •

> 2000 ondernemers écht verbinden aan onze uitingen. > 75% van de volgers in onze sociale kanalen is ondernemer (nu 50%). Onze klanten zijn tevreden over onze dienstverlening (waardering >8). De aandeelhouders zijn blij met de ROM en ervaren zichtbare resultaten.

•

Onze klanten kennen ons (>2000 volgers) en weten ons te vinden (> 2000 websitebezoekers p.m.). Onze klanten zijn tevreden over onze dienstverlening (waardering >8). De aandeelhouders zijn blij met de ROM en ervaren zichtbare resultaten.

Investeren

Doelstellingen 2022

Doelstellingen 2021

• •

PCP: 6-7 investeringen. POC: 7-8 investeringen plus 1 onderneming vervolginvestering. VFF: 1-2 leningen uitgezet. > 25 deelnemende bedrijven. IRP waarvan 2-4 ondernemingen per IRP succesvol een investering ophalen.

• •

> 5 ecosystemen georganiseerd en > 2 ecosystemen nader verkend. > 10 business cases en innovatieprojecten ingediend, waarvan minimaal één leidt tot uitbreiding van het instrumentarium van de ROM. 5-10 miljoen aan middelen naar de regio gehaald (uitgelokte private en publieke investeringen).

•

> 20 buitenlandse ondernemingen met > 40 miljoen investeringsvolume die zich vestigen of uitbreiden in onze regio. > 700 arbeidsplaatsen die binnen drie jaar na vestiging zijn gerealiseerd. > 75% van de ondernemingen versterkt onze ecosystemen en draagt bij aan de maatschappelijke transities. > 80 trade relations gesprekken.

•

• •

Innoveren

• •

Organisatie

• •

•

• • •

Actief ontwikkelen van het team en de organisatiecultuur van de ROM. Uitbouwen van de digitale competenties van de ROM o.a. door een datawarehouse. Realiseren thought leadership door ontsluiten informatie over onze regionale innovatieve ondernemers Formuleren en publiceren van een gedragen meerjarenstrategie. Rapporteren over de Brede Welvaart o.b.v. de ROM-brede systematiek. Intensiever bovenregionaal samenwerken met andere ROM’s.

•

De organisatie is succesvol neergezet en medewerkers ontwikkelen zich. De organisatie is de meest digitale en intelligente ROM van NL. Er zijn aanvullende prestatieindicatoren ontwikkeld die ook passen bij het thema Brede Welvaart.

•

Internationaliseren

•

• •

•

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

•

• •

•

PCP: 4 investeringen. POC: 7-10 investeringen uitgelokt voor deze ondernemingen. > 30 deelnemende bedrijven IRP

> 6 ecosystemen georganiseerd/verkend > 10 business cases en innovatieprojecten ingediend. Middelen naar de regio gehaald (uitgelokte private en publieke investeringen).

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

2. Speerpunten 2022 That’s been one of my mantras focus and simplicity. Simple can be harder than complex: you have to work hard to get your thinking clean to make it simple Steve Jobs

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Het jaarplan voor 2022 onderscheidt zich op vier speerpunten van ons eerdere jaarplan voor 2021. Allereerst gaat de ROM, meer dan in 2021, investeren in verbinding. Alles begint immers met het kennen van de ambitieuze en innovatieve ondernemers in de regio. In 2022 gaan we systematisch met honderden ondernemers het gesprek aan over hun uitdagingen. Deze inzichten zullen we ook gebruiken om ons eigen productenpallet en diensten continu tegen het licht te houden: wat kunnen we doen om nog meer van betekenis te zijn? Deze een-op-eengesprekken zijn belangrijk, maar zijn behoorlijk arbeidsintensief. Bovendien is het onvoldoende. We zullen in 2022 daarom actief werken aan het versterken van de structurele verbindingen in de regio. Uiteindelijk zijn zulke netwerken cruciaal voor groei en innovatie en ontbreken ze veelal nog in onze regio1. Het structureel versterken van deze netwerken, samen met partijen als de EBU, is daarom een belangrijk doel voor 2022 en de jaren daarna. Ons denken over regionale innovatie-ecosystemen past in die lijn, net als de integratie van Startup Utrecht (SUU) waarbij we ons richten op het structureel versterken van het startup ecosysteem in de regio.

1. Meer focus op kennen & verbinden

Loremfocus ipsum 2. Meer op kwaliteit

3. Denken in regionale innovatie-ecosystemen

4. Verder bouwen aan de Intelligente organisatie

Figuur: Speerpunten Jaarplan 2022

Slimme verbinding gaat in 2022 gepaard met een tweede speerpunt: de transitie van kwantiteit naar kwaliteit. Doordat we steeds beter de netwerken kennen en ook steeds beter weten wat er ontbreekt in de regio kunnen we ons steeds meer gaan richten op kwaliteitsverbetering. Deze steeds grotere nadruk op kwaliteit komt in al onze activiteiten naar boven. Zo kijken we bij acquisitie nog meer naar wat een onderneming nu toevoegt aan onze bestaande ecosystemen. Brengt een onderneming unieke kennis mee, vult zij een gat in onze regionale of nationale waardeketen of is een bepaalde onderneming vooraanstaand in de grote transities rondom duurzaamheid, zorg en digitalisering? Dezelfde focus op kwaliteit zie je ook in onze marketing. Het gaat er ons niet om zoveel aangaan

mogelijk individuen te bereiken met onze uitingen, maar we willen een diepere relatie aangaan met die duizenden ondernemers uit de regio die willen groeien en innoveren. Ons derde speerpunt heeft te maken met het bouwen van strategische netwerken en het denken in regionale innovatie-ecosystemen. Als ROM denken we steeds meer vanuit deze talenten van de regio. Waar zijn we als regio goed in, wat zijn onze sterke punten en hoe kunnen we dit verder uitbouwen? Daarmee zijn we nog niet klaar. Ons denken hierover ontwikkelt zich razendsnel en in het afgelopen jaar hebben we, o.a. met de Provincie Utrecht, hierin grote stappen gemaakt. Dat geeft ons voldoende vertrouwen om op dit spoor verder te gaan, ook omdat we zien dat ondernemers enthousiast zijn, maar het betekent niet dat alles helemaal vast staat. In de context van regionale innovatie-ecosystemen blijft het thema van vorig jaar, “Kiezen voor Slagkracht”, ook nog actueel. Ten eerste omdat het bouwen en beheren van ecosystemen niet iets is wat de ROM alleen kan doen. Het opzetten en uitbouwen van regionale ecosystemen vergt de actieve inzet en strategische commitment van overheden, bedrijfsleven en kennispartners. Zonder gezamenlijke overtuiging en agenda’s die op elkaar zijn afgestemd en heldere verantwoordelijkheden heeft het weinig zin om regionale ecosystemen te bouwen. Het is dan gedoemd te mislukken.

Het thema “Kiezen voor Slagkracht” blijft ook relevant omdat er simpelweg en per definitie onvoldoende business development capaciteit beschikbaar is. Keuzes moeten worden gemaakt om als ROM en als regio écht impact te hebben. Dat gaat gepaard met kiespijn. Anders is het risico te groot dat de beperkte capaciteit te verspreid wordt en we, samen, niets bereiken. Dat zou jammer zijn. Ook omdat er heel veel synergie is als ROM, ondernemingen, overheden en kennisinstellingen wel echt samenwerken. Als we samen ecosystemen definiëren, samen roadmaps maken en samen resultaten boeken, maken vele handen licht werk. Ten slotte heeft ons vierde speerpunt, verder bouwen aan een slimme organisatie, met onze leeftijd te maken. De ROM bestaat pas ruim één jaar. Ondertussen investeren, verkennen, innoveren, groeien, adviseren en verbinden we. Waar we in 2021 de basis hebben neergezet, met marketing, met investeren, met internationaliseren, met business development, met de organisatie en met onze digitale competenties, zien we dat we in 2022 hierop verder doorbouwen. Door maximaal gebruik te maken van digitale technologie en accurate, complete databases kunnen we steeds slimmer gaan werken. Deze digitale systemen geven ons inzicht in welke ondernemers er in de regio zijn, welke ondernemers we al goed kennen en wie we nog niet kennen.

Het geeft ons de kracht om patronen te zien die anders onzichtbaar zouden blijven en daarop te handelen. Door slimme toegang tot deze kennis gaan we in de komende jaren steeds meer de thought leader worden voor het innovatieve mkb, de startups en de scale-ups in de regio.

1 Zie Stam. E, Verdiepende analyse Ecosysteem Startups en Scale-ups Regio Utrecht, juli 2020 en Provincie Utrecht, Focus op een Vitale en Duurzame Economie 2020-2027, april 2020.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Jaarplan 2021

3. Strategische en organisatorische context The essence of strategy is choosing what not to do Michael Porter

In dit hoofdstuk gaan we in op de strategische context waarbinnen dit jaarplan 2022 is geschreven, zoals het verwezenlijken van een meerjarenplanning, het toenemende belang van regionale ecosystemen, de nieuwe opzet van de Economic Board Utrecht (EBU) en het toenemende belang van een bredere kijk op welvaart. Deze aspecten zijn allemaal van belang en hebben impact op het jaarplan 2022 of kunnen in de loop van 2022 invloed krijgen op de realisatie van het jaarplan.

Naar een meerjarenplanning voor de ROM

maatschappelijke opgave is een grote kans voor ontwikkeling van een nieuwe regionale economie. De ondernemingen waarin we investeren creëren samen die nieuwe wereld met o.a. betere zorg (SDG3), schoner water (SDG6), schone, betaalbare energie (SDG7), duurzame steden (SDG11) en een houdbaar klimaat (SDG 13). Ditzelfde geldt voor de ondernemingen die we hier vestigen en voor de ecosystemen die we bouwen. Uiteindelijk zal dit leiden tot een innovatieve, ondernemende economie die schoon, duurzaam en gezond is met goed en eerlijk werk voor iedereen. Zo dragen wij als ROM bij aan de brede welvaart.

Op 1 juli 2020 is de ROM gestart met haar werkzaamheden. Uitgangspunt was het Business Plan voor de ROM Regio Utrecht (d.d. oktober 2019) waarin de strategie (missie en doelstellingen) en de organisatie op hoofdlijnen zijn beschreven. Daarnaast is er een Regionaal Economische Agenda (REA november 2019) waarin de economische kansen en maatschappelijke opgaven van de regio op hoofdlijnen zijn beschreven. Deze beide documenten hebben tot nu toe tot volle tevredenheid als leidraad (Business Plan) en kader (REA) gefungeerd. In deze documenten zijn onze kaders en maatschappelijke opgaves verwoord, maar het is volgens ons wenselijk om te gaan werken aan meetbare, concrete ambities op de lange termijn. Zo’n langetermijnstrategischplan zorgt voor een gezamenlijke taal en geeft richting en duidelijkheid aan aandeelhouders, managers en medewerkers. Daarom willen we in 2022 in nauwe samenwerking met Raad van Commissarissen en aandeelhouders een strategische meerjarenplanning voor de ROM formuleren.

Het belang van de Brede Welvaart

Succesvolle regionale ontwikkelingsmaatschappijen laten zien dat een ROM een belangrijke kracht kan zijn om een regio economisch sterker en maatschappelijk aantrekkelijker te maken. Dit geldt in relatief normale en stabiele tijden, maar in onze tijd van transitie is een regionale ontwikkelingsmaatschappij misschien nog wel relevanter. We leven immers in een tijdperk van een aantal grote transformaties: onze maatschappij moet duurzamer en gezonder worden. Zulke transformaties gaan niet vanzelf: Dat vergt actief beleid van overheden, kennisinstellingen en ondernemers. Voor de ROM betekent dit dat wij actief bouwen aan die nieuwe economie. Dit doen we door te investeren in startups, scale-ups en mkb’ers die deze nieuwe economie vertegenwoordigen. Die innovatieve oplossingen hebben waar de nieuwe economie mee wordt gerealiseerd. Dit doen we door juist die internationale ondernemingen naar de regio te halen die hoog scoren op onze thema’s (d.w.z. duurzaamheid, digitalisering en gezondheid), die ons ecosysteem versterken en die onze regio kunnen inspireren. Dit doen we door ecosystemen te bouwen gericht op het vernieuwen van de economie. Waar ondernemers van elkaar kunnen leren, waar we de verbinding leggen met triple helix partners en waar we samen werken aan inspirerende agenda’s om brede welvaart te creëren.

Het is in dit licht niet verrassend dat de ROM actief werkt aan het bereiken van de Sustainable Development Goals (SDG’s). Voor twee SDG’s staat de ROM ook echt aan de lat. Dat zijn SDG 8 (Aantrekkelijk Werk en Economische Groei) en SDG 9 (Innovatie). Onze werkzaamheden moeten altijd bijdragen aan deze twee doelstellingen. Maar daarnaast werken we natuurlijk aan de realisatie van de andere SDG’s. Een ROM kan simpelweg niet anders als zij wil bouwen aan een toekomstgerichte economie. De

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Figuur: SDG Goals van de ROM

Het belang van SDG’s geldt natuurlijk niet alleen voor onze ROM, maar voor alle ROM’s in Nederland. Daarom zijn de ROM’s gezamenlijk bezig met het opstellen van zgn. Brede Welvaart indicatoren. Deze zullen stapsgewijs worden ingevoerd in de komende jaren. In december 2021 wordt naar verwachting een eerste set aan gezamenlijke indicatoren gepubliceerd alsook een roadmap hoe we deze set in de komende jaren steeds concreter gaan maken. In 2022 zal de ROM Utrecht in haar jaarverslag over 2021 voor het eerst rapporteren over deze indicatoren. In de jaren daarna zullen we die steeds verder vervolmaken en kwantificeren zodat we samen ook echt meetbare stappen maken naar die duurzame, innovatieve maatschappij.

De vernieuwde Economic Board Utrecht (EBU)

In 2021 is de vernieuwde EBU gestart met een nieuwe voorzitter: Sharon Dijksma. In de nieuwe Economic Board wordt op bestuurlijk niveau gesproken over de economische uitdagingen en kansen in de regio. Zij bestaat uit vertegenwoordigers van de triple helix en voor meer dan 50% uit prominente regionale (eindverantwoordelijke) ondernemers. De nieuwe board is divers, vertegenwoordigt de regio en is een board waar inspiratie vandaan komt, met leden die elkaar aanvullen en die de regio echt willen versterken. Een board die haar denkkracht, lobbykracht en netwerkkracht wil inzetten voor de regio. Een board met statuur waar juist ook het bedrijfsleven meedenkt over de toekomst van de regio. Voor de ROM is de EBU een zeer belangrijke adviseur en bron van inspiratie. Andersom is de ROM een zeer belangrijke uitvoeringsorganisatie. De ROM kan de adviezen van de EBU omzetten in concrete daden en resultaten.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

• • • •

Intensievere samenwerking met andere ROM’s

Met de oprichting van InWest, de ROM van de provincie Noord-Holland, op 7 oktober 2021 is er eindelijk sprake van een landelijk dekkend netwerk van ROM’s. Dit betekent onder andere dat de ROM’s door EZK en andere landelijke organisaties steeds meer ingezet worden om resultaten neer te zetten en groei en innovatie aan te jagen in de regio. De ROM’s kennen als geen ander de triple helix in hun regio en weten hoe ze deze moeten vertegenwoordigen. De ROM’s kunnen als geen ander nationaal economisch beleid vertalen naar de regio en regionale geluiden terugbrengen naar de nationale overheid. Een en ander vergt ook samenwerking op bovenregionaal niveau. Nederland is al een klein land en het realiseren van doelstellingen kan soms alleen actief door op thema’s (o.a. zorg, digitalisering, venture building) intensief samen te werken. De ROM Utrecht Region doet dit nu al actief op verschillende terreinen (o.a. CoronaOverbruggingslening, FoodValley, Preventive Health, AI), maar de verwachting is dat dit alleen maar gaat toenemen. Uiteindelijk is dit ook in het belang van de regionale economie. Daarbij dragen we actief bij aan het realiseren van het nationaal innovatiebeleid en zaken zoals KIC’s, KIA’s en NGFvoorstellen. Ook werken we als ROM steeds intensiever samen met Invest-NL.

Invest-NL is hierbij een natuurlijke partner voor de ROM’s omdat zij over meer middelen beschikt voor individuele investeringen dan de ROM. Het spreekt vanzelf dat er regelmatig overleg is met deze partijen.

Intensievere samenwerking in de regio

We zien ook dat we in de regio steeds intensiever gaan samenwerken. Heldere roadmaps met gedragen visies die gezamenlijk worden gemaakt met duidelijke verantwoordelijkheden voor alle partners zijn daarbij belangrijk. Zo zorgen we ervoor dat we allemaal dezelfde kant op trekken. Naast de EBU zien we meerdere partijen waar we intensief mee samenwerken. Zo zijn huisvesting en human capital voor veel ondernemingen net zo belangrijk als de innovatie-agenda om te kunnen groeien.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Met partners als de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) en Stichting Utrecht Science Park (USP) bespreken we deze huisvestingsuitdagingen. Met de Utrecht Talent Alliantie (UTA) bespreken we de Human Capital agenda van de regio. Met het EnergieFonds Utrecht (SETU) sparren we over de financieringsinstrumenten die nodig zijn in de duurzaamheidstransitie. Met StartUp Utrecht (SUU) organiseren we het startup- en scale-up ecosysteem in de regio.

2021 stond ook in het teken van het opbouwen van ons lokale netwerk. Wij bedienen ruim 30 gemeenten in ons verzorgingsgebied. In 2021 hebben we vooral kennis gemaakt met de gemeenten en hun uitdagingen en een samenwerkingsstructuur neergezet waarbij elke gemeente heldere aanspreekpunten heeft voor de ROM. Niet alleen bestuurlijk, maar vooral ook ambtelijk. Door elkaar te kennen versterken we elkaar. De ROM, met haar databases en ‘harde’ kennis over ondernemingen voegt iets toe aan de gemeente. Samen zijn we in gesprek over de lokale bedrijvigheid en hoe de ROM deze bedrijven kan versterken. Andersom helpen de lokale ambtenaren de ROM enorm door hun ‘zachte’ kennis over ondernemingen en ondernemers die wellicht onvoldoende zichtbaar zijn in databases. Ze helpen ons met leads en inspireren ons met vragen en discussie. Ook hebben we voor 2022 praktische afspraken gemaakt. Zo gaan we de regio in en presenteren we de ROM op verschillende evenementen van lokale en regionale bedrijfsverenigingen en gaan we minstens één keer per jaar samen met de wethouder op bezoek bij een lokale ondernemer. Ook zo versterken we elkaar.

ROM Utrecht Region

Gemeenten

· Heldere accountmanager / aanspreekpunt per gemeente op ambtelijk en bestuurlijk niveau

· Delen van “harde” Business Intelligence en rapportages

· Delen van “zachte” kennis en aandragen leads

· Periodiek overleg (elk kwartaal)

· Gezamenlijke bedrijfsbezoeken op ambtelijk en bestuurlijk niveau

· Gezamenlijke presentatie bij lokale bedrijfsvereniging

Figuur: Samenwerking tussen ROM en Gemeenten

Verder bouwen aan het team en de cultuur van de ROM

Verbinding is natuurlijk ook onmisbaar voor de ontwikkeling van onze medewerkers. Verbinding voel je als er naar je geluisterd wordt en als je mee mag bouwen, als er echt moeite en tijd genomen wordt om elkaar te begrijpen, als je mening en je voorstel serieus genomen en overwogen wordt. Pas als er verbinding is, dan kun je bouwen aan vertrouwen en veiligheid, dan kun je elkaar aanspreken en sterker maken, dan mag je fouten maken en weer proberen, dan kun je dieper gaan en tot betere oplossingen komen. Zeker voor de ROM, een nieuwe organisatie geboren in coronatijd met veel nieuwe medewerkers met verschillende achtergronden en ervaringen, is dit cruciaal. In 2022 gaan we verbinding maken door de twee kernwaarden van de ROM te doorleven: Samen & Doen.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

•

4. Regionale innovatieecosystemen •

•

Verbinding staat voor Samen en, als we eindelijk ook fysiek veel meer bij elkaar kunnen komen, gaan we in 2022 hierin investeren. We gaan in gesprek met elkaar, om samen te gaan ondernemen en dit in onze cultuur in te bedden. Welke ambities worden gedeeld, welke doelen worden samen gerealiseerd, welke dromen worden waargemaakt? De stip op de horizon en de strategie van de ROM staan voor Doen. Wat we gaan doen wordt gedeeld, verdiept in de verschillende teams en vertaald naar individuele doelstellingen en activiteiten. Wat je doet, draagt daardoor rechtstreeks bij aan het doel van de ROM. Dit geeft kaders en het wordt duidelijk wanneer je succesvol bent. En wat je nog kunt leren. In 2021 zijn de functieomschrijvingen binnen de ROM aangescherpt met de competenties en gedrag dat daarbij past. In 2022 bouwen we daarop door.

Ik ben nog steeds aan het leren Michelangelo

4. Regionale innovatieecosystemen Ik ben nog steeds aan het leren Michelangelo

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

De ROM opereert niet op eigen houtje. Wil zij echt succesvol zijn moet zij samenwerken met haar partners in regionale innovatie-ecosystemen die gedeeld gedragen worden. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Wat is een ecosysteem eigenlijk? Wat maakt het anders dan een sector of cluster? Hoewel de oorspronkelijke term ecosysteem uit de biologie komt, wordt het tegenwoordig steeds vaker gebruikt om relaties tussen mensen en tussen organisaties te duiden. Er bestaan daarbij veel verschillende soorten van ecosystemen. Zo zijn er bijvoorbeeld innovatie-ecosystemen, ondernemende ecosystemen en startup-ecosystemen. De laatste tijd is er daarbij veel aandacht voor zogenaamde regionale innovatie-ecosystemen. Diverse toonaangevende partijen zoals TNO, Dialogic en AWTI hebben in de afgelopen twee jaar diverse studies naar gedaan en ook het Rijk ziet in toenemende mate het belang van regionale ecosystemen. Dit komt omdat Nederland staat voor een aantal grote transities naar een groene, duurzame, digitale en inclusieve economie en innovatie daarin cruciaal is. Innoveren gebeurt in de regio. Daar vinden ondernemingen, wetenschappers en maatschappelijke organisaties elkaar en ontstaan initiatieven en kansen voor vernieuwing.

als regio, actief zijn in de lobby naar relevante topsectoren. Ten tweede ecosystemen van regionaal belang. Dit zijn ecosystemen die relevant zijn voor de toekomst van de regio in termen van innovatie, transitie en economische en maatschappelijke waarde, maar die in andere regio’s sterker zijn. Hierbij is het vooral van belang om samen te werken met andere regio’s die hier wel in uitblinken en innovatie weten om te zetten naar transities. Tot slot onderscheiden we opkomende ecosystemen. Deze ecosystemen zijn nog vrij klein, maar groeien zeer hard met veel nieuwe werkgelegenheid, prille startups, nieuwe innovaties, patenten en publicaties. Hier is onze rol om de groei van dit ecosysteem te stimuleren door het bouwen van netwerken

Het is duidelijk dat de regionale ontwikkelingsmaatschappijen een sleutelrol vervullen in deze regionale ecosystemen. Zij kennen de ondernemers en weten de belangen van de ondernemers, overheden en kennisinstellingen bij elkaar te brengen. Tegelijkertijd ligt de complete verantwoordelijkheid voor het goed functioneren van deze regionale innovatie-ecosystemen niet bij de ROM. Het bouwen van goed functionerende regionale ecosystemen vergt intensieve samenwerking in de gehele triple helix. Kennisinstellingen, nationale, regionale en lokale overheden en ondernemingen moeten allemaal hun verantwoordelijkheid nemen om deze sterke regionale ecosystemen te bouwen.

Regionale innovatie-ecosystemen in Utrecht Region

We zijn druk bezig met het definiëren en verkennen van de regionale innovatieecosystemen. Dit doen we samen met partners waarbij we objectieve gegevens over zaken zoals groei, werkgelegenheid, omzet, patenten, publicaties en innovatiesubsidies combineren met zachtere informatie over ondernemerschap en innovatie. Regionale innovatie-ecosystemen zullen een kernelement zijn van onze langetermijnstrategie die we in het voorjaar gaan ontwikkelen. Desondanks hebben we ervoor gekozen om deze discussie ook al mee te nemen in ons jaarplan. Omdat we in 2022 wel al langs deze lijnen gaan werken en zo ook al doende leren wat werkt en wat niet werkt. In de figuur, hiernaast, staat een aantal van onze mogelijke regionale innovatie-ecosystemen weergegeven en waar de zwaartepunten liggen. Let op! Dit overzicht is niet compleet en dient slechts ter illustratie.

Onderscheid in soorten regionale ecosystemen

We maken onderscheid tussen drie soorten ecosystemen. Ten eerste die van van nationaal belang. Dit zijn ecosystemen waar onze regio in Nederland onderscheidend in is. Hier willen we in Nederland een leidende rol pakken en willen we,

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

en het inzetten van ons ROM-instrumentarium.

De regionale innovatie-ecosystemen nader bekeken

Er is een aantal innovatie-ecosystemen waarbij Utrecht Region in Nederland een leidende rol moet en wil spelen. Daarvan zijn er drie ecosystemen zeker van nationaal belang zijn. Deze zijn: I. Digital Media. Deze industrie concentreert zich in de Mediacampus in Hilversum met vertakkingen richting Amsterdam en Utrecht. Dit ecosysteem werkt als een magneet voor buitenlandse ondernemingen die zich in de regio willen vestigen. Deze (digitale) industrie loopt internationaal voorop. De media-industrie was één van de eerste industrieën die gedigitaliseerd werd en veel innovaties vinden zijn oorsprong in de wereld van de digitale media. De Mediacampus is daarmee echt een hightech innovatiecampus. Bovendien heeft het media-cluster ook een groot maatschappelijk belang. Bij onderwerpen zoals mediawijsheid, fake news, filter-bubbles, privacy, nationale

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Nationaal belang

Criteria

• •

Aanpak

•

• • •

Voorbeelden Figuur: Indicatief overzicht van regionale innovatie-ecosystemen

• • • • •

Regionaal belang

Regio is onderscheidend in NL Grote economische en maatschappelijke bijdrage

•

Regio is leidend in lobby (EZK, Topsector) Sterke marketing en zichtbaarheid Regionaal leiderschap Bouwen community (met partners) en roadmaps

•

Health / Life Sciences Earth Valley Digital Media Mobiliteit Bouw

• • •

•

Opkomend

Regio is niet onderscheidend in NL Sterke economische en maatschappelijke bijdrage

•

Actieve samenwerking met andere regio’s Aansluiten bij nationale communities en roadmaps

•

Maakindustrie FoodValley FinTech

• • •

• •

•

Groot groeipotentieel Veel startups & scale-ups Veel innovaties

Netwerkbouwen met agenda Grote behoefte aan standaard ROMinstrumenten Stem naar triple helix

Bike Community EduTech Community Regmed

identiteit en zelfs nationale veiligheid speelt digitale media een belangrijke rol. Tabel: Ecosystemen in Utrecht Region

II.

Health en Life Sciences. Deze industrie concentreert zich in het Utrecht Science Park waar ongeveer 28.000 mensen werken aan onze gezondheid. Dit cluster heeft vertakkingen in de hele regio. Omdat deze industrie zo groot is, met heel veel verschillende aspecten, is het voor de regio belangrijk om binnen het cluster duidelijke speerpunten te kiezen voor innovatie en groei. Voor een fors deel zijn deze speerpunten bekend. Denk aan Medtech, Biotech/Life Sciences en Gezond Stedelijk Leven (Utrecht Exposome Hub). Voor een ander deel moeten daar nog keuzes worden gemaakt. Hoe belangrijk willen wij de regio positioneren rondom preventie? En hoe fors willen wij investeren in initiatieven zoals sport and health analytics met (mogelijke) campussen in Zeist (KNVB), Utrecht (Innovatieplatform FC Utrecht), Hilversum (Nike) en Amersfoort (SOMT)? Omdat health als sector niet alleen groot is in Utrecht, maar ook in andere regio’s, moeten goed onderbouwde keuzes gemaakt worden voor dit ecosysteem met gedeelde visies en agenda’s. Het ontwikkelen van deze gedeelde agenda is een belangrijk punt voor 2022, waarbij de Nationale Life Sciences agenda, de recent ingediende aanvragen voor het Nationaal Groeifonds en de prioriteiten van de Health Hub Utrecht een uitstekend vertrekpunt bieden.

Hier werken we natuurlijk nauw samen met leidende partners als Universiteit Utrecht en UMC Utrecht, Hogeschool Utrecht (HU) en Stichting USP.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

III.

Earth valley. Onder de werknaam earth valley wordt een veelbelovend cluster gebouwd rond alle ondernemingen gericht op geodata: ter land, ter zee en in de lucht. Dit cluster is reeds zeer omvangrijk met als zwaartepunt Amersfoort, maar het loopt via De Bilt en Zeist naar Utrecht. Hiertoe behoren alle belangrijke Nederlandse ingenieursbureaus en veel specialistische mkb-bedrijven. Bovendien is de Universiteit Utrecht een top-3 universiteit wereldwijd op dit domein. Samen met het UMC Utrecht geldt zij daarnaast als koploper als het gaat om de waarde van geodata - en business proposities - te verrijken met hun integrale kennis over omgevingsfactoren, menselijk gedrag en gezondheid. Deze data worden toegepast in beslissingen in de bouw, rondom mobiliteit en watervraagstukken. Earth valley is tenslotte ook een belangrijk cluster gezien de globale uitdagingen rondom verstedelijking, energietransitie en klimaatverandering.

Naast deze bovenstaande drie onbetwiste ecosystemen zijn er nog drie ecosystemen die relatief groot zijn in de regio Utrecht en die mogelijk ook van nationaal belang zijn. Deze zijn: IV.

Mobiliteit. In onze regio is er een zeer sterk mobiliteitscluster met veel

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

gevestigde namen en veel startups. Denk aan OV-partijen als NS en Prorail, maar ook aan de grote mobiliteitspartijen zoals Pon en AutoBinck en een hele grote lijst aan startups. Bovendien zit er een sterk sub-cluster die zich met de fiets en nieuwe vormen van (elektrisch) vervoer bezighoudt: de zogenaamde Bike Community. Hier zit ook een sterke link met het earth valley ecosysteem. V.

Bouw. In de regio Utrecht zijn veel hoofdkantoren van grote bouwbedrijven gevestigd. Denk aan BAM, Ballast Nedam en Van Wijnen. Daarnaast zijn er regionale bedrijven actief in de bouw die ervaring hebben met industrialisatie binnen andere sectoren, zoals Daiwa House Group/Jan Snel en Stamhuis. Ook zijn er snelgroeiende nieuwe tech-bouw bedrijven zoals Sustainer Homes. In onze regio zijn de digitale competenties aanwezig om de bouw aan te sturen. Deze inzichten zijn cruciaal als we naar een circulaire bouw toe willen. En net als bij het Mobiliteitscluster is er hier een sterke link met earth valley.

digitale technologieën. Zo laat Antikainen et al. zien dat digitalisering ook een randvoorwaarde is voor de realisatie van een circulaire economie2. Ten tweede is het belangrijk dat deze ondernemers ook een eigenstandige gezamenlijke agenda formuleren. Naast deze 3 + 3 grote clusters waarin onze regio uitblinkt zijn er ook enkele regionale ecosystemen die ook mogelijk de aandacht van de ROM vragen. Zo is er veel werkgelegenheid en innovatie in de volgende industrieën: • • •

Maakindustrie. Voedselproductie en voedselketen (FoodValley). Financiële dienstverlening (incl. Fintech).

Hierbij is het verstandig om de bovenregionale samenwerking met andere ROM’s te zoeken. Denk aan OostNL rondom FoodValley, met Brainport, BOM, NOM en OostNL rondom de maakindustrie en met ROM NH over de financiële dienstverlening. Tot slot zien we een aantal potentieel opkomende (sub)ecosystemen. Deze zijn nog klein, maar groeien heel hard en innoveren snel. Denk aan edutech, gaming, future energy, regeneratieve geneeskunde (Regmed), organoids, bike community en sport and health analytics. Soms zijn deze kleine opkomende systemen subclusters van de grotere ecosystemen, maar is het toch verstandig om ze ook zelfstandig te besturen en te laten ontwikkelen.

De bovenstaande ecosystemen zijn niet onafhankelijk van elkaar: zo zijn de ondernemingen in earth valley druk bezig met allerlei data en (digitale) diensten die van cruciaal belang zijn voor de bouw en mobiliteit. Samen met future energy zijn dat dan ook de vier clusters die samen echt een circulaire, duurzame economie aan het bouwen zijn. In andere gevallen zijn de verbindingen ook duidelijk: digitale media en gaming zijn natuurlijk ook verbonden, net als mobiliteit en de bike community en health met regeneratieve geneeskunde en organoids om maar een paar voorbeelden te noemen. En de nieuwe energiesystemen (future energy) verbinden de bouw en mobiliteit weer met elkaar. Toch kan het verstandig zijn om ecosystemen onafhankelijk van elkaar te laten groeien omdat er andere uitdagingen en contexten zijn.

Het methodisch ontwikkelen van innovatie-ecosystemen

Figuur: Innovatie-ecosystemen van nationaal belang

VI.

Digital Tech. In onze regio zitten zeer veel ondernemingen die zich met ICT en digitale sleuteltechnologieën bezighouden zoals AI, blockchain et cetera. Het is allereerst belangrijk dat deze ondernemingen betrokken zijn bij ecosystemen als health, bouw, mobiliteit, earth . De benodigde transities in deze werelden zijn vaak alleen mogelijk door de toepassing van deze nieuwe

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Om deze ecosystemen te ontwikkelen hebben we in 2021 een standaardaanpak ontwikkeld op basis van een werkwijze die eerder is ontwikkeld door InnovationQuarter en een raamwerk van de Universiteit Utrecht. Wij zijn deze aanpak, in nauwe samenwerking met andere ROM’s, verder aan het ontwikkelen. Deze aanpak kent verschillende voordelen. Ten eerste helpt het dat we in de regio met één gedeelde stem praten en samen met dezelfde blik kijken naar een ecosysteem. Ten tweede kunnen we door een goede analyse zien welke interventies er echt nodig zijn voor het realiseren van economische en maatschappelijke impact. Dit zijn lang niet altijd investeringen in innovatie. 2 Antikainen, M., Uusitalo, T., & Kivikytö-Reponen, P. (2018). Digitalisation as an enabler of circular economy.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

e brengen het ecosysteem in kaart n de hand van de elementen van het ntrepreneurial ecosystem Overheid Wet- en regelgeving

Leiderschap

Intermediairs

portal te ontwikkelen met een eigen look & feel en eigen events en onderwerpen. Door deze ondersteuning zijn we in staat om zo efficiënt mogelijk een ecosysteem te bouwen en te laten groeien. Marktvraag

Ecosysteem Netwerken - infrastructuur

Een goed voorbeeld is de roadmap die we met zeventig ondernemers in de bouw hebben opgesteld waarin we een visie voor de bouw hebben geformuleerd (circulair, digitaal, prefab) met een duidelijke weg daarnaar toe en met een opgave en verantwoordelijkheden voor alle regionale partijen. Zo’n ecosysteem is erop gericht om netwerk- of agglomeratievoordelen te creëren op de lange termijn en vergt input van alle partijen. In de eerste plaats de ondernemingen zelf (leiderschap, investeringen) en vervolgens ook door de overheden (infrastructuur, wetgeving, opdrachtgever), de ROM (investeringen, internationalisering, netwerken), de onderwijsinstellingen (talent, onderzoek). Een dergelijk ecosysteem is toekomstgericht en bestaat uit die ondernemingen die nodig zijn om een transitie te realiseren. In het kader van de circulaire bouw zitten daar ook veel specialistische ICT-providers in en productiebedrijven met ervaring in de transitie van projectmatig werken naar productmatig werken.

Talent

Financiëring

Nieuwe kennis Bedrijven

Ga naar de volgende

Procedia CIRP, 73, 45-49. Figuur: MethodiekRegionale Ecosystemen (ROM Utrecht Region)

Soms is een andere rol van de overheid nodig, of een betere toegang tot talent of meer leiderschap van de ondernemingen zelf. Door een grondige analyse op basis van een eenduidig model worden dit soort zaken duidelijk. Tot slot is het grootste voordeel waarschijnlijk dat we door deze systematiek niet alleen een gedeelde diagnose van het huidige ecosysteem hebben, maar ook een gedeeld beeld over waar we naartoe willen en wat de gevraagde bijdrage is van eenieder: wat kan de ROM doen, wat doen de ondernemingen zelf, wat wordt er van de kennisinstellingen gevraagd en welke besluiten en acties moeten de overheden nemen? In de figuur, op de volgende pagina, staat deze aanpak op hoofdlijnen weergegeven.

Ecosystemen als bindmiddel in de ROM en in de regio

De focus op ecosystemen zorgt voor samenhang en kennisuitwisseling binnen de ROM. Deze aanpak loopt door onze traditionele, productgeoriënteerde organisatie heen. Voor elk ecosysteem hebben we concrete producten en diensten die we aan het ecosysteem toevoegen. Zo helpt het team Internationaliseren met het acquireren van internationale bedrijven en het laten groeien van de export, draagt het team Investeren bij door kapitaal- en kennisprogramma’s voor startups, scale-ups en innovatief mkb en ondersteunt het team Innoveren door ecosystemen te ontwikkelen en daar business development capaciteit aan toe te voegen. Deze integrale ondersteuning vanuit de ROM is niet alleen van belang voor de ecosystemen en de ondernemers, maar ook voor de ROM zelf. We hebben multidisciplinaire teams die over diepe kennis beschikken. Door medewerkers vanuit verschillende disciplines samen te laten werken in een betere beslissingen en leren we van elkaar.

De levensfase van een ecosysteem is daarbij van belang om te begrijpen wat voor soort interventies nodig zijn. In een volwassen ecosysteem, als men elkaar al kent en vertrouwt, kun je eerder praten over gezamenlijke investeringen in innovaties. In een beginnend ecosysteem moeten de verschillende partijen elkaar eerst leren kennen en begrijpen wat ze aan elkaar hebben. Een gezamenlijke agenda of roadmap moet vervolgens worden gebouwd. De rol van de ROM zal daarom in de tijd (afhankelijk van de levensfase van een consortium of ecosysteem) veranderen: van verkenner naar strateeg, naar programmamanager, naar lobbyist en tenslotte naar community manager. In deze transities maakt de ROM maximaal gebruik van digitale technologie. Deze technologie maakt het onder meer mogelijk om voor elk ecosysteem een eigen

Monitoren

2 "

Verkennen

12/13/21

Verkenner

3 #

Initiëren

VOORTGANG - ROM

Strateeg Verbinder

Kwartiermaker Programmamanager

4 $

Ontwikkelen

5 %

Opschalen

Financial Engineer Lobbyist

Community Manager

Tabel: Fasering in Regionale Ecosystemen 32

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

INTERVIEW

Energie-infrastructuur klaar voor de toekomst met Withthegrid: ambities en dromen komen dichterbij met investering van de ROM

Het Utrechtse Withthegrid richt zich sinds 2017 op de energieinfrastructuur en het duurzaam beheren daarvan. Oprichters Paul Mignot en Rob Everhardt hebben grootse dromen en ambities. Die kunnen ze mede met de investering vanuit de ROM steeds beter waarmaken. Paul vertelt over uitdagingen, hulp van de ROM en de plannen voor 2022 en verder.

Drie grote uitdagingen Paul ziet grote uitdagingen, die hij met Withthegrid wil aanpakken: “Veel van de huidige energie-infrastructuur is halverwege de twintigste eeuw aangelegd en gaat nu richting einde levensduur. Er is dus veel werk te

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

verzetten. Tegelijkertijd is er een groot tekort aan technisch personeel. En dan staan we ook nog voor een verduurzamingsuitdaging, waardoor er meer infrastructuur nodig is, meer elektriciteitsnetten, en meer warmtenetten. Hoe kunnen we die werkzaamheden nou zo efficiënt en

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

effectief mogelijk laten plaatsvinden? Dat is waar Withthegrid zich voor inzet”.

Hoe moeilijk kan dat nou zijn? Paul blikt terug op het ontstaan van het idee: “Ik was met een monteur op pad en we waren de kathodische bescherming aan het meten. Dat is de bescherming tegen roest op stalen leidingen. Aan de meettechnicus vroeg ik hoe vaak hij dit handmatig moest meten. Dat bleek zo’n tienduizend keer per jaar. Het automatiseren daarvan was lastig, volgens de monteur. Ik dacht: hoe moeilijk kan dat nou zijn? In zo’n fase is naïviteit top, want dan ga je het gewoon doen”.

Van 4 compagnons naar 12 medewerkers Tijdens een hackathon georganiseerd door Intel, liep Paul zijn huidige compagnon Rob tegen het lijf. Samen met twee studenten elektrotechniek bij de Hogeschool Utrecht hebben ze een eerste prototype ontwikkeld. Paul: “Dat was een sensor, communicatie en een online monitoringplatform om te kijken wanneer er wat aan de hand is. Dat hebben we toen getest en gevalideerd en vervolgens is daaruit Withthegrid ontstaan in 2017. Jeroen en Steven, de studenten, zijn bij Withthegrid, bij hun eigen bedrijf dus, afgestudeerd en nog steeds werkzaam. En inmiddels zijn we met 16 mensen”.

Kostenbesparing en levensduurverlenging van infrastructuur De voordelen van Withthegrid werden al snel zichtbaar: “Het is een enorme kostenbesparing in het onderhoud van

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

je net. Het is man-urenbesparing. En door dit soort real-time monitoring toe te passen verleng je ook nog eens de levensduur van je infrastructuur, omdat je sneller en beter onderhoud kunt uitvoeren”.

“Het automatiseren daarvan was lastig, volgens de monteur. Ik dacht: hoe moeilijk kan dat nou zijn? In zo’n fase is naïviteit top, want dan ga je het gewoon doen”.

Persoonlijke overtuiging als uitgangspunt Paul heeft Energy Science gestudeerd in Utrecht. “Dus mijn overtuiging om actief te zijn in het energiedomein was er altijd al”. Compagnon Rob was al eerder een onderneming gestart, dus die ervaring hadden de mannen ook al in huis. Paul: “We zijn samen het managementteam, maar we hebben wel een duidelijk verdeling van taken. Rob is echt technisch en ik ben meer aan de commerciële kant en klantcontact”.

Dromen van een volledig duurzaam energiesysteem “Onze droom is dat er straks een energie-infrastructuur is die ervoor zorgt dat we naar een volledig duurzaam energiesysteem kunnen gaan. Onze overtuiging is dat wij het voor alle mensen die werken aan de energie-infrastructuur zo makkelijk mogelijk moeten maken om de infrastructuur goed te kunnen beheren en onderhouden. Dat de hoeveelheid tijd die ze er aan kwijt zijn, geminimaliseerd wordt en dat ze de juiste inzichten krijgen om het zo kosteneffectief mogelijk te doen”. De ROM helpt bij het realiseren van de dromen van de oprichters.

Ondersteuning van de ROM verliep soepel Een andere scale-up uit het netwerk van Paul attendeerde hem op het bestaan van de ROM. Daarna is het hele proces in een

stroomversnelling geraakt: “We hadden al een lead investeerder. Daardoor verliep het proces met de ROM vrij soepel. Er was een termsheet en er was een tijdslijn, en daarbinnen konden we super goed samenwerken. Dus ik heb menig moment ’s avonds aan de telefoon gehangen met Joyce of met Jeffrey van de ROM om dingen te bespreken”.

Internationale ambities “Paul heeft al goed voor ogen waar hij de financiering van de ROM voor gaat gebruiken. “Aan de ene kant is het doorontwikkeling van het product. Om nog meer functionaliteiten te ontwikkelen, waar onze gebruikers om vragen. Aan de andere kant is het de propositie commercieel opschalen. En ook om het niet alleen in Nederland maar ook in het buitenland verder uitbouwen”.

ROM draagt hiermee bij aan duurzaamheid in de regio Daarnaast ziet hij ook pluspunten voor de ROM. “De regio Utrecht heeft natuurlijk ook dezelfde duurzaamheidsuitdagingen. Er moeten wijken van het gas af, er komt meer belasting op het elektriciteitsnet, er moet meer onderhoud gepleegd gaan worden. Door deze investering, doordat de ROM daar zo aan bijdraagt, dat is natuurlijk super waardevol voor de regio”

Kijk naar wat een investeerder verwacht per fase Paul heeft tips voor andere ondernemers: “Denk goed na over in welke fase je als bedrijf zit, en kijk dan naar wat investeerders van die fase verwachten. Stel, je zit in een hele vroeg fase, dan gaat een investeerder niet kijken naar hoeveel omzet of winst je tot nu toe hebt. Maar ze kijken wél naar het team. Dus als jij in die fase geld wilt ophalen, kijk dan ook naar welke eigenschappen belangrijk zijn om in je team te hebben. Als je in een plan laat zien hoe je de ontbrekende eigenschappen gaat binnenhalen, dan komt dat zeer goed over”.

Zoek een investeerder die past bij de markt waarin je actief bent Paul vervolgt: “En zoek naar een investeerder die bij je past. Om het voorbeeld bij ons te houden: wij zitten in de infrastructuurmarkt. Dat is een markt die aan verandering onderhevig is, steeds sneller. Maar nog steeds is het een langzame markt. Omdat de investeringen over een lange termijn uitgesmeerd worden en weloverwogen keuzes gemaakt moeten worden. Er zijn investeerders die dat een veel te langzame markt vinden. Als jij daar dan met een propositie aankomt zoals de onze, dan gaat dat niet klikken”.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

Jaarplan 2021

5. Innoveren

When you need to innovate, you need collaboration Marissa Mayer

3 Deze afdeling van de ROM heette in 2021 Impact. Om toch beter aan te sluiten bij de andere ROM’s hebben we dit jaar de naam gewijzigd in de afdeling Innoveren. Daarbij ligt de focus op ecosystem development en business development.

ROM UTRECHT REGION - JAARPLAN 2022

5.1 Context en terugblik Ondernemerschap is ook vooral concreet aan de slag gaan met elkaar. Daarbij hielp de coronapandemie niet. Tot en met de zomer van 2021 was het onmogelijk om fysieke bijeenkomsten te organiseren. Het advies van de rijksoverheid was en bleef om zoveel mogelijk thuis te werken. Dit betekende veel virtuele bijeenkomsten, maar betekende ook dat we beperkt konden werken aan het samen opzetten van agenda’s. Het echt opzetten van nieuwe samenwerkingsverbanden vereist vaak dat je diepere banden met elkaar opbouwt en echt samen dromen en agenda’s deelt. Niettemin hebben we in 2021 veel samengedaan en een groot aantal verkenningen gerealiseerd. Niet alleen hebben we een standaardmethode uitgewerkt (zie hoofdstuk 2), maar hebben we ook op de volgende ecosystemen belangrijke stappen kunnen zetten: earth valley / Geocluster, circulaire bouw, digital media, regmed, edutech community, bike community, future energy en de AI Hub Midden Nederland & NL AI Coalitie. Daarnaast hebben we gewerkt aan onder meer de volgende concrete projecten en businessplannen (soms i.s.m. andere ROM’s): Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven (DKH GSL), Smart Solar Charging, MedTech, High Tech NL, Preventive Health, DVVE en objectgebonden financiering. Een mooi voorbeeld is de business development inzet rondom Smart Solar Charging.

Dit heeft geleid tot 500 bi-directionele laadpalen in de stad Utrecht, 200 elektrische deelauto’s, onderdeel van 100+ nieuwbouwprojecten en de uitrol van 4.000 laadpalen in Zuid-Holland in samenwerking met ENGIE. Met internationale partners zoals Hyundai, Sono Motors en Renault. Inmiddels is een private investeerder ingestapt die zowel investeert in de fabriek van in de laadpalen en de deelauto’s als in de benodigde componenten en is meer dan EUR 10 miljoen subsidie aangetrokken. Uit de bovenstaande lijst blijkt dat we in 2021 ook veel activiteiten in het zorgdomein hebben uitgevoerd. Zo zijn we actief in de City Deal, doen we actief mee in de Health Hub Utrecht, hebben we het MedTech voorstel voor het Nationaal Groeifonds mede ontwikkeld en hebben we verschillende verkenningen uitgevoerd (o.a. regeneratieve geneeskunde, preventive health/SOMT, DKH GSL). Daarnaast hebben we op basis van onze verkenningen en onze business intelligence binnen het LS&H domein sterke kennis en innovatie clusters geïdentificeerd zoals regeneratieve geneeskunde (Organoids, 3D-bioprinting, cell-based therapies), vaccins, AI in surgery and robotics en personalized-preventive medicine (cancer). Hier zien we opkomende innovatie-ecosystemen met veel innovaties en koplopers die we kunnen versterken.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=f764204c-bb0a-463b-96b6-b37f74ac030c