IPvE-FO Weerdsingel Oostzijde.pdf

Weerdsingel-Oostzijde Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp

Utrecht.nl

Colofon Wethouder Lot van Hooijdonk, Mobiliteit Projectgroep Rosanne Weijers, Frank van Gennip, Ine Esselink, Maarten Grienberger, Marc van ’t Hazeveld, Dirk-Jan Hoekstra, Pim Vervuren Met medewerking van: Judith Hugen, Werner de Feijter, Thijs Meeuws, Ronald Tamse, Marjolein Hillege Projectmanagement Jet van Rijnsbergen, Marieke Fleer (projectmanager) Michiel Standaert, ondersteuning Opdrachtgever Richard Smit Grafische realisatie OntwerpStudioRuimte Versiedatum 19 september 2022 Bestuurlijke besluitvorming

3 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Inhoudsopgave 1. Inleiding

4

2. Locatie: Weerdsingel Oostzijde

10

3. Ambitie

19

4. Uitgangspunten

22

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

2.1 2.2 2.3

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Aanleiding Doelstelling Projectgebied Beleidskader Planproces Historische ontwikkeling Huidige situatie Relevante ontwikkelingen

Algemeen Mobiliteit Groen en bomen Openbare ruimte Ondergrond

5. Ontwerptoelichting 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Algemeen Profiel Kruising Noorderstraat/Koekoekstraat Kruising Hopakker/Van Asch van Wijcksbrug Aansluiting Wittevrouwensingel (Vaaltbrug) Verkeer Groen en bomen

4 6 7 8 8

10 14 18

22 22 23 24 26

27

27 30 32 34 34 34 35

6. Technische onderzoeken

37

7. Vervolgstappen

41

BIJLAGEN

43

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 7.1 7.2 7.3

Monumenten en Archeologie Geluid Bodem Riolering Ecologie Groen en bomen Klimaat Duurzaamheid Kabels en leidingen Beheer Risico Vaststelling IPvE/FO en verdere uitwerking Betrokkenheid omgeving Planning

Bijlage A: Uitkomsten ‘verdiepingsslag’ Bijlage B: Reactie Bewonersdelegatie Bijlage C: Reactie van gemeente op variant bewonersgroep Bijlage D: Variantenstudie Bijlage E: Verkeer en parkeren Bijlage F: Bomeninventarisatie

37 38 38 38 38 38 39 39 40 40 40 41 41 42

43 47 49 52 55 57

4 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

1. Inleiding In het jaar 2040 telt de stad Utrecht (volgens de laatste prognoses) ongeveer 455.000 inwoners en 70.000 extra arbeidsplaatsen. De gemeente vangt de groei van de stad zo veel mogelijk binnenstedelijk op. Tegelijkertijd zet de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (2021) deze groei in om de leefbaarheid van de stad te versterken. De gemeente wil daarbij voorzieningen, zoals winkels, scholen en parken, binnen 10 minuten lopen of fietsen bereikbaar maken. We maken de openbare ruimte aantrekkelijker door wegen anders in te richten, met meer ruimte voor groen, lopen, fietsen en verblijven. Herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde draagt hieraan bij en is een vervolg op de herinrichting van de Tolsteegsingel, Maliesingel en Wittevrouwensingel. In dit Integraal Programma van Eisen (IPvE) en Functioneel Ontwerp (FO) beschrijven we welke stappen gezet zijn om te komen tot een herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde.

Afbeelding: Luchtfoto van de Weerdsingel Oostzijde tussen Vaaltbrug en Bellamystraat.

1.1 Aanleiding

Door de groei van de stad en de wenselijke verschuiving van auto naar fiets neemt het fietsverkeer in en rond de binnenstad de komende jaren toe. Het Mobiliteitsplan 2040 voorziet een groei van het fietsverkeer met ca 70% tot 2040. We willen deze groei mogelijk maken door het spreiden van fietsers en door het aanbieden van een goed fietsnetwerk met veel keuzemogelijkheden in de routes. Met name de veelgebruikte fietsroute van Vredenburg naar het Lucasbolwerk, de zogeheten ‘binnenstadsas’, zal nog drukker worden als we geen alternatieven bieden. Vandaar dat we de drukte willen spreiden door de straten rondom de binnenstad comfortabel en herkenbaar te maken als fietsroute. We willen daarmee een van de belangrijke ambities uit het Mobiliteitsplan 2040 realiseren: het gebruik van de fiets als gezonde, schone en veilige vervoerwijze stimuleren. De straten aan de buitenzijde van de singel(s) zijn een belangrijke schakel in dit netwerk van fietsroutes in en rond de binnenstad. De afgelopen jaren zijn (delen van) de singels aangepakt. Een deel van de stadsbuitengracht aan de Catharijnesingel, die in 1968 is gedempt, is sinds 2020 weer uitgegraven.Daarnaast is het Zocherplantsoen aan de binnenzijde van de stadsgracht opgeknapt en is de turfkade langs de Wittevrouwensingel in gebruik genomen door pleziervaart.

5 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Principeschets van het netwerk aan fietsroutes rondom de binnenstad van Utrecht.

6 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

1.2 Doelstelling

Afbeelding: Fietsdrukte op de hoofdroute van het Centraal Station - over het Vredenburg - naar het Utrecht Science Park. Foto: Onbekend.

De Weerdsingel Oostzijde is onderdeel van de gehele herinrichting van het singelgebied aan de buitenzijde van de stadsbuitengracht. Herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde draagt bij aan de volgende doelen: • • • •

Ook zijn Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel aan de oostzijde van de binnenstad heringericht als ‘fietssingel’. Deze wegen buitenlangs de singel zijn met een groene inrichting meer in overeenstemming met de monumentaliteit gebracht en zijn met de brede fietsstroken in rood asfalt herkenbaar en comfortabel voor de fietser. We willen daarmee het gebruik van de fiets als gezonde, schone en veilige vervoerwijze stimuleren. De Weerdsingel Oostzijde is de volgende schakel in dit netwerk van fietsroutes ten noorden van de binnenstad. Bij de herinrichting van de singel is de inrichting van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel het voorbeeld. Door hierop aan te sluiten ontstaat er een continue groene singelstructuur die fietsers verleidt om óm de binnenstad heen te fietsen. Ze helpen het langzaam verkeersnetwerk fijnmaziger te maken met keuzemogelijkheden en daarmee het comfort te vergroten voor voetgangers en fietsers.

Fiets: verbeteren van de ruimte voor de fiets, vergroten van de kwaliteit, comfort en herkenbaarheid van de fietsroute als onderdeel van het fietsnetwerk om de binnenstad te ontlasten; Voetgangers: vergroten van de toegankelijkheid, de verblijfskwaliteit en de beleefbaarheid van de singelstructuur Groene structuur van de singel versterken en vergroten, rondje singel verbeteren, waar mogelijk voegen we groen toe. Openbare ruimte klimaatbestendig(er) maken

7 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

1.3 Projectgebied

Het projectgebied van dit IPvE en FO betreft het deel van de Weerdsingel Oostzijde, van de Hopakker tot de Vaaltbrug. Ter hoogte van de Vaaltbrug gaat de Weerdsingel Oostzijde over in de Wittevrouwensingel en sluit vervolgens aan op de Maliesingel en Tolsteegsingel. Het deel van de Weerdsingel Oostzijde tussen de Hopakker en Bemuurde Weerd Oostzijde wordt nu niet meegenomen maar zal in een later stadium worden opgepakt. Ontwerpkeuzes binnen dit gebied vragen om afstemming met aangrenzende ontwikkelingen. We ontwerpen de Weerdsingel Oostzijde toekomstbestendig en flexibel, zodat we kunnen inspelen op planvorming van straten/gebieden die nog mogelijk in ontwikkeling gaan (zoals de omgeving van de Weerdsluis). Afbeelding: Indicatie van het projectgebied voor herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde.

8 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

1.4 Beleidskader

Belangrijke opgaven die leidend zijn voor de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde komen voort uit Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (2021), Mobiliteitsplan Utrecht 2040 (2021) en Groenstructuurplan Utrecht (2017). Om onze groeiende stad voor de toekomst gezond en bereikbaar te houden, wordt in de openbare ruimte meer ruimte aan lopen en fietsen gegeven. We zorgen ook voor verbeteringen van de bereikbaarheid van landschappen rond de stad door (recreatieve) fietsroutes door het groen of langs het water aan te leggen. Daarnaast hebben we ambities om de kwaliteit en kwantiteit van het groen in de stad te verbeteren, omdat groen een bijdrage levert aan leefbaarheid, verblijfskwaliteit, biodiversiteit en het omgaan met klimaatverandering. Ook in de Omgevingsvisie Binnenstad 2040 (2021) kiest Utrecht voor meer groen. Dat betekent dat het Zocherplantsoen wordt uitgebreid door oevers en kades van de singel rondom de binnenstad om te vormen tot ‘singelpark’. Parkeer- en verkeersruimte maken daarbij plaats voor groen. De buitenruimte wordt alleen verhard als dat noodzakelijk is voor het gewenste gebruik en beheer. Daarnaast biedt het singelpark ruimte voor een groene wandeling rondom de binnenstad. Met de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde wordt hier invulling aan gegeven.

Overige beleidskaders die relevant zijn voor de herinrichting, zijn Visie Klimaatadaptatie Utrecht (concept), Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte (2016) en Utrecht Circulair 2020-2023 (2020). Een compleet overzicht van al het beleid staat in de Omgevingsvisie Utrecht. Deze is online in te zien op de website van de gemeente via www. omgevingsvisie.utrecht.nl.

1.5 Planproces

Voor het opstellen van dit concept-IPvE doorlopen we het Utrechts Planproces (UPP 3-4). Dit planproces ziet er als volgt uit: 1. 1. Integraal Programma van Eisen (IPvE): uitgangspunten van het project worden uitgewerkt en vertaald naar eisen waaraan het project moet voldoen. 2. 2. Functioneel ontwerp (FO): een eerste ontwerp van hoe we denken dat de straat er straks ongeveer uitziet. We leggen dit ontwerp voor aan bewoners om te horen wat ze ervan vinden, welke zorgen er zijn en of ze ideeën hebben om het project te verbeteren (participatie). 3. 3. Voorlopig ontwerp (VO): in dit ontwerp verwerken we de resultaten van de participatie als dat past bij de participatievraag en past binnen de mobiliteitsvisie. Het is een verdere uitwerking van het ontwerp op weg naar het definitieve ontwerp. Ook dit ontwerp leggen we vaak weer voor aan bewoners om weer zorgen en ideeën op te halen. 4. 4. Definitief ontwerp (DO): in dit ontwerp hebben we weer de resultaten van de participatie verwerkt. Verder brengen we in beeld wat er moet gebeuren, op straat en ondergronds. 5. 5. Uitvoering: we gaan het plan uitvoeren. 6. 6. Evaluatie: we kijken terug hoe het project is verlopen. Dat doen we binnen de gemeente en het liefst ook met bewoners. Zo kunnen we de projecten steeds verder verbeteren. Dit document beschrijft de stappen 1 en 2, het IPvE en het FO voor de Weerdsingel Oostzijde.

9 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Als start van dit proces hebben we eind 2019 tijdens een bewonersavond doelen, uitgangspunten en vervolgstappen voor de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde toegelicht. Tijdens die avond is een klankbordgroep opgericht. Daarin zijn bewoners verenigd die meedenken over en reageren op voorstellen. Tijdens het proces in de fase van het IPvE en FO is veelvuldig contact geweest met deze klankbordgroep over de uitgangspunten en de voorstellen voor (delen van) de Weerdsingel Oostzijde. Begin 2021 hebben enkele bewoners een petitie opgesteld waarin zij de gemeente oproepen om geen asfalt toe te passen en de rotonde bij de Noorderbrug te handhaven. Begin 2021 was er naar aanleiding van de petitie, die ruim 3700 keer (deels anoniem) is ondertekend, een gesprek tussen de verantwoordelijk wethouder en een bewonersdelegatie. In dit gesprek is besloten een zogenaamde inhoudelijke ‘verdiepingsslag’ te organiseren om te onderzoeken of deze bewoners en gemeente tot een gezamenlijk ondersteund voorstel kunnen komen. In de periode maart 2021 tot juni 2022 zijn diverse gesprekken gevoerd waarbij ook extern deskundigen zijn betrokken.

Alhoewel de bewonersdelegatie en gemeente op één lijn liggen als het gaat om de doelen die ze willen bereiken met herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde, is het niet gelukt om in de uitwerking tot overeenstemming te komen, met name over het gebruik van rood asfalt en het weghalen van de rotonde. Bijlage A geeft een overzicht van de gesprekken die in het kader van de verdiepingsslag gevoerd zijn. Met de bewonersdelegatie is afgesproken dat zij de mogelijkheid krijgen hun reactie toe te voegen aan voorliggend IPvE/FO. Die wordt toegevoegd aan de documenten zodra de bewonersdelegatie hun reactie heeft toegestuurd.

Door vrijgave van het IPvE/FO Weerdsingel Oostzijde willen we ook alle andere belanghebbenden de mogelijkheid geven hun reactie op het plan kenbaar te maken.

10 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

2. Locatie: Weerdsingel Oostzijde Afbeelding: De omwalling van de binnenstad rond 1755 met de Weerdsingel Oostzijde aan de rechterhand. Uit: collectie Het Utrechts Archief.

De Weerdsingel Oostzijde ligt aan de stadsbuitengracht rondom de historische binnenstad van Utrecht. De singel deed sinds de aanleg dienst als verdedigingslinie, wandelpark en verkeersring. Dit hoofdstuk geeft inzicht in de historische ontwikkeling van het singelgebied ten noorden van de binnenstad. Vervolgens wordt de huidige situatie in het projectgebied van de Weerdsingel Oostzijde beschreven.

2.1 Historische ontwikkeling

Tegenwoordig kennen we de singel als een stadsbuitengracht met oevers en kades rondom de historische binnenstad. De aanleg van de singel begon 900 jaar geleden, in 1122, kort nadat Utrecht stadsrechten kreeg. De eerste stadsverdediging bestond uit een aarden wal met een stadsgracht aan de buitenzijde. Verdedigingslinie De omwalling van de binnenstad is in de periode na 1200 voorzien van een stenen ommuring. De stadsvorming die met de omwalling is gerealiseerd had tot gevolg dat er in Utrecht voornamelijk binnen de stadsmuren werd gebouwd. Zo kreeg de binnenstad zijn huidige vorm en die vorm is sindsdien nauwelijks veranderd. De stadsbuitengracht met direct daarlangs een metershoge stadsmuur markeerde de harde grens tussen stad en buitengebied. Toch ontwikkelde er zich twee middeleeuwse ‘voorsteden’ buiten de stadsmuren: de Bemuurde Weerd in het noorden en het Ledig Erf in het zuiden. Na 1500 is de omwalling omgevormd tot een verdedigingslinie met bolwerken. In de periode die daarop volgde werd de verdedigingslinie regelmatig vernieuwd. Zo moest de stadsommuring drastisch worden aangepast vanwege de uitvinding van het kanon. Op diverse plekken werd de stadsmuur ter plaatse van de eerdere muurtorens rond 1540 versterkt met forse bastions; de stadsgracht werd daartoe op die plaatsen verlegd.

11 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: De singel ter hoogte van de Weerdsingel Oostzijde (rechts) met uitbreiding van de binnenvaart in 1875. Uit: collectie Het Utrechts Archief.

Afbeelding: De Weerdsingel Oostzijde (links) deed dienst als kade in 1905. Uit: collectie Het Utrechts Archief.

Wandelpark In de 19e eeuw verloren de oude verdedigingswerken hun functie na de voltooiing van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Niet lang daarna ontstond het idee de stadsmuren te slopen voor de aanleg van een wandelpark. In 1829 presenteerde J.D. Zocher het plan voor een glooiend wandelpark (tegenwoordig het Zocherplantsoen genoemd) op de vroegere omwalling aan de zuidzijde van de binnenstad. Aan de singel verschenen bijzondere woonhuizen (voor de welgestelden) langs de stadsrand. De noordkant kreeg een steniger karakter. Daar moesten de wallen plaatsmaken voor de uitbreiding van de stadshaven. Langs de Wittevrouwensingel werden kades aangebracht aansluitend bij het aangrenzende ‘werkgebied’, met industrie, pakhuizen en woonhuizen voor handelaren. Het water van de Grift en de Stadsbuitengracht zorgde voor een goede bereikbaarheid. Aan de kades werden goederen geladen en gelost. Namen als Hooikade en Turfkade verwijzen daar nog naar. Aan het eind van de 19e eeuw werd een deel van de binnenstad voor het eerst ook een winkelgebied. De bruggen over het water van de Weerdsingel, zoals de Noorderbrug (ca 1878) en de Van Asch van Wijcksbrug (ca 1939/1940) verbonden de binnenstad met de nieuwe wijken buiten de binnenstad.

12 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Zicht op de Weerdsingel Oostzijde vanaf de singel. Foto gemaakt omstreeks 1920. Uit: collectie Het Utrechts Archief.

Afbeelding: De Noorderbrug verbindt de Weerdsingel Oostzijde met de Binnenstad. Foto gemaakt omstreeks 1920. Uit: collectie Het Utrechts Archief.

13 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: De situatie voor- (1934) en na (1936) aanleg van de rotonde op de Weerdsingel Oostzijde ter hoogte van de Noorderbrug. Uit: collectie Het Utrechts Archief

Verkeersring In de loop van de 20e eeuw verdween de bedrijvigheid ten noorden en oosten van de binnenstad. Deze maakten plaats voor grotere uitbreidingsgebieden buiten de stadsbuitengracht. Utrecht ontwikkelde zich vooral door de aanleg van spoorwegen en de groei van winkelgebieden. Ook de infrastructuur werd aangepast aan de groeiende stad. Straten werden verbreed om de toenemende verkeerstromen in de stad beter te kunnen laten verlopen, zoals de Lange Viestraat en de Nobelstraat. Op de Weerdsingel reed begin 20e eeuw een tram tussen de Vaaltbrug en Noorderbrug. De groene oevers van de stadsbuitengracht moesten ruimte maken voor wegverbredingen en parkeervakken, die nodig waren voor het toenemend autoverkeer. Ook bomen aan de bebouwingszijde moesten wijken voor meer verkeersruimte. Het is niet duidelijk of er aan deze zijde sprake was van een ‘continue boomstructuur’. Bij de Noorderbrug werd rond 1935 een rotonde aangelegd om de samenkomst van het verkeer uit de Koekoekstraat, Duifstraat en Kievitstraat te organiseren.

14 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

2.2 Huidige situatie

De Weerdsingel Oostzijde is onderdeel van het singelgebied. Het singelprofiel tussen de gevels aan weerszijden van de stadsbuitengracht is aangewezen als ‘Rijksmonument Stadsbuitengracht’. Daarnaast is het projectgebied onderdeel van ‘Beschermd Stadsgezicht Binnenstad’. Aan de Weerdsingel bepalen bijzondere gebouwen ook vandaag de dag het straatbeeld. De gebouwen doen dienst als woning, bedrijf of kantoor. De woningen tussen de Hopakker en Bellamystraat zijn voorzien van een voortuin. Daarnaast zijn diverse woningen voorzien van een geveltuin. Op enkele locaties zijn plantenbakken geplaatst, zoals bij de kruising met de Kievitstraat. De rijbaan is ongeveer 6,50 m breed en kent twee fietsstroken en een middenstrook. Er bevindt zich een trottoir aan de woningenzijde die in breedte varieert. Het profiel heeft veel kenmerken van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel. Het verschil is dat de Weerdsingel minder autoverkeer kent en slechts voor Afbeelding links: Vogelvlucht van Weerdsingel Oostzijde ten noorden van de Binnenstad.

Afbeelding rechts: Huidige situatie van de rijbaan op de Weerdsingel Oostzijde met zicht op de rotonde bij de Noorderbrug.

éénrichtingsverkeer door auto’s wordt gebruikt. Vanaf de Van Asch van Wijcksbrug is de rijrichting voor autoverkeer oostwaarts naar de Noorderbrug. Vanaf de Vaaltbrug is de rijrichting westwaarts naar de Noorderbrug. Op de gehele weg geldt een maximumsnelheid van 30 km/u. Er rijden ongeveer 1250 auto’s per etmaal op de Weerdsingel Oostzijde. Bij de Noorderbrug wordt de kruising van de singel met de zijstraten vormgegeven door een rotonde. De overige zijstraten zijn voorzien van een uitritconstructie. Het verkeer op de Weerdsingel heeft voorrang op de zijstraten. Er rijden tussen de 2300 en 3700 fietsers per etmaal over de Weerdsingel. Modelberekeningen laten zien dat dit in de toekomst meer wordt. De Weerdsingel Oostzijde maakt geen deel uit van een buslijn- of goederenverkeerroute. In totaal zijn er 54 autoparkeerplaatsen en 77 fietsstalplaatsen aanwezig in het plangebied.

15 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Langs de Weerdsingel Oostzijde is er weinig tot geen (groene) ruimte aan de stadsbuitengracht. De singel is hier op zijn smalst omdat deze vroeger deels een functie had als handelskade. Op dit deel van de singel lopen alleen het water en de taluds (of kades ter hoogte van de aansluiting op de Wittevrouwensingel) door. In de oever staan verspreid bomen, met esdoorn, linde, eik en iep als belangrijkste soorten. Ondanks de beperkte ruimte ligt er een smal pad op delen van het talud langs de stadsbuitengracht.

16 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeeldingen boven: Langs de gevel van de Weerdsingel Oostzijde is een breed trottoir aanwezig. Er bevinden zich voortuinen tussen de Van Asch van Wijcksbrug en de kruising bij Hopakker.

Afbeeldingen onder: De Weerdsingel Oostzijde bestaat uit verschillende wegdelen. De rijloper en de fietsstroken zijn uitgevoerd in gebakken klinkers.

17 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeeldingen boven: Er is op delen van het talud langs de singel een smal pad aanwezig. De bomen langs de Weerdsingel hebben weinig ruimte

Afbeeldingen onder: Er is een rotonde aanwezig nabij de Noorderbrug met de aansluiting op Koekoekstraat en Kievitstraat. Beide zijstraten zijn ingericht als ‘fietsstraat’.

18 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

2.3 Relevante ontwikkelingen

Afgelopen periode is op de Weerdsingel Oostzijde in verschillende stappen de riolering vervangen en een nieuw hemelwaterriool aangelegd. Het nieuwe hemelwaterriool vangt het regenwater van de straat op en houdt dat vast in de bodem.Daarnaast is in 2021 technisch onderhoud gepleegd aan de Van Asch van Wijcksbrug. Ontwerpkeuzes binnen het projectgebied vragen om afstemming met aangrenzende projecten. De meest relevante ontwikkelingen die relatie hebben met de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde komen hieronder aan bod. Gebiedsopgave omgeving Weerdsluis In 2022 wordt gestart met een gebiedsopgave voor de omgeving Weerdsluis, met als doel om de locatie meer verblijfskwaliteit te geven, de historische functie als entree naar de binnenstad te accentueren en daarbij de langzaam-verkeersverbinding van oost naar west te verbeteren. In het coalitieakkoord Utrecht 2022-2026 is opgenomen dat er geen brug komt over de Weerdsluis. Fietsverbinding ‘Om de Noord’ Naast de fietsverbinding over de singel rondom de historische binnenstad werken we aan de fietsverbinding ‘Om de Noord’. Dit is, na de Weerdsingel, de tweede schil van fietsroutes aan de noordkant van de binnenstad. Beide routes samen zorgen voor een beter fietsnetwerk, spreiding van fietsers en daarmee minder drukte in de binnenstad.

De fietsroute ‘Om de Noord’ loopt vanaf de Amsterdamsestraatweg via de Herenweg, de Kaatstraat en de Adelaarstraat, via de Johannes de Bestraat en Menno van Coehoornstraat naar het Griftpark. Ten oosten van het Griftpark sluit de route aan op de fietsroute via de Alexander Numankade en F.C. Dondersstraat naar de Biltstraat en op de doorfietsroute naar Amersfoort.

19 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

3. Ambitie Het monumentale singelgebied is van grote waarde voor de identiteit van Utrecht. Daarnaast is de singel een belangrijke schakel in het fietsnetwerk ten noorden van de binnenstad. Opwaardering van het de Weerdsingel Oostzijde versterkt die betekenis en voegt nieuwe kwaliteit toe. De belevings- en verblijfskwaliteit van dit unieke gebied voor voetgangers verbetert. Ook draagt herinrichting van de singel bij aan een herkenbare en comfortabele fietsroute rondom het centrum. Singelpark De Utrechtse singel heeft betekenis voor zowel de binnenstad als de omliggende wijken. Het is niet meer de begrenzing van het centrum, maar de overgang van de historische binnenstad naar de poortgebieden (Bemuurde Weerd en Ledig Erf) en de stadsdelen daarbuiten. Daarnaast is de singel een belangrijke (hoofd) groenstructuur die aansluit op andere parken in de stad, zoals Moreelsepark, Griftpark en Maliebaan. De oevers en kades van de singel worden veel gebruikt door inwoners voor wandelen en hardlopen. De singel kan groener worden en meer samenhang krijgen, zodat het nog meer (recreatieve) betekenis krijgt voor de stad. Van oudsher is het zuidelijke deel van de singel ingericht als een ruim park met kenmerkende glooiingen op de bolwerken, terwijl de beperkte ruimte langs de singel in het noorden voor een deel de functie had van handelskade.

Aan de noordkant zijn er stukken singel waarbij alleen het water en de taluds of kades doorlopen. Door het verbreden en verbinden van de oever op de Weerdsingel Oostzijde ontstaat er een aaneengesloten singelstructuur met een doorlopend wandelpad. Ter hoogte van de Noorderbrug wordt het singelpark aan de buitenzijde van de singel vergroot, zodat er een groene verblijfsruimte ontstaat die doet denken aan het in 2021 heringerichte Malieblad. De rotonde maakt daarbij plaats voor een eenvoudige kruising met duidelijke voorrang.

Om het groen meer samenhang te geven en de parkbeleving te versterken sluit de inrichting van de oever ter hoogte van de Weerdsingel Oostzijde aan op de rest van de Singel. Deze bestaat uit doorlopende wandelpaden, gevarieerde beplanting en mooi parkmeubilair. De herinrichting zet in op zo min mogelijk verharding en zo veel mogelijk groen en beleving van het water. Dit maakt de openbare ruimte van de Weerdsingel Oostzijde beter bestand tegen een warmer klimaat en zorgt voor extra waterbergend vermogen. Fietsroute langs de singel De singel is voor fietsers een belangrijk onderdeel van de fietsroute langs de binnenstad. De singel heeft voor de fiets als belangrijkste meerwaarde dat de fietser zich kan oriënteren op het water en de drukke binnenstad kan ontwijken. Bij de nieuwe inrichting van de Weerdsingel Oostzijde staan voetganger en fietser centraal. Op de rijbaan delen auto en fietser de ruimte. Het (auto)verkeer op de singel moet het tempo aanpassen aan de fietser. Autoverkeer dat op wil schieten, voelt zich na de herinrichting (nog) minder thuis op de singels en zal vaker kiezen voor een route buiten de binnenstad. De wegindeling van het nieuwe straatprofiel maakt autoverkeer in één richting mogelijk, zoals nu ook het geval is. De rijbaan kan worden versmald van 6,50 meter naar 4,80 meter.

Door het minder breed uitvoeren van de rijbaan ontstaat ruimte voor vergroening langs de oever, waardoor het singelpark kan worden verbreed. Ook zorgt de versmalling van de rijbaan voor een betere oversteekbaarheid voor voetgangers, lagere snelheid van het autoverkeer en een begrijpelijke situatie voor elke verkeersdeelnemer.

20 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Impressie van de toekomstige aansluiting van de Wittevrouwensingel op de Vaaltbrug.

De kruisingen op de Weerdsingel Oostzijde worden zo compact mogelijk vormgegeven. Het verkeer op de Weerdsingel Oostzijde heeft, net als het verkeer op de Tolsteegsingel, Maliesingel en Wittevrouwensingel, voorrang op het verkeer uit de zijstraten. Dit komt de herkenbaarheid, continuïteit en het fietscomfort op de kruisingen ten goede. Fietsers hoeven op de singel niet langer te wachten op verkeer van rechts, waardoor het aantrekkelijker wordt buitenom de binnenstad te fietsen. De aansluiting op de Hopakker blijft voorlopig een gelijkwaardige kruising (rechts heeft voorrang). Mogelijk wordt in de toekomst de voorrangssituatie op de kruising met de Hopakker herzien en krijgt ook hier het verkeer op de Weerdsingel Oostzijde voorrang op verkeer uit zijstraten. We zetten in op versterking van de ruimtelijke continuïteit van de singel met een eenduidig profiel en geordende functies. Zo staan auto’s geparkeerd en fietsen gestald op niveau van het trottoir. Dit zorgt ervoor dat auto’s netter parkeren, en niet half op de fietsstrook staan. Te kiezen materialen en meubilair komen overeen met wat er is toegepast op de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel. Op de rijbaan is hier rood asfalt gecombineerd met een verharding van gebakken klinkers.

We behouden de singelmasten (lichtmasten), omdat deze aansluiten bij de aanwezige monumentale karakteristieken van het singelgebied als geheel.

21 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Impressie van de toekomstige wegindeling van de Weerdsingel Oostzijde.

22 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

4. Uitgangspunten Ambitie voor de Weerdsingel Oostzijde is een herinrichting die zorgt voor vergroting van het singelpark, meer ruimte voor wandelaars en een herkenbare, comfortabele fietsroute. In dit hoofdstuk zijn uitgangspunten van de herinrichting uitgewerkt en vertaald naar eisen en wensen waaraan het FO moet voldoen.

4.1 Algemeen

De herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde als onderdeel van het singelgebied is een integrale ruimtelijke opgave. Binnen deze opgave staan de principes ‘samenhang’, ‘herkenbaarheid’ en ‘continuïteit’ centraal. Bij de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde wordt aangesloten op de heringerichte delen van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel. De oever van de stadsbuitengracht is onderdeel van een aaneengesloten Singelpark. Deze wordt uitgebreid ter hoogte van de Noorderbrug, ten koste van verkeersruimte ter plaatse van de rotonde.

4.2 Mobiliteit

Voetgangers en mensen met een beperking • De trottoirs aan de gevelzijde hebben een obstakelvrije breedte tussen de erfgrens en de functiezone van minimaal 2 meter, gemeten vanaf de gevel(tuin) of aanwezige trap. • De aansluiting van zijstraten wordt op niveau van het trottoir aangelegd naar voorbeeld van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel (‘uitritconstructie’). • Langs de verbrede groene oever langs de singel (stadsbuitengracht) wordt een wandelpad van minimaal 0,8 meter breed aangelegd. • Tussen de kruisingen zijn voldoende informele oversteekmogelijkheden aanwezig om het wandelpad langs de singel te bereiken.

Fietsverkeer • De Weerdsingel Oostzijde is een hoofdfietsroute (rijbaan uitgevoerd in rood asfalt) zonder obstakels en krijgt een zo soepel mogelijke inrichting. De route is comfortabel en herkenbaar, vergelijkbaar met andere singeldelen. • Het fietsverkeer op de singelroute heeft voorrang op het kruisend en/of invoegend verkeer, dus ook voorrang op de fietsroute Kievitstraat/van Humboldtstraat. Gemotoriseerd verkeer • Automobilisten gebruiken dezelfde rijweg als fietsers. Er geldt een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. • Het wegprofiel na de herinrichting past goed voor autoverkeer in één richting. De huidige verkeerscirculatie wordt gehandhaafd. • De rijbaan wordt zo smal mogelijk om daarmee: (1) duidelijk te maken dat de fietser de belangrijkste gebruiker is; (2) de snelheid voor autoverkeer te verlagen; (3) de oversteek voor voetgangers van trottoir naar wandelpad kort te houden; (4) de groene oever langs de singel te verbreden. • De Weerdsingel is geen onderdeel van een bevoorradingsroute. De weg moet wel toegankelijk blijven voor vrachtverkeer, zoals verhuis- en vuilniswagens. • De Weerdsingel Oostzijde is geen onderdeel van een hoofdroute voor nood- en hulpdiensten. De bereikbaarheid moet wel worden gegarandeerd. Auto- en fietsparkeren • Autoparkeren (in langsparkeervakken) en fietsparkeren vindt plaats in de ‘functiestrook’ op het niveau van het trottoir.

In de volgende ontwerpfasen (VO en DO) worden de definitieve plekken bepaald. • Het bestaande aantal autoparkeerplaatsen blijft ongeveer gelijk.

23 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Voorbeeld van een vergroting van het Singelpark bij het Malieblad.

•

• •

Het aantal laadpunten voor elektrische auto’s en het aantal deelautoplekken blijft gelijk aan de huidige situatie. Eventuele uitbreiding zal aansluiten op de ‘Plaatsingsleidraad en inrichtingskader publieke laadinfrastructuur. Het parkeren van auto’s en fietsen in de groenstrook langs de stadsbuitengracht is niet toegestaan. Zie uitgangspunten over groen en bomen (4.3). De zone voor betaald autoparkeren (A2) blijft ongewijzigd.

4.3 Groen en bomen

De singel is onderdeel van de hoofdgroen- en hoofdbomenstructuur in de stad. Deze structuur wordt zoveel mogelijk behouden en waar mogelijk versterkt. • • • • •

De oever van de singel wordt verbreed en voorzien van een wandelpad door het groen. In de fase van VO en DO wordt de precieze inrichting als onderdeel van het Singelpark uitgewerkt. De bestaande bomen op de oever van de stadsbuitengracht worden behouden. Er is ruimte voor de aanplant van extra bomen op de oever nabij de Noorderbrug. Ter bescherming van de oever worden voethekken (terug) geplaatst. Dit voorkomt dat er in het groen langs de singel geparkeerd wordt. Geveltuinen zijn mogelijk als een obstakelvrije ruimte (van minimaal 1,2 meter) gegarandeerd is en beheer bij omwonenden ligt. Waar mogelijk worden in de functiestrook op het niveau van het trottoir groenvakken toegepast ter onderbreking van auto- en fietsparkeerplaatsen. In de fase van VO en DO worden de definitieve plekken hiervoor bepaald.

24 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeeldingen: Voorbeeld van materialen en lichtmasten passend bij aanwezige monumentale karakteristieken van het singelgebied.

4.4 Openbare ruimte

De herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde moet voldoen aan Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte en Handboek Openbare Ruimte. Voor de historische binnenstad (binnenzijde van de singel) geldt kwaliteitsniveau ‘Allure’. Het voorgeschreven kwaliteitsniveau voor de het plangebied aan de buitenzijde van de singel is ‘Domstad Bijzonder’. Verharding en meubilair Het materiaalgebruik van de Weerdsingel Oostzijde wordt afgestemd op de heringerichte delen van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel. Het gebruik van rood asfalt voor de fietsstroken is een uitgangspunt, evenals het handhaven van de huidige singelmasten voor de verlichting. • De rijloper (met uitzondering van fietsstroken) en trottoirs worden uitgevoerd gebakken klinkers. Fietsstroken worden uitgevoerd in rood asfalt. Uit andere projecten weten we dat rood asfalt ertoe leidt dat meer fietsers deze route weten te vinden. • De singelmasten (lichtmasten) blijven staan. Waar nodig worden de singelmasten verplaatst of toegevoegd. • Voor de inrichting van het singelpark en het wandelpad langs de singel geldt dat de halfverharding en maatvoering aansluit bij wat verderop aanwezig is. De wandelpaden sluiten logisch aan op de verharding van de bruggen.

25 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Voorbeeld van een informeel wandelpad door het groen ter hoogte van de Maliesingel en Tolsteegsingel.

Afbeelding: Voorbeeld van de aansluiting van voetpad in het Singelpark op het landhoofd van de Wittevrouwenbrug.

Klimaat Na herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde is de openbare ruimte beter bestand tegen de gevolgen van klimaatsverandering door: • De openbare ruimte alleen te verharden als dat noodzakelijk is voor het gewenste gebruik en beheer. Overbodige verharding wordt verwijderd. • Looproutes te begeleiden met groen en bomen, zodat men op een hete dag regelmatig in de schaduw kan lopen en hittestraling uit verharding wordt beperkt. • Koele verblijfsgelegenheid in de schaduw te maken door het toevoegen van grote bomen en groen. • Hemelwater eerst te infiltreren in de bodem voordat deze wordt geloosd op de stadsbuitengracht. Constructies en bruggen • In de VO en DO fase wordt aanpassing van de indeling van stroken op het brugdek van onder andere de Noorderbrug onderzocht. Aan weerszijden van de Noorderbrug en de van Asch van Wijcksbrug wordt opstelruimte gereserveerd voor hijskranen voor het uitnemen van de bruggen.

26 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

4.5 Ondergrond

Kabels en leidingen Bestaande kabels en leidingen worden zoveel mogelijk behouden. Er worden geen grote knelpunten met de bestaande kabels en leidingen verwacht. In de fase van VO en DO wordt onderzocht of aanvullende nutsvoorzieningen in het plangebied nodig zijn. Afvalinzameling Op dit moment is er één ondergrondse afvalcontainer aanwezig in het plangebied. Deze wordt verplaatst en ingepast in de ‘functiestrook’. In de fase van VO en DO wordt de definitieve locatie bepaald. Aanvullende technische informatie Aanvullende informatie met betrekking tot onder andere bodemkwaliteit is opgenomen in hoofdstuk 6.

27 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

5. Ontwerptoelichting Op basis van de uitgangspunten in hoofdstuk 4 is een functioneel ontwerp (FO) uitgewerkt. Dit is een eerste ontwerp van hoe we denken dat de straat er straks ongeveer uitziet. Het FO wordt hieronder aan de hand van een kaartuitsnede(n) en principeprofiel(en) beknopt toegelicht. Afwijkingen ten opzichte van de uitgangspunten worden expliciet benoemd.

5.1 Algemeen

De inrichting van de Weerdsingel Oostzijde past bij het gewenste gebruik en haar unieke karakter. Er komt meer ruimte (fysiek en gevoelsmatig) voor voetgangers en fietsers. Daarnaast wordt het singelpark vergroot. De beleving van het water, de karakteristieke bebouwing, de monumentale uitstraling van de singel én de openbare ruimte dragen bij aan de gewenste verblijfswaarde. De inrichting zorgt voor een herkenbare, veilige en comfortabele singelroute voor de fiets. De singelroute wordt minder aantrekkelijk voor doorgaand autoverkeer.

28 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Plankaart herinrichting Weerdsingel Oostzijde.

29 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

30 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

5.2 Profiel

In de bochten zal het wegprofiel iets breder zijn dan 4,8 meter. Door de relatief scherpe bochten is een bochtverbreding in het profiel noodzakelijk, zodat een fietser en bijvoorbeeld een vuilniswagen tegelijk de bocht veilig kunnen delen. Ondanks de bochtverbreding ontstaat ook hier ruimte om het groen aan de waterkant te verbreden en het wandelpad te verbeteren.

Bij de profielkeuze is een zorgvuldige afweging gemaakt. De weg moet functioneren als comfortabele doorgaande fietsverbinding en bestemmingsverkeer een goede ontsluiting bieden. De nieuwe inrichting van de Weerdsingel Oostzijde gaat uit van het principe dat de fietser de hoofdgebruiker is en de automobilist zich daarin voegt. De omvang van het autoverkeer op de Weerdsingel Oostzijde is laag vergeleken met andere singeldelen. Zwaar verkeer (vrachtverkeer, vuilniswagens, verhuiswagens) maakt beperkt gebruik van deze route. De grootste gebruikersgroep zijn nu de fietsers, en dat wordt in de toekomst nog sterker.

Tussen het trottoir en de rijbaan komt een multifunctionele functiestrook om autoparkeren en lichtmasten in te passen als onderdeel van het trottoir. De breedte van deze strook is ongeveer 2,2 meter. De waterkant is en blijft parkeervrij.

De belangrijkste kenmerken van het FO zijn: • Versmald profiel met prioriteit voor de fietser • Continuïteit in het profiel als singelpark en als fietsroute • Verbreding van de groenstrook aan de waterkant • Een wandelpad aan de waterkant

De gekozen wegindeling van het straatprofiel op de Weerdsingel past bij de lage intensiteit van het autoverkeer en maakt autoverkeer in één richting mogelijk. Het wegprofiel wordt 4,8 meter breed. Rijlopers voor fietsers liggen binnen dit wegprofiel en zijn 2 meter breed, zodat twee fietsers naast elkaar twee fietsers of één auto uit de tegenrichting makkelijk kunnen passeren Tussen de rijlopers voor de fiets ligt een smalle middenstrook, van 0,80m, uitgevoerd in een goed overrijdbare klinkerverharding. De ruimte die vrijkomt door het versmallen van het wegprofiel, van 6,5 meter naar 4,8 meter, wordt gebruikt om groenruimte aan de stadsbuitengracht toe te voegen. Hierdoor wordt het singelpark versterkt, verbeteren de groeiomstandigheden van de bomen en is er ruimte voor het verbeteren van het wandelpad en de doorgaande wandeling.

Alle aansluitende woonstraten worden aangesloten door middel van een uitritconstructie. Alle verkeersdeelnemers op de singel, ook de voetgangers, hebben hiermee voorrang op de zijstraten. De bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten is gegarandeerd. Het profiel van de straat biedt hiervoor voldoende ruimte.

31 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding links: Dwarsprofiel herinrichting Weerdsingel Oostzijde van het wegdeel tussen Vaaltbrug en kruising Noorderstraat/ Koekoekstraat.

32 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

5.3 Kruising Noorderstraat/Koekoekstraat

Om de ruimtelijke continuïteit van de singel te versterken en het fietscomfort te vergroten maakt de rotonde op de Weerdsingel Oostzijde plaats voor een compacte kruising. De huidige rotonde is een ruim bemeten, verkeerskundige kruispuntvorm die op deze locatie en met de verwachte verkeershoeveelheden (veel fietsers, relatief weinig autoverkeer) eigenlijk een te zwaar middel is. De huidige rotonde wordt op rustige momenten ook wel eens ‘verkeerd’ gebruikt: auto’s die linksom naar de eerstvolgende afslag rijden, fietsers die linksom fietsen. De toekomstige verkeersintensiteiten van fiets en auto kunnen ook worden verwerkt met een inrichting die minder ruimte vraagt en minder gericht is op autoverkeer. De rotonde is aangelegd in de jaren ‘50, een tijd waarin het denken vooral gericht was op het doorstromen van autoverkeer. Uitgangspunt was toen dat de auto soepel moest kunnen doorrijden, ook in het hart van de stad. Inmiddels is deze manier van denken verschoven en zetten we in de woonomgeving de voetganger en de fietser voorop. De aansluiting bij de Noorderbrug is de enige kruising langs de singel in de vorm van een rotonde. De rotonde neemt veel ruimte in, kent veel verharding en straalt niet uit dat voetgangers en fietsers de belangrijkste gebruikers zijn. Op de huidige rotonde lopen de fietsstroken niet door.

Bij het vervangen van de rotonde door een voorrangskruising ontstaat ruimte voor verblijven en voor groen. Een voorrangskruising is verkeersveilig vorm te geven, ook met beide eenrichtingstraten voor autoverkeer. In bijlage C is een variantenstudie voor de locatie Noorderbrug opgenomen. We kiezen er op deze locatie voor om de rotonde te vervangen door een compacte kruising die verkeerskundig even goed functioneert als een rotonde, maar meer ruimte oplevert voor groen. Dat is eenzelfde oplossing als langs

andere singeldelen, en draagt daarmee bij aan uniformiteit, continuïteit, herkenbaarheid en vergroening. Door het verwijderen van de rotonde kan het historische bolwerk worden geaccentueerd en ontstaat er meer (groene) verblijfsruimte aan de stadsbuitengracht, waarmee het singelpark wordt vergroot en het wandelpad door het groen kan worden doorgetrokken. Op de trottoirs aan de gevelzijde is ruimte voor het toevoegen van plantvakken. Dat werken we in de fase van het VO verder uit.

33 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Uitsnede van de plankaart voor de herinrichting van de kruising Noorderstraat/ Koekoekstraat.

34 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

5.4 Kruising Hopakker/Van Asch van Wijcksbrug

De Weerdsingel Oostzijde sluit aan op de Hopakker. In de huidige situatie is dit een gelijkwaardige kruising met ‘voorrang van rechts’. Dat blijft zo. Om de verkeerssituatie overzichtelijker, compacter en duidelijker te maken doen we een aantal kleine aanpassingen in het gebruik van materialen op de kruising, waaronder het verwijderen van een doorlopende bandenlijn.

5.5 Aansluiting Wittevrouwensingel (Vaaltbrug)

De Vaaltbrug vormt de overgang van de Wittevrouwensingel naar de Weerdsingel Oostzijde. De Wittevrouwensingel heeft een rijbaan van 6,5 meter breed. Deze rijbaanbreedte gaat op de Weerdsingel Oostzijde over in 4,8 meter. De rijbaan voor auto en fiets op de Vaaltbrug zelf is 4 meter breed. Om de aandacht op de positie van de fiets ten opzichte van het autoverkeer te benadrukken wordt het asfalt van de rijloper voor de fiets op de Wittevrouwensingel doorgezet tot over de brug. De deklaag op de brug wordt uitgevoerd in rood asfalt. De klinkerverharding in de rijloper van de Wittevrouwensingel loopt taps toe en eindigt een aantal meter voor de brug. De rijlopers voor de fiets gaan naadloos door op de brug. Met het aan beide zijden beëindigen van de middenstrook in klinkers wordt de positie van de fietser op de singel en de brug geaccentueerd.

5.6 Verkeer

Voetgangers Het trottoir aan de zijde van de bebouwing is minimaal 2 meter breed, vrij van obstakels. Gevelverspringingen worden niet gevolgd. Daarbij is rekening gehouden met een eventuele geveltuin (van maximaal 0,6 meter). Voetgangers op het trottoir hebben voorrang op verkeer uit de zijstraten door het toepassen van uitritconstructies. Het trottoir op het gedeelte tussen de Bellamystraat en de Hopakker blijft even breed als nu. We zorgen ervoor dat de looproute aan beide

zijden logisch op elkaar aan blijft sluiten. Op plekken waar veel ruimte is, wordt het trottoir met ongeveer 0,5 meter versmald. Hiermee verminderen we volgens het principe ‘groen tenzij’ de overmaat aan verharding. De ruimtewinst die hierdoor ontstaat benutten we om de oever van de singel te verbreden. De paden (uitgevoerd in halfverharding) sluiten zorgvuldig aan op de bruggen. In de fase van het VO en DO wordt de inrichting van de oever uitgewerkt in samenhang met de ontwerpprincipes voor het Singelpark. Fietsers De fietsers krijgen ruimte en comfort op rijlopers van 2 meter breed van rood asfalt. Het materiaalgebruik sluit aan op het al heringerichte deel van de Wittevrouwensingel, Maliesingel en Tolsteegsingel. De middenstrook wordt goed overrijdbaar, zodat fietsen over deze strook geen belemmering oplevert. Parkeren De parkeerplaatsen worden ingepast in de functiestrook. Er worden in totaal 53 autoparkeerplaatsen gerealiseerd voor auto’s. Dit is inclusief de 3 ‘bijzondere’ parkeerplaatsen voor 1 deelauto en 2 elektrische deelauto’s. Daarnaast worden mogelijk enkele parkeerplaatsen voorzien van een openbare laadpaal. De parkeerplekken komen op trottoirniveau te liggen. Dit bevordert een rustig, overzichtelijk straatbeeld. Ervaring leert dat parkeren op trottoirniveau over het algemeen ‘netjes’ gebeurt, zonder uitstekende wielen of bumpers over de fietsstrook.

Parkeren op trottoirniveau heeft ook als kenmerk dat op het moment dat er niet geparkeerd wordt, de ruimte als verblijfsruimte bij het trottoir gevoegd kan worden. Ook leidt parkeren op trottoirniveau tot ‘optische versmalling’, wat bijdraagt aan vermindering van snelheid van het verkeer. Het uitgangspunt is dat het huidige aantal fietsparkeerplaatsen (77 stuks) minimaal gelijk blijft. In fase van het VO en DO worden de precieze plekken in de functiestrook bepaald.

35 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

5.7 Groen en bomen

De bestaande boom- en groenstructuur wordt behouden en waar mogelijk verbeterd. Met name bij de Noorderbrug is ruimte voor het versterken van het singelpark en wordt het aantal m2 groen bijna verdubbeld. Ook langs de rest van het profiel wordt het groen aan de singelzijde verbreed. Op het trottoir is ruimte voor het toevoegen van plantvakken in de functiestrook. In totaal komt er ongeveer 1100 m2 groen bij. Dat is 33% meer dan in de huidige situatie. In de fase van het VO en DO wordt aandacht besteed aan de groeiomstandigheden van de bomen. Daarnaast wordt de inpassing en invulling van de plantvakken op het trottoir bepaald.

36 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Oppervlakte groen in de huidige situatie is ongeveer 3200 m2.

Afbeelding: In de nieuwe situatie neemt de oppervlakte groen met ongeveer 33% toe naar ongeveer 4300 m2.

37 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

6. Technische onderzoeken Er liggen verschillende onderzoeken ten grondslag aan de beoogde herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde. Dit hoofdstuk beschrijft welke onderzoeken er zijn gedaan en welke vervolgonderzoeken nog nodig zijn.

6.1 Monumenten en Archeologie Afbeelding rechts: Uitsnede uit de archeologische waardenkaart van de gemeente Utrecht. Het plangebied valt in het rode gebied met hoge verwachting.

Afbeelding links: Kaartuitsnede van de monumenten en beschermde stads- en dorpsgebieden. Het plangebied is beschermd ligt in beschermd singelgebied.

Monumenten Het plangebied van de Weerdsingel Oostzijde ligt in beschermd singelgebied. De bescherming betreft het gehele singelgebied van gevel tot gevel. Hiertoe behoren ook de parkopzet en de overblijfselen van verdedigingswerken. Vanwege de ligging van het projectgebied in het Rijksmonument Stadsbuitengracht en Beschermd Stadsgebied Binnenstad is een omgevingsvergunning (voorheen ‘monumentenvergunning’) nodig voor de herinrichting. Deze wordt in de volgende fase aangevraagd.

Archeologie Volgens de archeologische waardenkaart is er in het plangebied sprake van een hoge archeologische verwachting. Daarom zal er in de vervolgfase, afhankelijk van het voorgenomen grondverzet, een vergunning worden aangevraagd.

38 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

6.2 Geluid

De Weerdsingel Oostzijde is tussen de Van Asch van Wijcksbrug en de Wittevrouwensingel een klinkerweg met een maximumsnelheid van 30 km/uur. Op basis van het verkeersmodel VRU 3.4 varieert de huidige etmaalintensiteit van ongeveer 500 motorvoertuigen per etmaal in het westen tot 1250 net voor de overgang naar de Wittevrouwensingel in het oosten. De gemeente Utrecht moet elke 5 jaar het geluidsniveau in de stad berekenen. De laatste berekeningen zijn van 2016. De actualisering die eigenlijk in 2021 zou worden uitgevoerd is uitgesteld vanwege de invoering van de nieuwe Omgevingswet op 1 januari 2023. Op basis van deze zogenaamde geluidbelastingkaarten is de maximale geluidbelasting in de Weerdsingel Oostzijde 60 dB. Op de overige locaties is de geluidbelasting lager en in het oosten veelal lager dan 55 dB. Afbeelding: Uitsnede van de geluidbelastingkaart uit 2016 van de gemeente Utrecht. De maximale geluidsbelasting in het plangebied is 60 dB. Merendeel van het plangebied kent een geluidsbelasting lager dan 60 dB.

6.3 Bodem

In de Nota Bodembeheer gemeente Utrecht 2017-2027 is het plangebied gelegen in de zone “oude binnenstad” en heeft de bovengrond de ontgravingsklasse “industrie”. In de volgende fase, bij het opstellen van het voorlopig ontwerp, wordt er onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de bodem en het grondwater.

6.4 Riolering

Om droogte tegen te gaan heeft het infiltreren van hemelwater in de bodem de voorkeur boven lozing op oppervlaktewater. Een deel van rijweg watert daarom af naar de groenstrook. Het overtollige water wordt afgevoerd via afvoerputten (kolken) naar het hemelwateriool. Bij een neerslag van >80 mm/uur is het streven dat wegen uiterlijk drie uur daarna weer vrij zijn van aanwezig hemelwater op het wegdek. De gehele Weerdsingel Oostzijde is voorzien van een gescheiden rioolstelsel met aparte hemelwaterafvoer.

6.5 Ecologie

Op basis van de natuurwaardenkaart zijn er aanwijzingen voor de aanwezigheid van beschermde soorten. Dit zijn soorten die beschermd zijn volgens de wet Natuurbeheer. Daarnaast zijn er een aantal ‘Utrechtse Soorten’ gevonden die de gemeente Utrecht extra beschermt. Voor de start van de werkzaamheden wordt er een Quickscan Flora en Fauna uitgevoerd.

6.6 Groen en bomen De gemeente hanteert in het Actieplan Geluid een plandrempel van 63 dB om een woning als knelpunt aan te merken. Bij overschrijdingen is het wenselijk in de toekomst te bezien welke maatregelen mogelijk zijn om de geluidbelasting te verlagen. Omdat de geluidbelasting op alle woningen lager is dan 60 dB zijn er in de Weerdsingel Oostzijde geen geluidknelpunten.

De bestaande bomen in het projectgebied zijn geïnventariseerd, waarbij de boomconditie en de toekomstverwachtingen zijn bepaald. Er zijn binnen de werkgrens 65 bomen aanwezig. De bomen hebben een voldoende tot goede conditie, een enkele boom heeft een slechte conditie. De boomsoorten die voorkomen zijn divers en bestaan uit onder andere linde, eik, plataan, iep, es, sierkers en acacia. Een overzicht is opgenomen in bijlage E.

39 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

Afbeelding: Gevoelstemperatuur op een hete dag met een luchttemperatuur van 32 graden. De omgeving rondom de rotonde bij de Noorderbrug voelt van meer dan 5 graden warmer ten opzichte van het buitengebied.

Met de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde zullen drie bomen van hun huidige plek weg moeten. Het betreft bomen ter plaatse van de huidige rotonde bij de Noorderbrug. Voor twee van de drie bomen is een velvergunning nodig. Voor de boom die herplantbaar is, wordt in de vervolgfase een nieuwe locatie gezocht. Er worden tenminste vier nieuwe bomen teruggeplant in de omgeving van de Noorderbrug. Dit zijn bomen van de 1e grootte en van inheemse soorten passend binnen het bomenbeleid van de gemeente Utrecht. De bomen worden op voldoende afstand van kabels en leidingen geplaatst. De groeiplaatsen worden ingericht volgens het Handboek Openbare Ruimte. Waar nodig doen we in de vervolgfase gericht onderzoek naar wortels.

6.7 Klimaat

In de visie Klimaatadaptatie geven we aan welke ambities we hebben voor gevoelstemperatuur, wateropvang, schaduw en loopafstand tot een groene, koele plek. De Weerdsingel Oostzijde scoort op al deze ambities voldoende, met uitzondering van de omgeving van de rotonde nabij de Noorderbrug. Daar is de gevoelstemperatuur in de zomer meer dan 5 graden warmer dan buiten de stad. Hier wordt een hogere temperatuur ervaren omdat er weinig schaduw van grote bomen is. Ook is er veel verharding die warmte vasthoudt. Bij de herinrichting van de Weerdsingel Oostzijde wordt de groenstructuur langs de singel vergroot ter plaatse van de Noorderbrug. De verwachting is dat dit de gevoelstemperatuur ten goede komt.

6.8 Duurzaamheid

De herinrichting wordt integraal en zo duurzaam als mogelijk aangepakt. We streven naar een zo hoog mogelijke duurzaamheidsprestatie voor alle duurzaamheidsthema’s samen. Voor het thema energie is het uitgangspunt dat het energiegebruik voor een nieuw aan te leggen weg over de hele levensduur zo laag mogelijk wordt. Dus gerekend over aanleg, beheer/onderhoud en sloop. Voor het thema materiaalgebruik is het uitgangspunt dat bij aanleg, beheer en onderhoud zoveel mogelijk circulaire strategieën worden toegepast. Dat houdt in dat de benodigde materialen waar mogelijk in gesloten kringlopen geproduceerd, gebruikt en na gebruik hergebruikt worden. Gestreefd wordt naar hergebruik van gebakken klinkers met voldoende resterende levensduur, mits hierdoor geen lappendeken van lichte en donkere verhardingen ontstaat. Voor het rode asfalt wordt in de vervolgfase bekeken of materiaal met een lagere MKI (Milieu Kosten Indicator) kan worden toegepast. Ook wordt onderzocht of behoud van de (puin)fundering onder de wegvlakken mogelijk is.

40 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

6.9 Kabels en leidingen

Er is een oriëntatieverzoek opgevraagd (mei 2021) bij het kadaster om de ligging van kabels en leidingen te inventariseren. Op basis van de ligging van kabels en leidingen zijn potentiële raakvlakken en conflicten met de nieuwe inrichting van de Weerdsingel Oostzijde in beeld gebracht in bijlage E. Het gros van de bestaande kabels en leidingen zal weinig invloed hebben op de herinrichting. Waar nodig en mogelijk worden in afstemming met de netbeheerders oude kabels en leidingen vervangen of verwijderd. We voorzien een kans dat één lichtmast op het trottoir opgeschoven moet worden om goede loopruimte te creëren. Een tweede lichtmast moet worden verplaatst als gevolg van de nieuwe inrichting van de Weerdsingel Oostzijde.

6.10 Beheer

In de vervolgfase wordt inzichtelijk gemaakt wat de herinrichting betekent voor de toekomstige beheerkosten. Vooralsnog lijkt er sprake van een beperkte verandering van de beheer- en onderhoudskosten. De kosten kunnen hoger uitvallen ten opzichte van de bestaande situatie door het toevoegen van (openbaar) groen. Constructies Er is in 2021 technisch onderhoud gepleegd aan de Van Asch van Wijcksbrug. Er zijn geen andere voornemens voor constructieve wijzigingen in het plangebied bekend.

6.11 Risico

Procedures en vergunningen De voorziene herinrichting past binnen de beheersverordening ‘De Meern Noord, Maximapark, Vogelenbuurt, Wittevrouwen’ (2016) die van toepassing is op het projectgebied. Er is geen juridischplanologische procedure nodig voor uitvoering van de werkzaamheden.

Voor zover in deze fase bekend zijn de volgende vergunningen noodzakelijk: • Omgevingsvergunning, in verband met het wijzigen van verharding en wegindeling in beschermd rijksmonument en stadsgezicht. • Opbreekvergunning, in verband met graafwerkzaamheden. • Archeologie-vergunning, in verband met ligging beschermd stadsgebied en rijksmonument • Velvergunning • Verkeersbesluit(en) We hebben een eerste raming van investeringskosten gemaakt. Deze worden gedekt uit het projectbudget Fietsroute Singel Noord.

41 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

7.

Vervolgstappen

7.1 Vaststelling IPvE/FO en verdere uitwerking

Belanghebbenden hebben de mogelijkheid om hun mening te geven over dit IPvE/FO nadat het college het document heeft vrijgegeven voor consultatie. De reactietermijn is 6 weken. De binnengekomen reacties bundelen we, voorzien van een antwoord, in een reactienota. De reacties kunnen aanleiding geven het IPvE/FO aan te passen. Het gemeentebestuur neemt hierover een besluit. Nadat het plan is vastgesteld werken we het verder uit tot een voorlopig ontwerp (VO). Zie ook hoofdstuk 1.5 voor een beschrijving van het Utrechts Plan Proces. In de VO-fase raadplegen wij direct aanwonenden, bewoners, bedrijven en belangengroepen bij bij de uitwerking van het ontwerp, zodat we eventuele verbeteringen nog kunnen doorvoeren.

7.2 Betrokkenheid omgeving 7.2.1. Klankbordgroep direct aanwonenden en bewonersdelegatie

Bij de start van het IPvE/FO eind 2019 organiseerde de gemeente een buurtbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst deden we een oproep aan omwonenden om zich aan te melden voor een klankbordgroep. Meerdere mensen meldden zich daarvoor aan. De projectorganisatie heeft een aantal keren met een klankbordgroep van direct aanwonenden gesproken over de ambities en mogelijkheden voor de herinrichting. Dat gebeurde vanwege corona deels digitaal. Er zijn in die periode voorstellen en varianten op tafel gelegd voor de locatie bij de Noorderbrug, voor de wegindeling en voor de aansluiting bij de Vaaltbrug. Begin 2021 hebben enkele deelnemers van de klankbordgroep laten weten zich zorgen te maken over de voorstellen van de gemeente. Ze hebben een petitie opgesteld en spandoeken opgehangen. Zij willen dat de fietsstroken niet geasfalteerd worden en dat de rotonde bij de Noorderbrug behouden blijft. In januari 2021

heeft naar aanleiding van de petitie een gesprek plaatsgevonden tussen de wethouder mobiliteit en een bewonersdelegatie die voortkwam uit de klankbordgroep. In dat gesprek is afgesproken om met deze bewonersdelegatie een zogeheten inhoudelijke ‘verdiepingsslag’ te organiseren voor een integrale beoordeling en afweging van alle belangen. Het doel was om te onderzoeken of een gezamenlijk gedragen ontwerpvoorstel mogelijk was. In 2021 hebben meerdere bijeenkomsten plaatsgevonden in het kader van de verdiepingsslag. Hierbij zijn onafhankelijke externe experts gevraagd om mee te denken. Als het gaat om de vier doelstellingen uit de verdiepingsslag zitten gemeente en bewonersdelegatie op één lijn. Deze doelstellingen waren en zijn:de situatie voor fietsers aantrekkelijker maken, meer ruimte voor voetgangers, de groene structuur versterken en verharding verminderen. Ook als het gaat om de projectdoelstellingen zoals die zijn geformuleerd in dit IPvE/FO zitten bewoners en gemeente op dezelfde lijn. Wat betreft de uitwerking van deze doelstellingen verschilt de bewonersdelegatie met de gemeente van mening van mening over: • Toepassing materiaal: gemeente stelt rood asfalt voor op de fietsstroken, zoals bij de overige singeldelen en volgens vastgesteld beleid.

Bewonersdelegatie geeft de voorkeur aan fietsvriendelijke klinker op de fietsstroken; vanwege de ruimtelijke inpassing en snelheid van het verkeer. • Verdwijnen van de rotonde bij de Noorderbrug: gemeente gaat uit van een eenvoudige aansluiting uit belang voor de fiets en vanwege efficiënt ruimtegebruik. Bewonersdelegatie wil graag de rotonde behouden;

42 - IPvE en Functioneel Ontwerp Weerdsingel-Oostzijde

•

•

Breedte van het trottoir: gemeente stelt voor het trottoir aan de gevelzijde te versmallen en waar veel ruimte is daarmee ruimte te creëren voor groen en voor een wandelpad aan de singelzijde. Het parkeren vindt in het gemeentelijk ontwerp plaats op het trottoir zodat deze ruimte in de toekomst ook eenvoudig voor andere doeleinden kan worden gebruikt. Bewonersdelegatie wil dit niet; Mogelijke snelheidsremmende maatregelen: Gemeente en bewonersdelegatie verschillen van inzicht over de effectiviteit van door bewoners voorgestelde snelheidsremmende maatregelen. Zo heeft de bewonersdelegatie voorgesteld om de rijbaan de laten ‘meanderen’ om zo verkeer af te remmen. De gemeente voorziet dat meanderen leidt tot afsnijden van bochten. Bovendien kunnen we dan minder groen toevoegen, en wordt de robuustheid van het groen onderbroken.