IPvE-FO Tuinwijkroute

Herinrichting Tuinwijkroute Integraal Programma van Eisen & Functioneel Ontwerp Mei 2025

Schets nieuw ontwerp Willem van Noortstraat

1

Colofon Wethouder Senna Maatoug | Mobiliteit

Opdrachtgever Richard Smit | Programmamanager Ontwerp & Realisatie Mobiliteit

Projectgroep Sijbrand Joosten | Ruimte Marc van ‘t Hazeveld | Stadsingenieurs Marieke Kraan | Stadsingenieurs Dirk-Jan Hoekstra | Ruimte Willemijn Koppelaars | Ruimte Imco Visser | Stadsbedrijven Sigrid Bijl | Communicatie Projectmanagement Fernand Schuurman | Ruimte Rogier Berkman | Stadsingenieurs Ineke van den Brink | Ruimte Grafische realisatie Ruimte - Stedenbouw Versiedatum Mei 2025 Status Definitief

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..............................................................................................................................................................3 1 Inleiding ......................................................................................................................................................................5 1.1 Algemeen ..................................................................................................................................................................... 5 1.2 Doelstelling .................................................................................................................................................................. 6 1.3 Plangebied ................................................................................................................................................................... 7 1.4 Aangrenzende projecten .............................................................................................................................................. 8 1.5 Beleidskader .................................................................................................................................................................

9 1.6 Proces en samenwerking met de buurt ........................................................................................................................ 9 1.7 Leeswijzer ................................................................................................................................................................... 10 2 Bestaande situatie en analyse van de route .............................................................................................................. 11 2.1 Stedenbouwkundige structuur ................................................................................................................................... 11 2.2 Mobiliteit .................................................................................................................................................................... 12 2.3 Groenstructuur ........................................................................................................................................................... 13 2.4 Riolering, oppervlaktewater en grondwater .............................................................................................................. 13 2.5 Huidige situatie route.................................................................................................................................................

14 2.6 Opgehaalde reacties .................................................................................................................................................. 16 3 Ontwerp en ontwerpeisen ........................................................................................................................................ 18 3.1 Visie ............................................................................................................................................................................ 18 3.2 Eisen voor het ontwerp .............................................................................................................................................. 20 3.2.1 Verkeer en parkeren ............................................................................................................................................ 20 3.2.2 Groen en water .................................................................................................................................................... 21 3.2.3 Materialen en inrichtingselementen (HOR) en duurzaamheid ............................................................................ 22 3.2.4 Ondergrond..........................................................................................................................................................

22 3.3 Ontwerptoelichting .................................................................................................................................................... 23 3.3.1 Algemene ontwerptoelichting ............................................................................................................................. 23 3.3.3 Willem van Noortstraat en Antonius Matthaeuslaan .......................................................................................... 25 3.3.4 Willem van Noortplein ......................................................................................................................................... 31 3.3.5 Pieter Nieuwlandstraat ........................................................................................................................................ 35 3.3.6 Ingen Houszstraat/Juliusstraat ............................................................................................................................ 38 4 Vervolgstappen ......................................................................................................................................................... 41 4.1 Planproces ..................................................................................................................................................................

41 4.2 Samen stad Maken..................................................................................................................................................... 41 4.3 Planning ..................................................................................................................................................................... 41 Bijlage 1: onderzoeken ................................................................................................................................................ 42 1.1 Verkeersstromen ........................................................................................................................................................ 42

3

1.2 Fietsparkeertelling ..................................................................................................................................................... 43 1.3

Geluid ..................................................................................................................................................................... 43

1.4

Trillingen ................................................................................................................................................................. 44

1.5 Ondergrond en Archeologie.................................................................................................................................... 44 1.5.1 Archeologie en Monumenten ....................................................................................................................... 44 1.5.2 Milieuhygiënische asfalt-, fundering- en bodemkwaliteit ............................................................................ 46 1.5.3 Zettingsgevoeligheid ..................................................................................................................................... 46 1.5.5 Kabels en leidingen ....................................................................................................................................... 46 1.5.6 Ontplofbare Oorlogsresten ........................................................................................................................... 47 1.6

Water...................................................................................................................................................................... 47

1.7

Ecologie / Flora en fauna ........................................................................................................................................ 47

1.8

Bomen .................................................................................................................................................................... 49

1.9

Duurzaamheid ........................................................................................................................................................ 49

Bijlage 2: Beleidskader ................................................................................................................................................. 50 Ruimtelijke Strategie Utrecht ‘Utrecht dichtbij: de 10-minutenstad (2021) ................................................................ 50 Mobiliteitsplan 2040 (2021) ......................................................................................................................................... 50 Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte (2016) ............................................................................................................. 51 Visie klimaatadaptatie (2022) ....................................................................................................................................... 52 Visie water en riolering (2022) ..................................................................................................................................... 52 Actualisatie Groenstructuurplan Utrecht 2030 (2017) ................................................................................................. 53 Nota Bomenbeleid Utrecht (2018) ...............................................................................................................................

54 Welstandsnota Utrecht Noordoost .............................................................................................................................. 54 Afwegingskader verharding hoofdfietsroutes .............................................................................................................. 54 Fietsroute Om de Noord: .............................................................................................................................................. 55

4

1 Inleiding 1.1 Algemeen De straten op de Tuinwijkroute krijgen een nieuwe inrichting. Hiermee willen we de leefbaarheid van deze route verbeteren. De Tuinwijkroute bestaat uit de straten Willem van Noortstraat, Willem van Noortplein, Antonius Matthaeuslaan, Ingen Houszstraat en Pieter Nieuwlandstraat. Deze straten zijn onderdeel van de verkeersroute Votulast. Deze doorsnijdt de buurten Vogelenbuurt, Tuinwijk, Lauwerecht en de Staatsliedenbuurt (VoTuLaSt). Het verbeteren van de leefbaarheid op deze route sluit aan bij de ambitie uit het Mobiliteitsplan Slimme Route, Slim Regelen, Slim bestemmen (SRSRSB, 2015). In 2017 is met intensieve samenwerking van omwonenden en ondernemers een verkenningsstudie gedaan naar hoe het gebruik van de verkeersroute Votulast en omgeving kan aansluiten op het gewenste beeld van de gemeente en van bewoners, ondernemers en gebruikers. Hieruit is het Rapport Verkenning Verkeersroute Votulast uit voortgekomen. In het toekomstbeeld, geschetst door dit rapport, maakt de route geen deel meer uit van het stedelijke verkeersnetwerk, maar worden het erftoegangswegen met vooral bestemmingsverkeer. Voorgestelde maatregelen waren het invoeren van een 30km/u-gebied en het invoeren van een afslagverbod vanaf de Oudenoord.

Vanwege de komst van het project Fietsroute Om de Noord (FON) en omdat het traject te duur was om in één keer op te pakken, worden aanpassingen aan de Route Votulast gefaseerd opgepakt. De gemeente is gestart met de realisatie van het afslagverbod op het kruispunt Oudenoord-Kaatstraat. Begin 2023 zijn de werkzaamheden hiervoor afgerond (zie figuur 1, deel A). Regulier autoverkeer kan hierdoor niet meer vanaf de Oudenoord de Kaatsraat inrijden. Het opvolgende gedeelte (Kaatstraat en Adelaarstraat; zie figuur 1, deel B) is onderdeel van het project Fietsroute Om de Noord (FON). Waarvoor de plannen ook in voorbereiding zijn. Naar aanleiding van het project FON vroegen omwonenden om een planning voor de rest van de route: Willem van Noortstraat tot aan de Kardinaal de Jongweg (zie kaart; deel C). Aankomend onderhoud aan het asfalt en de riolering en de invoering van 30km/u maken het mogelijk om de straten op dit deel nu ook op te pakken.

Afbeelding 1.1 Kaart van de Route Votulast opgedeeld in het kruispunt Oudenoord/Kaatstraat (A), Kaatstraat-

Adelaarstraat (B), en de Tuinwijkroute (C).

5

Voor het opnieuw inrichten van de Tuinwijkroute is dit Integraal Programma van Eisen (IPvE) en een Functioneel Ontwerp (FO) gemaakt. Het doel van het IPvE is om alle gegevens te verzamelen die nodig zijn voor het maken van een goed ontwerp voor de Tuinwijkroute. Het FO is een ontwerp op hoofdlijnen en geeft een globaal beeld van de toekomstige inrichting van de openbare ruimte. Nadat het College van B en W het IPvE/FO heeft vastgesteld, wordt het ontwerp verder uitgewerkt. Eerst wordt er een Voorlopig Ontwerp gemaakt en daarna een Definitief Ontwerp. Daarna kan er gestart worden met de uitvoering. Dit is naar verwachting in 2026.

1.2 Doelstelling Utrecht wil een nog betere fietsstad worden. Dit betekent dat we moeten werken aan meer én betere fietsroutes met goede voorzieningen. We zoeken naar een verkeersveilige inrichting van de vaak smalle straten. We maken met de Tuinwijkroute een herkenbare, comfortabele fietsroute aan de noordkant van de binnenstad. Hierdoor kan nog prettiger en soepeler richting het noorden en oosten van de stad worden gefietst en vice versa. Verder worden groen en fietsparkeerplekken toegevoegd en staat in het Mobiliteitsplan 2040 van de gemeente de ambitie beschreven om de leefbaarheid te verbeteren in een aantal straten in Tuinwijk. Met dit project geven we hier invulling aan en kunnen we een bijdrage leveren aan gezond stedelijk leven voor iedereen. De doelstelling van het project Herinrichting Tuinwijkroute is voor een belangrijk deel gebaseerd op de uitkomsten van het rapport Verkenning Verkeersroute Votulast. Er zijn drie hoofddoelen met elk meer concrete subdoelen: 1. Vergroten van de kwaliteit van de leefomgeving; a. Creëren van meer ruimte voor de voetganger; b. Creëren van een groenere leefomgeving met een goede balans tussen zon- en schaduwplekken; c. Verminderen van de overlast door trillingen langs de route. 2. Bijdrage leveren aan de stadsbrede inzet op duurzame vormen van vervoer: a. Creëren van prettige fiets- en looproutes; b.

Autoverkeer zonder herkomst of bestemming in de buurt stimuleren om een andere route of een andere vervoerswijze te gebruiken; c. Verbeteren van de verkeersveiligheid. 3. Openbare ruimte creëren die toekomstbestendig is: a. Watersysteem dat beter voorbereid is op extreme weersomstandigheden; b. Vervangen riolering op plekken waar het einde van de levensduur in zicht is; c. Ruimte creëren in de ondergrond voor het toekomstige warmtenet.

6

1.3 Plangebied

Afbeelding 1.2 Kaart van het plangebied voor de Tuinwijkroute.

Op bovenstaande kaart is het plangebied weergegeven. Het plangebied bestaat uit de volgende straten: Straat

Toelichting

1. Antonius Matthaeuslaan 2. Willem van Noortstraat 3. Willem van Noortplein + plantsoen

In het plantsoen doen we twee aanpassingen: we halen het hek rondom het plantsoen deels weg en voegen looppaden toe, zodat het plantsoen beter aansluit op het plein. Verder laten we het plantsoen zoals het is.

4. Pieter Nieuwlandstraat 5. Ingen Houszstraat + Juliusstraat

We verwachten bij de herinrichting ook de Ingen Houszstraat opnieuw te kunnen inrichten. We hebben een aanvraag gedaan voor een subsidie van de provincie. Als we deze subsidie krijgen, hebben we voldoende budget om ook de Ingen Houszstraat mee te nemen. De Juliusstraat is voor het grootste deel geen onderdeel meer van het project, omdat we aansluiten op het bestaande kruispunt. Daardoor is er geen reden om de straat verder te veranderen. Het Majoor Bosshardtplantsoen is geen onderdeel van het project. De projectgrens ligt bij de stoeprand aan de kant van het park.

6. Bosschastraat (noordelijk deel)

In de Bosschastraat vervangen we enkel de riolering. De inrichting van de straat blijft onveranderd.

7

1.4 Aangrenzende projecten

Afbeelding 1.3 Raakvlakprojecten

Er speelt een aantal projecten in de omgeving van de Tuinwijkroute in verschillende stadia van planvorming, die een relatie hebben met een integraal project op deze locatie. Het gaat om de volgende projecten/studies/ontwikkelingen: 1. Herinrichting kruispunt Oudenoord – Kaatstraat De herinrichting van dit kruispunt en het bijbehorende afslagverbod biedt een eerste stap in de aanpak voor een betere leefomgeving rond de route Votulast. Het project is uitgevoerd en er is een evaluatie uitgevoerd. Men onderzoekt nu een aantal aanvullende maatregelen om de beperkte effecten van sluipverkeer tegen te gaan. 2. Fietsroute om de Noord (website) Om niet door de drukte van het centrum te hoeven fietsen, worden er alternatieve fietsroutes om het centrum heen ingericht. De alternatieve route “om de Noord” loopt ten noorden van het centrum. Deze fietsroute gaat via de straten: Herenweg – Kaatstraat – Adelaarstraat - Johannes de Bekastraat - Van ’s-Gravesandestraat Menno van Coehoornstraat, Alexander Numankade en de FC Dondersstraat. We willen deze route beter herkenbaar maken. De route moet ook meer comfort geven en zodoende een inclusieve route zijn voor alle doelgroepen. Met name ouderen hebben nu moeite om zich een weg te banen door de drukte. Het voorlopig ontwerp is vastgesteld. 3.

Kardinaal de Jongweg en Sartreweg: verbeteren verbinding bus (website) De provincie en de gemeente Utrecht willen de bereikbaarheid van het openbaar vervoer verbeteren. Hiervoor worden aparte rijstroken voor de bus aangelegd. De kruispunten blijven in beide projecten grotendeels onveranderd. Het Voorlopig Ontwerp zit in de afrondende fase.

8

4. Herinrichting Weerdsingel Oostzijde (website) ‘’We werken aan een nieuwe inrichting van de Weerdsingel Oostzijde. Het wordt een veilige en comfortabele fietsroute met veel groen en meer ruimte voor de voetganger. De fietsroute sluit aan op de Maliesingel en Wittevrouwensingel. Het verbeteren van de Weerdsingel Oostzijde draagt bij aan het verminderen van de fietsdrukte in de binnenstad.’’ De inhoud van het project Weerdsingel raakt niet direct aan de herinrichting van de Tuinwijkroute. De bewoners uit de buurt die bij dit project betrokken zijn, overlappen voor een deel met de bewoners die wij voor het project Herinrichting Tuinwijkroute hebben benaderd. 5. Rioolvervanging in de omgeving van de Pieter Nieuwlandstraat Het riool in de straten rondom de Pieter Nieuwlandstraat moet worden vervangen. In de Meerjaren Investeringsprogramma BOR staat de vervanging gepland voor 2028. Deze vervanging kan los van de vervanging van het riool op de Pieter Nieuwlandstraat worden uitgevoerd. 6. Vervanging speelmeubilair/speelplein Majoor Bosshardtplantsoen (website) Er komen nieuwe speeltoestellen voor jongere kinderen in het plantsoen en er is ruimte voor extra functies, zoals een ontmoetingsplek, sport voor volwassenen, spelen met water en een stukje groen voor educatie of zelfbeheer.

Het plan is om in het plantsoen ook een wadi te maken waar overtollig water uit de omgeving kan worden opgevangen. 7. Transformatiestation Willem van Noortplein Als onderdeel van de verzwaring van de elektrische infrastructuur in de Tuinwijkbuurt is een extra transformatiestation nodig. Dit transformatiestation zal een plaats krijgen in het Willem van Noortplantsoen. Omdat dit in de hoofdgroenstructuur is, dient de bebouwingsoppervlakte van het transformatiestation gecompenseerd te worden. De locatie zal nog worden afgestemd met betrokkenen.

1.5 Beleidskader Er is beleid op verschillende thema’s dat van toepassing is op het ontwerp voor de Tuinwijkroute. Denk aan klimaatadaptatie, groenstructuur en parkeren. Het overgrote deel van de Tuinwijkroute is in het Mobiliteitsplan 2040 benoemd als onderdeel van het hoofdfietsroutenetwerk. Hierbij gaat het om de Willem van Noortstraat, de Antonius Matthaeuslaan en de Ingen Houszstraat/Juliusstraat. De Pieter Nieuwlandstraat is een provinciale fietsroute. Voor de gehele route wordt de maximumsnelheid teruggebracht naar 30 km/u. Om de route tot een comfortabele route te maken is in de Visie klimaatadaptatie aangegeven dat er minimaal 40% schaduw op de hoofdfietsroutes aanwezig moet zijn en minimaal 30% voor de overige delen. Verder is het Willem van Noortplein aangemerkt als Domstad Bijzonder. Dit biedt de mogelijkheid om af te wijken van de standaard inrichting of een ander type beheer toe te passen. Voor de overige delen van de route geldt Domstad Standaard. Hierbij wordt dus de inrichting en het type beheer gevolgd zoals staat aangegeven in het Handboek Openbare Ruimte (HOR). Overig beleid wat specifiek voor de Tuinwijkroute van toepassing is, is te vinden in het beleidskader in de bijlage.

1.6 Proces en samenwerking met de buurt Uit het samenwerkingsproces in 2017 bleek dat de wens in de buurt was om autoverkeer zonder herkomst of bestemming in de wijk te stimuleren om een andere route of andere vervoerswijze te gebruiken. Ook leefde bij veel bewoners de wens om meer ruimte voor fietsers te creëren en om de oversteekbaarheid te vergroten. Daarnaast was er een wens voor het toevoegen van meer groen.

9

Tijdens het opstellen van het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE / FO) zijn twee nieuwe reactierondes geweest om te peilen of er aanvullende inzichten en ideeën zijn vanuit de buurt. In november/december 2023 konden mensen input geven op de DenkMee-pagina en sprak de projectgroep met mensen op straat. Circa 80 mensen hebben één of meerdere reacties geplaatst op de DenkMee-pagina. Op 12 december was een inloopbijeenkomst. We hebben in deze periode ook gesproken met de Provincie en Qbuzz over de busroute die door het gebied gaat. De belangrijkste uitkomsten van deze reactieronde zijn te lezen in paragraaf 2.6. Begin 2025 was er een reactieronde waarin mensen kunnen reageren op het concept IPVE/FO. Op basis van de reacties hebben we enkele aanpassingen gemaakt. Deze zijn te lezen in het reactieverslag. Na vaststelling van het IPvE/Fo werken we het ontwerp verder uit naar een Voorlopig Ontwerp (VO) en vervolgens een Definitief Ontwerp (DO). In hoofdstuk 7 is meer te lezen over het vervolg van het samenwerkingsproces.

1.7 Leeswijzer In dit Integraal Programma van Eisen (IPvE) leest u meer over de uitgangspunten waarop het Functioneel Ontwerp (FO) is gebaseerd. Het Functioneel Ontwerp (FO) is een ontwerp op hoofdlijnen en geeft een globaal beeld van de beoogde aanpassing en herinrichting van de openbare ruimte. In hoofdstuk 2 vindt u meer informatie over de geschiedenis en de huidige situatie van het plangebied van de herinrichting Tuinwijkroute. De visie, uitgangspunten en ontwerptoelichting worden in hoofdstuk 3 beschreven. In hoofdstuk 4 meer over het toekomstig beheer en het vervolgproces. In de bijlagen is beschreven welke onderzoeken er zijn gedaan en welke vervolgonderzoeken nog nodig zijn.

10

2 Bestaande situatie en analyse van de route In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie van de route belicht aan de hand van historie, mobiliteit, groen, knelpunten en kansen. De route leidt langs diverse buurten met een eigen identiteit. In dit hoofdstuk wordt de totale route belicht.

2.1 Stedenbouwkundige structuur De Tuinwijkroute loopt door de buurten Tuinwijk West en Tuinwijk Oost in de wijk Utrecht Noordoost. De wijken liggen in de eerste zone rondom het historische centrum van Utrecht, en zijn grotendeels gebouwd in de jaren ’20 en ’30 van de twintigste eeuw. De Willem van Noortstraat (oorspronkelijk met laanbomen) en de straten Antonius Mattheuslaan / Pieter Nieuwlandstraat waren de belangrijkste wegen in de wijk. Dit is stedenbouwkundig ook te zien aan de brede straatprofielen. Bijzonder is de ligging van de Willem van Noortstraat, parallel met het Zwarte Water, de historische waterverbinding tussen de Vecht en Fort Blauwkapel. De buurten Tuinwijk West en Tuijnwijk Oost hebben ruimtelijk een behoorlijk eenduidig karakter, en bestaan voornamelijk uit grondgebonden eengezinswoningen van twee bouwlagen met kap of dakopbouw. Delen van de Zaagmolenkade en de Willem van Noortstraat zijn hier een uitzondering op waar drie volledige bouwlagen (met kap) ook voorkomt, In de oudere delen van de buurten is de pandsgewijze opbouw duidelijk te herkennen, terwijl er langs de Antonius Mattheuslaan en Pieter Nieuwlandstraat meer sprake is van seriematige bouw met bijbehorende uniforme uitstraling.

Bijzonder element in de stedenbouwkundige opbouw van de wijk is de groenstructuur langs het voormalige Zwarte Water, in de wijk uitkomend op het Majoor Bosshardt Plantsoen en aansluitend op het Willem van Noortplein: het hart van de buurt. Hier is sprake van een klassieke stedenbouwkundige vork: de Willem van Noortstraat die als lange zichtlijn en belangrijke route door de wijk eindigt op het Willem van Noortplein met een (van origine) gelijkwaardige splitsing van de Pieter Nieuwlandstraat en Antonius Mattheuslaan. Daarnaast raak de Groenstructuur langs het voormalige Zwarte Water het plein en zijn hier de voorzieningen in de wijk geclusterd.

Afbeelding 2.1 Functies en relatie Tuinwijkroute met de omgeving

11

2.2 Mobiliteit De straten die de Tuinwijkroute vormen zijn een intensief gebruikte route voor fietsers. Dagelijks maken er duizenden fietsers gebruik van deze straten om zich te verplaatsen binnen de wijk en van/naar Tuindorp, Overvecht, Binnenstad en andere wijken. Aantallen fietsers per dag circa: -

Willem van Noortstraat: Antonius Matthaeuslaan: Pieter Nieuwlandstraat: Ingen Houszstraat:

ca. 5000 ca. 3500 ca. 3300 ca. 1400

Alle straten binnen de projectgrenzen zijn hoofdfietsroutes, met uitzondering van de Pieter Nieuwlandstraat, die wel een functie als regionale fietsroute vervult. Ook de Willem van Noortstaat en Antonius Mattheuslaan zijn opgenomen in het regionale fietsnetwerk van de provincie. De routes verbinden de stad dan ook met regionale bestemmingen zoals De Bilt/Bilthoven, Groenekan/Hilversum.

Afbeelding 2.2 Fietsnetwerk provincie Utrecht De Willem van Noortstaat, het Willem van Noortplein en de Antonius Mattheuslaan dienen als ontsluitingsroute voor de wijk. Over deze route rijden ook de bussen van lijn 1 tussen het centraal station en Overvecht. Daarnaast maken deze straten onderdeel uit van het netwerk van hoofdroutes voor de nood- en hulpdiensten. De Pieter Nieuwlandstraat en de Ingen Houszstraat/Juliusstraat hebben alleen een ontsluitende functie van de omliggende straten. De Pieter Nieuwlandstraat wordt daarentegen nog vaak gebruikt als doorgaande verkeersroute. Sinds het afslagverbod op het kruispunt Oudenoord/Kaatstraat is het doorgaande verkeer (significant) afgenomen. De Pieter Nieuwlandstraat heeft als maximumsnelheid 30km/u. Op de andere straten is het nog 50km/u. Het Willem van Noortplein heeft een centrale functie in het projectgebied, maar ook in de rest van Tuinwijk. Het plein is een uitwisselpunt van verschillende verkeersstromen. Voor voetgangers is het Willem van Noortplein vooral een belangrijke bestemming met voorzieningen, zoals een supermarkt, horeca en huisartsenpraktijk. Veel mensen steken de straat over bij het plein. Aan het plein zit ook een bushalte. Ook voor fietsers is het plein een bestemming.

12

Aantallen motorvoertuigen per dag (mvt/etm): -

Willem van Noortstraat: Antonius Matthaeuslaan: Pieter Nieuwlandstraat: Ingen Houszstraat:

ca. 5000 ca. 4400 ca. 1900 ca. 400

Parkeren Het projectgebied valt binnen twee parkeerrayons. De Willem van Noortstraat is onderdeel van het rayon Vogelenbuurt. De parkeerdruk is daar hoog. De andere straten vallen binnen het rayon Tuinwijk Noord. Daar is de parkeerdruk minder hoog. Wat betreft geparkeerde fietsen is de druk met name hoog op de Willem van Noortstraat, het Willem van Noortplein en de Antonius Matthaeuslaan. Ook staan er drie goed gebruikte fietstrommels op de route. Op de route staan laadpalen voor elektrische auto’s en is een aantal plekken gereserveerd voor deelauto’s en gehandicapten parkeerplaatsen. Trillingen Enkele bewoners van de Willem van Noortstraat en de Antonius Matthaeuslaan ervaren trillingshinder van het verkeer, met name van zwaar verkeer (o.a. bussen). In 2023 heeft Sweco in opdracht van de gemeente Utrecht een onderzoek uitgevoerd naar trillingen in de stad. Hierin is ook één meetlocatie op de Willem van Noortstraat opgenomen. De twee hoofdconclusies voor deze locatie zijn: • •

De kans op schade aan gebouwen is verwaarloosbaar klein (SBR-A-waarde) Er is sprake van ‘matige hinder’ (SBR-B-waarde)

Sweco heeft aanbevelingen opgenomen die relevant kunnen zijn bij een herinrichting: weghalen/weglaten van drempels; middengeleiders zodanig vormgeven, zodat kans op schade wordt verkleind; stimuleren van langzamer rijden; toepassen van een homogene wegfundering over de gehele lengte van de straat. Omdat er wel trillingshinder wordt ervaren, onderzoeken we welke maatregelen we kunnen nemen om deze hinder te beperken, zie paragaaf 1.4 van de bijlage voor meer informatie.

2.3 Groenstructuur Er is beperkt groen aanwezig langs de route. Langs de Willem van Noortstraat staan zes bomen, waarvan de oudste in 1970 is geplant en de jongste in 2011. Ze staan in zeer kleine plantvakken. Enkele bewoners hebben geveltuinen of groene gevels aangelegd. Langs het Willem van Noortplein is meer groen aanwezig. Het park bevat een aantal verschillende soorten bomen en de weg wordt geflankeerd door bomen waarvan een aantal meer dan 50 jaar oud zijn. Langs de Antonius Matthaeuslaan staat een bomenlaan van Noorse esdoorns. De laan mist op een aantal plekken bomen. Naast de bomen is er geen ander groen aanwezig. Langs de Ingen Houszstraat staat aan de parkzijde een bijna volledige bomenlaan. Deze bomen staan in een bijna geheel doorlopend groenvak. Bij het Willem van Noortplein kruist de route de hoofdgroenstructuur. De groenstructuur loopt van de Willem Arnstzkade naar het Willem van Noortplein en over de Ingen Houszstraat naar het Majoor Bosshardtplantsoen. De groenstructuur bestaat voornamelijk uit laag gras, bomen en enkele lage heggen. Deze groenstructuur wordt regelmatig onderbroken door wegen en hekken van speeltuinen.

2.4 Riolering, oppervlaktewater en grondwater Op dit moment ligt in het plangebied een gemengd rioolstelsel. Dit houdt in dat regen- en vuilwater gezamenlijk in één buis worden afgevoerd. In de Pieter Nieuwlandstraat en de Antonius Matthaeuslaan is dit riool aan het einde van de levensduur. De riolering is hier in 1962 aangelegd, de leeftijd is dus 62 jaar. Binnen het plangebied is geen oppervlaktewater aanwezig, in de directe omgeving is wel oppervlaktewater. Ten noorden van de Kardinaal de Jongweg ligt een watergang in beheer van het waterschap. Ten zuiden van

13

het plangebied kruist een watergang in beheer van het waterschap de Adelaarstraat door middel van een duiker, dit is ter hoogte van de Nieuwe Keizersgracht. Sinds april 2021 wordt het grondwater gemeten op een tweetal locaties nabij het plangebied. Hieruit blijkt dat in extreem natte perioden grondwaterstanden tot ca. 1,10m onder het midden van de rijbaan verwacht kunnen worden. Dit is lager dan het ontwateringscriterium van 0,70m onder het midden van de rijbaan die binnen de gemeente Utrecht wordt gehanteerd, daarmee wordt er geen grondwateroverlast binnen het projectgebied verwacht.

2.5 Huidige situatie route De inrichting van de buitenruimte kent veel verschil in bestratingsmaterialen waardoor deze op sommige plekken rommelig overkomt. De verblijfskwaliteit is zeer beperkt. De voornaamste verblijfsplek is het Willem van Noortplantsoen, maar ook hier vormt de brede weg en de fietspaden een grote barrière. Het plantsoen is door middel van een hek helemaal afgeschermd van zijn omgeving en heeft enkel één ingang. Hierdoor ligt het plantsoen afgekeerd naar de rest van het plein en vormt daarmee een aparte ruimte binnen het Willem van Noortplein met weinig identiteit.

Afbeelding 2.3 Huidige situatie Willem van Noortplein Het Willem van Noortplein kent een concentratie van horeca, winkels en voorzieningen en functioneert als het hart van de buurt. Ook wordt het Willem van Noortplantsoen door de ondernemersvereniging gebruikt voor het organiseren van evenementen met Koningsdag.

Afbeelding 2.4 Evenement Willem van Noortplantsoen

14

Langs de wegen liggen over het algemeen brede trottoirs. Op enkele delen, zoals een groot deel van de Pieter Nieuwlandstraat, zit er een overmaat in de trottoirs. Hier zijn de trottoirs op delen ruim vier meter breed. In de praktijk zien we dan ook dat veel bewoners hier de fietsen buiten de rekken parkeren op het trottoir.

Afbeelding 2.5 Stoep Pieter Nieuwlandstraat Voornamelijk bij studentenhuizen is te zien dat het fietsparkeren een groot aandachtspunt vormt. Op verschillende plekken langs de route is een groot tekort aan fietsparkeerplekken (zie Bijlage 1.2 Fietsparkeertelling). De fietsen worden over het algemeen rond de fietsparkeerplekken gestald, maar kunnen vanwege de hoeveelheid fietsenrekken niet goed geplaatst worden. Hierdoor worden ze veelal op trottoirs en in groenvakken gezet.

Afbeelding 2.6 Verzameling fietsen rond fietsenrek

15

Op de Ingen Houszstraat ligt momenteel een rijbaan die relatief breed is voor het huidige gebruik. In het verleden was deze straat o.a. onderdeel van een busroute. Momenteel geldt er nog een maximumsnelheid van 50 km/u. Deze weg ligt langs het Majoor Bosshardtplantsoen. Het plantsoen is aan de zijde van de Ingen Houszstraat en de Juliusstraat afgeschermd met veel bomen en struiken. Dit zorgt ervoor dat er weinig beleving is van een groot plantsoen aan de andere kant van de straat.

Afbeelding 2.7 Bomen en struiken langs Majoor Bosshardtplantsoen

2.6 Opgehaalde reacties In december 2023 is er een inloopbijeenkomst geweest, waarbij er aan bewoners en gebruikers is gevraagd wat hun ervaringen zijn en wat zij als kwaliteiten en verbeterpunten zien op de route. Verder konden bewoners tijdens de inloopbijeenkomst vragen stellen en ideeën aandragen voor de route. Verkeer Vanuit verschillende bewoners wordt aangegeven dat oversteken met de fiets of te voet vaak onprettig is, met name rond het Willem van Noortplein. Zo wordt er door auto’s vaak (te) hard gereden en voelt het kruispunt bij het Willem van Noortplein/Pieter Nieuwlandstraat onoverzichtelijk. • • •

•

•

Bewoners stelden voor om rijbanen te versmallen, fietspaden te verbreden en 30 km/u in te voeren. Bewoners hebben een duidelijke wens om het oversteken veiliger te maken. Bijv. door het gebruik van middeneilanden en op een enkele plek een zebrapad. Sommige bewoners gaven het idee mee om in sommige straten eenrichtingsverkeer in te stellen met als doel rustigere straten. In paragraaf 1.1 van de bijlage is extra toelichting te vinden waarom voor deze inrichting gekozen is. Bewoners geven aan de wens te hebben voor het verwijderen van het verkeerslicht op de kruising van de Antonius Matthaeuslaan en de B.F. Suermanstraat. Wij sluiten ons aan bij deze wens. Vanaf het voorjaar van 2024 is het verkeerslicht al minder in gebruik. Fietsparkeren is een belangrijk thema bij de opgehaalde reacties. Er is behoefte aan extra plekken, met name ter hoogte van studentenhuizen.

16

•

Over parkeren zijn een aantal reacties binnengekomen. Het merendeel van de reacties gaat over dat men graag zo veel mogelijk plekken wil behouden. Er zijn ook bewoners die hebben aangegeven het niet erg te vinden als er minder autoparkeerplekken terugkomen als daar bijv. groen voor terugkomt.

Groen Groen is een veelgenoemd thema door bewoners. Men stelt voor om bomen toe te voegen (met name op de Pieter Nieuwlandstraat en het Willem van Noortplantsoen) en het vergroten van boomspiegels. Een ander voorstel is om geveltuintjes te plaatsen. Ook doen bewoners de suggestie voor groene parkeerplaatsen. Pleinfunctie De omgeving heeft de wens om het Willem van Noortplein een duidelijkere ‘pleinfunctie’ te geven. Zoals in het volgende hoofdstuk te lezen is, delen wij deze wens.

17

3 Ontwerp en ontwerpeisen Hoe ziet de Tuinwijkroute er straks uit? Welke uitgangspunten zijn belangrijk bij de inrichting? In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat het idee achter het ontwerp is, welke eisen belangrijk zijn en hoe deze geleid hebben tot het uiteindelijke ontwerp.

Afbeelding 3.1 Ontwerpkaart Tuinwijkroute

3.1 Visie Utrecht is een van de snelst groeiende steden van Nederland en daarmee wordt de stad steeds drukker. Om deze drukte in de buitenruimte te kunnen verspreiden en de stad leefbaar te houden, werkt gemeente Utrecht aan verschillende projecten volgens het Mobiliteitsplan 2040. Hierin staan de doelen voor een goed verweven fietsnetwerk en het stimuleren van duurzame mobiliteit (voetgangers, fietsers en openbaar vervoer). Een van deze projecten is de herinrichting van de Tuinwijkroute, waarbij de straten van de route worden ingericht als een comfortabele fietsroute waar de fietser de ruimte krijgt en de auto te gast is. Dagelijks worden de straten van de Tuinwijkroute al veel gebruikt door fietsers die van en naar het centrum, Overvecht en Noordoost gaan. Het aantal fietsers per dag op de Tuinwijkroute neemt naar verwachting ook nog aanzienlijk toe tot 6000 - 8000 per dag in 2030. Bij de Tuinwijkroute zien we kansen verschillende verkeersdeelnemers te mengen, dit sluit aan op de Fietsroute Om de Noord. Leefbaarheid, veiligheid en verblijfskwaliteit zijn hierin de basis van het ontwerp. Naast een belangrijke fietsroute, draagt de herinrichting van de Tuinwijkroute ook bij aan het voetgangersnetwerk. Hierbij zijn de Willem van Noortstraat, het Willem van Noortplein en de Pieter Nieuwlandstraat onderdeel van een belangrijke stedelijke wandelverbinding.

De groenstructuur die vanuit de Zaagmolenkade komt en doorloopt via het Willem van Noortplein naar het Majoor Bosshardtplantsoen staat aangemerkt als stedelijke groene wandelroute. Voor de plekken waar deze routes de Tuinwijkroute raken of overlappen, krijgt de voetganger meer ruimte en prioriteit.

18

Zoals in het Mobiliteitsplan 2040 wordt omschreven, wordt de nadruk gelegd op langzaam verkeer en bestemmingsverkeer, in plaats van doorgaand autoverkeer. Het afslagverbod bij de Kaatstraat en een nieuwe inrichting van de Fietsroute om de Noord en de Tuinwijkroute moeten zorgen voor een afname in het aantal auto’s. Door de rijbaan te versmallen ontstaat er meer ruimte voor groen, verblijven en fietsparkeren. Omdat zowel gebruikers als veel bewoners afhankelijk zijn van de fietsparkeerplekken in de openbare ruimte, staat in het Mobiliteitsplan 2040 aangegeven dat er genoeg fietsparkeerplekken teruggebracht moeten worden bij de herinrichting. Op delen zal dit vanwege de beperkte ruimte betekenen dat er daarmee een afweging moet worden gemaakt tussen de hoeveelheid auto- en fietsparkeren. Naast het auto- en fietsparkeren is ook groen een grote factor die om veel ruimte vraagt in de openbare ruimte. Vanuit diverse beleidstukken staat aangegeven dat het toevoegen van groen cruciaal is voor de leefbaarheid en klimaatbestendigheid van de stad. Daarbij wordt in de Visie Klimaatadaptatie beschreven dat voor comfortabel gebruik van de buitenruimte schaduwwerking essentieel is. Hierbij staan hoofdfietsroutes nog extra benoemd als plekken waar dit van belang is.

Bij de herinrichting van de Tuinwijkroute is dan ook het streven om zo veel en groot mogelijke bomen te plaatsen om een comfortabele, leefbare en klimaatbestendige buitenruimte te creëren. Vanwege de beperkte ruimte wordt zo veel mogelijk gekeken waar dubbelgebruik van de ruimte mogelijk is. Denk hierbij aan verlaagd groen, waardoor er bij regen water in de plantvakken kan blijven staan of parkeerplekken op trottoir-niveau zodat bij afwezigheid van auto’s de parkeerplekken als breed trottoir kunnen worden gebruikt. Vanwege de vele ambities en wensen voor dezelfde ruimte moeten we keuzes maken over hoe we die het beste kunnen verdelen. Daarbij is de openbare ruimte niet alleen van belang voor het parkeren van voertuigen of het lopen van A naar B, maar ook om te recreëren en sociaal contact te hebben met elkaar. Waar parken belangrijke plekken zijn voor sport, spel en ontspanning, zorgen pleinen voor een ruimte waar verblijven en ontmoeten centraal staan. Met de herinrichting van de Tuinwijkroute wordt het Willem van Noortplein dan ook gesitueerd als hart van de buurt. Op dit plein komen de hoofdgroenstructuur, de verschillende fiets- en wandelroutes en verschillende winkel- en horecafuncties samen op één plek. Dit is de plek waar bewoners elkaar ontmoeten, hun boodschappen doen en een praatje maken of sporten in het park.

Daarom wordt het gehele plein en plantsoen ingericht als één ruimte, waarbij de verblijfsfunctie prioriteit heeft boven de doorgaande fiets- en autoroutes. Dit houdt in dat de oversteekbaarheid en diversiteit aan functies voor voetgangers op het plein minstens zo belangrijk als de doorrijdbaarheid voor fietsers en auto’s. Het groen op het plein zorgt voor een comfortabele plek om te ontmoeten en te verblijven. De Willem van Noortstraat en Antonius Matthaeuslaan blijven functioneren als hoofdroute voor auto- en busverkeer, maar worden ingericht met meer ruimte voor de fiets. Om te zorgen dat er niet te veel hinder is van te hard rijdend verkeer zal in de volgende fase onderzocht worden welke snelheidsbeperkende maatregelen kunnen worden gebruikt. Hierbij houden we rekening met de al bekende trillinghinder op de route. Aangezien in de Willem van Noorstraat en Pieter Nieuwlandstraat momenteel nog weinig bomen aanwezig zijn, zullen deze straten een substantiële hoeveelheid bomen erbij krijgen. In de Ingen Houszstraat/Juliusstraat en de Antonius Matthaeuslaan wordt ook extra groen toegevoegd. Wat betreft het materiaalgebruik is het uitgangspunt dat de aanleg, het beheer en het onderhoud, zo veel mogelijk circulair worden. Binnen de randvoorwaarden van tijd, geld en kwaliteit maken we de meest duurzame keuzes.

19

3.2 Eisen voor het ontwerp In dit hoofdstuk worden de eisen beschreven die ten grondslag liggen aan het ontwerp. De eisen zijn thematisch weergegeven. 3.2.1 Verkeer en parkeren Trottoir • Het trottoir wordt standaard 2,20 m gemaakt. De trottoirs moeten voldoende ruimte bieden voor de hoeveelheid voetgangers. • Het trottoir is minimaal 1,80 m breed, met incidenteel een versmalling tot 1,50 m. • Bij de bushaltes wordt oversteken goed gefaciliteerd i.v.m. belangrijke oversteekbewegingen voor voetgangers. Verkeer • De Willem van Noortstraat, Antonius Matthaeuslaan, Pieter Nieuwlandstraat en de Ingen Houszstraat/Juliusstraat zijn de hoofdfietsroutes binnen het project. Op deze routes heeft de fietser de ruimte. • De maximumsnelheid wordt overal 30 km/u. Het fietsverkeer wordt gemengd met het autoverkeer, waarbij de automobilist zich voegt naar de fietsers. • De Tuinwijkroute heeft als geheel een logische en continue aansluiting op Fietsroute om de Noord. • De breedte van de rijbaan is afhankelijk van de ruimte die nodig is voor het gebruik. - Voor woonstraten zonder busverkeer moet er minimaal ruimte geboden worden voor 2x2 fietsers en/of 2 fietsers en 1 auto naast elkaar. - Voor de straten waar bussen rijden moet er minimaal ruimte geboden worden voor 2 bussen naast elkaar. • Het verkeer op de hoofdfietsroute heeft zoveel mogelijk voorrang op zijstraten.

• De Antonius Matthaeuslaan en de Willem van Noortstraat blijven onderdeel van de busroute. • Bussen, nood- en hulpdiensten, vuilniswagens, verhuiswagens en overig laad- en losverkeer kunnen goed gebruik maken van (delen van) de route. • Bushaltes zijn in lengte geschikt voor enkelgeleden bussen. • Voor de bussen is het van belang dat deze zo veel mogelijk de maximale snelheid van 30 km/u behalen om extra tijdsverlies op de route te voorkomen. • Het verkeerslicht op de Antonius Matthaeuslaan, ter hoogte van de B.F. Suermanstraat, wordt verwijderd. Kruispunten • Op punten waar de route andere hoofdfietsroutes kruist komen herkenbare kruisingen, ook wel uitwisselpunten genoemd. • Op de kruispunten moeten comfortabele looproutes geboden worden. • Bij de kruisingen bij de Kardinaal de Jongweg wordt in eerste instantie aangesloten op de bestaande situatie. Wanneer mogelijk worden deze kruisingen tijdens uitvoering van dit project meteen fietsvriendelijker gemaakt en overbodige verharding opgeruimd. (fiets)parkeren • Voor de continuïteit van de gehele As Votulast wordt waar mogelijk met de parkeervorm (trottoir- of straatniveau parkeren) aangesloten op Fietsroute Om de Noord. • Parkeervakken dienen voldoende breed te zijn. Conform (toekomstig) HOR is het uitgangspunt min. 2,20 m langs hoofdfietsroutes.

• Aanwezige parkeerplaatsen voor deelauto’s; gehandicaptenparkeerplaatsen en oplaadpunten (met elektrische laadpaal) blijven gehandhaafd. Wanneer een van deze plekken niet op dezelfde plek terug kan worden gebracht, zal deze naar de directe omgeving worden verplaatst. • Laadpalen mogen niet worden geplaatst in de graafcirkels bomen en onder de boomkronen. • Op het Willem van Noortplein wordt het autoparkeren uitgesloten. • Er zal voor alle straten 110% van de huidige hoeveelheid fietsen worden teruggeplaatst. Voor het Willem van Noortplein geldt vanwege alle voorzieningen de eis dat daar 115% wordt terug geplaatst. • Fietstrommels die goed worden gebruikt behouden we. In de nieuwe inrichting plaatsen we deze zo veel mogelijk (in de buurt van) de huidige locatie.

20

Laden en lossen: • Laden en lossen van de Albert Heijn wordt op het Willem van Noortplein rond de huidige situatie teruggebracht. We behouden een laad/losvoorziening van minimaal gelijke grootte als de huidige voorziening op het Willem van Noortplein. • Waar dit nodig is, zal mogelijkheid voor laden en lossen geboden blijven. Dit wordt verder uitgewerkt in de volgende fase van het ontwerp (VO). Dit geldt ook voor de bibliotheek. Huidige locaties laden en lossen: o Willem van Noortstraat ter hoogte van 125 Nood- en hulpdiensten • De Antonius Matthaeuslaan en de Willem van Noortstraat blijft onderdeel van het hoofdnetwerk voor nood- en hulpdiensten. • De hele route met aanliggende zijstraten blijft bereikbaar voor de nood- en hulpdiensten. • Bij verplaatsing of toevoeging van brandkranen zijn eisen uit het Handboek Openbare Ruimte (HOR) van toepassing. • Bij de herinrichting zullen brandkranen zoveel mogelijk gehandhaafd blijven op de huidige plek en bereikbaar blijven voor de brandweer. • De breedte van de rijbaan voldoet aan de eisen voor bereikbaarheid door nood- en hulpdiensten. 3.2.2 Groen en water Groen •

•

• •

•

• • • •

Zoveel mogelijk bomen worden efficiënt geplaatst voor schaduwwerking op de hoofdfietsroute. Dit wordt gedaan om het doel van 40% schaduw op de hoofdfietsroute uit de Visie Klimaatadaptatie te halen. Aanplanten van zo groot mogelijke bomen met voldoende groeiplaatsinrichting, zodat deze kunnen uitgroeien tot volwaardige bomen. Dit draagt bij aan de ecologie, de CO2 opslag en het tegengaan van het hitte-eiland effect. De bomen zijn zoveel mogelijk zowel inheems als autochtoon. Door meer en grotere plantvakken aan te leggen, wordt het verhard oppervlak kleiner en kan er meer regenwater in de bodem infiltreren. Het hemelwater wordt waar mogelijk losgekoppeld van het riool en kan direct de plantvakken instromen. Waar mogelijk wordt het groen daarom verlaagd aangelegd. Plantvakken met bomen worden afgewisseld met parkeervakken, zodat op termijn als er meer parkeervakken verdwijnen de groene structuur eenduidig en eenvoudig kan worden voortgezet. De totale indeling van de straat blijft helder van opzet. Ruimte voor geveltuintjes wordt behouden en zoveel mogelijk uitgebreid. Langs de route wordt zoveel mogelijk groen toegevoegd. (“Groen, tenzij…” principe) Hondentoiletten worden behouden. Trottoirs worden maximaal 2.20 m breed om overbodige verharding te voorkomen, restruimte kan gebruikt worden voor geveltuinen.

Water

•

Met hemelwater zal via de volgende voorkeursvolgorde worden omgegaan:

1. 2. 3. 4. 5. •

Vasthouden op daken en in regentonnen en nuttig hergebruik Op maaiveld infiltreren (in het groen) Ondergronds infiltreren via een voorziening Verwerken in het oppervlaktewater Afvoer naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie

We streven ernaar om minimaal 90% van de jaarlijkse neerslag vast te houden via de eerste drie stappen. Dit betekent dat er een bergingsvoorziening nodig is met de inhoud van minimaal 15 mm (15 liter per m²) voor het aangesloten verharde oppervlak. Hiermee vergroten we de sponswerking van de stad en voorkomen we schade door droogte.

21

•

• • •

•

• • •

De openbare ruimte en het hemelwatersysteem zijn zo vormgegeven dat bij buien met een intensiteit tot en met 80 mm in één uur (kans 1x/100 jaar) geen schade optreedt in gebouwen en vitale infrastructuur. Bij een bui van 20 mm in één uur kan de openbare ruimte nog steeds gebruikt worden waarvoor die bedoeld is. Aangelegde bergings- en infiltratievoorzieningen moeten in minimaal 10 uur en maximaal 48 uur leeg kunnen lopen om weer beschikbaar te zijn voor nieuwe buien. De voorzijde van de panden van de Pieter Nieuwlandstraat en de Willem van Noortstraat wordt aangesloten op een hemelwaterafvoer (HWA), waardoor het hemelwater via de HWA wordt geleidt naar het Majoor Bosshardtplantsoen en de Koekoeksvaart. Deze waterberging wordt mogelijk gemaakt door de rioolvervanging in de Bosschastraat mee te nemen. De waterberging in het straatprofiel (water op straat) mag niet afnemen, dit is van belang op locaties waar we wateroverlast verwachten. Dit heeft lokaal gevolgen voor ontwerpkeuzes van het dwarsprofiel, zoals bijvoorbeeld parkeren op trottoirniveau. Antonius Matthaeuslaan: vervanging van het gemengde riool door een nieuw gemengd riool. Pieter Nieuwlandstraat: vervanging van het gemengde riool door een gescheiden rioolstelsel met aansluiting op het Majoor Bosshardtplantsoen en het Willem van Noortplein.

Willem van Noortstraat/-plein: toevoegen van een hemelwaterriool met behoud van het bestaande gemengde riool. Hemelwater afkoppelen van het bestaande riool.

3.2.3 Materialen en inrichtingselementen (HOR) en duurzaamheid Materialen en inrichtingselementen • Voor de inrichting van de straten wordt gebruik gemaakt van de in het handboek openbare ruimte (HOR) opgenomen materialen. • Voor de plekken met Domstad kwaliteit (zie hoofdstuk 1.5) wordt standaard materiaal en beheer toegepast. • Vervanging van de deklaag van het asfalt en de wegfundering op de Antonius Matthaeuslaan, Pieter Nieuwlandstraat en Willem van Noortstraat/-plein. • Vervanging van de deklaag van het asfalt op de Ingen Houszstraat. • Voor de plekken met kwaliteit Domstad Bijzonder (zie hoofdstuk 1.5) kan worden afgeweken van het standaard materiaal en beheer. In het voorlopig ontwerp wordt bepaald wat hier de gewenste materialen zijn en welk beheer daar bijpast. • De materialisering zal in de VO-fase worden bepaald. • Afvalinzameling zal zoveel mogelijk op de bestaande plek gehandhaafd worden. • Vervanging van ca. 13 lichtmasten incl. kabels verspreid over de Willem van Noorstraat/-plein, Ingen Houszstraat en Pieter Nieuwlandstraat. Duurzaamheid • We brengen in beeld welke aanwezige materialen geschikt zijn om her te gebruiken. We zetten in op maximaal hergebruik en minimaal 50%. Voor in te brengen materialen zetten we in op hergebruikte materialen uit andere delen van de stad of elders.

• De benodigde nieuwe materialen worden waar mogelijk in gesloten kringlopen geproduceerd, gebruikt en nadat ze afgedankt zijn, hergebruikt; • Bij het kiezen van materialen maken we in de afweging gebruik van de milieukosten indicator (MKI). • Bij de aanbesteding dagen we de markt maximaal uit om in te zetten op circulariteit. 3.2.4 Ondergrond • •

Voor de inpassing van bomen, groen en waterinfiltratie wordt voornamelijk gebruik gemaakt van functiestrook. Waar we de riolering vervangen of een hemelwaterriool toevoegen, reserveren we ook ruimte voor het toekomstige warmtenet. Dit geldt dus voor de Antonius Matthaeuslaan, Pieter Nieuwlandstraat en Willem van Noortstraat.

22

o

• • • • •

Voor een gescheiden rioolstelsel en het warmtenet gezamenlijk is 5,50 m nodig. 2,00 m voor de warmteleiding en 3,50 m voor de riolering. Dit is ruimte voor de leidingen zelf en ruimte eromheen voor de aanleg/voor werkzaamheden. o Voor enkel een gemengd riool en het warmtenet gezamenlijk is 3,00 m nodig. 2,00 m voor de warmteleiding en 1,00 m voor de riolering. De warmteleiding en de rioolbuis dient op afstand te liggen van bomen conform de richtlijnen in het HOR. Gemiddeld gaat het om 1,80 m vanaf het hart. De warmteleiding dient op minimaal 1,00 m van de waterleiding te liggen. Voor nieuwe te planten bomen dient rekening te worden gehouden met de afstand tot aanwezige kabels en leidingen. Vervangen van OVL-kabels die aan vervanging toe zijn. Zorg voor een zo homogeen mogelijke wegfundering over de gehele lengte van de straat op straten waar de wegfundering wordt vervangen (conform advies Sweco trillingshinder).

3.3 Ontwerptoelichting In dit hoofdstuk wordt het Functioneel Ontwerp toegelicht en beschreven hoe er vanuit de visie en eisen ontwerpkeuzes zijn gemaakt. Een aantal ontwerpkeuzes zullen pas tijdens de VO en DO fases worden gemaakt, de afwegingen en voorkeuren worden wel in dit hoofdstuk toegelicht. Na de algemene ontwerptoelichting is de ontwerptoelichting verder per gebied/straat weergegeven, achtereenvolgend het Willem van Noortplein, Willem van Noortstraat, Antonius Matthaeuslaan, Pieter Nieuwlandstraat en Ingen Houszstraat/Juliusstraat. 3.3.1 Algemene ontwerptoelichting Hieronder beschrijven we de ontwerpkeuzes die voor de hele route gelden. Lagere maximumsnelheid Om de snelheid van de weggebruikers op de route te verlagen nemen we verschillende maatregelen. We verlagen op de hele route de maximaal toegestane snelheid van 50 km/u naar 30 km/u. Daarbij versmallen we de wegen. En waar het kan maken we de parkeerplaatsen op dezelfde hoogte als de stoep, waardoor de rijbaan smaller lijkt. Door het versmallen van de weg is de verwachting dat mensen minder hard rijden. Maar op een paar plekken is er een lange rechte weg, waardoor we misschien nog extra maatregelen nemen. In de volgende fase (het voorlopig ontwerp) maken we hier een keuze in. Oversteken Voor een goede buitenruimte is het belangrijk dat mensen de straten makkelijk en veilig kunnen oversteken.

Dit hangt samen met de hoeveelheid verkeer in de straat en de snelheid waarmee er wordt gereden. In 30 km/u-straten leggen we in principe geen zebrapaden aan. Het verkeer zou daar langzaam genoeg moeten rijden, zodat mensen overal kunnen oversteken. Op enkele belangrijke of drukkere plekken nemen we nog extra maatregelen om het oversteken te verbeteren. Denk aan middeneilanden, waardoor mensen maar 1 rijbaan per keer oversteken. Op kruisingen met zijstraten laten we de stoep langs de Tuinwijkroute doorlopen. Dat zorgt ervoor dat iedereen op deze route voorrang heeft, ook voetgangers. En het zorgt ervoor dat de fietsroutes herkenbaar zijn. Op het Willem van Noortplein is vanwege de pleinfunctie het oversteken nog meer van belang. Hier gaan we bij de uitleg van het ontwerp van het Willem van Noortplein verder op in. Functiestrook Net als bij de Fietsroute Om de Noord maken we ook op de Tuinwijkroute gebruik van functiestroken. Dit zijn de stroken die tussen de rijbaan en de stoep liggen, waar ruimte is voor parkeerplaatsen, fietsenrekken en bomen en planten. We kijken hoe de verschillende functies op een gebalanceerde manier een plek krijgen. Daarbij houden rekening met de verschillende behoeftes van de bewoners.

23

Parkeren In totaal verwachten we ongeveer 50 tot 70 parkeerplaatsen te moeten opheffen voor het ontwerp van de Tuinwijkroute. Deze ruimte hebben we nodig voor extra groen, met name bomen, en voor de grote hoeveelheid geparkeerde fietsen waar we ruimte aan willen bieden. Door opheffen van parkeerplaatsen neemt de parkeercapaciteit in de rayons Tuinwijk Noord e.o. en Vogelenbuurt af. Het aantal op te heffen parkeerplaatsen ten opzichte van de totale capaciteit in de rayons is klein. Toch zal de parkeerdruk in de directe omgeving in eerste instantie waarschijnlijk iets toenemen. We dempen dit effect zo veel mogelijk door het maximale aantal vergunningen in de omgeving te verlagen. Mensen die al een vergunning hebben houden deze. Voor nieuwe vergunningsaanvragen kan men op een wachtrij belanden. Om de voetganger ruimte te geven op de route maken we de autoparkeerplaatsen waar mogelijk op dezelfde hoogte als de stoep. Zo hebben voetgangers meer ruimte als er geen auto’s geparkeerd staan. Dit is te zien als dubbelgebruik van de (beperkte) ruimte. Tussen de autoparkeerplaatsen en de rijbaan maken we voldoende afstand, zodat fietsers veilig langs geparkeerde auto’s kunnen. Groen In het ontwerp planten we er ongeveer 40 tot 50 bomen bij. Verder kiezen we voor een mix van verschillende bomen en planten. Dit draagt bij aan een sterk en veerkrachtig ecosysteem.

In dit ontwerp kappen we geen bomen. Door verdere uitwerking kan het voorkomen dat zowel de aan te planten als de te kappen bomen nog verandert in de volgende fase. We verwachten voldoende budget te hebben om de groenambities te kunnen invullen. We hebben een aanvraag gedaan voor een subsidie van de provincie. Als we deze subsidie krijgen, hebben we voldoende budget om op alle straten hoogwaardig groen toe te passen. Tweerichtingsverkeer Naar aanleiding van de opgehaalde reacties eind 2023 hebben we gekeken naar verschillende mogelijkheden voor verkeerscirculatie binnen Tuinwijk. Hierin zijn de voor- en nadelen tegen elkaar afgewogen en hebben we gekozen om op alle straten tweerichtingsverkeer te houden. Bushaltes De bushalte op de Willem van Noortstraat blijft ongeveer op dezelfde plek en maken we langer. Vanuit het project Fietsroute Om de Noord werd overwogen deze bushalte te verschuiven naar de Adelaarstraat. Dit doen we niet, omdat we hier niet genoeg redenen voor zien. In het voorlopig ontwerp van Fietsroute Om de Noord (naar verwachting begin 2025) zal de exacte locatie van de bushalte worden vastgelegd. De bushalte tegenover de Albert Heijn (richting de Adelaarstraat) komt tegenover restaurant Badhuis, ter hoogte van de andere bushalte. We kunnen de weg hier smaller maken.

Daardoor komt de bushalte richting de Antonius Matthaeuslaan enkele meters verder van de gebouwen af te liggen dan nu. De bushokjes op het Willem van Noortplein komen daarmee ook iets verder van de gevels af te staan. Bijzonder verkeer Het is een eis dat bussen, nood- en hulpdiensten, vuilniswagens, verhuiswagens en overig laad- en losverkeer goed gebruik kunnen maken van (delen van) de route.

24

3.3.3 Willem van Noortstraat en Antonius Matthaeuslaan

Afbeelding 3.2. Ontwerpkaart Willem van Noortstraat

25

Afbeelding 3.3. Ontwerpkaart Antonius Matthaeuslaan

26

Wegindeling • We geven de Willem van Noortstraat en de Antonius Matthaeuslaan dezelfde wegindeling als de Adelaarstraat krijgt in de aanleg van de Fietsroute om de Noord. • De weg krijgt de uitstraling van een 30 kilometer per uur fietsstraat: twee stroken rood asfalt en een middenstrook in afwijkend materiaal. De Willem van Noortstraat en Antonius Matthaeuslaan zijn busroutes, dus we passen de afmetingen hierop aan. • De weg van 6,50 meter biedt ruimte voor twee bussen die elkaar passeren. De breedte is ingedeeld in twee rijbanen van 3,00 meter breed en een rijbaanscheiding van 0,50 meter, waar je overheen kan rijden. Op de rijbaan is ruimte voor drie fietsers naast elkaar. Fietsers kunnen elkaar inhalen op hun eigen weghelft. • De stoepen in de Willem van Noortstraat en Antonius Matthaeuslaan worden minimaal 1,80 meter breed en 2,20 meter waar mogelijk. Verkeer • Het verkeer op de Tuinwijkroute heeft voorrang op de zijstraten. • Het verkeerslicht op de Antonius Matthaeuslaan, ter hoogte van de B.F. Suermanstraat, halen we weg. Er blijft wel een middeneiland voor voetgangers. • Oversteken kan overal op een straat met een maximale snelheid van 30 kilometer per uur. Op regelmatige afstand maken we ruimte voor een overzichtelijke en veilige oversteek, te herkennen aan noppentegels voor mensen met een (fysieke) beperking.