Eerste Bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
Eerste bestuursrapportage 2026
1
Colofon Eerste bestuursrapportage 2026 Uitgave Gemeente Utrecht Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoering- en Strategienetwerk Afdeling Financiën en Inkoop Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl
2
Inhoudsopgave Eerste bestuursrapportage 2026 ............................................................................................................. 1 Colofon ................................................................................................................................................ 2 Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 3 Inleiding/Hoofdlijn ................................................................................................................................ 4 1. Majeure ontwikkelingen en bijstellingen .......................................................................................... 5 1.1 Majeure ontwikkelingen ............................................................................................................. 5 2. Budgettair neutrale bijstellingen ...................................................................................................... 7 2.1 Onttrekkingen en stortingen in (bestemmings)reserves ............................................................ 7 2.2 Verhogen baten en lasten .........................................................................................................
8 2.3 Verlagen baten en lasten......................................................................................................... 11 2.4 Verschuiven gelden binnen een programma........................................................................... 12 2.5 Verschuiven gelden naar ander programma ........................................................................... 12 2.6 Overhevelen via algemene dekkingsreserve .......................................................................... 14 2.7 Bijstellingen investeringskredieten .......................................................................................... 16 3. Voortgang uitvoering coalitieakkoord ............................................................................................ 20 3.1 Mijlpalen in Q3 en Q4 2025 ..................................................................................................... 20 3.2 Wijzigingen in de planning ....................................................................................................... 21 4. Corresponderende posten (taakmutaties gemeentefonds) ........................................................... 22 5. Instellen/wijzigen reserves ..................................................................................................... 27 Bijlage 1.
Planning uitvoering coalitieakkoord ................................................................................... 32 Bijlage 2. Budgetneutrale bijstellingen .............................................................................................. 34 Deel 2 .................................................................................................................................................... 50 1. Technische bijstellingen ................................................................................................................ 50 2.
Begrotingscijfers in tabellen...................................................................................................... 53 Tabel 1. Mutaties bestuursrapportage ........................................................................................... 53 Tabel 2. Actuele begroting ............................................................................................................. 56 Tabel 3. Mutaties meerjaren .......................................................................................................... 58 Tabel 4. Actuele programmaraming .............................................................................................. 60
3. Bijlage technische wijzigingen Raad ..................................................................................... 61
3
Inleiding/Hoofdlijn De begrotingscyclus stelt de raad in staat om invulling te geven aan de kaderstellende en controlerende taak. Met deze Eerste bestuursrapportage 2026 informeren wij u over actuele ontwikkelingen en de verwachte afwijkingen in de financiële uitvoering van de beleidsvoornemens ten opzichte van de actuele Programmabegroting 2026. Samenvattend financieel beeld Eerste bestuursrapportage 2026 In deze Eerste bestuursrapportage wordt het effect vertaald van actuele ontwikkelingen die betrekking hebben op het bijstellen van de begroting 2026 en financieel neutraal zijn. Het grootste deel van de actuele ontwikkelingen zijn onderdeel van de Voorjaarsnota 2026, hierin zijn de knelpunten en de meerjarige doorkijk opgenomen. Voor deze rapportage voorzien we geen majeure bijstellingen. Dit betekent dat de Eerste bestuursrapportage geen financieel resultaat heeft. Hoofdlijn ontwikkelingen Majeure ontwikkelingen en majeure bijstellingen (H1) Onderscheid wordt gemaakt tussen majeure ontwikkelingen en majeure bijstellingen. In de Eerste bestuursrapportage 2026 voorzien we geen majeure bijstelling. Wel informeren wij u over vijf majeure ontwikkelingen die nog onvoldoende zeker zijn maar wel relevant zijn om te melden.
Budgetneutrale bijstellingen (H2) In het licht van ‘beter begroten’ vinden er bijstellingsvoorstellen plaats zodat de begroting beter aansluit bij de actuele prognose. Naar verwachting leidt dit tot een kleiner verschil tussen de begroting en de jaarrekening. Ook heeft dit een positief gevolg voor de begrotingsrechtmatigheid. Een groot deel van de voorstellen heeft betrekking op het verhogen van zowel de baten als de lasten vanwege specifieke uitkeringen (SPUKS) vanuit het Rijk. In de periode 2026 t/m 2029 worden de baten en lasten in totaal opgehoogd met 45,2 miljoen euro. Passend bij de doelstellingen van de reserves wordt 6,5 miljoen euro extra onttrokken uit bestemmingsreserves voor 2026. Ten slotte worden de investeringskredieten budgetneutraal opgehoogd met een totaal van 26,2 miljoen euro. Zoals toegelicht in hoofdstuk 2.7 en de geheime bijlage ‘Investeringsprojecten Eerste bestuursrapportage 2026’. Voortgang coalitieakkoord (H3.1/H3.2) In de tweede helft van 2025 zijn meerdere mijlpalen behaald in de uitvoering van het coalitieakkoord. Daarnaast hebben zich wijzigingen in de planning voorgedaan. Dit komt door uiteenlopende redenen. In een aantal gevallen is uw raad daar al apart over geïnformeerd.
Corresponderende posten (H4) In deze bestuursrapportage zijn de taakmutaties van het gemeentefonds voor het jaar 2026 en de posten die in 2025 niet meer konden worden besteed opgenomen. Instellen reserves (H5) Voorgesteld wordt om met deze bestuursrapportage een nieuwe Algemene risicoreserve HVC in te stellen. Daarnaast worden wijzigingen doorgevoerd voor de reserve Woonfonds, de reserve Armoedebestrijding en schuldhulpverlening, de reserve Gebruikersinvesteringen Culturele voorzieningen Leidsche Rijn, de reserve Overheadvierkant en de reserve Aanpak Luchtmaatregelen.
4
1. Majeure ontwikkelingen en bijstellingen Majeure ontwikkelingen en bijstellingen Financiële ontwikkelingen worden opgenomen in de bestuursrapportage als ze voldoen aan onderstaande criteria. Deze leiden niet automatisch tot een begrotingswijziging en zijn niet budgetneutraal. - financiële afwijkingen van meer dan 10% van de lasten/baten per programma - en/of een afwijking groter dan 0,5 miljoen euro ten opzichte van de begrote lasten of baten per programma - en/of een afwijking groter dan 0,1 miljoen euro per doelstelling - óf het voldoet niet aan bovenstaande spelregels, maar is politiek-bestuurlijk relevant (bv. beleidswijzigingen). Onderscheid wordt gemaakt tussen majeure bijstellingen en majeure ontwikkelingen.
1.1 Majeure ontwikkelingen Majeure ontwikkelingen zijn afwijkingen waar de verwachting van is dat bijsturing nog mogelijk is, hetzij binnen de programmabudgetten, hetzij met eventuele voordelen of nog onvoldoende zeker zijn, maar relevant zijn om te melden. De majeure ontwikkelingen leiden vooralsnog niet tot een bijstelling van de begroting. Toelichting 1. Lagere opbrengsten Single Use Plastics (SUP) De verwachte vergoeding op de Ministeriele regeling Single Use Plastics staat vanaf 2023 structureel in de begroting voor 4,0 miljoen euro. Eind 2025 is de vergoeding ontvangen over de jaren 2023 en 2024. Deze vergoeding blijkt substantieel lager. Respectievelijk 3,4 miljoen euro en 2,9 miljoen euro. Op basis van de ontvangen vergoeding verwachten wij dat ook in de komende jaren deze vergoeding maximaal 2,9 miljoen euro zal zijn. Dat is 1,1 miljoen euro lager dan begroot. Op basis van deze nog onzekere informatie volgt in de Tweede bestuursrapportage 2026, wanneer de vergoeding voor 2025 in beeld is, een voorstel over het eventueel bijstellen van dit budget. 2. Hogere onderhoudskosten Integraal Terminal Beheer (ITB) ITB is een samenwerkingsverband tussen NS, ProRail en de gemeente Utrecht voor het onderhoud van de OV-terminal van Utrecht centraal.
Jaarlijks worden er afspraken gemaakt tussen de drie partijen met daarin de voorgenomen werkzaamheden en de bijbehorende kosten en de verdeling van deze kosten tussen de drie partijen. De leeftijd van de OV-terminal leidt ertoe dat er groot onderhoud noodzakelijk is in 2026 en in ieder geval tot 2030. Dit gaat structureel hogere kosten met zich meebrengen. De omvang van de overschrijding zal over de jaren fluctueren, afhankelijk van het geplande lange termijn onderhoud. Deze ontwikkeling is niet meegenomen in de Voorjaarsnota 2026 omdat ten tijde van het opstellen van deze nota het onderzoek naar de structurele effecten nog liep. Daarom melden we deze in deze Eerste bestuursrapportage en volgt in de Tweede bestuursrapportage een voorstel over het eventueel bijstellen van dit budget. 3. Risico wegvallen beoogde bijdrage Rijk en ontwikkelaars Netcongestie Bij het beschikbaar stellen van incidentele middelen voor netcongestiemaatregelen in de Voorjaarsnota 2025 is uitgegaan van een gezamenlijke bijdrage van 2,3 miljoen euro van het Rijk en projectontwikkelaars in 2026. Deze knellende opgave is opgenomen in de Voorjaarsnota 2026, waarbij is aangegeven dat verdere ontwikkelingen vanuit het Rijk werden verwacht.
Door een voorlopige toekenning van middelen uit het Gebiedsbudget voor NOVEX-gebieden vanuit het Rijk (circa 1,75 miljoen euro) voor de gebiedsontwikkeling Groot Merwede, kunnen nu een deel van de geplande 5
maatregelen binnen het programma Netcongestie hieruit bekostigd worden. Dit betreft de beoogde congestieverzachters (generatoren) in Papendorp en Beurskwartier. Aan deze rijksbijdrage zijn voorwaarden en cofinancieringsverplichtingen verbonden, waar we aan kunnen voldoen. De middelen zijn daarmee voldoende zeker om te verwerken in de programmabegroting 2026. Aan de verwachting dat aanvullende bijdragen vanuit ontwikkelaars beschikbaar zouden komen, is vooralsnog niet voldaan. Wel blijven bijdragen van ontwikkelaars mogelijk, maar deze zijn juridisch en financieel minder afdwingbaar, omdat de benodigde investeringen grotendeels buiten directe plangebieden vallen. Daarnaast komen eventuele ontwikkelaarsbijdragen pas in latere jaren en gefaseerd beschikbaar. Zolang een deel van de verwachte bijdragen niet wordt gerealiseerd zet dit de gemeentelijke begroting onder druk op het moment dat de incidentele middelen voor netcongestie in 2026 en 2027 volledig worden besteed. Over de verdere financiële ontwikkelingen en de benodigde bijsturing op de begroting wordt gerapporteerd in de Tweede bestuursrapportage 2026. 4. Risico lagere beoogde bijdrage Rijk Vreemdelingenvoorziening en Inburgering Voor de Landelijke vreemdelingenvoorziening wordt op dit moment in de begroting 2026 rekening gehouden met structurele baten van 1,3 miljoen euro.
Op basis van het nieuwe regeerakkoord worden geen structurele middelen verwacht. Mogelijk volgen er nog wel incidentele middelen wanneer de rechtszaak tegen het Rijk in ons voordeel valt. Dit gaat dan over de bekostiging van de 'oude, aflopende doelgroep en is daarmee nog een beperkt budget. Voor Inburgering is in de begroting 2026 en 2027 rekening gehouden met verwachte baten van 3,216 miljoen euro. Vanuit de VNG zijn wij recent geïnformeerd dat er geen knelpunt wordt ingediend bij het Rijk voor extra middelen richting de gemeente. Daarmee is de kans dat er extra middelen gaan komen vanuit het Rijk zeer klein. In de Tweede bestuursrapportage 2026 volgt op basis van meer volledige informatie een voorstel tot bijstellen van de begroting. 5. Risico SPUK Woonplaatsbeginsel Jeugd Bij de voorjaarsnota 2025 is een risico-inschatting gedaan voor extra inkomsten vanuit het SPUK Woonplaatsbeginsel voor de jeugdzorg. De baten voor deze SPUK zijn structureel opgehoogd met 1,2 miljoen euro. Deze ophoging blijkt te hoog. Tegenover eventuele hogere baten staan namelijk ook hogere lasten. Hierdoor ontstaat per saldo een negatief resultaat (baten en lasten zijn niet in evenwicht). De hogere baten op basis waarvan de inschatting is gedaan, zijn gebaseerd op een verrekening over voorgaande jaren in verband met de invoering van deze SPUK.
Bij de Tweede bestuursrapportage 2026 wordt beoordeeld of dit binnen het programma kan worden opgelost of dat hier een bijstellingsvoorstel voor nodig is.
6
2. Budgettair neutrale bijstellingen In dit hoofdstuk worden bijstellingsvoorstellen gedaan die budgetneutraal zijn en geen financiële impact hebben op de vastgestelde Programmabegroting 2026. Dit betreft mutaties door het: 1. Onttrekken en storten in reserves, passend bij de doelstelling van deze reserves 2. Verhogen van baten en lasten door toegekende subsidies, specifieke uitkeringen, etc. 3. Verlagen van baten en lasten 4. Overhevelen gelden naar een ander programma 5. Verschuiven over de jaren heen door overhevelen via de Algemene dekkingsreserve 6. Bijstellingen van investeringskredieten In de onderstaande paragrafen worden deze mutaties per soort geaggregeerd weergegeven en kort toegelicht. De toelichting per bijstellingsvoorstel is opgenomen in bijlage 2 Budgettair neutrale bijstellingen.
2.1 Onttrekkingen en stortingen in (bestemmings)reserves In de Eerste bestuursrapportage 2026 wordt voorgesteld om in 2026 6,455 miljoen euro extra te onttrekken uit (bestemmings)reserves en in 2027 0,12 miljoen euro extra te onttrekken uit (bestemmings)reserves. Deze extra onttrekkingen leiden tot bijstelling van de programmabudgetten en zijn daardoor budgetneutraal. De grootste mutaties worden per programma toegelicht. x €1.000 Programma
Bedrag 2026
Bedrag 2027
Bedrag 2028
Bedrag 2029
Onttrekking Egalisatiereserve bouwleges
1.053
0
0
0
Onttrekking reserve Woonfonds 2026
500
0
0
0
Totaal programma
1.553
0
0
0
Onttrekking reserve Utrechtse Energie ten behoeve van cofinanciering Volkshuisvestingsfonds
525
0
0
0
Totaal programma
525
0
0
0
Uitgestelde baggerwerkzaamheden 2025
691
0
0
0
Totaal programma
691
0
0
0
540
120
0
0
Omschrijving
Ontwikkelen en wonen voor iedereen
Klimaatvriendelijke stad
Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed
Passende ondersteuning en opvang
Onttrekking transitiereserve Hervormingen Sociaal Domein
7
Totaal programma
540
120
0
0
Onttrekking transitiereserve Hervormingen Sociaal Domein
944
0
0
0
Totaal programma
944
0
0
0
Onttrekking transitiereserve Hervormingen Sociaal Domein
370
0
0
0
Totaal programma
370
0
0
0
1.598
0
0
0
Onttrekking reserve Europese subsidies
234
0
0
0
Totaal programma
1.832
0
0
0
Totaal
6.455
120
0
0
Kansrijk opgroeien
Levendige en gezonde stad
Algemene Middelen en Overhead
Frictiekosten Leidsche Rijn
Ontwikkelen en wonen voor iedereen Onttrekking Egalisatiereserve bouwleges De kostendekkendheid van de omgevingsvergunningen daalt in 2026 naar 85% vanwege de veranderde werkwijze onder de Omgevingswet en minder aanvragen voor grote bouwprojecten (bijvoorbeeld i.v.m. netcongestie). Hierdoor is een knelpunt ontstaan. Dit knelpunt wordt opgelost door een onttrekking van 1,053 miljoen euro vanuit de egalisatiereserve bouwleges. Kansrijk opgroeien Onttrekking transitiereserve Hervormingen Sociaal Domein Om de hervormingsbewegingen binnen het sociaal domein mogelijk te maken, ofwel te versnellen vindt een onttrekking van 0,944 miljoen euro plaats aan de transitiereserve voor het programma Kansrijk Opgroeien. Daarnaast wordt 0,37 miljoen euro onttrokken voor het programma levendige en gezonde stad en 0,66 miljoen euro voor het programma Passende ondersteuning en opvang. Algemene Middelen en Overhead Frictiekosten Leidsche Rijn Bij de programmabegroting 2026 zijn de frictiekosten met betrekking tot de nieuw te onderhouden gebieden in Leidsche Rijn opgenomen. Deze frictiekosten worden gedekt uit de daarvoor bestemde reserve Budgetstructuur Leidsche Rijn. Bij de programmabegroting 2026 is de onttrekking aan deze reserve echter niet meegenomen in de besluitvorming door de raad.
In deze Eerste bestuursrapportage 2026 wordt de onttrekking van 1,598 miljoen euro aan de reserve Budgetstructuur Leidsche Rijn daarom alsnog opgenomen.
2.2 Verhogen baten en lasten In totaal wordt voorgesteld in de Eerste bestuursrapportage 2026 de baten en lasten incidenteel te verhogen met 27,275 miljoen euro in 2026, 7,674 miljoen euro in 2027, 7,422 miljoen euro in 2028 en 8
2,819 miljoen euro in 2029. Vanaf 2026 worden de baten en lasten ook structureel verhoogd met 5,65 miljoen euro. Deze bijstellingsvoorstellen hebben veelal betrekking op extra inkomsten vanuit subsidies, specifieke uitkeringen (SPUK’s) en actualisatie van begrotingen. Voor deze extra inkomsten verhogen we de bijbehorende lasten voor de activiteiten die plaatsvinden voor deze uitkeringen. De grootste mutaties worden per programma toegelicht. x €1.000 Programma
Baten/ lasten I/S
2026
2027
2028
2029
Betrouwbare overheid Baten
I
-16.698
-5.697
-5.545
-2.769
Baten
S
-491
-491
-491
-491
Lasten I
16.634
5.697
5.545
2.769
Baten
I
-1.713
-1.827
-1.827
0
Baten
S
-4.000
-4.000
-4.000
-4.000
Lasten I
113
0
0
0
Lasten S
4.000
4.000
4.000
4.000
Baten
I
-3.745
-150
-50
-50
Lasten I
3.745
150
50
50
Baten
I
-1.131
0
0
0
Baten
S
-1.072
-1.072
-1.072
-1.072
Lasten I
1.131
0
0
0
Lasten S
1.072
1.072
1.072
1.072
Baten
I
-4.010
0
0
0
Lasten I
4.010
0
0
0
S
-66
-66
-66
-66
Lasten I
800
800
800
0
Baten
I
-777
0
0
0
Baten
S
-20
-20
-20
-20
Ontwikkelen en wonen voor iedereen
Klimaatvriendelijke stad
Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed
Veilige stad
Passende ondersteuning en opvang Baten Werk, toekomstbestendige economie en best
Levendige en gezonde stad
9
Lasten I
777
1.027
1.027
0
Lasten S
86
86
86
86
Baten
I
800
0
0
0
Lasten I
64
0
0
0
Lasten S
491
491
491
491
0
0
0
0
Algemene Middelen en Overhead
Totaal Saldo
Betrouwbare overheid Bijstelling programma Samen voor Overvecht Vanuit de Rijksmiddelen (Specifieke uitkering Kansrijke Wijken en de Regio Deal) zijn er subsidies beschikbaar die over de periode 2026-2029 worden ingezet voor het Programma Samen voor Overvecht. Daarom worden zowel de baten als de lasten in 2026 verhoogd met 15,098 miljoen euro, in 2027 met 4,897 miljoen euro, in 2028 met 5,545 miljoen euro en in 2029 met 2,769 miljoen euro. De Regio Deal is aangevraagd samen met de gemeentes Amersfoort, Nieuwegein en Zeist. De middelen voor de Regio Deal lopen via Programma Samen voor Overvecht naar deze gemeentes. Dit betreft een bedrag van 9,027 miljoen euro dat wij in 2026 doorzetten naar die gemeentes. Toename aanvragen leges burgerzaken Sinds een aantal jaar stijgt het aantal aanvragen, met name voor uittreksels uit de Basisregistratie Personen (BRP), huwelijken, reisdocumenten (piekperiode 2024-2028) en naturalisaties (instroom uit Syrië). Dit zorgt in 2026 voor 1,6 miljoen euro aan zowel hogere baten als hogere lasten. Ook in 2027 heeft dit een effect van 0,8 miljoen euro aan hogere baten en lasten. Ontwikkelen en wonen voor iedereen Strategische en anticiperende verwerving Tot op heden werden in het programma Ontwikkelen en wonen voor iedereen geen baten en lasten begroot die samenhangen met strategische en anticiperende verwervingen.
Met deze mutatie wordt structureel de 4 miljoen euro aan baten en lasten opgenomen die naar verwachting op jaarbasis worden gerealiseerd. Motie 315 hand in eigen boezem Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2024 is motie 315 Hand in eigen boezem aangenomen. In deze motie wordt het college opgedragen om een taakstelling van minimaal 5,2 miljoen euro uit te werken op de verkoop van gemeentelijk vastgoed. En om de vrijkomende middelen in de jaren 2025 tot 2028 in te zetten voor het terugdraaien van de bezuiniging op de bijzondere bijstand (jaarlijks 0,8 miljoen euro) en in 2027 en 2028 voor het terugdraaien van de bezuiniging op de gezonde schoollunch (jaarlijks 1,027 miljoen euro). In deze wijziging worden de mutaties uit motie 315 voor de jaren 2026 tot en met 2028 verwerkt in de begroting. Hierbij wordt rekening gehouden met het doorschuiven van de taakstelling 2025 naar 2026, zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025. Deze mutatie heeft effect op de baten en lasten van zowel het programma Algemene Middelen en Overhead als het programma Ontwikkelen en wonen voor iedereen. Klimaatvriendelijke stad SPUK CDOKE Windmolens en Buurtaanpak De gemeente Utrecht ontvangt de specifieke uitkering Tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid met betrekking tot windmolens en de buurtaanpak. Met 10
deze mutatie worden de baten en lasten in 2026 incidenteel met 0,935 miljoen euro verhoogd, in lijn met het verwachte uitgavenpatroon. Veilige stad Subsidie Grenzen Stellen Perspectief Bieden 2026 Voor Grenzen Stellen Perspectief Bieden ontvangt de gemeente jaarlijks een subsidie. In 2025 zijn deze middelen niet volledig benut. De middelen mogen tot en met mei 2026 benut worden. Daarom worden de baten en lasten in 2026 met 3,943 miljoen euro verhoogd.
2.3 Verlagen baten en lasten In totaal stellen we voor in de Eerste bestuursrapportage 2026 de baten en lasten incidenteel te verlagen met 5,312 miljoen euro in 2026 en 4,443 miljoen euro in 2027. Vanaf 2026 worden de baten en lasten structureel met 1,528 miljoen euro verlaagd, daar bovenop worden de baten en lasten vanaf 2027 structureel met 5,010 miljoen euro verlaagd en vanaf 2028 structureel met 1,119 miljoen euro. Deze bijstellingsvoorstellen hebben veelal betrekking op actualisatie van specifieke uitkeringen (SPUK's). De grootste mutaties worden per programma toegelicht. x €1.000 Programma
Baten/ lasten
I/S
2026
2027
2028
2029
Lasten
S
0
-11
-21
-32
Baten
I
400
650
0
0
Baten
S
0
5.000
5.000
5.000
Lasten
I
-400
-650
0
0
Lasten
S
0
-5.000
-5.000
-5.000
Baten
S
1.529
1.529
1.529
1.529
Lasten
S
-1.529
-1.529
-1.529
-1.529
Baten
I
3.683
3.793
0
0
Baten
S
0
0
1.109
1.109
Lasten
I
-3.683
-3.793
0
0
Lasten
S
0
0
-1.109
-1.109
Baten
I
1.230
0
0
0
Lasten
I
-1.230
0
0
0
Baten
S
0
11
21
32
Ontwikkelen en wonen voor iedereen
Klimaatvriendelijke stad
Werk, toekomstbestendige economie en best
Kansrijk opgroeien
Levendige en gezonde stad
Algemene Middelen en Overhead
11
Totaal Saldo
0
0
0
0
Klimaatvriendelijke stad SPUK CDOKE Uitvoeringskosten klimaatakkoord De gemeente Utrecht ontvangt de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) vanaf 2027 als decentralisatieuitkering in de algemene uitkering gemeentefonds en niet meer als SPUK. Met deze mutatie wordt 5 miljoen euro aan zowel baten als lasten uit de SPUK CDOKE structureel tegen geboekt. Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid Bijstelling voorlopig BUIG-budget 2026 Jaarlijks informeert het Rijk gemeenten op drie momenten in het jaar over de hoogte van het BUIGbudget van het lopende jaar. Deze momenten zijn het Voorlopig budget, Nader voorlopig budget en het Definitief budget BUIG. Het voorlopig BUIG-budget 2026 voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen is vastgesteld op 185,8 miljoen euro. Dit is lager dan oorspronkelijk begroot. Met deze mutatie worden de baten en lasten vanaf 2026 structureel met 1,529 miljoen euro verlaagd. Kansrijk opgroeien Voorlopige beschikking OAB SPUK middelen 2026 In verband met de lagere toekenning van het Rijk voor het Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB), worden de baten en lasten in 2026 incidenteel met 3,682 miljoen euro, in 2027 incidenteel met 3,793 miljoen euro en vanaf 2028 structureel met 1,109 miljoen euro verlaagd.
Levendige en gezonde stad Heroïnebehandeling 2026 van SPUK naar DU Per 2026 ontvangt de gemeente Utrecht de uitkering Heroïnebehandeling (met 10% korting en minder behandelplaatsen) als decentralisatie-uitkering en niet meer als SPUK. Hiervoor is een bedrag van 0,948 miljoen euro opgenomen in de begroting. Met deze mutatie worden de initieel begrote lasten en baten van de specifieke uitkering Heroïnebehandeling in 2026 incidenteel met 1,116 miljoen euro tegengeboekt om dubbele begroting te voorkomen.
2.4 Verschuiven gelden binnen een programma Verschuivingen binnen een programma worden alleen opgenomen als er sprake is van een clusteroverschrijdende mutatie binnen de programma's: - Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid - Kansrijk opgroeien - Levendige en gezonde stad Dit volgens het aangenomen amendement A42 Financieel sturen op huidige programma’s. Binnen deze bestuursrapportage zijn er geen verschuivingen binnen een programma.
2.5 Verschuiven gelden naar ander programma Voorgesteld wordt in de Eerste bestuursrapportage 2026 per saldo 1,211 miljoen euro incidenteel over te hevelen naar een ander programma. Voor 2027 wordt voorgesteld 0,76 miljoen euro incidenteel over te hevelen. Ook wordt vanaf 2026 1,553 miljoen euro, vanaf 2027 4,439 miljoen euro en vanaf 12
2028 1,52 miljoen euro structureel overgeheveld naar een ander programma. De wijzigingen hebben betrekking op de uitvoering van taken en projecten die programma overstijgend plaats vinden. De grootste wijzigingen worden per programma toegelicht. x €1.000 Programma
Baten/ lasten I/S
2026
2027
2028
2029
Lasten
I
415
0
0
0
Lasten
I
-415
0
0
0
Lasten
S
0
400
400
400
Lasten
I
-795
-760
0
0
Lasten
S
1.553
-5.892
-7.412
-7.412
Lasten
S
0
-100
-100
-100
Lasten
I
795
760
0
0
Lasten
S
-1.553
5.592
7.112
7.112
0
0
0
0
Ontwikkelen en wonen voor iedereen
Veilige stad
Passende ondersteuning en opvang
Kansrijk opgroeien
Levendige en gezonde stad
Totaal Saldo
Passende ondersteuning en opvang Buurtbemiddeling extreme woonoverlast In het kader van de Hervormingen sociaal domein (zie raadsbrief 21 november 2025, kenmerk 33010037) wordt de subsidieregeling Sociale basis anders ingericht. Daarom wordt 0,95 miljoen euro voor Buurtbemiddeling extreme woonoverlast verschoven tussen de programma's Passende ondersteuning en opvang en Levendige en gezonde stad. Schuif middelen van Basiszorg naar Sociale Basis In het kader van de Hervormingen sociaal domein (zie raadsbrief van 16 mei 2025, kenmerk 11923054) wordt 1,52 miljoen euro verschoven van de aanvullende zorg naar de sociale basis. Met deze schuif tussen het programma Passende ondersteuning en Opvang en het programma Levendige en gezonde stad sluiten de budgetten aan op de beoogde inzet vanuit de subsidieregeling Sociale basis en de inkoop van de Wmo-ondersteuning in de wijk. Schuif middelen van SP/DO naar ambulante begeleiding, Sociale basis en W&I In het kader van de Hervormingen sociaal domein (zie raadsbrief van 16 mei 2025, kenmerk 11923054) wordt 4,791 miljoen euro verschoven van de aanvullende zorg naar de sociale basis.
Met deze schuif tussen het programma Passende ondersteuning en Opvang en het programma Levendige en gezonde stad sluiten de budgetten per doelstelling aan op de beoogde inzet vanuit de subsidieregeling Sociale basis en de inkoop van de Wmo-ondersteuning in de wijk. Schuif ten behoeve van randvoorwaardelijke investeringen
13
In het kader van de Hervormingen sociaal domein (zie raadsbrief van 16 mei 2025, kenmerk 11923054) wordt 0,88 miljoen euro verschoven van de aanvullende zorg naar de sociale basis. Met deze schuif tussen het programma Passende ondersteuning en Opvang en het programma Levendige en gezonde stad sluiten de budgetten per doelstelling aan op de beoogde inzet vanuit de subsidieregeling Sociale basis en de inkoop van de Wmo-ondersteuning in de wijk. Levendige en gezonde stad Overheveling De Stek en Altrecht De accounts Altrecht (voor bemoeizorg en consultatie en advies) en De Stek vielen budgettair en qua sturing onder twee verschillende programma's, Levendige en gezonde stad en Passende ondersteuning en opvang. Daardoor was de sturing op deze accounts niet optimaal. Met het verschuiven van 1,553 miljoen euro worden de accounts naast inhoudelijk ook budgettair ondergebracht onder programma Passende ondersteuning en opvang.
2.6 Overhevelen via algemene dekkingsreserve Passend bij het verwachte uitgavenpatroon worden specifieke budgetten over de jaren heen bijgesteld. Dit past bij het uitgavenritme van specifieke projecten. In deze bestuursrapportage wordt voorgesteld per saldo 0,9 miljoen euro uit het jaar 2026 over te hevelen naar de jaren 2027 en 2028. En in totaal 0,4 miljoen euro uit de jaren 2027 t/m 2030 over te hevelen naar het jaar 2026. Deze overhevelingen vinden plaats via de Algemene dekkingsreserve en hebben geen effect op het financieel beeld. x €1.000 Programma
I/S
2026
2027
2028
2029
I
-900
400
500
0
I
400
-100
-100
-100
-500
300
400
-100
Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed
Levendige en gezonde stad
Totaal Saldo
Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Amerhof verschuiving budget 2026 naar 2027 In 2026 wordt gestart met de uitvoering van project De Amerhof. Deze uitvoering loopt door tot en met 2027. Daarom wordt het incidentele budget van 0,4 miljoen euro (amendement op de Programmabegroting 2026) doorgeschoven van 2026 naar 2027. Het merendeel van de begrote uitvoeringkosten wordt in 2027 gerealiseerd en de kosten worden in 2026 gedekt vanuit het Meerjaren Groenprogramma (MGP). Ravellaan verschuiving budget 2026 naar 2028 Vanuit de Voorjaarsnota 2021 is voor 2026 een incidenteel budget van 0,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor uitvoering van het project Ravellaan. Dit budget wordt doorgeschoven naar 2028, het jaar waarin deze uitvoeringskosten naar verwachting worden gerealiseerd. Levendige en gezonde stad Investeringsbijdrage museum Catharijneconvent 14
Museum Catharijneconvent is een rijksmuseum voor kunst en erfgoed en het enige officiële rijksmuseum in de stad en de provincie Utrecht. Om het museumgebouw anno 2026 duurzaam en toekomstbestendig te maken is een grootschalige verbouwing noodzakelijk. Deze verbouwing is geraamd op 41,1 miljoen euro en wordt voor het grootste deel gefinancierd vanuit het Rijk, het Nationaal Restauratiefonds en het museum Catharijneconvent zelf. Om de begroting sluitend te krijgen, werkt het museum momenteel aan een grote fondsenwervingscampagne. Onderdeel van deze campagne is een gemeentelijke bijdrage van 0,5 miljoen euro (ongeveer 1% van de totale investering). Aan deze vraag wil de gemeente Utrecht tegemoetkomen. Het museum Catharijneconvent is zowel uniek in Nederland als van grote toegevoegde waarde op het museale veld in Utrecht waarbij de investering van het Rijk in dit museum afstraalt op de gehele stad. Om de financiële ruimte te creëren voor deze relatief grote investeringsbijdrage in één jaar wordt de dekking over de jaren 2026 t/m 2030 gespreid door in totaal 0,4 miljoen euro aan budget uit de periode 20272030 over te hevelen naar 2026.
15
2.7 Bijstellingen investeringskredieten Bij de Programmabegroting wordt in het jaar dat een investering start, in één keer autorisatie aangevraagd voor het investeringskrediet. Deze paragraaf bevat de wijzigingsvoorstellen met betrekking tot de geautoriseerde kredieten voor zowel vervanging- als uitbreidingsinvesteringen A. De bijstellingen zijn budgetneutraal, de gevolgen voor de kapitaallasten zijn gedekt binnen het betreffende programma en hebben geen resultaateffect. Definities Vervangingsinvesteringen: Deze investeringen houden de bestaande functionaliteit of kwaliteit van de kapitaalgoederen op peil. Hierbij valt te denken aan renovatie en restauratie, herbouw en levensduur verlengend groot onderhoud. Uitbreidingsinvesteringen categorie A: Aankoop of vervaardiging van een nieuw kapitaalgoed dat een toevoeging betekent aan het volume en/of de kwaliteit van de bestaande kapitaalgoederen. Uitbreidingsinvesteringen categorie B: Uitbreidingsinvesteringen waarover wij uw gemeenteraad nog verder willen informeren via een raadsvoorstel alvorens wij met het project van start gaan. Het gaat hierbij om zeer grote, politiek gevoelige of risicovolle projecten. De benodigde middelen worden niet geautoriseerd bij deze bestuursrapportage.
2.7.1 Ontwikkelen en wonen voor iedereen
Stedelijke omgeving Stedelijke omgeving Icoonproject Tuinen van Moreelse Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m PB 2026
Gereedmelding bij jaarstukken 2025
Voorgestelde wijzigingen 1e berap 2026
x €1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 1e berap 2026
1.650
0
100
1.750
3.000 4.650
0 0
-100 0
2.900 4.650
Toelichting Uitbreidingsinvesteringen A Park Paardenveld & Icoonproject Tuinen van Moreelse De prognose einde werk voor project Park Paardenveld valt 0,1 miljoen euro hoger uit dan het krediet. Daarom wordt het krediet Park Paardenveld verhoogd met 0,1 miljoen euro naar 1,75 miljoen euro. Als dekking wordt het krediet voor het icoonproject Tuinen van Moreelse verlaagd met 0,1 miljoen euro naar 2,9 miljoen euro. Dit is voldoende voor het realiseren van de gestelde ambities.
16
2.7.2 Duurzame bereikbaarheid
Duurzaam vervoer Doelstelling Duurzaam vervoer
Geautoriseerde uitgaven t/m PB 2026
Gereedmelding bij jaarstukken 2025
Voorgestelde wijzigingen 1e berap 2026
52.398
0
2.906
x €1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 1e berap 2026 55.304
Doelstelling Verkeersveiligheid 1.627 0 75 1.702 Totaal 54.025 0 2.981 57.006 In verband met geheimhouding en de marktpositie worden de kredieten onder het programma Duurzame bereikbaarheid niet op projectniveau weergegeven. Voor een specificatie van de kredieten verwijzen wij u naar de geheime bijlage ‘Investeringsprojecten Eerste bestuursrapportage 2026’. 2.7.3 Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed
Beheer openbare ruimte Verbouwing circulair bedrijf Trechterweide Totaal
Geautoriseerde uitgaven t/m PB 2026
Gereedmelding bij jaarstukken 2025
Voorgestelde wijzigingen 1e berap 2026
x €1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 1e berap 2026
0 0
0 0
600 600
600 600
Toelichting Uitbreidingsinvesteringen A Verbouwing circulair bedrijf Trechterweide Dit krediet is nodig voor een verbouwing van de panden aan de Trechterweide, het gemeentelijk circulair bedrijf. De verbouwing is nodig om de panden geschikt te maken als kantoorpand. De dekking van de kapitaallasten is voorzien binnen de begroting van deze doelstelling. x €1.000 Actuele autorisatie Voorgestelde uitgaven Geautoriseerde Gereedmelding wijzigingen t/m 1e uitgaven t/m bij jaarstukken 1e berap berap Extra groen PB 2026 2025 2026 2026 Rondje Stadseiland
3.833
0
3.000
6.833
Parkzone Den Hommel
4.000
0
620
4.620
Natuurgebied Zuilen
5.000
0
1.970
6.970
Groene Ommetjes
800
0
150
950
Vergroenen straten 2026-2030
0
0
3.605
3.605
Toevoegen bomen 2026-2030 Totaal
0 13.633
0 0
2.880 12.225
2.880 25.858
17
Toelichting Uitbreidingsinvesteringen A Rondje Stadseiland Als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Groot Merwede heeft het Rijk in 2023 een SPUK verleend. Vanuit deze SPUK wordt 3 miljoen euro ingezet om te vergroenen binnen het Rondje Stadseiland (Deelgebied 3). Dit subsidiebedrag wordt toegevoegd aan het krediet. Parkzone Den Hommel In het MPR 2026 is een knelpunt (nummer 2 onder Openbare Ruimte, Klimaat en Groen) opgevoerd van 0,62 miljoen euro voor het project Parkzone Den Hommel. Dit knelpunt is deels het gevolg van een scope-wijziging (0,15 miljoen euro) en is deels ontstaan door toenemende bouw- en plankosten (0,47 miljoen euro). Natuurgebied Zuilen De bijstelling van het krediet is het saldo van een verlaging (0,2 miljoen euro) omdat de uitkijktoren niet wordt gerealiseerd (conform Amendement 'A170 Geld uitkijktoren kunnen we beter besteden') en van een verhoging van een, in het MPR 2026 opgevoerd, knelpunt (nummer 2 onder Openbare Ruimte, Klimaat en Groen) van 2,17 miljoen euro. Groene Ommetjes In 2025 heeft de provincie Utrecht een subsidie toegekend van 0,150 miljoen euro voor de herinrichting van de pleinen 'Royaards van der Hamhoff' en 'Badhuisplantsoen'. Dit subsidiebedrag wordt toegevoegd aan het krediet. Vergroenen straten De uitgaven die zijn geprogrammeerd in het Meerjaren Groenprogramma (MGP) tussen 2026 en 2030 voor het vergroenen van straten, o.a.
in de wijken Rivierenwijk en Overvecht worden nu geautoriseerd. Een nadere toelichting is het vinden in het MPR 2026-2030. Toevoegen bomen 2026-2030 De uitgaven die zijn geprogrammeerd in het Meerjaren Groenprogramma (MGP) tussen 2026 en 2030 voor het toevoegen van bomen worden nu geautoriseerd. Een nadere toelichting is te vinden in het MPR 2026-2030. 2.7.4 Levendige en gezonde stad
Toegankelijke sportvoorzieningen Vervangingsinvesteringen
Geautoriseerde uitgaven t/m PB 2026
Gereedmelding bij jaarstukken 2025
Voorgestelde wijzigingen 1e berap 2026
12.591
0
8.003
x €1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 1e berap 2026 20.594
Uitbreidingsinvesteringen A 3.240 0 -6.152 -2.912 Totaal 15.831 0 1.851 17.682 In verband met geheimhouding en de marktpositie worden de kredieten onder het programma Levendige en gezonde stad niet op projectniveau weergegeven. Voor een specificatie van de kredieten verwijzen wij u naar de geheime bijlage ‘Investeringsprojecten Eerste bestuursrapportage 2026’. 18
Vastgoed Vervangingsinvesteringen
Geautoriseerde uitgaven t/m PB 2026
Gereedmelding bij jaarstukken 2025
Voorgestelde wijzigingen 1e berap 2026
x €1.000 Actuele autorisatie uitgaven t/m 1e berap 2026
33.081
0
4.120
37.201
Uitbreidingsinvesteringen A 49.955 0 4.400 54.355 Totaal 83.036 0 8.520 91.556 In verband met geheimhouding en de marktpositie worden de kredieten onder het programma Levendige en gezonde stad niet op projectniveau weergegeven. Voor een specificatie van de kredieten verwijzen wij u naar de geheime bijlage ‘Investeringsprojecten Eerste bestuursrapportage 2026’.
19
3. Voortgang uitvoering coalitieakkoord 3.1 Mijlpalen in Q3 en Q4 2025 Op 1 juni 2022 verscheen het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’. In bijlage 1 is een actueel overzicht opgenomen van de planning van de uitvoering van het coalitieakkoord. Dit betreft een planning op hoofdlijnen en is geen uitputtend overzicht. De mijlpalen die behaald zijn in Q3 en Q4 2025 worden in onderstaand overzicht weergegeven. Dit is de laatste rapportage over de coalitieperiode 2022-2026. Tabel 4: Behaalde mijlpalen in Q3 en Q4 van 2025 Onderdeel 1. We maken ons hard voor kansengelijkheid
Planning 2e berap 2025
1.1 Wijk- en buurtaanpak Raadsbrief Voortgang Uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken
Jaarlijks
Raadsbrief Stand van zaken 4e kwartaal Samen voor Overvecht 2025
Jaarlijks
3. We gaan de klimaatcrisis tegen 3.2 Groene en klimaatbestendige leefomgeving Beleidsnota Ondergrond 2025 - 2035
Q3 2025
3.3 Milieu en Circulariteit Uitvoeringsprogramma Transitie Tankstations
Q4 2025
Uitvoeringsprogramma Gezonde lucht voor iedereen 2025-2030
Q4 2025
4. We werken aan een levendige een leefbare stad 4.1 Lokale economie Raadsbrief Jaarverslag Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) Regio Utrecht 2024 Raadsvoorstel Zoekproces grote locatie voor evenementen
Jaarlijks Q4 2025
4.5 Vastgoed Raadsbrief Concept Uitvoeringsprogramma Vastgoed en fasering Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed
Jaarlijks
5. Uitvoering 5.1 Publieks dienstverlening Raadsbrief voortgang Publieksdienstverlening september 2025
Q4 2025
20
3.2 Wijzigingen in de planning In deze paragraaf worden belangrijke wijzigingen in de planning van de uitvoering van het coalitieakkoord ten opzichte van de Tweede bestuursrapportage 2025 toegelicht. 2. We pakken woningnood aan 2.2 Gebiedsontwikkeling Monitoring versnelling UPP en Was: Q3 2025 Wordt: Q4 2026 aanbevelingen verkenner voor samenwerking markt-gemeente In Q1 2026 wordt een Raadsbrief gestuurd over 'Versnellen woningbouw'. Hierop volgt in Q4 2026 een evaluatie van het Utrechts Planproces Gebiedsontwikkelingen (UPG). 2.3 Bereikbaarheid Uitvoeringsplan Klimaatneutrale mobiliteit Was: Q4 2025 Wordt: Q4 2026 De ambtelijke voorbereiding nam meer tijd in beslag dan verwacht. Hierop wordt de planning aangepast. Het ontwerp klimaatvisie ligt in Q1 2026 intern voor ter besluitvorming. Naar verwachting leidt dit in Q4 2026 tot een definitieve versie. Besluit over de eerste onderdelen van het Was: Q4 2025 Wordt Q4 2026 OV-wiel met spaken (MIRT-verkenning OV en wonen) Voor een uiteindelijke keuze is vervolgonderzoek nodig naar onder andere de (ruimtelijke) effecten, kostenontwikkeling en risico's. Scherp risicobeheer is cruciaal. Daarom wordt de planning hierop bijgesteld. Wel is de voorlopige voorkeursrichting voor de Merwedelijn vastgesteld. In Q2 2026 kunnen inwoners en belanghebbenden tijdens een formele inspraakronde reacties geven.
Eind 2026 nemen Rijk en Regio definitief een besluit over de Merwedelijn. 3. We gaan de klimaatcrisis tegen 3.1 Energie en klimaat Klimaatvisie (incl. zoekgebieden duurzame Was: Q4 2025 Wordt: PM energie Er was meer ambtelijke en politieke afstemming nodig voor een gedragen visie. Daarom wordt de planning hierop aangepast. De Klimaatvisie wordt in Q1 2026 voorgelegd aan de inwoners van de stad. Vervolgens komt het nieuwe college met een voorstel richting de Raad. 3.2 Groen en klimaatbestendige leefomgeving Omgevingsplanregels klimaatadaptatie en Was: Q4 2026 Wordt: 2028 water (samenhang met invoering omgevingswet) Het opstellen van de regels voor de klimaatadaptatiedoelstellingen is vertraagd omdat eerst een actualisatie en gebiedsdifferentiatie van de doelstellingen uit de Visie Water en Riolering en de Visie Klimaatadaptatie nodig is om tot uitvoerbare regels te kunnen komen. Daar wordt in 2026 mee gestart. Dit zorgt voor een aangepaste planning. 4. We werken aan een levendige en leefbare stad 4.4 Sport, spelen en bewegen Oplevering zwembad Leidsche Rijn Was: 2028-2029 Wordt: Q4 2030 Maximapark Het ontwerp voor het nieuwe zwembad in het Maximapark heeft vertraging opgelopen vanwege netcongestie en het zoeken naar oplossingen daarvoor. De oplevering wordt daarom niet eerder verwacht dan 2030.
21
4. Corresponderende posten (taakmutaties gemeentefonds) In de september- en decembercirculaire 2025 zijn extra middelen voor (nieuwe) taken of uitnamen voor vervallen taken opgenomen, de corresponderende posten ofwel taakmutaties. In deze bestuursrapportage zijn de geclaimde taakmutaties voor het jaar 2026 opgenomen en de posten die in 2025 niet meer konden worden besteed. Deze zijn bij de jaarrekening 2025 gestort in de reserve gemeentefonds en worden in 2026 onttrokken. De noodzaak van het doorvertalen van de taakmutaties naar de inhoudelijke programma’s is getoetst. Alle taakmutaties zijn nodig voor het realiseren van de beoogde doelstellingen en worden hiervoor ingezet. Onderstaand het overzicht van de taakmutaties per programma: x € 1.000 Taakmutaties
2025
2026
Betrouwbare overheid Veilig vergaderen (DU)
70
Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit (DU)
58
Ontwikkelen en wonen voor iedereen Wet versterking regie volkshuisvesting
863
Klimaatvriendelijke stad Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (DU)
142
Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Erfgoed deal (DU)
10.815 504
Duurzame bereikbaarheid Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)
454
Aantrekkelijke, groene leefomgeving & Erfgoed Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)
681
Veilige stad Aanpak van criminele machtsstructuren
385
Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen (DU)
700
Veerkracht en weerbaarheid (DU)
41
Passende ondersteuning en opvang Beschermd Wonen (IU)
239
600
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)
-4
Vrouwenopvang (DU)
655
Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid Doorontwikkeling Ondernemers Centraal (OC)-applicatie (DU)
532
Implementatie Participatiewet in balans
836
Impulsbudget arbeidsmarktregio's (DU)
157
357
Impulsbudget sociale infrastructuur (DU) Nieuwkomers aan het werk (DU)
24 200
Participatie (IU) Startbanen statushouders (DU)
525 369
Kansrijk opgroeien Overheidsbrede Dienstverlening
297
Levendige en gezonde stad 22
Aanpak laaggeletterdheid (DU)
-13
Intensivering wijkgericht vaccinatieaanpak
420
Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein (DU)
442
Regionale heroïnebehandeling
948
Rijksvaccinatieprogramma
50
Spreidingswet
195
Tijdelijke voorziening bed, bad en brood (LVV) (DU)
2.002
Toezicht gastouderopvang
33
Wet integrale suïcidepreventie
261
Saldo geclaimde taakmutaties Hieronder volgt een toelichting op de taakmutaties per programma:
7.820
16.018
Betrouwbare overheid Veilig vergaderen Deze middelen zijn door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) beschikbaar gesteld om gezamenlijk met andere gemeenten, provincies en waterschappen te werken aan het transparant en tegelijkertijd ook veilig laten verlopen van vergaderingen en bijeenkomsten van gemeenteraden, Provinciale Staten en algemeen besturen. De bestuurlijke driehoek denkt bijvoorbeeld aan het inrichten van een crisiscoördinatiecentrum in het stadhuis en/of het herinrichten van de publieke tribune van de raadzaal. Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit (DU) Voor dit onderwerp zijn middelen toegekend door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dit betreft budget Veilige buurten binnen het programma Samen voor Overvecht. De middelen worden in 2026 ingezet voor de vreedzame aanpak. Ontwikkelen en wonen voor iedereen Wet versterking regie volkshuisvesting De Wet versterking regie volkshuisvesting is een nieuw wetsvoorstel dat overheden (Rijk, provincies, gemeenten) meer stuurkracht geeft om de woningnood aan te pakken, door regie te nemen over hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt, procedures te versnellen en te zorgen voor voldoende betaalbare woningen en eerlijke kansen voor urgent woningzoekenden.
Voor de gemeente Utrecht betekent dit dat we nieuwe taken en verantwoordelijkheden krijgen en bestaande lokale keuzes nu wettelijk verplicht worden en aangepast dienen te worden. De implementatie van de wet start in 2026 en zal meerdere jaren duren, afhankelijk van de datum dat de wet ingaat en de overgangstermijnen. Dit vraagt om een georganiseerde uitvoering, met voldoende capaciteit, betrouwbare monitoring, regionale samenwerking en efficiënte interne processen Klimaatvriendelijke stad Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (DU) Gemeenten ontvangen aanvullende middelen om de bestaande lokale aanpak energiearmoede te versterken en uit te breiden. Hiermee kunnen gemeenten huishoudens met een laag inkomen en hoge energielasten beter opsporen, bereiken en gericht ondersteunen. De middelen maken het mogelijk om passende energiehulp te bieden door aan te sluiten bij het bestaande lokale hulpaanbod. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 90% Deze middelen (voorheen een SPUK) worden beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. De middelen zijn in 2026 23
noodzakelijk voor voldoende capaciteit (fte's) om de taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid uit te voeren. Dit ziet toe op de uitvoering van de energietransitie via onder andere wijkplannen, communicatie en grootschalige verduurzaming die de mobiliteitstransitie versnellen met onder andere laadinfrastructuur en deelmobiliteit en om de openbare ruimte te vergroenen en klimaatadaptief te maken, inclusief verduurzaming van maatschappelijk vastgoed en toezicht op duurzaamheid. Erfgoed deal (DU) Deze middelen worden beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van het project Elektriciteitshuisjes Utrechtse Binnenstad. De elektriciteitshuisjes worden geplaatst om netcongestie op te lossen. Deze middelen zorgen ervoor dat de elektriciteitshuisjes zo worden ontworpen dat ze passen in de omgeving. Duurzame bereikbaarheid Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 4% Zie toelichting onder Klimaatvriendelijke stad. Aantrekkelijke groene leefomgeving & erfgoed Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) 6% Zie toelichting onder Klimaatvriendelijke stad. Veilige Stad Aanpak van criminele machtsstructuren De gemeente Utrecht heeft een bijdrage aangevraagd en ontvangen voor een project om een regionale samenwerking tot stand te brengen, gericht op het aanpakken van criminele machtsstructuren.
Het project is een samenwerking van Openbaar Ministerie (OM), Politie, gemeente Utrecht, Reclassering en Zorg en Veiligheidshuis Regio Utrecht. Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen (DU) Dit betreft de Decentralisatie Uitkering (DU) gemeente Utrecht voor de inrichting van een landelijke organisatie voor de Zorg- en Veiligheidshuizen met opname van het Landelijk Coördinatiepunt Beveiligde Bedden (LCBB) en de Landelijke Levensloopaanpak. De gemeente Utrecht is hiervoor de beheerorganisatie. Veerkracht en weerbaarheid (DU) Dit betreffen middelen vanuit DU Lokale inzet op polarisatie. Deze middelen zijn toegekend door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Concreet wordt met een uniek netwerk binnen de Utrechtse Online Coalitie (UOC) geëxperimenteerd om jongeren weerbaar te maken tegen voornoemde bronnen en aanjagers van schadelijke polarisatie. Dit wordt gedaan met nieuw te ontwikkelen interventies waarmee expertise, bewustwording en handelsbekwaamheid bij de doelgroep (jongeren én hun opvoeders en andere (professioneel) betrokkenen) wordt vergroot. Passende ondersteuning en opvang Beschermd Wonen (IU) De ophoging betreft de jaarlijkse indexatie voor beschermd wonen. Dit betreft een budget dat Utrecht als centrumgemeente ontvangt voor de hele regio Utrecht.
Voor een deel is al rekening gehouden met deze indexatie in de werkbegroting Beschermd Wonen voor de U16 in 2025. Het overige deel blijft in overeenstemming met de afspraken in de regio beschikbaar voor inzet in de regio via de werkbegroting 2026. 24
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Dit betreft een correctie op eerder toegekende middelen. Vrouwenopvang (DU) Op dit moment is er landelijk een structureel tekort aan opvangplekken voor vrouwen en hun kinderen die slachtoffer zijn van ernstig huiselijk geweld. Dit geldt ook voor de regio Utrecht. Hierdoor moeten vrouwen en kinderen regelmatig opgevangen worden in hotels en is in 2025 zelfs tijdelijk sprake geweest van een opvangstop. Het Rijk heeft daarom middelen toegekend zodat extra opvangplekken gerealiseerd kunnen worden. Dit is ook vastgelegd in bestuurlijke afspraken die in gezamenlijkheid zijn opgesteld door de VNG, Valente (brancheorganisatie voor o.a. de vrouwenopvang) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Hiermee kunnen vrouwen veiliger worden opvangen en worden begeleid naar zelfstandigheid. De gemeente Utrecht ontvangt deze middelen vanwege haar regionale rol als centrumgemeente voor de U16. Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid Doorontwikkeling Ondernemers Centraal (OC)-applicatie (DU) Deze middelen zijn door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) beschikbaar gesteld om de doorontwikkeling (fase 2) van de applicatie voor Ondernemer Centraal verder te kunnen realiseren in 2026.
Op dit moment vindt de meervoudige onderhandse aanbesteding hiervan plaats, met de gemeente Utrecht (Werk en Inkomen) als opdrachtgever. Binnen het programma vindt, behalve inzet van capaciteit, geen extra bijdrage plaats boven op de subsidie. De door het Rijk beschikbaar gestelde middelen zijn dus nodig om de applicatie verder door te ontwikkelen. De kosten vallen in 2026, daarom worden de middelen uit 2025 in 2026 ingezet. Implementatie Participatiewet in balans Vanwege het wetsvoorstel Participatiewet in Balans zullen de komende jaren vereenvoudigingen en verbeteringen doorgevoerd worden in de Participatiewet. Deze middelen worden ingezet om de benodigde aanpassingen door te voeren binnen de gemeente Utrecht, om zo aan de nieuwe wettelijke vereisten te voldoen. Impulsbudget arbeidsmarktregio's (DU) Dit betreft aanvullend impulsbudget voor de hervorming arbeidsmarktregio en opstart werkcentrum. De middelen worden in 2026 uitgegeven. Impulsbudget sociale infrastructuur (DU) De middelen met betrekking tot de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en sociale infrastructuur worden 1 op 1 doorgezet naar UW. Nieuwkomers aan het werk (DU) Dit betreft de tegemoetkoming voor het regionaal project jobhunting AZC. De middelen worden door de arbeidsmarktregio uitgegeven in 2026 en verantwoord op het programma Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid.
Participatie (IU) De Mutatie IU Participatie bestaat uit twee delen. Het deel voor beschut werk wordt door externe partijen (met name UW) uitgevoerd en verantwoord onder het re-integratiebudget. Het deel voor de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en sociale infrastructuur, wordt 1 op 1 doorgezet naar UW. Startbanen statushouders (DU) 25
Dit betreft het projectvoorstel pilot door regionaal verbinder statushouders. De middelen worden door de arbeidsmarktregio uitgegeven in 2026 en verantwoord op het programma Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid. Kansrijk opgroeien Overheidsbrede Dienstverlening Betreft de overheveling van een SPUK naar het gemeentefonds. Het betreft middelen voor de specifieke aanpak voor realisatie of instandhouding van de informatiepunten Digitale Overheid. Deze activiteit wordt uitgevoerd door de bibliotheek. Levendige en gezonde stad Aanpak laaggeletterdheid (DU) Dit betreft een correctie op eerder toegekende middelen. Intensivering wijkgerichte vaccinatieaanpak Dit betreft de pilot "Intensivering wijkgerichte vaccinatieaanpak " ofwel "Ophogen van de vaccinatiegraad". Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein (DU) De besteding vindt plaats in 2026 voor onder meer complexe zorg en opvang in zorglocaties van Oekraïense vluchtelingen. Regionale heroïnebehandeling Dit betreft de overheveling van de SPUK naar het gemeentefonds. Rijksvaccinatieprogramma Betreft wijziging in het schema per 1 januari 2025. De middelen van 2025 t/m 2029 zijn in een keer in 2025 toegevoegd aan de algemene uitkering. Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken.
Dit budget wordt niet benut in 2025 en is in 2026 noodzakelijk voor activiteiten op het asielbeleid, de huisvesting van statushouders en de uitvoering van de matching van statushouders aan huisvesting. Tijdelijke voorziening bed, bad en brood (LVV) (DU) De landelijke vreemdelingen voorziening (LVV) wordt in 2026 niet meer gefinancierd met Rijkssubsidies (SPUKS) en zonder deze DU is er niet genoeg budget beschikbaar om deze kwetsbare doelgroep voldoende opvang te kunnen bieden. Toezicht gastouderopvang Om de kwaliteit van de gastouderopvang beter te waarborgen zijn de kwaliteitseisen aangepast per 1 januari 2026. Dit leidt tot aanvullende werkzaamheden voor toezicht en handhaving. De beschikbaar gestelde middelen zijn nodig om de extra inzet hierop te kunnen dekken. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 trad de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Utrecht wordt op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in het gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. De beschikbaar gestelde middelen zijn nodig om dit beleid uit te voeren. Dit betreft nieuw beleid waar niet eerder budget voor in de begroting is opgenomen. 26
5. Instellen/wijzigen reserves Door het instellen van een reserve worden middelen gereserveerd voor het beleidsdoel waar de Raad het voor heeft bestemd. Voor het wijzigen van de bestemming van deze middelen is een raadsbesluit nodig. Er zitten geen wettelijke restricties aan reserves, behalve dat ze niet negatief mogen zijn. De kaders met betrekking tot reserves zijn vastgesteld in de nota Reserves 2019. Instellen reserves Algemene risicoreserve HVC - Instellen nieuwe reserve Format Toelichting Naam Aard reserve Registratienummer Programma Doel
Ingangsdatum Stortingsplan Bestedingsplan Opheffingsdatum Reikwijdte Rente
Algemene risicoreserve HVC Algemene risicoreserve Klimaatvriendelijke stad De reserve dient voor het afdekken van het risico dat aanspraak wordt gedaan op de garantstelling die de gemeente voor 10,9% van de uitstaande leningen van HVC heeft afgegeven of voor wanneer de gemeente extra vermogen moet storten. 09-07-2026 De jaarlijkse vergoeding voor de garantstelling door HVC bedraagt 1% van de garantstelling. Deze wordt jaarlijks aan de reserve toegevoegd. n.v.t. 31-12-2056 Maximumbedrag: 100 miljoen euro Minimumbedrag: 0,1 miljoen euro Geen rentetoerekening
Toelichting Met het raadsbesluit van 26 februari 2026 om deel te nemen in het warmte en afvalbedrijf HVC wordt de gemeente Utrecht voor 10,9% aandeelhouder in HVC. Daarbij staat Utrecht ook garant voor 10,9% van de uitgezette leningen door HVC. Om het risico dat hieruit volgt af te dekken wordt een algemene risicoreserve gevormd. Hieruit kunnen in de toekomst ook eventuele toevoegingen aan het eigen vermogen van HVC worden gedekt. Deze reserve wordt jaarlijks gevoed met de vergoeding van 1% van de door de gemeente Utrecht verstrekte garantie. Deze vergoeding betreft in het eerste jaar circa 0,57 miljoen euro. De eerste dotatie aan deze reserve zal plaatsvinden bij de Tweede bestuursrapportage 2026. Wijzigen reserves Reserve Woonfonds - Wijzigen doel reserve Format Toelichting Naam Aard reserve Registratienummer Programma
Reserve Woonfonds Bestemmingsreserve 513.538.002 Ontwikkelen en Wonen voor iedereen 27
Doel
Ingangsdatum Stortingsplan Bestedingsplan Opheffingsdatum Reikwijdte Rente
Het Woonfonds wordt ingezet voor bijzondere doelgroepen en initiatieven die extra woonvoorzieningen vragen en niet in het reguliere pakket zijn opgenomen en het bevorderen van betaalbare koop in Utrecht. 19-03-2003 Ongewijzigd Ongewijzigd 31-12-2030 Maximumbedrag: 10 miljoen euro Minimumbedrag: 0,1 miljoen euro Ja
Toelichting Het saldo van de reserve Woonfonds per 31 december 2025 bedraagt 0,799 miljoen euro. De reserve bestaat uit twee delen: een risicogedeelte (ongeveer 0,1 miljoen euro) en een bestemmingsgedeelte. Na analyse van de onderliggende risico’s blijkt het risicogedeelte niet meer relevant (dit had betrekking op een garantstelling welke is opgeheven, en een afdekking voor leningen welke per heden nihil bedragen). Het bestemmingsgedeelte van de reserve heeft betrekking op het realiseren van woningen voor bijzondere doelgroepen en initiatieven die extra woonvoorzieningen vragen en niet in het reguliere pakket zijn opgenomen. In de raadsbrief van 20 juni 2025 is de raad geïnformeerd over de ontwikkeling van een Utrechts model voor betaalbare koop. Voorgesteld wordt de financiële middelen uit de reserve Woonfonds mede in te zetten ten gunste van het bevorderen van betaalbare koop in Utrecht en de risicobestemming te verwijderen. In deze rapportage wordt in 2026 een onttrekking gedaan van 0,5 miljoen euro ten behoeve van betaalbare koop (zie hoofdstuk 2.1 Onttrekkingen/ stortingen (bestemmings)reserve). Op basis van verdere ontwikkelingen volgt een voorstel voor onttrekkingen ten laste van deze reserve bij komende bestuursrapportages.
Reserve Armoedebestrijding en schuldhulpverlening - Verlengen looptijd Format Toelichting Naam Aard reserve Registratienummer Programma Doel Ingangsdatum Stortingsplan Bestedingsplan Opheffingsdatum Reikwijdte Rente
Reserve Armoedebestrijding en schuldhulpverlening Bestemmingsreserve 513.512.006 Werk en Inkomen Incidentele ruimte beschikbaar houden voor inzet voor de doelgroep en het opvangen van overschrijdingen. 1-7-2023 Ongewijzigd Ongewijzigd 31-12-2027 Maximumbedrag: 10 miljoen euro Minimumbedrag: 0,1 miljoen euro N.v.t.
Toelichting 28
De oorspronkelijke opheffingsdatum stond op 1-7-2027. Het doel van de reserve is mede het opvangen van eventuele overschrijdingen. Dit kan niet eerder dan per 31-12-2027 worden vastgesteld. Met deze wijziging wordt de opheffingsdatum in lijn gebracht met het moment van vaststelling. Reserve Gebruikersinvesteringen Culturele voorzieningen Leidsche Rijn - Verbreden doelstelling, aanpassen naam en verlengen looptijd Format Toelichting Naam Aard reserve Registratienummer Programma Doel