ConceptverslagVBF2023-10-12

Hij hoopt dat het college daarover iets meer wil zeggen. Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt het mooi dat het college bezig is met de uitwerking van dit voorstel. Ook haar partij heeft zich daarover uitgesproken. Haar fractie is blij dat dit nu de norm wordt in de nieuwe aanbestedingen; zo heeft zij de brief gelezen en het is mogelijk een klein verschil met hoe GroenLinks de brief gelezen heeft. Zij begrijpt de wens van partijen om direct door te pakken en na te gaan of dit minimum nog hoger kan. Haar fractie deelt die wens ook gezien de financiële ontwikkelingen, nog los van het exacte bedrag. Dat betekent dat dit ook nog wel een aantal vragen oproept bij haar fractie; om die reden is haar fractie voorzichtig en wenst zij eerst de reactie van het college op een aantal punten. Mogelijk kan de gemeente Utrecht nog iets leren bij andere gemeenten als het gaat om het risico. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) is benieuwd te vernemen hoe D66 naar de Europese richtlijn kijkt; die is er. Zou D66 dan niet zeggen dat Utrecht de Europese richtlijn heeft op te volgen; zij hoort D66 dat wel vaker zeggen. Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt dat een goed punt. Landelijk wordt ook gezegd het minimumloon omhoog te brengen. In principe is gezegd richting 2028 naar 17,5 euro. De gemeente Utrecht heeft ook te maken met de landelijke context.

Dat moet eerst landelijk zijn voordat gesprekken te voeren zijn met werkgevers die al richting de 16/17,5 euro gaan. Zij onderstreept de wens en vindt dat spannend als het gaat om de positie van de gemeente. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) kan zich dit voorstellen; tegelijkertijd gaat het om de voorbeeldfunctie. Het is haar om de bestaanszekerheid te doen en niet zozeer om het bedrag. Mevrouw Van der Wilt (D66) is het eens met mevrouw Raaijmakers als het gaat om bewustwording dat die 14 euro eigenlijk al niet meer voldoende is en dat dat hoger zou moeten zijn. Zij vindt het vastleggen in aanbestedingen spannend. Zij laat zich graag overtuigen wanneer het anders kan. Pagina 51 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

2490

2500

2510

2520

2530

Waar het gaat om de financiële onzekerheid, vraagt zij welke onzekerheid het college verwacht: dat bedragen zullen stijgen voor aanbestedingen, of dat werkgevers bij aanbestedingen hun interne bedrijfsvoering niet rond kunnen krijgen. In beide gevallen hoort zij graag meer duiding van het college op het risico en de geschatte financiële impact van het besluit, niet alleen omdat de gemeente bezig is met een bezuinigingsopgave op het sociaal domein. Haar fractie staat sympathiek tegenover het als norm uitdragen van het hogere minimumloon. Dan moet het financiële verhaal en de financiële risico's duidelijker worden vanuit het college. In de tekst wordt aangegeven dat 14 euro alleen geldt voor diensten waarbij de inzet van uren expliciet wordt uitgevraagd in de aanbesteding en niet bij contracten via de vierkantsbekostiging. Vervolgens worden voorbeelden genoemd; het is haar fractie nog niet helemaal duidelijk welke contracten daar al of niet onder vallen, ook met het oog op aanbestedingen die misschien in het najaar nog komen. Haar fractie vraagt zich af of ook leerlingenvervoer en de regiotax hieronder kunnen vallen, of dat het geen contracten zijn onder urenverantwoording. Zij vraagt dit omdat hier het vraagstuk van de beloning van medewerkers meespeelt. Hierop ontvangt haar fractie graag het antwoord.

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) merkt op dat wanneer dit wordt verwerkt in aanbestedingen, bedrijven zich kunnen onderscheiden op het aspect van het uitbetalen van een fatsoenlijk loon. Daarmee vindt hij dat de gemeente de markt aan het werk kan zetten. Mevrouw Van der Wilt (D66) antwoordt dat het er van afhangt of het college dit wil opnemen in de aanbesteding. Dat is haar nog niet helemaal duidelijk. Zij maakt daarbij het onderscheid tussen enerzijds dat er geen gesprek mogelijk is en anderzijds dat er sprake is van een ingroeipad, voor zover mogelijk. D66 staat niet negatief tegenover een hoger bedrag. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) begrijpt dat D66 de trigger om na te denken over fatsoenlijk loon kan steunen. De voorzitter ziet mevrouw Van der Wilt jaknikken Mevrouw Kendir (Student & Starter) kan zich aansluiten bij datgene wat al gezegd is. Student & Starter ziet het voorstel voor een hoger minimumuurloon bij aanbesteding voor nieuwe contracten als een kans om de levensstandaard van werknemers te verbeteren. De verhoging van het minimumloon geldt niet voor mensen onder 21 jaar. Haar fractie ziet daar kansen. Zij pleit ervoor de groep van 18 - 21 jaar hierin mee te nemen. Haar fractie is van mening dat die stap rechtvaardig zou zijn zo dat mensen niet langer voor exact hetzelfde werk op basis van alleen leeftijd minder betaald krijgen.

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt waar de grens ligt. Moet dit dan ook voor de groep ónder 18 jaar? Mevrouw Kendir (Student & Starter) merkt op dat de samenleving 18-jarigen beschouwt als volwassen. Vanaf dat moment vindt haar fractie dat zij dan ook als volwassenen behandeld zouden moeten worden en als volwassenen betaald zouden moeten worden. Veel 18 jarigen willen financieel rond kunnen komen onafhankelijk van hun ouders. De heer Van Steeg (CDA) legt de vraag voor of het risico van ongelijke betaling al niet zit in de aanbesteding op alleen de zaken waarop de gemeente vat heeft. Pagina 52 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

Mevrouw Kendir (Student & Starter) ziet dat niet zo. Dat heeft te maken met wat al eerder in het debat is gezegd, namelijk dat de gemeente een voorbeeldfunctie heeft. Vanuit de voorbeeldfunctie denkt haar fractie dat het goed is wanneer de gemeente een dergelijke stap zet en ook op het gebied van jongeren van 18 - 21 jaar. Haar fractie ziet ook daar een voorbeeldfunctie. 2540

2550

2560

2570

Niet agenderende partijen De heer Van Steeg (CDA) stemde destijds niet voor deze motie omdat zijn fractie vragen had op het financiële terrein die tot nog toe niet zijn opgelost. Hij legt de vraag voor aan de wethouder wat nu beter gaat, zeker wanneer het minimumloon nog verder omhoog gaat. Daarnaast is bestaanszekerheid zeker niet alleen een vraag van het minimumloon, maar is juist veel breder: kan iemand een huis kopen? Kan iemand een goede baan vinden? Daarnaast ziet hij in de uitvoering het zojuist door hem genoemde risico: dat de mensen die hetzelfde werk doen en niet onder deze regeling vallen, lager betaald zullen krijgen. Hij vraagt of de wethouder kan ingaan op de risico's en hoe die te voorkomen zijn met de uitvoering hiervan. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat dit ook speelt bij inbesteden: de beveiliging in dienst van de gemeente krijgt mogelijk anders betaald dan wanneer die werd ingehuurd door particulieren. Zij vraagt naar wat het probleem is; had de gemeente die niet moeten inhuren? De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat wanneer dit alleen als gemeente te doen is, daarmee ongelijkheid gecreëerd wordt. Hij vraagt zich af in hoeverre dat rechtvaardig is. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) legt de vraag voor of het rechtvaardig is om het aan de markt over te laten, terwijl de markt heeft laten zien een salaris uit te betalen waarvan mensen niet kunnen rondkomen.

De heer Van Steeg (CDA) antwoordt dat dit tot op zekere hoogte opgaat. Hij is niet principieel tegen het verhogen van het minimumloon. Hij denkt dat dit wel veel meer op het bord van Den Haag ligt. Daar zullen besluiten moeten worden genomen. Hij verwacht dat de gemeente Utrecht met een uitvoeringsprobleem zal komen te zitten wanneer zij dit heel graag wil regelen. Hij legt deze vraag voor aan de wethouder. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat de heer Van Steeg de principiële vraag stelt of het oneerlijk is omdat er ongelijkheid bestaat. Zij legt de bal terug en vindt het oneerlijk dat de markt deze mensen aan hun lot over laat. De heer Simşek (DENK) bevestigt dat mensen met een laag inkomen steeds moeilijker kunnen rondkomen. De kosten stijgen een stuk harder dan het minimumloon. Ook hij vindt dat de gemeente het goede signaal moet geven. Daarom steunde zijn fractie deze motie. Hij kan zich aansluiten bij een groot deel dat is ingebracht door de PvdA. Hij steunt het streven naar een minimumloon van 16 euro per uur. Dat is beter in de huidige tijd.

2580

De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent die. De beantwoording

Pagina 53 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

2590

2600

2610

2620

2630

Wethouder Schilderman bevestigt dat de stijging van het minimumloon belangrijk is in het totaal. Het is een landelijk politiek actueel onderwerp. Ze noemt in dit verband het rapport Sociaal Minimum, de verhoging door het demissionaire kabinet en de extra verhoging die gezocht wordt in de verkiezingscampagne; de vraag is dan nu wat dat betekent voor de gemeente. De gemeente zit vast aan landelijke regelgeving hierin. Dat is de aard van de moeilijkheden in dit gesprek: de rijksoverheid kan de regels stellen. De regels moeten vertaald worden in landelijke wetgeving. Alles wat de gemeente doet is een poging om ergens in te lopen, maar de verzekering dat iedereen daaraan mee kan doen is niet bestaand. De gemeente heeft geen wetgevende bevoegdheid op dat vlak. Dat beperkt in alles de mogelijkheden. Deze worsteling maakt dat de G4-gemeente een afwachtende houding aannemen zonder een stap naar voren te zetten. Het college probeert een stap naar voren te zetten met de aan de raad toegezonden brief. Met die brief heeft het college willen aangeven welke de beperkte ruimte is en hoe het college daarvan gebruik wil maken. Zij kan het minimumloon niet verhogen. Die belofte wil zij daarom ook niet doen. Zij begrijpt de inbreng van de PvdA over de 16 euro gezien de kosten die mensen ervaren en wat nodig is om goed rond te komen. Dat betekent wel dat de opgave duurder wordt.

Het stadsbestuur komt die financiële impact zeker tegen. Wanneer het iets meer kost zijn er twee opties: (1) de aanbesteder krijgt minder voor zijn geld of (2) dezelfde levering kost meer. In die zin heeft dit wel degelijk een financiële impact. De gemeente krijgt een compensatie vanuit het Rijk voor de loon- en prijsontwikkeling. Wanneer de gemeente hoger gaat zitten dan de loon- en prijsontwikkeling, wordt de gemeente daarvoor niet gecompenseerd. Wanneer de cao lonen stijgen, krijgt de gemeente van het Rijk compensatie. Zij kan zich inhoudelijke de suggesties voorstellen zoals de 60% mediaan brutoloon, het blijft afhankelijk van wat in welke aanbesteding terechtkomt en wanneer komt het terechtkomt in de geldende cao's. Daarom kan de wethouder niet toezeggen dat zij een lokaal minimum-loon laat meestijgen met deze ontwikkeling. Zij is daar aarzelend in. De kans is groot dat de gemeente ingehaald gaat worden door landelijke effecten hierin. De wethouder zegt toe in Q2 na te zullen gaan of dit is toe te voegen aan een kansrijke aanbesteding. Juridische beperkingen zijn weergegeven in de brief. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) weet al welke aanbestedingen er aan zitten te komen; zij vraagt iets meer inzicht en vraagt de wethouder het te doen. Zij vindt de toezegging wel heel voorzichtig.

Als het gaat om de financiën maakt zij een vergelijking met duurzaamheid; waarom zouden die kosten volledig bij de gemeente liggen? Mag de gemeente niets van de markt verwachten hierin? Wethouder Schilderman antwoordt dat het niet volledig bij de gemeente ligt. Een partij kan ervoor kiezen op de eigen apparaatskosten te bezuinigen of door iets te doen wanneer zij een bepaalde vorm van winst maken. Het is reëel dat andere partijen hiervan ook een deel nemen. Naar alle waarschijnlijkheid zullen de kosten doorberekend worden. Het gaat specifiek over aanbestedingen waarbij de gemeente uren uitvraagt. Zij verwacht dat vele partijen de meerkosten in rekening zullen brengen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt of de toezegging betekent dat in de afgelopen anderhalf jaar er geen aanbestedingen zijn geweest waarbij dit mogelijk aan de orde was. Pagina 54 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

2640

2650

2660

2670

2680

Wethouder Schilderman antwoordt dat in de afgelopen periode ook gekeken is hoe dit juridisch mogelijk te maken is; in zaken waarin dit kansrijk was, bijvoorbeeld de beveiliging, koos het college ervoor de eerste actielijn te gebruiken, namelijk om die in te besteden. Daarmee krijgen de beveiligers de 14 euro. De PvdA vroeg waarom dit tijd kostte. De wethouder verwijst naar de brief en de uitleg over het juridische aspect. Er was weinig over te rade gaan bij andere steden omdat de andere steden juist naar de gemeente Utrecht kijken. Ook zij zitten in hetzelfde schuitje als de gemeente. De wethouder verwijst naar de drie actielijnen die genoemd zijn in de brief, op de vraag van de PvdA naar wat er gedaan wordt om dit mee te laten wegen in de aanbesteding. Zij noemt de actielijnen. De wethouder heeft toegelicht de derde actielijn te proberen toe te passen: kansrijke aanbestedingen. Het college zal dit expliciet benadrukken bij de cateraar dat de 14 euro erg belangrijk is voor mensen om voldoende inkomen te hebben. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) had de expliciete vraag gesteld bij in- of uitbesteden of het zwaar weegt bij de keuze die bij de gemeente ligt om een werk in te besteden. Wethouder Schilderman verwijst naar haar brief: dat dit een van de zaken is die meebeweegt, om te bewegen naar de inbesteding - zoals is gedaan bij de beveiliging. Zij vervolgt haar beantwoording.

De ChristenUnie stelde de vraag wat een fatsoenlijk minimumloon is en de wethouder verwijst naar de commissie Sociaal Minimum; die kan daarover het beste een uitspraak doen, aanzienlijk beter en meer en weloverwogen dan het college. De ChristenUnie vroeg inzicht in lopende overeenkomsten; de wethouder begrijpt de behoefte aan inzicht. In welke gevallen kan het eventueel toegepast worden. Zij kan die vraag meenemen in de brief in het tweede kwartaal 2024. Het college zal de raad informeren over de mate waarin bedrijven kunnen kiezen om in hun eigen kosten te snijden, wanneer het college daarvan een beeld krijgt in een kansrijke aanbesteding. Mevrouw Van der Wilt (D66) hoorde de wethouder zeggen dat wanneer de beloning meer geld gaat kosten, de gemeente minder voor haar geld krijgt. Een aantal partijen die de raad spreekt ziet ook dat mensen weglopen omdat er te weinig salaris wordt gegeven. Wat dat kost wordt ook besproken. Zij vraagt of de wethouder dat ook ziet als een kostenpost die mogelijk door het verhogen van inkomen in te lossen is. Wethouder Schilderman merkt op dat het ook altijd een wisselwerking is; een bepaalde kwaliteit kan er ontstaan doordat mensen meer betaald krijgen. Het is moeilijk om te laten zien wat het in zijn geheel kost; dat heeft ook te maken met hoe er gescoord wordt in de aanbesteding.

Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of het college bereid is om de kosten die veroorzaakt worden door mensen die vertrekken mee te nemen in de bepaling van kansrijke aanbesteding. Bepaalde sectoren hebben grote tekorten; mogelijk weegt het hoge salaris wel op tegen al die tekorten. Wethouder Schilderman kan zich daarbij iets voorstellen. Het is dan de vraag hoe dit gedefinieerd wordt. Dan zal vooral gekeken moeten worden naar of iets te doen is op het vlak van de effectiviteit van de aanbestedingen, na te gaan of het daarin mee te wegen is. Zij ziet ook het voordeel dat daarin potentieel kan zitten. Student & Starter stelde de vraag over welke groep het gaat. Het college heeft in de raadsbrief aangegeven dat het gaat om het volwassen uurtarief exclusief toeslagen, eindejaarsuitkering en andere inkomsten. Dat is verreweg de grootste groep. De stijging van het minimumloon voor mensen onder 21 jaar, leidt tot een onevenredige Pagina 55 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

2690

2700

toename van het minimumloon. Utrecht kent weinig voorbeelden van mensen die in die categorie vallen. Daarin zit vanuit Student & Starter ook een breder punt, namelijk dat het onrechtvaardig is. De wethouder kan zich daarbij iets voorstellen. Ook daarover gaat de gemeente niet. Zij deelt de opinie maar roept de fractie op te rade te gaan bij de wetgevende macht, het Rijk. Mevrouw Kendir (Student & Starter) vindt dat ook bij dit punt de gemeente niet hoeft te wachten maar er zelf mee aan de slag kan gaan; juist wanneer het zo'n kleine groep is zal het niet zo’n grote financiële klus zijn. Dan heeft gemeente wel haar voorbeeldfunctie. Wethouder Schilderman benadrukt dat de positie van de gemeente ten opzichte van het bevoegde gezag wel degelijk nadelen heeft. Het kost de gemeente geld waarvoor zij niet wordt gecompenseerd. Het levert juridische risico’s op, dit kan niet voor iedereen gelden omdat dit niet verplichtend is op te leggen, daardoor ontstaat een verdere ongelijkheid bij groepen en ook wellicht keuzes van werkgevers om daar anders mee om te gaan en op bepaalde partijen niet meer in te zetten. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng van het CDA. Zij herhaalt haar antwoord op het financiële aspect.

De heer Van Steeg (CDA) hoorde de wethouder zeggen dat het financiële aspect moeilijk in kaart te brengen is; hij doet de suggestie met een eventuele pilot in de aanbesteding inzichtelijk te maken wat de gemeente dan misloopt aan financiën. Wethouder Schilderman gaat daarmee met goede moed aan de slag en noemt in dat verband een aantal parameters die het moeilijk maken om het totaal van het financiële inzichtelijk te maken. Het college ziet ook de scheefheid die ontstaat doordat mensen die hetzelfde werk doen een verschillend inkomen hebben. Het zou dus positief zijn wanneer dit geregeld wordt door landelijke wetgeving, of in de cao. De eerste laag is de in- en uitbesteding; dan is het te regelen via de gemeentelijke CAO. De voorzitter verneemt dat er geen gemiste vragen zijn. Hij recapituleert de gedane toezeggingen.

2710

2720

Toezeggingen Naar aanleiding van agendapunt 8: Raadsbrief Toekomst Wijkplatforms 2023 – 2026 zegt wethouder Oosters toe dat: In Q3 2023 een raadsbrief volgt met een update over de voortgang wijkplatforms, o.a. over: o inclusiviteit en diversiteit; o de ontwikkeling van wijkplatforms in wijken waar de voortgang nu nog achterblijft; o een beschrijving per wijk over wat er nodig om tot een wijkplatformfunctie te komen; o de ondersteuningsbehoefte per wijk/wijkplatform. Naar aanleiding van agendapunt 9: Raadsbrief Actieagenda Digitale Stad 2023 zegt wethouder Streefland toe dat: In Q2 2024 een brief volgt met een uitvoeringsplan Digitale Veiligheid, met daarin o.a.: • een uitwerking op de visie digitale stad en een cijfermatige onderbouwing m.b.t. toegankelijkheid voor niet-digivaardigen; • hoe IT-ers meer betrokken kunnen worden bij de uitvoering; • hoe de gemeente omgaat met nieuwe technologieën, zoals A.I;

Pagina 56 van 57

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 12 oktober 2023

2730

2740

• een update over digitale toegankelijkheid, mede naar aanleiding van de audit die in februari plaats zal vinden; • informatie over het bevorderen van digitale vaardigheden; • een overzicht van plekken/aanbod van internet in de stad (o.a. bij buurthuizen en bibliotheken). Naar aanleiding van agendapunt 10: Raadsbrief Minimum uurloon 14 euro bij aanbestedingen zegt wethouder Schilderman toe dat: In Q2 2024 een brief volgt met een terugkoppeling over de pogingen om bij eerstvolgende, daartoe geschikte aanbestedingen, een minimumloon van 14 euro als criterium mee te wegen bij de beoordelingscriteria (pilot), met daarin o.a. opgenomen: o het financiële aspect, voor zover mogelijk dit aangegeven kan worden; o wat kansrijke contracten zijn om dit criterium in mee te laten wegen; o wat gesprekken op dit vlak met de cateraar van de gemeente hebben opgeleverd;

Pagina 57 van 57