ConceptverslagCommissieVBF2023-02-23.doc

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 23 FEBRUARI 2023 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

2 maart 2023 Stadhuis, de stadhuishal Geertjan Benus (Notutekst) april 2023

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma (burgemeester), en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), de heer D. van Bergen (ChristenUnie), mevrouw I.Raaijmakers (PvdA), de heer H. Dijkstra (CDA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer V. Stevens (Student & Starter), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), mevrouw L. Snippe (Partij voor de Dieren), mevrouw S. Nolten (Bij1), de heer R. Maas (VOLT) de heer M. Sungur (DENK) en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Middagvergadering De voorzitter, de heer H. Bakker, en van het college de burgemeester mevrouw Dijksma en de wethouder mevrouw L. Voortman en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), mevrouw V. Dada-Anthonij (D66), de heer D. van Bergen (ChristenUnie), de heer V. Stevens (Student & Starter), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), mevrouw J. Zwinkels (CDA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), mevrouw S. Nolten (Bij1), mevrouw N. Oui Fakir (Bij1), de heer R. Maas (VOLT), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren ), de heer M. Sungur (DENK), de heer C.

Bos (Stadsbelang Utrecht), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris.

30

40

Avondvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de burgemeester Dijksma en wethouder mevrouw Schilderman en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), mevrouw M. Hellevoort (GroenLinkjs), de heer M. Koning (D66), de heer J. Vasters (D66), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer D. van Bergen (ChristenUnie), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw S. Nolten (Bij1), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer R. Maas (VOLT), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren ), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februarii 2023

Aanwezigen: ............................................................................................................- 1 Pagina 1 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

50

1. Opening en mededelingen...................................................................................- 2 1.a Heropening ........................................................................................................- 2 1.a Heropening ........................................................................................................- 2 2. Vaststellen van de agenda van 23 februari 2023 ..............................................- 2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen.........................................................- 2 4. Vaststellen verslagen ........................................................................................- 4 4. Vaststellen verslagen ........................................................................................- 4 5. Toezeggingen/moties ........................................................................................- 4 6. Ingekomen stukken (afdoeningsvoorstellen) onder het werkterrein van de commissie ................................................................................................................- 4 7. Raadsvoorstel Veiligheidsagenda 2023 - 2026 .................................................- 4 8. Raadsbrief Regionale Veiligheidsstrategie......................................................- 28 9.

Raadsbrief analyse en Integrale aanpak plein onder het bollendak................- 32 10. Raadsbrief Uitspraak Rechtbank inzake online gebiedsverbod ......................- 52 10.1 Raadsbrief beslissing op bezwaar online Gebiedsverbod .............................- 52 11. Raadsbrief Uitgangspunten verbetering Sturen en verantwoorden.................- 78 -

60 Ochtendvergadering 23 februari 2023

1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Peters, opent de vergadering omstreeks 10.00 uur en heet iedereen welkom. De heer Bosch van de PVV heeft zich afgemeld.

70

Mededelingen vanuit de commissie Mevrouw Raaijmakers vervangt mevrouw Assen. De voorzitter informeert de commissie over een raadstoets die in de komende periode wordt uitgevoerd op onder andere het programma Bewoners en Bestuur. De raadsrapporteurs Ruud Maas, Gert Dijkstra en Fred Dekkers roepen de raadsleden op vóór 14 maart aanstaande onderzoeksonderwerpen voor de Raadstoets aan te leveren via de commissiegriffier. Mededelingen vanuit het college Geen.

80

Middagvergadering 1.a Heropening De voorzitter, de heer Bakker, heropent de vergadering omstreeks 14.00 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt voor in het middagdeel de agendapunten 8, 9 en 10 te behandelen en dan 11 te behandelen in het avonddeel. De commissie neemt daarvan kennis. Avondvergadering 1.b Heropening De voorzitter, de heer Peters, heropent de vergadering omstreeks 20.00 uur en heet iedereen welkom.

90

2. Vaststellen van de agenda van 23 februari 2023 Aldus conform vastgesteld. De heer Van Bergen (ChristenUnie) merkt op te hebben meegeagendeerd met het punt over het Bollendak. De voorzitter neemt daarvan nota en voegt zijn naam toe. 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen Pagina 2 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

De voorzitter licht toe dat de punten 3.1, 3.2 en 3.3 hiermee zijn vastgesteld. 3.1 Openbare Orde en veiligheid Raadsvoorstel Beleidskader cameratoezicht 2023-2026 Het voorstel is een commissievergadering van 120 minuten. 100

3.2 Personeel en Organisatie Raadsbrief Digitale stad (D66, GL, PvdA, CDA, CU, VVD, PvdD, VOLT, S&S) Het voorstel is een raadsinformatiebijeenkomst van 60 minuten op 21 maart. 3.3 Participatie Rapport Rekenkamer Utrecht: ‘Horen, zien en samen door’ (PvdA, EenUtrecht, D66, CU, S&S, CDA, GL)

110

120

130

140

3.4 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt voor de Aanpak Etnisch Profileren te agenderen. Er komen ook nog een actieplan en een voortgangsrapportage. Wanneer die voor de zomer zal komen, zou hij die samen willen behandelen. De voorzitter gaat na of die mogelijkheid er is. Burgemeester Dijksma deelt in de loop van de bespreking van dit agendapunt mee dat de gevraagde stukken mogelijk medio juni komen en dat de commissie die dan niet meer kan bespreken voor de zomer. De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt voor dan de toezending van de stukken af te wachten en deze agendering te parkeren. De overige commissieleden die mee agendeerden, gaan daarmee akkoord. De voorzitter besluit na overleg de stukken aan de voorraad toe te voegen. De heer Maas (VOLT) zou graag de raadsbrief eerste reactie op de bespreeknotitie Werkwijze Financiële Dekking op een ander moment willen bespreken dan het voorgestelde. Hij heeft nauwelijks kans gekregen om dat stuk te bestuderen. De volgende partijen sluiten zich daarbij aan: de ChristenUnie, de VVD, CDA , Bij1. De voorzitter stelt voor, voor deze raadsbrief 45 minuten te reserveren. Hij verzoekt de agenderende partijen de tekst voor de agendering aan te leveren.

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) wil de raadsbrief Handhavingsprogramma 2023 agenderen voor de commissie en zij motiveert haar voorstel als volgt: de prioriteit die een aantal jaren geleden werd gegeven aan handhaving op illegale kap en boombescherming ziet zij als doelstelling niet meer terug in het huidige programma. Ze wil daarnaast ook nog een aantal andere punten meegeven. Enkele andere partijen hebben aangegeven ook input te willen leveren: Utrecht Solidair, EenUtrecht, de PVV, en het CDA. Zij verneemt ter vergadering dat ook D66 hierin interesse heeft en verneemt van de heer Koning dat D66 overweegt mee te agenderen. Wanneer dat besluit in de fractie is gevallen zal hij dat laten weten aan de commissiegriffier. Ook de VVD overweegt mee te agenderen en wacht het resultaat van het intern beraad af. Mevrouw Nolten (Bij1) deelt mee dat dit ook geldt voor haar fractie. De heer Van Bergen (ChristenUnie) deelt mee dat zijn fractie alle veiligheidsprioriteiten gelijktijdig wil bespreken. Wanneer dat tot de mogelijkheden behoort, agendeert hij graag mee.

Pagina 3 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vindt het prima. Zij levert vandaag de agendering aan vanuit haar fractie. Zij stelt voor dat partijen voor uiterlijk maandag een aanvulling daarop doen. De voorzitter stelt voor hiervoor 75 minuten uit te trekken en verneemt dat de commissie daarmee akkoord gaat.

150

4. Vaststellen verslagen Conceptverslag vergadering 26 januari 2023 Het verslag wordt gewijzigd vastgesteld. De heer Van Bergen (ChristenUnie) merkt op dat onder agenderingen ter plaatse 3.4.3 “Onderdak” “Bollendak” moet zijn. De voorzitter stelt het verslag met deze wijziging vast. 4.1 Verslag adviescommissie controle en financiën 15 december 2022 De commissie neemt dit verslag ter kennisgeving aan.

160

170

5. Toezeggingen/moties Lijst toezeggingen-moties-brieven VBF d.d. 15 februari 2023. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) deed eerder bij de commissie VOWE navraag naar wanneeer de raad meer hoort over de motie die een jaar geleden is ingediend (Voor 14 euro per uur als minimumloon bij de gemeente). Zij vernam dat dit onderwerp overgeheveld zou worden naar de commissie VBF. Zij ziet dit nu niet terug op deze lijst en hij staat nog steeds op de lijst bij VOWE. Zij vraagt hoe het staat met de update en zij merkt op dat hij toegevoegd moet worden aan de lijst voor VBF. De voorzitter merkt op dat dit valt onder de portefeuille van wethouder Streefland. Burgemeester Dijksma is daarover niet geïnformeerd. De voorzitter deelt mee dat dit punt is genoteerd. Hierop wordt later teruggekomen. 6. Ingekomen stukken Geen. 7. Raadsvoorstel Veiligheidsagenda 2023 - 2026

180

Burgemeester, Openbare Orde en Veiligheid Het college verzoekt de gemeenteraad de ‘Veiligheidsagenda 2023-2026’ vast te stellen. De komende vier jaar is er vanuit de gemeente, (veiligheids)partners, inwoners en ondernemers extra aandacht voor kansengelijkheid, jeugd en jongvolwassenen (12-27 jaar) en weerbaarheid en worden de volgende 4 prioriteiten gesteld: Veiliger Wijken, Tegengaan van maatschappelijke onrust, het voortvarend verder uitvoeren van de eind 2021 door de raad vastgestelde nota Grenzen stellen perspectief bieden (tegengaan van ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit), Vergroten digitale veiligheid en online weerbaarheid.

De voorzitter deelt mee dat dit punt ervoor bedoeld is om als commissie in debat te gaan met elkaar voordat daarover besluitvorming plaatsvindt. Dit voorstel wordt in twee termijnen besproken.

190

De commissie De heer Koning (D66) noemt veiligheid voor Utrechters een eerste levensbehoefte. Om die reden vindt hij het goed opnieuw de Veiligheidsagenda vast te stellen. Het gaat daarbij om de groei van zowel het gevoel van veiligheid als de daadwerkelijke veiligheid. Hij gaat in op de doelen in de Veiligheidsagenda. Hoe jongeren de kans te geven om afscheid te nemen van het criminele circuit met minder kans op herhaling. D66 kan Pagina 4 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

200

210

220

230

240

zich daar volledig achter scharen. Wat hem betreft moet iedereen de kans krijgen iets van zijn of haar leven te maken. Op die manier maakt het stadsbestuur de stad samen veiliger. Het stadsbestuur is afhankelijk van capaciteit als het gaat om het creëren van veiligheid en het behouden van veiligheid. Hij noemt het tekort aan veilige plekken en sociale woonruimte om mensen op te vangen. Op welke manier worden de beschikbare middelen ingezet om de gestelde doelen te behalen? Tijdens een bijeenkomst in de raad leerde hij dat bemoeizorg voor sommige doelgroepen beter werkt dan repressie. Vanuit die zorgbenadering werd de aanraking met politie tot 75% teruggedrongen. Hij stelt voor bemoeizorg vaker en nuttiger in te zetten om aldus de druk op de politie te verminderen met het oog op de capaciteitstekorten. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt hoe D66 aankijkt tegen het vorige veiligheidsplan waarin Zorg en Veiligheid een van de prioriteiten was. Zij vraagt of D66 zich kan vinden in het geven van prioriteit aan zorg, gehoord zijn inbreng. De heer Koning (D66) vraagt de burgemeester of bemoeizorg geïntensiveerd kan worden door dit programma uit te voeren. Daarmee schaart hij zich achter de vraag van mevrouw Raaijmakers. Hij ziet mogelijkheden om winst te behalen uit het brengen van zorg naar het veiligheidsdomein.

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of D66 van mening is dat dit expliciet als prioriteit benoemd moet worden. De heer Koning (D66) wacht daarvoor de reactie van de burgemeester af. Wanneer gezamenlijk tot die conclusie gekomen wordt, kan hij daarvoor een voorstel doen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij vraagt naar de wijze waarop het budget verdeeld wordt vanuit de coalitie en vanuit het Rijk. Hij vraagt waar het geld voor de Veiligheidsagenda naar toe gaat; welk doel valt onder welk budget? Is er geld beschikbaar voor de aanpak van jonge aanwas. Hij wil dit graag weten voordat de raad dit plan gaat vaststellen. Hij vindt dat de gevolgen van de maatschappelijke onrust die voortkomt uit de oorlog in Oekraïne en de klimaatcrisis niet moet worden tegengegaan. D66 onderstreept nadrukkelijk dat de organisatie van demonstraties een groot goed is, zoals dat is verwoord in de Veiligheidsagenda, ook al zijn die demonstraties het gevolg van maatschappelijke onrust. D66 ziet wel dat maatschappelijke onrust kan leiden tot radicalisering, intimidatie en criminele activiteiten. Hij noemt het belagen van Sigrid Kaag door demonstranten met fakkels in het afgelopen weekend. Dit mag niet normaal gevonden gaan worden. D66 ziet de beleidsdoelstelling van het tegengaan van maatschappelijke onrust graag aangescherpt, bijvoorbeeld door toe te voegen “..

wanneer dit leidt tot criminele activiteiten of voortkomt uit criminaliteit”. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Als het gaat om het tegengaan van criminaliteit is samenwerking met de politie en met de wijkagenten essentieel. Zij houden de stad veilig. Daarom vraagt hij zich af hoe de agenten tegen de Veiligheidsagenda aankijken. Hebben daarover gesprekken plaatsgevonden met de agenten? Zijn daarvan verslagen? Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt waar D66 de zorg wil beleggen; ook bij de politie of bij andere functionarissen? De heer Koning (D66) denkt aan organisaties zoals Fit Lister. Die zijn uitstekend in staat tot een stukje aanvulling en zijn vaak daarin meer gespecialiseerd dan agenten.

Pagina 5 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

250

260

270

280

De bemoeizorg kan op die manier de druk op de capaciteit bij de politie verlichten. Ook daar zijn tekorten, ook daar is het moeilijk om personeel te vinden. Mevrouw Nolten (Bij1) hoort de heer Koning zeggen “een stukje van de sleutel”. Dit is wat haar betreft de Sleutel. Zij vraagt of de heer Koning zich daarin kan vinden. De heer Koning (D66) denkt altijd de inzet van politieagenten nodig te hebben. Zijn fractie ziet ook dat agenten heel vaak een waardevolle bijdrage leveren in de sfeer van zorg, in het even omkijken naar mensen. Er zijn wijkagenten die extra aandacht geven aan kwetsbare personen. D66 vindt dat het hand in hand moet gaan. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op private camera's, zoals deurbelcamera’s of camera's in auto's. Die camera's mogen volgens de wet niet gericht worden op de openbare ruimte. Hij heeft geen follow-up gezien vanuit het college op de gemaakte afspraken. Hij legt de vraag voor of het nodig is om in deze agenda daaraan nog enkele zinnen te wijden. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt of de heer Koning de angst onder de bevolking begrijpt nu de gemeente niet méér camera’s plaatst en dat ze daarom zelf camera’s plaatsen. De heer Koning (D66) ziet dat er vraag naar is. Zijn fractie is er niet mee eens dat dat de oplossing is. Zij was daar steeds kritisch op. De coalitie doet daar wel iets mee zo staat het ook in het akkoord.

D66 is niet blij met de gemaakte afspraken over de uitbreiding van het aantal camera's. Binnenkort zal de raad daarover spreken; daarvoor ligt een concreet beleidskader voor. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat het resultaat van die afspraken nog niet voldoet aan de wens van de bewoners. Zij is benieuwd hoe de heer Koning daarop reflecteert. Zij vraagt waarom niet gewoon naar de bewoners wordt geluisterd en gemeentelijke camera's worden geplaatst. De heer Koning (D66) licht toe dat zijn fractie ziet dat er ook heel veel Utrechters zijn die aan privacy hechten. Zijn fractie wil niet toe naar de 1984-samenleving (red George Orwell). Zij voorstel gaat over het plaatsen van camera's voor private doeleinden op de openbare ruimte. De heer Dijkstra (CDA) denkt aan situaties de camera's aan te zetten waarbij het mis gaat, bijvoorbeeld bij een voetbalstadion. Hij vraagt de heer Koning of hij met hem ziet dat dat kan helpen voor de veiligheid. De heer Koning (D66) merkt op dat bij stadions al van alles op dat gebied gedaan wordt. Het gaat om de private ruimte van het stadion. Zijn fractie is er zo kritisch op omdat ook mensen die niets te vrezen hebben in de gaten worden gehouden. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op het belang van de monitoring van de veiligheidsaanpak. Hij vraagt het college waarom het resultaat van de aanpak zo moeilijk is te kwantificeren.

Hij wil graag de effecten van het beleid kunnen meten. Hij vraagt de reactie van de burgemeester. Hij vraagt of de burgemeester kan zeggen wat het betekent dat “andere prioriteiten worden toegevoegd gedurende de looptijd”. Hij neemt aan dat de raad dan in de positie wordt gebracht daaraan vooraf goedkeuring te verlenen. Mevrouw Meerding (VVD) benadrukt dat zij de Veiligheidsagenda belangrijk vindt. Zij noemt de vier prioriteiten van het college. Gelet op de ontwikkelingen in de samenleving is zij het met die prioriteiten eens. Wel ziet zij dat de verkeersveiligheid als prioriteit is verdwenen uit de agenda. Die blijkt te zijn verschoven naar het beleidsterrein mobiliteit. De VVD vindt het belangrijk dit te noemen. Zij vraagt de

Pagina 6 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

290

300

310

320

330

toezegging van de burgemeester dat dit nog steeds prioriteit heeft bij haar collega's van mobiliteit. Op hoofdlijnen is de VVD positief over de agenda. Er zijn zeker zaken die haars inziens beter kunnen en beter moeten. Zij licht De Veilige Wijken uit de prioriteiten van het college. Hierover maakt haar fractie zich al langere tijd zorgen. Goed dat dit onderwerp genoemd wordt in de Veiligheidsagenda. De VVD vindt het hoofdstuk over veilige wijken nog niet voldoende daadkrachtig, en zij vindt dat daarin zaken ontbreken. Het college noemt het Bollendak als enige voorbeeld. Maar Veilige Wijken gaat niet alleen over het Bollendak. Het gaat over talloze plekken, zoals het Lucas Bolwerk, de Amsterdamsestraatweg, Lombok Oost, delen van Kanaleneiland en van Overvecht. Plekken waar al heel lang ver voor het Bollendak onveiligheid en overlast wordt ervaren. Het zit de VVD dwars dat deze plekken nu niet in de agenda worden genoemd; waarom is dat? Zij vraagt het college daarover alsnog iets op te nemen; die plekken mogen wat haar betreft niet worden vergeten. De heer Dijkstra (CDA) vraagt of de VVD ervoor voelt dit onderwerp terug te brengen in de Veiligheidsagenda. Mevrouw Meerding (VVD) vindt het interessant daarover na te denken. Tegelijkertijd begrijpt zij het heel goed dat het bestuur prioriteiten moet stellen.

Zij kan die beslissing overdracht naar de afdeling mobiliteit in dat licht begrijpen. Zij vraagt de burgemeester wel te blijven handhaven op verkeershufters. Daarin zat haar vraag. In het kader van Veilige Wijken ontbreekt ook iets aan de acties, los van de probleemschets. De acties en de oplossingen richten zich heel erg op nieuwe plekken van overlast. Hoe bestaande en langdurige overlast aangepakt gaat worden, wordt in de agenda niet benoemd. Zij krijgt hierover graag de reflectie van de burgemeester. De agenda spreekt van maatwerk waarbij zorg- en veiligheidsacties hand in hand gaan. Daar staat de VVD volledig achter. Zij vindt het wel nog vaag. Bovendien merkt zij op dat het niet nieuw is; dit is al langer het uitgangspunt van de gemeente. Zij vindt het daarom belangrijk welke acties het in concreto gaan worden; wat gaat het gemeentebestuur anders doen, en vooral extra doen ten opzichte van het huidige beleid. De VVD heeft daarover ideeën, zoals de extra inzet van camera’s, preventief fouilleren, of een verbod op het gebruik van harddrugs in de openbare ruimte. Zo zijn er nog veel meer plannen vanuit de VVD. Verandering en extra inzet vindt zij echt nodig. Zij begrijpt dat deze agenda nog geen gedetailleerd actieplan bevat; meestal wordt na het vaststellen van de prioriteiten nog een actieplan opgesteld.

De raadsbrief zaait haars inziens verwarring of een dergelijk actieplan er ook echt komt. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) is benieuwd te vernemen of de VVD een antwoord ziet in de zogenaamde bemoeizorg voor de oplossing van de problemen. Mevrouw Meerding (VVD) denkt dat zorg een belangrijk onderdeel is van de aanpak; dat zorg en veiligheid hand in hand gaan. Zij denkt dat bemoeizorg daarvan een onderdeel kan zijn. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vraagt waarom zij mevrouw Meerding alleen hoort spreken over repressieve maatregelen en over cameratoezicht. Mevrouw Meerding (VVD) sprak zojuist letterlijk uit dat zij zorg en veiligheid belangrijk vindt en dat zij achter datgene staat wat daarover in de agenda is opgenomen.

Pagina 7 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

340

350

360

370

380

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vraagt of zij het eens is met haar fractie dat het goed is die kant ook te benadrukken, wanneer zij ervan overtuigd is dat de oplossing niet alleen bij repressie gezocht moet worden maar ook bij bemoeizorg. Mevrouw Meerding (VVD) is niet voor niets begonnen met te stellen dat zij zorg en veiligheid belangrijk vindt hij en dat dat hand in hand moet gaan en dat de VVD daarachter staat. Zij vindt het de taak van de VVD om meer aandacht te vragen voor repressieve maatregelen. Mevrouw Nolten (Bij1) beperkt zich tot een uitspraak van mevrouw Meerding eerder in dit debat. Zij sprak over preventief fouilleren. Gesproken zal nog worden over etnisch profileren. Zowel Amnesty als Coltrol Alt Delete en andere onderzoeksinstellingen toonden aan dat preventief fouilleren een grote kans biedt op etnisch profileren. Zij vraagt of de VVD dat niet kwalijk vindt. Mevrouw Meerding (VVD) vindt etnisch profileren kwalijk wanneer dat discriminatie in de hand werkt. Het lijkt haar goed dit onderwerp te bespreken bij dat desbetreffende genoemde onderwerp op de agenda. De VVD sluit etnisch profileren niet op voorhand uit; de VVD ziet daarvan nog steeds een meerwaarde. Mevrouw Nolten (Bij1) is benieuwd wat er dan uit het debat komt. Mevrouw Meerding (VVD) vervolgt haar inbreng.

Zij licht toe hoe zij erbij komt dat de prioriteit van Veilige Wijken niet voorkomt in deze agenda. Zij heeft de indruk gekregen dat daarvoor geen actieplan zal komen. Zij hoopt dat dat niet waar is. Zij vraagt of de burgemeester de VVD gerust kan stellen en kan toezeggen dat hiervoor een afzonderlijk actieplan komt. Zij vervolgt haar betoog met in te gaan op de maatschappelijke onrust. De VVD vindt het heel goed dat gekeken wordt naar de inzet van politie bij betaald voetbal. Het zou mooi zijn wanneer de politiecapaciteit daarvoor minder hoeft te worden ingezet en clubs zelf de verantwoordelijkheid nemen. Daarnaast rept de agenda van Demonstratierecht en de toename in het aantal demonstraties. Dat onderwerp moet wat haar betreft nog nader besproken worden in de raad. Hetzelfde geldt wat haar betreft voor de aanpak van de drugscriminaliteit. De heer Koning (D66) gaat in op het tegengaan van maatschappelijke onrust. Hij vraagt of de VVD van mening is dat de gemeente aan de lat staat voor de brede definitie van maatschappelijke onrust, en dan specifiek het veiligheidsdomein. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend in die zin dat zij vindt dat de gemeente meer aan de lat staat voor die brede definitie van maatschappelijke onrust dan wat de heer Koning zojuist schetste in diens betoog. Die maatschappelijke onrust betreft ook polarisatie.

Momenteel wordt erg veel gedemonstreerd op steeds veranderende manieren, die ook schuren. De VVD ziet een rol voor de gemeente om daarop duidelijk beleid te voeren: waaraan moeten demonstraties in Utrecht voldoen en hoe zorgt de gemeente ervoor dat die goed verlopen? De heer Koning (D66) is het daarover niet oneens. Het gaat hem erom dat het veiligheidsdomein zich richt tot het tegengaan van criminaliteit en het voorkomen van ordeverstoringen. Dat doet de gemeente via juridisch ingekaderde wegen. Er wordt ingegrepen op het moment waarop iemand over de schreef gaat en de actie buitenrechtelijk plaatsvindt. Met de brede definitie geeft het gemeentebestuur veel ruimte aan de burgemeester en aan de Driehoek om alles te bestrijden dat te maken heeft met onrust. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat heer Koning in het stuk iets leest over brede definitie van maatschappelijke onrust. Zij is het met hem eens dat het erom gaat een tekst op te nemen in de agenda over het overschrijden van wetten. Pagina 8 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

390

400

410

420

430

Met betrekking tot digitale veiligheid vraagt de VVD zich af in hoeverre alles wat in dit hoofdstuk benoemd staat echt een taak van de gemeente is. In de tekst staat over het vergroten van digitale weerbaarheid dat de gemeente dit doet door middel van concrete acties, zoals het inzetten op het ontwikkelen van interactieve games en programma’s gericht op filter bubbels of het tegengaan van grooming. Dit lijkt haar niet de expertise van de gemeente. Zij citeert verder een tekst over stadsmakers; zij vraagt zich af waarom het stadsbestuur er niet toe besluit om dat geld in extra boa's te steken. Dat lijkt haar meer iets voor in de Veiligheidsagenda in plaats van ambtenaren aan te nemen die op de gevaren van de cyberwereld gaan wijzen. Mevrouw Fattal (GroenLinks) legt de vraag voor hoe BOA’s te gaan helpen tegen grooming. Mevrouw Meerding (VVD) bedoelt niet BOA's in te zetten op het cyberdeel. Zij zou de BOA’s breed in de stad willen inzetten. De tekst over de stadmakers verbaast haar. Zij herhaalt haar vraag met betrekking tot de taak van de gemeente. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt wat de VVD dan wel graag wil doen tegen grooming. Haar fractie maakt zich daarover ernstig zorgen. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat in deze agenda nog meer acties staan. Zij herhaalt de vraag die bestemd is voor de burgemeester als het gaat om de taken van de gemeente.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt of de VVD een tegenstander is van de stadsmakers die over de digitale veiligheid gaan. Die spelen een grote rol in de versterking van de online weerbaarheid. Mevrouw Meerding (VVD) kent de huidige stadsmakers onvoldoende. Deze functionarissen zijn er al. Moeten die uitgebreid worden of kiest het stadsbestuur voor andere prioriteiten? Haar fractie zet dan liever in op de extra BOA’s. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt de tweeslachtigheid niet in de opvatting van de VVD als het gaat om de BOA's en de stadsmakers. Hij vraagt toelichting. Mevrouw Meerding (VVD) vindt digitale veiligheid belangrijk. Haar fractie vraagt zich af waar de gemeente in beeld komt en waar andere instanties; bijvoorbeeld het onderwijs, bijvoorbeeld de landelijke politiek. Zij legt de vraag voor aan de burgemeester als het gaat om de gemeentelijke taken. Zij vervolgt haar inbreng met in te gaan op de financiën en merkt op dat bij deze agenda een hele summiere financiële paragraaf zit. Wat haar betreft staat in die paragraaf onvoldoende beschreven waaraan de middelen precies worden besteed. De gevraagde toelichting in de Raadsinformatiebijeenkomst is niet tijdig nagestuurd. Zij vraagt de burgemeester bij dezen of de raad die nog kan ontvangen voordat de raad daarover gaat besluiten.

Ze wil ook weten hoe de financiële middelen verdeeld worden over de verschillende ambities. De heer Maas (VOLT) refereert aan de Raadsinformatiebijeenkomst die hij interessant vond. Hij sluit zich graag aan bij betoog over de samenhang van de informatie die cijfers oplevert en de verhalen die cijfers toelichten en expliciteren. De rapportages over de uitkomsten van grenzen stellen en perspectief bieden kunnen dan een mix van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren worden; dat is in de ogen van zijn fractie ideaal. Hij vraagt de burgemeester in haar overwegingen mee te nemen het pleidooi van Fit Lister om de bemoeizorg uit te breiden met een Fit Team 2 en of daarmee de terugvalpercentages te verkleinen, gezien het succes van de eerste aanpak van het team. Pagina 9 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

440

450

460

470

480

In de agenda worden de doelen nog eens benoemd. Die mogen wat zijn fractie betreft meer SMART, concreter. Zijn fractie stelt voor de doelen te voorzien van een streefcijfer of een toelichting met kwalitatieve indicatoren als het gaat om het inzicht van de raad in het resultaat van alle acties. Zijn fractie verneemt graag hoe de burgemeester dat ziet en of zij kan toezeggen dat toekomstige rapportages deze elementen zullen gaan bevatten. Hij sluit zich aan bij de vragen naar een uitgebreide financiële onderbouwing. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of hij Fit Team 2 van Lister als een voorbeeld moet zien of als een pleidooi voor meer inzet op preventie. De heer Maas (VOLT) noemt het Fit Team van Lister geen preventie. Het is wel een pleidooi om de terugval tegen te gaan. Hij vervolgt zijn inbreng met te benadrukken dat hij zich in grote lijnen kan vinden in de Veiligheidsagenda. Mevrouw Nolten (Bij1) herkent dat er onrust is in de samenleving, maar vindt de analyse in de Veiligheidsagenda tekortschieten. Maatschappelijke spanningen zijn niet het gevolg van polarisatie; de ongelijkheid zorgt voor maatschappelijke spanningen omdat mensen letterlijk hun bestaansrecht, mensenrechten en een leefbare planeet zien verdampen. Daardoor verliezen zij het vertrouwen in onder meer de overheid.

Wat haar betreft is het belangrijk de ideologieën te benoemen die ten grondslag liggen aan de ongelijkheid en ook dat het gemeentebestuur die niet aan elkaar gelijk stelt als even gevaarlijke uitersten. Demonstraties tegen racisme en discriminatie zijn wat haar fractie betreft niet hetzelfde als extreem rechtse groepen als Pegida. Het één komt op voor mensenrechten en het andere wil mensenrechten inperken. Het niet benoemen welke van de twee het werkelijke veiligheidsrisico is, en een gevaar is voor de rechtsstaat, brengt de samenleving verder weg van de oplossing. Zij verneemt graag van de burgemeester of zij dit onderscheid herkent en bereid is dit mee te nemen in de analyse. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt nadere toelichting van mevrouw Nolten over de veiligheidsrisico's. Wat haar betreft zit er grijs gebied tussen de twee voorbeelden die zij noemde. Iedereen moet toch voldoen aan dezelfde demonstratieregels. Mevrouw Nolten (Bij1) bevestigt dat het demonstratierecht een grondrecht is voor iedereen. Wat haar betreft zet de gemeente die twee niet op een spectrum als twee uitersten van polarisatie; zij herhaalt haar argument. De heer Dijkstra (CDA) krijgt de indruk van het betoog van mevrouw Nolten dat er een onderscheid zit in grondrechten als het gaat om doelstellingen van demonstraties. Hij vraagt mevrouw Nolten dat onderscheid toe te lichten.

Mevrouw Nolten (Bij1) bevestigt dat iedereen die rechten heeft. Zij vindt het niet terecht dat die twee als uitersten tegenover elkaar geplaatst worden in de analyse. De heer Dijkstra (CDA) vraagt wat Bij1 bedoelt met die tegenstellingen. Mevrouw Nolten (Bij1) licht toe dat zij de risico's niet als tegenstellingen op hetzelfde spectrum ziet vanwege de inhoud van de demonstraties. De heer Koning (D66) licht toe dat zijn fractie de selectiviteit niet waardeert; zijn fractie vindt dat de overheid neutraal en gelijk moet nagaan wat individuen doen en of hun handelingen strafbaar zijn. Wanneer hun handelingen strafbaar zijn, moeten die handelingen worden aangepakt. Hij vraagt of dat het uitgangspunt is van Bij1 in haar pleidooi. Mevrouw Nolten (Bij1) ziet in de agenda dat onderscheid gemaakt worden. In de agenda wordt de jihadistische dreiging wel genoemd. Voor haar is het strijden voor Pagina 10 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

490

500

510

520

530

mensenrechten echt iets anders dan een strijd waarmee de mensenrechten worden ingeperkt. Wat haar betreft is die dreiging wel degelijk concreet. De heer Koning (D66) vraagt of mevrouw Nolten het ermee eens is dat de dreigingen kunnen ontstaan vanuit verschillende opvattingen; dreigingen die mogelijk kunnen leiden tot criminaliteit waarbij de samenleving de rechtsstaat heeft om tegen op te treden. Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt te blijven erkennen waar vanuit dreiging ontstaat als het gaat om demonstraties en zij refereert aan de inbreng van de heer Koning over de bedreiging van Sigrid Kaag. Wat haar betreft zal dichter bij de oplossing gekomen worden door de herkomst van spanning in de samenleving te benoemen. De heer Koning (D66) licht toe dat zijn punt is dat het gemeentebestuur de luxe niet heeft om selectief te zijn. Dat is zijn hartenkreet ook richting de Driehoek; vanuit iedere opvatting kan een dreiging uitgaan wanneer de handeling op zichzelf strafbaar is. Wat hem betreft zal het stadsbestuur dat moeten erkennen. Mevrouw Nolten (Bij1) begrijpt de woorden van de heer Koning. Tegelijkertijd benadrukt zij dat die selectiviteit er al is. Die ziet zij al in de behandeling van ruimte geven aan demonstranten; wat haar betreft zit die selectiviteit in het systeem gebakken.

Zij benadrukt dat voor het vinden van een oplossing in het maatschappelijke het beestje bij de naam genoemd moet worden. Zij vervolgt haar betoog met in te gaan op de bedreigingen van journalisten, politici en wetenschappers. Wat haar betreft is het goed dat de gemeente zich wil inzetten voor hun veiligheid. Zij ziet die inzet ook graag voor mensenrechten- en klimaat activisten. Ook zij worden bedreigd en geïntimideerd binnen dit systeem. Medemenselijkheid en zorgen voor elkaar zijn voor haar fractie de sleutels tot de preventie en de aanpak van misdaad. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst werd ook gesproken over preventie waar kan en de repressie waar moet. Zij neemt ervan kennis met scepsis. Zij vraagt de burgemeester of zij bereid is om het tegengaan van etnisch profileren expliciet op te nemen in de Veiligheidsagenda. Ook verneemt zij graag dat de burgemeester preventief handelt als het gaat om het waarborgen van mensenrechten in het demonstratierecht. Welke mogelijkheden ziet de burgemeester op het gebied van preventie en zorg om misdaad tegen te gaan en is de burgemeester bereid extra te investeren in kansenongelijkheid die wat haar betreft ten grondslag ligt aan veel vormen van misdaad. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vraagt in hoeverre Bij1 van mening is dat preventie inderdaad hand in hand moet gaan met repressie.

Mevrouw Nolten (Bij1) ziet de oplossing vooral in zorg en in niet harder straffen, maar juist nagaan hoe mensen hun bestaanszekerheid en hun leefomstandigheid kunnen verbeteren zodat zij met kansen kunnen terugkeren in de samenleving. Onderzoek toont de waarde daarvan ook aan. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) begrijpt dat Bij1 daar de grootste kansen ziet en dit is voor haar fractie ook belangrijk; zij vraagt of zij het met de Partij voor de Dieren eens is dat het niet zo kan zijn dat er helemaal geen repressie is; ze geeft als voorbeeld de rellen in 2021. Moesten die mensen dan gewoon hun gang gaan? Ze probeert de inbreng van mevrouw Nolten te begrijpen. Mevrouw Nolten (Bij1) denkt dat binnen de kaders van dit systeem gegrepen wordt naar repressie omdat het bestuur van de stad niet de juiste tools en middelen heeft om echt anders hiermee om te gaan. Zij denkt heel veel potentiële veiligheidsrisico’s te kunnen voorkomen met kansenongelijkheid gereduceerd tot nul.

Pagina 11 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

540

550

560

570

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) begrijpt de gedachtegang achter de redenering van mevrouw Nolten bij repressie. Daarover moet de commissie op een ander moment misschien verder spreken. Zij herhaalt haar standpunt met betrekking tot de rellen in 2021 en licht toe dat dat vanuit pragmatisch oogpunt is. Mevrouw Nolten (Bij1) vervolgt haar inbreng in haar termijn met in te gaan op de aanpak van jong volwassenen en zij ziet dat repressie contraproductief is voor die doelgroep. Opsluiting en afstraffing zijn geen effectieve middelen tegen criminaliteit. Die middelen leiden vaak tot nog slechtere integratie van daders, die betekenen niets voor slachtoffers en voorkomen criminaliteit niet. Effectief zijn wel het kunnen meedoen in de samenleving en verantwoordelijkheid nemen om gemaakte fouten te herstellen. Wat haar betreft wordt ongelijk geïnvesteerd in gelijke kansen en niet afgestraft zonder de omstandigheden van mensen te verbeteren. Naar dat laatste moet wat haar betreft het gemeentebestuur toe. Haar fractie sluit zich daarom aan bij de eerdere oproep van mevrouw Raaijmakers van de PvdA om zorg als één van de pijlers van de Veiligheidsagenda te maken. Mevrouw Fattal (GroenLinks) is trots op de Veiligheidsagenda die pontificaal begint met het benoemen van de maatschappelijke sociaal economische factoren die bijdragen aan criminaliteit.

Zij stelt dat criminaliteit inherent verbonden is aan kansongelijkheid en armoede. In de agenda wordt gesproken over maatschappelijke onrust; dat wordt enigszins neergezet als een gegeven. Maar maatschappelijke onrust is volgens haar geen gegeven; eerdere sprekers noemden dit ook al. Het is een gevolg van grote systematische ongelijkheid die mensen elke dag weer ervaren. In dit verband noemt zij arbeid die zwaarder belast wordt dan vermogen, een scheve verdeling van de welvaart, het jarenlang uitkleden van de verzorgingsstaat, de ontmenselijking van voorzieningen, de toeslagen waarmee een toeslagenschandaal kan plaatsvinden, dat zoveel mensen geen huis kunnen vinden, gediscrimineerd en ondergewaardeerd worden of kampen met stijgende energieprijzen en boodschappenprijzen. Dat leidt wat haar betreft terecht tot onvrede. En dat gemixt met zorgen over de pandemie en oorlogen maakt dat het volslagen logisch is dat er onrust en criminaliteit ontstaan. Zij sluit zich daarom graag aan bij de opmerking van D66 over de aanscherping van de doelstellingen rond maatschappelijke onrust. De oplossing van maatschappelijke onrust ligt wat GroenLinks betreft juist ook bij andere domeinen dan bij veiligheid. Het veiligheidsbeleid van de gemeente Utrecht is veel breder dan alleen veiligheid. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat wederom een beeld geschetst wordt waar de onrust vandaan komt.

Zij vindt dat die schets niet volledig is. Zij erkent dat ongelijkheid daarin een rol kan spelen. Zij vraagt of GroenLinks ook niet ziet dat mensen gewoon een andere mening hebben en dat er een tendens gaande is dat die meningen op scherp worden gesteld en dat ook die polarisatie een groot onderdeel is van het probleem. Mevrouw Fattal (GroenLinks) bevestigt dat mensen verschillende meningen hebben. En bovendien hebben mensen een andere manier van omgaan met verschillen. Zij antwoordt bevestigend op de vraag of dat de sociale ongelijkheid verscherpt en dat dat maakt dat mensen naar geweld grijpen. Zij merkt op dat dat bewezen is. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat die sociale ongelijkheid er is en dat dat een oorzaak is. Zij hoort niet van mevrouw Fattal dat polarisatie en verschillende politieke opvattingen ook een voedingsbodem zijn voor onrust.

Pagina 12 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

580

590

600

610

620

Mevrouw Fattal (GroenLinks) kan zich voorstellen dat wanneer mensen in armoede leven of ze geen woonplek kunnen vinden dat die dingen voor ze heel wezenlijk zijn waarover mensen van mening verschillen. Wanneer iedereen in villa’s zouden wonen, zouden haars inziens de meningsverschillen kleiner zijn. Voor sommige mensen is bestaanszekerheid een wezenlijk onderwerp. Mevrouw Meerding (VVD) constateert dat zij het niet eens zijn. Zij herhaalt haar opvatting. En zij voegt eraan toe dat ook wanneer iedereen heel rijk zou zijn er alsnog meningsverschillen zijn die heel hoog kunnen oplopen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) mist nog een andere belangrijke reden voor maatschappelijke onrust; dat mensen zich niet gehoord voelen. Hij vraagt of GroenLinks kan onderschrijven dat de mensen het gevoel hebben dat de overheid niet naast hen staat. Mevrouw Fattal (GroenLinks) deelt dat zeker. Zij ziet dat een tweedeling: aan de ene kant zijn die maatschappelijke problemen te zien en is de overheid vooral op landelijk niveau niet in staat om die problemen op te lossen en anderzijds is te zien dat de overheid steeds harder wordt en steeds verder van de mensen af staat. Daarom is zij blij dat Utrecht stappen zet om dichter bij de bewoners te staan, anders dan andere gemeenten. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of GroenLinks dat niet in de analyse mist.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoord ontkennend. Wat haar betreft is dat voldoende geborgd. Zij moedigt EenUtrecht aan dat toe te voegen. Zij bevestigt dat het een belangrijk onderdeel is van de maatschappelijke onvrede. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of hij daarin een oproep hoort aan de burgemeester de opstelling van de overheid naar de burgers een belangrijk punt te laten zijn. Mevrouw Fattal (GroenLinks) plaatst de oproep van de heer Dijkstra door naar de burgemeester. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dit te ver gaan. Alles en alle beleidsterreinen kunnen bij deze Veiligheidsagenda betrokken worden om een voedingsbodem te vinden voor maatschappelijke onrust. Hij vindt dat onzin. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vervolgt haar inbreng in haar termijn. Zij benadrukt dat het veiligheidsbeleid beter is dan alleen veiligheid. Wat haar betreft moet de overheid ook investeren in het tegengaan van armoede en schulden, housing First en kansengelijkheid om criminaliteit tegen te gaan. Zij prijst zich gelukkig met dat Utrecht dat doet. Ze prijst zich gelukkig met het vullen van veel van de gaten die het landelijk beleid achterlaat, bijvoorbeeld waar het gaat om menselijke voorzieningen en ruim armoedebeleid. Zij is trots op de Utrechtse aanpak.

Ze bedankt de burgemeester voor de gekozen insteek in de Veiligheidsagenda; te weinig instanties zijn bereid om breder te kijken naar wat nodig is om veiligheidsproblemen aan te pakken. GroenLinks kan zich goed vinden in de gestelde prioriteiten. Zij noemt in dat verband de digitale veiligheid. De focus ligt vooral op cyberfraude en andere financiële criminaliteit online. Grooming, shaming, sextorsion, online seksueel misbruik, chantage, pestgedrag, worden niet genoemd. Meerdere recente onderzoeken stellen dat jonge meisjes tussen 11 en 13 steeds vaker slachtoffer worden van online misbruik en in de doelgroep van 14-18 vindt heel veel sextorsion plaats: dat is een enorm groeiend probleem. Dat levert problemen op voor de rest van het leven van jonge vrouwen, maar ook voor heel veel jongens. Jongeren lopen gevaar. Wat haar betreft wordt de aandacht daarop toegespitst in plaats van de financiële criminaliteit. Pagina 13 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

630

640

650

660

670

De voorzitter vraagt uitleg van de begrippen voor de toehoorders en mevrouw Fattal geeft die uitleg. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vervolgt haar inbreng met in te gaan op het tegengaan van normalisatie van drugsgebruik. Expliciet is gesteld in de Veiligheidsagenda dat het college het gesprek wil aangaan op landelijk en lokaal niveau. Zij zou scherp willen krijgen hoe de lokale overheid de normalisatie wil tegengaan. Zij vindt het verspilling van capaciteit en middelen om een morele vinger op te heffen tegen het gebruik van partydrugs. Goed dat de voorlichting is voor jonge kinderen. Maar de inzet op het tegengaan van normalisering van XTC-gebruik, lijkt haar niet in het bredere plaatje van ondermijning echt een prioriteit. Repressie bij drugsgebruik werkt niet. Dat neemt niet weg dat er iets gedaan moet worden tegen de productie van veel drugs. Dat is schadelijk voor mens en milieu. Zij noemt als voorbeeld de cocaïneproductie. Daarop zou de focus moeten liggen wat haar betreft. GroenLinks blijft pleiten voor het normaliseren van de productie en verkoop van soft drugs, wiet en hash, het verbreden van wat softdrugs zijn en dat wat haar betreft XTC daarbij hoort. Zij adviseert de burgemeester te gaan praten met een initiatiefnemer op het gebied van het legaliseren van drugs, te beginnen in Utrecht.

De heer Koning (D66) vindt dit laatste een erg goed punt van mevrouw Fattal en wat hem betreft terecht ingebracht. Hij vraagt of zij ook ideeën heeft dit aan te scherpen via een amendement. Dan krijgt zij D66 graag aan haar zijde. Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoordt dat het XTC-probleem in Utrecht lange tijd een goed voorbeeld heeft gegeven van hoe de gesprekken aan te gaan in de samenleving. Mevrouw Meerding (VVD) hoort in dit verhaal weinig over de veiligheidsprioriteiten en de veiligheidsrisico's die de drugshandel en drugsgebruik met zich meebrengen in Utrecht. Zij vraagt of mevrouw Fattal dat niet belangrijk vindt. Onderschrijft zij wel wat in de nota Grenzen Stellen en Perspectief bieden staat? Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoordt bevestigend dat zij die nota onderschrijft. Zij brengt onder de aandacht dat zij haar zorg heeft geuit over de invloed op mens en milieu van de productie, en vooral van cocaïne. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) houdt zijn bijdrage kort; de Veiligheidsagenda krijgt zijn steun. De reactie van het college op zijn vraag in overleg te treden met omliggende gemeenten om tot regionale samenwerking te komen op het gebied van straatintimidatie, bevredigde hem deels maar verontrust hem ook. Het college wil in overleg met omliggende dorpen; de vraag is hoe het zit met bovenlokale afstemming en de samenwerking met de gemeenten rond Utrecht.

Hij benadrukt zijn standpunt met betrekking tot de noodzakelijkheid om afstemming te hebben met de omliggende gemeenten als het gaat om straatintimidatie. Het Utrechts Veiligheidshuis voert procesregie op de aanpak van doorgroeicriminelen. Zijn fractie kreeg geen helder antwoord op de vraag wat er gebeurt wanneer een crimineel verhuist naar een andere gemeente. Hij vraagt hoe het zit met bovenlokaal Driehoeksoverleg met omliggende gemeenten, niet specifiek de VRU. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) bedankt de functionarissen die de stad veilig houden. Voor haar fractie is veiligheid een belangrijk onderwerp. Haar fractie maakt zich zorgen over georganiseerde misdaad, over criminelen die de jongeren kapen en een Pagina 14 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

680

690

700

710

720

ontwrichtende werking hebben in de wijken. Tot haar spijt is de veiligheid niet gelijk verdeeld over de stad. Ook hier moet ongelijk geïnvesteerd worden voor gelijke kansen. Zij vindt het goed om dat terug te zien, vooral bij het thema veiligere wijken. Zij benadrukt dat veilige wijken ontzettend belangrijk zijn. De Veiligheidsagenda die nu voorligt, geeft de kans om de focus te bespreken voor de komende jaren. Tot haar spijt is het niet gelukt heldere antwoorden te krijgen op de vraag waar de 3 – 4 miljoen euro per jaar naar toe gaat. Zij wil dat graag duidelijk krijgen vóór het raadsdebat. Zij vindt het lastig om inspanningen en doelen aan elkaar te koppelen. Dit sluit ook aan bij de vraag van de VVD naar welke prioriteiten dat geld vooral gaat. Ze vindt het mooi dat de koppeling wordt gemaakt in de buurten- en wijkenaanpak bij veiligere wijken. Zij vraagt in dit verband ook aandacht voor tekort aan capaciteit in de wijken. Als het gaat om het tegengaan van maatschappelijke onrust kan zij zich aansluiten bij de inbreng van eerdere sprekers. Het tegengaan van maatschappelijke onrust kan geen doel op zich zijn. Onrust is logisch wanneer er geen woningen zijn, wanneer de aarde opwarmt, wanneer discriminatie plaatsvindt.

Zij merkt op dat in de regionale veiligheidsstrategie dit genuanceerder is verwoord: het uiten van ongenoegen is essentieel voor een vitale democratie, zolang dat binnen de grenzen van de wet gebeurt. Dat is wat haar fractie betreft de kern. Het thema Zorg en Veiligheid wordt niet meer expliciet genoemd, ook niet meer in de Regionale Veiligheidsstrategie; zij vraagt wat dat concreet betekent. Wat haar fractie betreft is dat nog steeds een belangrijk onderwerp en ook urgent. Zij vindt dat het thema veilig Online overal zou moeten terugkomen. Zij merkt op dat over etnisch profileren niets is opgenomen en discriminatie en racisme. Zij vraagt de reflectie hierop van de burgemeester. De heer Dijkstra (EenUtrecht) leest niets verkeerds in de Veiligheidsagenda. Over het algemeen gaat het in de basis om een prima aanpak. Hij mist preventie en het voorkomen van terugval of recidive. Gaat het stadsbestuur nu wel of niet meer inzetten op preventie? Dat wordt hem niet helemaal duidelijk in de agenda. Hij denkt dan aan het meer wijkgerichte werken met BOA's, meer bemoeizorg of niet, meer werken met teams om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteitsfuik zwemmen. Het aspect zorg als prioriteit zou zijns inziens terug moeten komen wanneer gewerkt wordt met meer preventie. Hij vraagt of de burgemeester zijn opvatting deelt.

Zo ja, kan dan preventie/zorg toegevoegd worden als vijfde prioriteit? Het tweede punt is het effectief opsporen en waarschuwen. Met veiligheidcamera's is meer te laten zien dat de gemeente er alles aan doet om op te sporen en mensen te waarschuwen. Dat doet het stadsbestuur nu niet omdat de meerderheid in de raad vindt dat dat één extra camera plotseling niet meer kan zonder rekening te houden met privacyregels. Hij kan dat niet begrijpen. Wat hem betreft kan wat geldt voor 80 camera's ook gelden voor 120 individuele camera's. Zijn stelling is dat een onveiliger Utrecht ontstaat dan nodig met deze beperking. Hij vraagt of de burgemeester dat met hem deelt en of zij kan nagaan of dat inderdaad ook zo te zeggen is: dat die onvolkomen inzet veiligheid kost. Hij vindt het prettig wanneer in de analyse aandacht is voor het niet gehoord worden door de overheid als voedingsbodem voor activiteiten die tegen de overheid gericht zijn. Hij vraagt daarvoor aandacht in de Veiligheidsagenda. Pagina 15 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

730

740

750

760

770

De heer Dijkstra (CDA) merkt op dat ook de raad onderdeel is van die overheid wanneer gesproken wordt over het afnemend vertrouwen in de overheid. Hij vreest selffulfilling prophecy. Hij spreekt dan over de manier waarop daarover gesproken wordt in de raad. De heer Maas (VOLT) vraagt zich af wat de heer Dijkstra bedoelt en hoe hij daarover wél wil spreken in de raad. De heer Dijkstra (CDA) zou graag als toon in het debat zien dat ook de raad onderdeel uitmaakt van die overheid en dat de raad aan de lat staat om dat vertrouwen terug te winnen en niet dat de raad ook die burgers zijn. De heer Maas (VOLT) begrijpt het niet beter. Uiteraard maakt de raad ook onderdeel uit van de burgers van Utrecht. Hier wordt gesproken over het afnemend vertrouwen in de overheid omdat de raad zich daarover zorgen maakt. Hij vindt dat zeer terecht. Hij verneemt graag van het CDA de suggestie hoe daarover wél gesproken moet worden. De heer Dijkstra (CDA) licht toe dat het meer gaat om de toon dan om de inhoud. Hij staat ervoor open daarvan een concreet voorstel te maken. Wat hem betreft is het vertrouwen in de overheid nog steeds de standaard. De raad staat aan de lat om daaraan alles te doen. Hij denkt het eens te zijn met de heer Maas. De voorzitter vraagt of hij het goed samenvat wanneer dit meer een uiting is van zorg dan een concreet kritiekpunt op de rest.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt hoe het CDA aankijkt tegen de positie van sommige partijen in de stad die olie op het vuur gooien, die polarisatie in de hand werken. Hij noemt als voorbeeld de woningnoodmanifestaties, waaraan de PvdA GroenLinks actief meedoen, terwijl zij zelf deel uitmaken van de overheid waartegen gedemonstreerd wordt. En bijgedragen hebben aan de reden voor kritiek vanuit de burgers. Moet de politiek die rol pakken of niet in de ogen van de heer Dijkstra? De voorzitter geeft ruimte voor een korte reflectie. Hij vraagt de commissie zich te beperken tot de inhoud van dit raadsvoorstel. De heer Dijkstra (CDA) vindt dat de raadsleden zich moeten bedenken aan welke kant ze staan; in die zin is hij het eens met de inbreng van de heer Bos. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit een relevant onderwerp. Hij vraagt of de heer Dijkstra zich meer beschouwt als volksvertegenwoordiger dan als integraal onderdeel van de overheid. De heer Dijkstra (CDA) antwoordt bevestigend. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het dan helpt wanneer de volksvertegenwoordiger zegt onderdeel uit te maken van de samenleving en dat hij de overheid kritisch volgt uit dien hoofde; hij vraagt of dat in de discussie helpt. De heer Dijkstra (CDA) antwoordt dat dat in veel discussies helpt waar inwoners op gelijke voet kunnen spreken met de overheid.

De raadsleden moeten wat hem betreft achter het gezag staan. De gezagsverhouding is ook wenselijk wat hem betreft. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het CDA met hem deelt dat het helpt wanneer volksvertegenwoordigers bijeen zijn die het lef hebben om te benoemen dat het inderdaad kan gaan om een zeker wantrouwen naar de overheid toe. En dat het niet helpt om dat onderwerp hier van tafel te houden omdat iedereen de overheid is. De heer Dijkstra (CDA) is het daarmee eens. Hij kreeg de indruk dat het wat te gemakkelijk gaat, spreken over het wantrouwen in de overheid. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met het uitspreken van zijn waardering voor het Team Openbare Orde en Veiligheid, voor de politie, Lister Fit, Zorg en Veiligheid - in Pagina 16 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

780

790

de Raadsinformatiebijeenkomst heeft de raad gezien dat door deze mensen keihard wordt gewerkt aan het veilig houden van Utrecht. Ook het college verdient een pluim. Dat wendt zoveel mogelijk middelen aan met de burgemeester, die haar nek uitsteekt voor de inwoners. Hij krijgt graag een update van het pilot met bodycams. En hij vraagt waarom hij daarover niets terugleest in deze Veiligheidsagenda. De kern van deze agenda is preventie; hij onderschrijft in dat licht het belang van netwerken in de stad. Wat mensen beweegt, heeft vaak ook te maken met hoe stevig een basis thuis is; dat wordt overkoepelend “ongelijkheid” genoemd in de raad. Toch ziet hij niets terug over samenwerking met ouders. Hij ziet alleen een quote van de minister die zegt dat ook samengewerkt moet worden met ouders. De vraag is nu wat Utrecht daarmee gaat doen. Het belangrijkste punt is dat de financiële paragraaf ontbreekt. De raad kan zonder een financiële paragraaf geen controle uitoefenen. Hij vraagt meer mogelijkheden voor kwantificatie. Hij sluit zich aan bij de inbreng van de heer Bos over het belang van bovenlokale afstemming die niet terug te zien is. Ook dat viel zijn fractie op. Het kan niet zo zijn dat in Utrecht gedaan wordt alsof de problemen die Utrecht ervaart niet van buitenaf binnen kunnen komen. Op sommige plekken ervaart hij de problematiek als dweilen met de kraan open.

Hij vraagt wat het college denkt van het later inschakelen en het eerder uitschakelen van de straatverlichting. Het college heeft dat besloten: 10% minder licht op straat; hij legt de vraag voor wat dat gaat doen met de veiligheid. Hij is benieuwd hoe het college hierover denkt.

800

810

820

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) kan zich in grote lijnen vinden in de Veiligheidsagenda, ook langs de lijn van grenzen stellen en perspectief bieden. Haar fractie heeft nog een aantal aandachtspunten: Zij schaart zich achter de inbreng van de PvdA over het tegengaan van maatschappelijke onrust als geen doel op zich. Voor haar fractie is het belangrijk dat de raad in positie wordt gebracht wanneer de koers van de Veiligheidsagenda verandert. Zij sluit zich aan bij dat desbetreffende punt van D66. Zij vraagt of de burgemeester kan bevestigen dat de raad inderdaad in positie zal worden gebracht als de koers wordt bijgestuurd. Zij ziet ook graag een specificatie van het budget. Deze Veiligheidsagenda bepaalt de koers voor de komende vier jaar. Polarisatie en maatschappelijke onvrede worden weliswaar benoemd, maar specifieke termen voor specifieke vraagstukken zijn belangrijk zoals discriminatie, racisme, racistisch geweld, homohaat, xenofobie, en voorbeelden die genoemd zijn door GroenLinks. Zij vraagt of de burgemeester bereid is het beestje bij de naam te noemen om tot een meer gerichte aanpak te komen.

En zo nee, waarom niet? De heer Dijkstra (CDA) is heel benieuwd hoe de Partij voor de Dieren oordeelt over een klimaatactivist die een gebouw sloopt en daarvoor wordt opgepakt; moet die dan eerder of later opgepakt worden dan een extreemrechtse die hetzelfde doet? Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) antwoordt dat degene die de openbare orde het meest verstoort het eerst moet worden opgepakt. Die inschatting is aan de politie en eventueel aan de Veiligheidsdriehoek. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn met in te gaan op de tekst in het veiligheidsprogramma over het zorgvuldig omgaan met informatie, dat er oog moet zijn voor privacy, ethiek, risico’s van onbedoeld etnisch profileren. Zij vraagt of de burgePagina 17 van 92