Conceptverslag VOWE PB behandeling 25 oktober

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING D.D. 25 OKTOBER 2023 INZAKE DE PROGRAMMABEGROTING 2024 VAN DE COMMISSIE VOLKSGEZONDHEID, ONDERWIJS, WERK EN ECONOMIE Middagvergadering deel 2 De commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie Volksgezondheid, Drugs, Sekswerk, Onderwijs (incl. MBO), Werk en Inkomen, Economische Zaken, Evenementen

10

20

30

40

De voorzitter, de heer Van der Zweth en de wethouders mevrouw L. Voortman, de heer E. Eerenberg, mevrouw L. Voortman, mevrouw E. Oosters, mevrouw S. Schilderman en verder de leden mevrouw J. Kleinrensink (GroenLinks), mevrouw M. Vermeulen (GroenLinks), mevrouw M. Fattal (GroenLinks), mevrouw V. Dada-Antonij (D66), mevrouw B. van der Wilt (D66), de heer R. Peters (D66), mevrouw Assen (PvdA), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), de heer M. Talhaoui (PvdA), de heer D. van Bergen (ChristenUnie), mevrouw E. Kendir (Student en Starter), de heer V. Stevens (Student & Starter), de heer B. van Steeg (CDA), de heer J. van den Broek (CDA), mevrouw M. Al-Saqaff (VVD), de heer S. Gaillard (Stadsbelang Utrecht), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), de heer I. Simşek (DENK), de heer J. Otto (EenUtrecht), de heer I. Simşek (DENK), mevrouw X. Minnaert (Partij voor de Dieren), en de commissiegriffier mevrouw W. Kok, en de commissiesecretaris. De voorzitter, de heer Van de Zweth, leidt de bespreking in en geeft de commissie het woord. De bespreking is in twee termijnen. De commissie Mevrouw Al-Saqaff (VVD) merkt op dat de ondernemers een belangrijke rol hebben in deze gemeente; ondernemers maken dat Utrecht een energieke en bruisende gemeente is. Zij pleit ervoor ondernemers te laten ondernemen. Wat haar betreft moet het beleid begrijpelijk en werkbaar zijn voor het MKB.

Daarom wil haar fractie dat ondernemers van tevoren betrokken zijn bij het beleid dat in de raad aan de orde komt doormiddel van een MKB-toets. Haar fractie ziet daarvoor concrete aanknopingspunten bij de Review Council; die is voorgesteld bij de Actieagenda Utrechtse Economie. Via een motie is een MKB-er toegevoegd. Wanneer nieuw beleid wordt voorgesteld, of wijzigingen vindt de VVD een dergelijke toets van belang. Zij krijgt hierop graag de reactie van het college. De heer Peters (D66) vraagt bij welke voorstellen een MKB-toets moet gaan landen; bij elk voorstel? Of zit daarin ook een specificatie. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) licht toe dat het gaat om voorstellen die ondernemers raken. De heer Peters (D66) ziet in dat heel veel ondernemers raakt, zoals heel veel van het beleid bewoners raakt. Hij kan de lijn van de VVD op zich volgen. De vraag is waar de grens te trekken; wanneer raakt het beleid ondernemers en wanneer niet? Hij vraagt een concretisering daarvan. Pagina 1 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

50

60

70

80

90

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) kadert het af door te zeggen die toets te doen bij de Review Council. Daarin zit al een MKB-er. Dit Council gaat kijken naar beleid, en zal eventueel aanpassingen voorstellen. Zij wil dat de MKB-toets daaraan ten grondslag ligt; daarmee wordt het al afgekaderd. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn met in te gaan op de motie over logistieke bedrijven. Zij vraagt hoe het college de motie gaat uitvoeren. Zij wil dat het college ervoor zorgt dat het voor bestaande vervoerders aantrekkelijk is om samen te werken. Zij krijgt graag de reactie van het college daarop. De VVD hekelt de 100.000 euro van het college op het gebied van economie waarop nu een verlaagde ambitie is. Haar fractie betreurt dat. Zij had dat graag anders gezien. De VVD is van mening dat iedereen nodig is op de arbeidsmarkt. Werken is belangrijk voor mensen. Het zorgt voor inkomen, ontwikkeling en eigenwaarde. Zij noemt de sociale context waarin mensen werken. Werken verbindt, zo stelt zij. Zij stelt ook dat meer werken meer moet lonen. Wanneer mensen van een uitkering naar betaald werk gaan, of zij meer gaan werken wil haar fractie dat zij er financieel op vooruit gaan. In Utrecht is dat door de hoeveelheid aan regelingen en de soort regelingen niet het geval. De VVD vond het een zeer goede zaak dat er een omscholingsregeling was voor ondernemers en voor inwoners.

Haar fractie vindt het bizar dat de evaluatie van de regeling tijdelijk niet gedaan is zodat de regeling niet was voort te zetten. Wat haar fractie betreft biedt het stadsbestuur inwoners en ondernemers de handvatten om zich om te scholen naar cruciale beroepen en zet het bestuur daarmee de regeling voort. Haar fractie wil graag de reactie daarop graag weten waarom dit zo lang moet duren; waarom kon het bestuur niet doorgaan waar nu een soort van gat in lijkt te vallen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) kan de VVD heel ver volgen in dit betoog over dat werken belangrijk is en dat omscholingsregelingen heel belangrijk zijn. Maar deze regeling is juist afgeschaft omdat zij vrijwel niet gebruikt werd. Zij vraagt of mevrouw Al-Saqaff met haar deelt dat deze afschaffing een logische keuze is in het licht van efficiënt omgaan met de middelen, waartoe de VVD steeds oproept in de armoede begroting. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) heeft begrepen uit de antwoorden op de gestelde vragen, dat er eerst nog geëvalueerd moet worden om na te gaan of deze regeling überhaupt voort ted zetten is. Wanneer dan al geconstateerd wordt dat de omscholingsregeling nu in deze hoedanigheid minder gebruikt wordt, is te kijken naar welke hoedanigheid dan wel. Het omscholen van mensen naar cruciale beroepen hoort wat haar betreft wel een belangrijk onderdeel te zijn van wat de gemeente wil.

Zij vervolgt haar betoog. Wanneer mensen al in staat zijn om zichzelf uit de bijstand te tillen, wordt dat niet gestimuleerd door de hoeveelheid aan regelingen en de vorm daarvan. De armoedeval is groot wanneer mensen uit de bijstand naar betaald werk gaan. Ook extra uren levert in een aantal gevallen niets op, maar kost de werker juist geld. Zij noemt het voorbeeld van een onderwijsassistent in Utrecht. Zij rekent voor hoe iemand dan er 40 euro op achteruitgaat terwijl die 70 euro meer inkomen heeft ten opzichte van de bijstand. Dit geldt niet alleen voor de alleenstaande onderwijsassistent. Dit geldt ook voor koppels, koppels met kinderen, met jongere en met de oudere kinderen. De VVD vindt dat hieraan harder gewerkt moet worden. Het steeds verhogen van de armoederegelingen zorgt voor een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. De VVD voelt zich gesterkt door het rapport van de Rekenkamer Pleisters Plakken. Zij vraagt Pagina 2 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

andermaal het college te kijken naar de hoogte van de regelingen, naar wie daarvoor in aanmerking komt en naar een geleidelijke afbouw van de regelingen. Dat laatste is lastig maar moet haars inziens echt plaatsvinden. Zij wil graag de reactie van de wethouder.

100

110

120

130

Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) spreekt over de huidige tijd als spannend: stress, depressie en eenzaamheid bij jongeren. Zij leest in de begroting dat de ervaren gezondheid over de hele linie is gedaald in Utrecht. De samenleving heeft te maken met onzekerheid en bezuinigingen in het sociaal domein. Zij ziet in deze begroting ook mooie ontwikkelingen; er is aandacht voor het mentaal welzijn van jongeren. Zij noemt in dat licht het Utrecht Beweeg Programma, Rookvrije plekken voor kinderen en volwassenen en inzet op meer groene schoolpleinen bij Utrechtse Kindcentra. GroenLinks vindt het belangrijk te kijken naar duurzame investeringen en het beschikbare geld efficiënt en effectief te besteden vanuit het principe ongelijk investeren voor gelijke kansen. In dat licht stipt mevrouw Vermeulen een aantal punten aan. Zij verneemt van scholen en zag ook in de jaarstukken dat scholen sommige subsidies niet weten te vinden of het lastig vinden ze aan te vragen. Haar fractie pleit voor verbetering van de aanvraagprocedure, als het gaat om de verantwoording, de aanvraag en de tijdelijke aard. De schoolleider riep op het stapelen te stoppen en incidentele subsidies te vervangen door structurele. Zij noemt Roosendaal als voorbeeld in dat licht.

Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen of de gemeentelijke subsidieregelingen aangepast of vereenvoudigd kunnen worden en de raad daarover te informeren in de onderwijsbrief in Q1. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) is het ermee eens dat subsidies in dienst moeten staan van de scholen. Zij vraagt of GroenLinks er nu voor pleit af te zien van tijdelijke subsidies en over te gaan op structurele. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vraagt het college te onderzoeken om de hele procedure te verbeteren en na te gaan waar structurele subsidies mogelijk zijn. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of GroenLinks nu in beeld heeft van welke subsidies óf samengevoegd gaan worden óf welke niet goed bereikt worden. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) wilde juist op die vraag aansluiten in haar betoog. Haar fractie heeft een overzicht van alle subsidies gevraagd bij de Voorjaarsnota, omdat ook haar fractie in de jaarstukken zag dat sommige subsidies niet gebruikt worden. Haar fractie heeft dat overzicht gisteren aan het eind van de dag mogen ontvangen. Dat is een heel uitgebreid overzicht waarmee haar fractie blij is. Toch staat daarin niet alles. Zij mist daarin de kleinere subsidies waarop het stadsbestuur kan sturen. Het is voor haar fractie nog niet duidelijk welke subsidies nu wel of niet precies gevonden worden.

Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder zo dat het subsidiestelsel beter is in te richten. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt waar GroenLinks precies naar zoekt in dat overzicht. Dan is er mogelijk een meer gerichte vraag te formuleren richting het college. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) wil graag weten welke subsidies scholen nu wel of niet kunnen vinden zodat het stadsbestuur daar beter op kan sturen. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn. Zij gaat in op de onderwijshuisvesting. Daarin gaat veel geld om. Zij heeft dat kunnen lezen in de begroting. Zij vindt het belangrijk dat de school een prettige, inspirerende, gezonde en toegankelijke plek is om onderwijs te volgen. De gemeente heeft hierin Pagina 3 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

140

150

160

170

180

een belangrijke regierol. Zij las en vernam uit de stad dat veel lokalen leeg staan in zowel primair onderwijs als in het VMBO. Tegelijkertijd is er sprake van een capaciteitsprobleem, vooral in het speciaal onderwijs en dan vooral in het voortgezet speciaal onderwijs. Haar fractie vraagt de wethouder om hierin met schoolbesturen tot oplossingen te komen en zij vraagt de toezegging van de wethouder de raad daarover te informeren. Haar fractie vroeg al eerder naar een bestuursoverstijgende aanpak op het gebied van onderwijshuisvesting. Voor haar fractie is niet duidelijk welke concrete afspraken zijn gemaakt. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. In de begroting ziet zij op het gebied van verduurzaming, ventilatie en vergroening van onderwijsgebouwen dat er stappen gezet worden. Wat haar fractie betreft mag het sneller. Zij vraagt de wethouder hierin een beroep te doen op schoolbesturen. Zij hebben hierin een direct belang, bijvoorbeeld waar het gaat om energiekosten. Zoals te lezen was in recent onderzoek van follow the money en een analyse van de jaarverslagen van de Utrechtse schoolbesturen, blijkt dat de besturen momenteel veel reserves hebben. Zij vraagt de toezegging van de wethouder te onderzoeken wat het stadsbestuur hierin kan bijdragen.

GroenLinks wil samen met schoolbesturen en andere partijen in de stad alle kinderen in Utrecht een zo goed mogelijke start geven en haar partij wil niet dat de meest kwetsbare kinderen en jongeren de dupe worden van bezuinigingen. Daarover is zorg. Daarom blijft GroenLinks in de raad thema's als voorschoolse educatie, leerlingenvervoer, gelijke kansen, inclusief onderwijs op de voet volgen en vraagt zij de wethouder tot slot actief het gesprek aan te gaan met schoolbesturen over hoe ervoor te zorgen dat ieder kind mee kan gaan, mede gezien de hoge reserves. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) merkt op dat het bestuur binnenkort nog te spreken komt over de armoede en de Re-integratienota. Er komt dus nog veel aan. Daarom stipt zij nu een aantal kortere punten aan. Voor GroenLinks is duidelijk dat de bestaanszekerheid voor iedere bewoner een prioriteit is. Haar fractie blijft daarom benadrukken dat het gebruik van regelingen voorop staat en niet de ingeboekte middelen daarop, zoals bij de U-pas wel het geval is. Zij roept daarom nogmaals richting het college op om daarop te blijven sturen. Zij hoopt dat andere partijen zich daarover expliciet uitspreken. Uit de begroting wordt duidelijk dat er ook middelen gaan naar de regionale mobiliteit teams (RMT). In de technische vragen werd beantwoord dat dit rijksmiddelen zijn.

Voor haar fractie is niet helemaal duidelijk in hoeverre het geld dat hieraan besteed wordt een keuze is of in hoeverre dit een verplichting is. Haar fractie is er kritisch op om veel geld te laten vloeien naar verschillende loketten en organisatievormen en samenwerkingsverbanden in een tijd waarin de financiële middelen steeds krapper worden. Naast de RMT’s heeft het stadsbestuur ook te maken met het Werkgeversservicepunt. Daarmee is op zichzelf niets mis. GroenLinks wil graag dat het geld bij de mensen terecht komt en niet in allerlei verschillende organisatievoren. Daarom vraagt zij het college daarop ook kritisch te zijn wanneer bezuinigingsopties worden besproken. Binnen Werk & Inkomen zijn er verschillende mogelijkheden om regelingen aan te vragen. Er zijn soms ook mogelijkheden om meer te doen met private fondsen. Zij refereert aan eerdere inbreng bij de andere commissie JWCS. Is het college bereid de samenwerking op te zoeken om op die manier de koek te vergroten en wat te doen is in de armoederegelingen. Pagina 4 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

190

200

210

220

230

Haar fractie gaf eerder al complimenten over het doornemen van de bijzondere bijstand om die gemakkelijker en eenvoudiger te maken. Dat kan goed zijn voor de inwoners maar ook werk schelen. Zij vraagt wanneer de raad die uitwerking kan verwachten. GroenLinks vroeg al vaker aandacht voor de overgang tussen betaald werk en de uitkering. Vaak is het onzeker voor mensen wat ze overhouden. Dat sluit aan bij de inbreng van de VVD. Eerder pleitte GroenLinks voor een bufferbudget. Nu zag zij dat het instituut voor publieke waarden een idee heeft op de uitkering van een cent te zetten op het moment waarop iemand gaat werken. Het voordeel daarvan is dat iemand niet opnieuw een uitkering hoeft aan te vragen wanneer het even niet gaat en dat het vangnet blijft. Zo wordt die stap naar werk een stuk minder spannend gemaakt zij vraagt of het college bereid is om na te gaan of dit een optie is voor Utrecht en om daarmee te gaan starten. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) is het ermee eens de stap naar werk minder spannend te maken is. Zij vraagt wat GroenLinks vindt van de armoedeval. Wanneer mensen nu gaan werken vanuit de bijstand, gaan zij er flink op achteruit in Utrecht. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat kwalijk. Daarom heeft Utrecht allerlei regelingen om daarop bij te plussen. Die armoedeval wordt grotendeels veroorzaakt door het landelijk beleid.

De gemeente maakt de armoedeval kleiner. De oplossing is niet armoederegelingen af te schalen, maar dan moet er bijgeplust worden. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat niet logisch. Wanneer de regelingen opgeplust worden en iemand gaat werken, vallen er veel regelingen weg; dan is het niet meer aantrekkelijk om te gaan werken. Door die regelingen raakt iemand een deel van zijn inkomsten kwijt. Zij wil geen inkomen vervangen maar zorgen dat iemand die gaat werken er op vooruit gaat. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) hanteert als uitgangspunt dat iedereen zeker is van een inkomen. Dat zou idealiter gedaan worden met vast werk. Daarvoor is het loon niet altijd hoog genoeg. Wat haar betreft mag het minimumloon omhoog; daarvoor is tot haar spijt een landelijke regeling nodig. Zolang dat niet zo is, moet de gemeente bijplussen om de bestaanszekerheid van mensen te garanderen. Dat doet de gemeente bij de bijstand omdat dat niet voldoende is om rond te komen. Daarvoor zijn de armoederegelingen bijgeplust. Wanneer iemand gaat werken, zijn er regelingen die dan nog een tijd beschikbaar zijn door ze bijvoorbeeld op 130% van het sociaal minimum te zetten zodat iemand niet direct in armoede raakt wanneer die gaat werken. Zij deelt de ambitie van de VVD: er op vooruitgaan met werken. Wanneer de VVD er echt iets aan wil doen moet het minimumloon omhoog.

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) merkt op dat wanneer het minimumloon omhoog gaat het doel nog niet bereikt is. Met alle regelingen is nog meer geld gemoeid en wordt de situatie voor de werker gehandhaafd. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt dat uitgangspunt niet volledig. Het belangrijkste is een goed minimumloon en voor de rest ervoor te zorgen dat de zekerheid goed geregeld is voor mensen die niet kunnen werken. Daarvoor is ook de garantie van een goed bestaansminimum nodig. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt of GroenLinks zich ervan bewust is dat het geen zin heeft wanneer het minimumloon omhoog gaat en dat mensen toeslagen kwijtraken plus de enorme angst wanneer er iets in het inkomen verandert de grootste problemen ontstaan met de belastingdienst over toeslagen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is zich daarvan bewust. Een groot deel is het rijksbeleid. Zij refereert aan haar inbreng over de uitkering op een cent te zetten zo Pagina 5 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

dat het vangnet er is wanneer het niet goed gaat. Zij deelt de zorgen van Utrecht Solidair. 240

250

260

270

280

Mevrouw Fattal (GroenLinks) gaat in op economische zaken en specifiek daarvan concept Community Wealth Building. Zij vindt dat een vage Amerikaanse term voor een haars inziens hele mooie benadering van de economie dat aansluit bij de Utrechtse methode: het gaat om gemeenschapseconomie. Dat staat voor een economie waarbij het geld dat in Utrecht verdiend wordt zoveel mogelijk terugvloeit naar de bewoners van Utrecht. Dat klinkt vaag maar het werkt. Zij heeft voorbeelden van succesvolle opbloei van lokale economieën in andere landen, onder meer in het Verenigd Koninkrijk. Dat is het voorbeeld waarin een actieve overheid die zich actief inmengt in de markt, kan leiden tot een florerende lokale economie met werkgelegenheid voor jongeren uit de wijk. Zij merkt op dat in Utrecht veel geld verdiend wordt. Veel daarvan verdwijnt in de handen van anonieme aandeelhouders van bedrijven en vloeit dan weer weg uit de stad. Het gevolg daarvan is een economie waarin grote ongelijkheid is tussen grote rijke bedrijven en mensen met lage inkomens. Zij gelooft dat een rechtvaardige en duurzame economie mogelijk is. De voorwaarden voor Community Wealth Building is onder meer gedeeld eigenaarschap van de economie, oftewel de bewoners zijn eigenaar van de welvaart die in Utrecht gecreëerd wordt.

Lokale bedrijven en coöperaties zullen gestimuleerd worden omdat ze vaker geneigd zijn te investeren in hun wijk door lokale mensen aan te nemen of hun inkoop lokaal te doen. Coöperaties zijn nog beter omdat medewerkers dan ook mee kunnen profiteren van het resultaat. Een andere voorwaarde is dat geld lokaal moet werken; aan alles hangt een prijskaartje, ook het stimuleren van lokale bedrijven. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) merkt op dat de gemeente Utrecht vele miljoenen investeert in allerlei organisaties die economische belangen hebben. Miljoenen in BV’s, in Startups; zij leidt daarvan af dat de gemeente Utrecht miljoenen investeert in de economie als gemeenschap; zij legt de vraag voor of dat nog meer moet worden of moet daarmee gestopt worden. Mevrouw Fattal (GroenLinks) herkent het beeld niet dat Utrecht miljoenen investeert in bedrijven. Zij bevestigt wel dat er miljoenen omgaan op het gebied van economische zaken in de begroting van Utrecht. Zij pleit voor wat Utrecht Solidair nu zegt: dat geld zoveel mogelijk te investeren in lokale bedrijven en zoveel mogelijk in Utrechters die een goed idee hebben zo dat de gemeente Utrecht ervoor zorgt dat het geld terugvloeit naar de bewoners.

Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt of mevrouw Fattal op de hoogte is van de organisatie ROM, waarin de gemeente Utrecht miljoenen per jaar naar toe laat gaan voor Startups waarvan er nog vele zijn. Mevrouw Fattal (GroenLinks) kent die organisatie en vervolgt haar betoog. Zij benadrukt dat het geld om te investeren in de lokale economie er is. Zeker wanneer de gemeente grote partners in de stad, ankerorganisaties, inzet voor de lokale economische ontwikkelingen, zoals banken, grote bedrijven die zelf weer leningen kunnen geven aan lokale ondernemers op een circulair ondernemingsfonds waarin de gemeente en het bedrijfsleven samen de financiering doen. Daar hoort ook een organisatie als de ROM bij. Een derde voorwaarde is eerlijk werken voor leefbaar loon. Er moet niet alleen gefocust worden op het werk van lokaal personeel, maar ook op de ontwikkeling van Pagina 6 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

290

300

310

320

330

lokaal personeel. Daar hoort ook een goed loon bij. Daarom vindt zij coöperaties zo mooi. De vierde voorwaarde is lokale inkoop. De beste manier om geld in de stad te houden is als bedrijven en organisaties hun inkoop in de buurt doen. Bij inkoop en aanbesteding is de prijs nog vaak de bepalende factor, niet per se bij de gemeente maar wel bij grote spelers in de stad. Zij zou graag willen dat lokaliteit, duurzaamheid en goede arbeidsvoorwaarden de doorslaggevende voorwaarden zijn bij een aanbesteding. Daarin speelt de gemeente een hele grote rol. De vijfde voorwaarde vormen de multinationals. Brievenbusfirma's die geen belasting betalen zijn wat haar betreft niet welkom in de stad. Zij dragen niets bij aan de lokale economie. De vraag is dan wel in hoeverre dat in Utrecht speelt. Het is wel een heel belangrijke voorwaarde voor versterking van de lokale economie. De heer Peters (D66) hoort een heel mooi visionair verhaal van GroenLinks. Hij vraagt in hoeverre dit al in Utrecht gebeurt. Waar dat dan nog niet gebeurt, waar moet het beleid dan worden aangepast? Mevrouw Fattal (GroenLinks) merkt op dat veel van haar worden nu aansluiten bij de toekomstprincipes van gezond stedelijk leven en andere principes. Community Wealth Building gaat meer over een aanpak waarin lokale bedrijven worden versterkt.

Dat is moeilijk te doen via de aanbestedingsregels vanwege de Europese regelgeving. Dat zou wel gedaan kunnen worden door in een ROM te zeggen waaraan de organisatie vorm moet geven, of te zeggen een experiment op te zetten waarbij kleinere ondernemingen met elkaar in gesprek gebracht worden om na te gaan of bijvoorbeeld wat de ene verkoper van voedselwaren kan doen voor aan het andere bedrijf dat catering verricht voor weer andere bedrijven. De heer Peters (D66) ziet heel veel aanknopingspunten. Dit klinkt bijna als een initiatiefvoorstel. Waarmee moet het college aan de slag gaan? Mevrouw Fattal (GroenLinks) stelt voor haar betoog voort te zetten. Zij zal op die vraag ingaan. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of zij goed begrepen heeft dat multinationals niet welkom zijn in Utrecht. Mevrouw Fattal (GroenLinks) sprak over minder multinationals. Zij zei dat brievenbusfirma's die geen belasting betalen in Utrecht, niet welkom zijn. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) kan daarmee leven. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vervolgt haar betoog in haar termijn. Zij vraagt het college om na te gaan op welke manier de Community Wealth Building in Utrecht is in te voeren. Zij ziet een vraag van onderzoek. Zij bevestigt de inbreng van D66 dat er op dit gebied veel nog te doen is. Het is de economische theorie die ontzettend groot is.

Daarbinnen is te focussen op zaken als inkoop, op de lokale munt maar ook op circulariteit of op het ondersteunen van lokale ondernemingen. Zij roept het college op uit aan te sluiten bij wat er al is. De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) vraagt of GroenLinks nu pleit voor een vorm van lokaal protectionisme met alle nadelen van dien, bijvoorbeeld dat producten dan ook duurder worden voor de Utrechters, dat mensen uit andere steden zonder reden geen kansen krijgen om bepaalde producten te leveren. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vindt dat in de huidige tijd niet meer te spreken is van lokaal protectionisme. Utrecht is een stad dat onderdeel uitmaakt van een land, dat land is onderdeel van de EU en de EU is onderdeel van de wereld. Er valt op geen enkele manier te ontkomen aan de allerlei competitie die er is met allerlei bedrijven wereldwijd. Pagina 7 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

340

350

360

370

380

Te zien is dat wanneer er een product lokaal gecreëerd is, vaak veel minder bijdraagt en de CO2 uitstoot en klimaatverandering. Dit heeft lokale inwoners versterkt en ook vaak een hoger loon gegeven dan wanneer het elders was gecreëerd. Wanneer dat betekent dat een product meer kost, is het ook wat het waard is. Zij gunt het dat iedereen goed geld betaalt voor wat iedereen gebruikt. De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) vraagt of GroenLinks het met hem eens is dat op heel veel vlakken afhankelijk van het product het juist goed is als een bepaald land of een bepaalde regio gespecialiseerd is in de productie van iets dat de CO2 productie ten goede komt, ook al moet het vervolgens nog gevoerd worden. Dit is veel te zien bij voedselproductie. Mevrouw Fattal (GroenLinks) licht toe dat voor haar het minimaliseren van CO2 uitstoot en het garanderen van gelijke lonen en gelijke rechten voor mensen veel belangrijker dan wat Stadsbelang hier neerzet. Tegelijkertijd beseft zij dat Utrecht zich bevindt in een markt die is wat het is. Het gaat haar er om zoveel mogelijk in te zetten op de goede voorwaarden zoals hij die heeft beschreven, die ook nu al zijn in het economisch beleid, zoals gezond stedelijk leven.

Zij zou vooral willen aansluiten bij de Super goede initiatieven in de stad die er al zijn zoals onder anderen STRO, het hof van Cartesius, Samen030, Buurman Utrecht, EchtWaar, BuurtBuik - dit zijn alle ondernemingen die precies weten waar de kansen liggen en ook de grenzen. Zij pleit ervoor deze ondernemingen te betrekken bij de ontwikkeling van de Community Wealth Building. Lombok is ook wel genoemd als voorbeeld van hoe een sterke lokale gemeenschapseconomie er uit kan zien. Zij pleit ervoor in dit licht allerlei ondernemingen te versterken. De heer Van den Broek (CDA) gaat allereerst in op onderwijs. In het debat over het lerarentekort is expliciet stilgestaan bij het gegeven dat het college het ook voor docenten onbetaalbaar maakt om nog te parkeren, terwijl Utrecht deze mensen zo hard nodig heeft. Veel partijen in de raad zijn wat hem betreft terecht van mening dat meer rekening gehouden moet worden met en meer erkenning gegeven moet worden aan deze mensen. Het college handelt er tot zijn spijt niet altijd naar. Dat zal terugkomen in de tegenbegroting van zijn partij hoe deze beroepsgroep tegemoet te komen in het aantal keerplekken. In het kader van de economie geeft hij te kennen dat zijn fractie positief is over dat er een vervolg gegeven wordt aan MMM (Morgen Mooier Maken). Tijdens de bespreking van de Voorjaarsnota is hierover ook bestuurlijk gesproken.

Daarbij is aandacht gevraagd voor de perifere winkelgebieden in Utrecht binnen het MMM. Daarvoor is nu iets van aandacht in de begroting, maar hij vindt dat nog erg summier. Zijn fractie is erg benieuwd naar wat hiermee verder gaat gebeuren. Ook daarvoor zal zijn fractie een voorstel doen in haar tegenbegroting. Hij verzoekt de wethouder hierop nog iets meer toelichting te geven. De heer Peters (D66) had van de collega van de heer Van den Broek al een indruk gekregen van wat in de tegenbegroting komt te staan. Onder andere is gepleit voor het verhogen van de toeristenbelasting. Een aantal jaren geleden was het CDA daarover nog kritisch. Hij vraagt wat er is veranderd; waarom wil het CDA nu ineens wel de toeristenbelasting verhogen? De heer Van den Broek (CDA) licht toe dat het gaat om het maken van keuzes in de begroting. Soms moeten er andere keuzes gemaakt worden dan in het verleden. Zijn fractie maakt nu een andere keuze omdat zij andere zaken belangrijker vindt voor de stad. Pagina 8 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

390

400

410

420

430

De heer Peters (D66) wil graag weten waarom het CDA destijds kritisch was en nu niet meer. Hij had een meer inhoudelijk antwoord verwacht. De heer Van den Broek (CDA) is daarbij zelf niet betrokken geweest. Hij zal dat na moeten vragen bij zijn fractiegenoten. Hij vervolgt met zijn betoog met in te gaan op het drugsgebruik. Steeds meer maatschappelijke discussie ontstaat over de normalisering daarvan. Tegelijkertijd wordt er ook in Utrecht steeds meer gebruikt. In de gemeente Rotterdam is een campagne gestart “Na het JOU-lijntje, zijn liquidatie”. Hij vraagt of het college daarmee bekend is. Hij vraagt of het college van plan is daaraan een vervolg te geven. Zijn fractie komt in de tegenbegroting met een voorstel. Summier wordt gesproken over meer bekendheid geven aan de maatschappelijke diensttijd in de begroting. Dat het genoemd wordt vindt het CDA fijn. Zijn fractie vraagt meer duidelijkheid over hoe het college dat wil gaan doen. Hij is overigens van mening dat in Rijnenburg gebouwd moet worden. Daarmee sluit hij zijn bijdrage af. De voorzitter merkt op dat het laatste punt niet thuishoort in deze commissie. Mevrouw Van der Wilt (D66) maakt zich zorgen over het mogelijk effect van de bezuinigingen in het Sociaal Domein op het vlak van Onderwijs.

In meerdere onderwijsdebatten, bijvoorbeeld over de voorschool, is reeds de krapte van de jas nu al gebleken in relatie tot de uitdagingen die er zijn. Het zijn juist die interventies die nodig zijn volgens haar partij om kansenongelijkheid tegen te gaan en de kosten op andere beleidsthema's als Jeugd en Veiligheid tegen te gaan. Het college zei in de Voorjaarsnota de focus te willen leggen op preventie. Met de onderwijsdebatten in het achterhoofd, bekruipt haar het idee dat deze ambitie nu al onder druk staat. Daarom vraagt zij of in de gesprekken over de bezuinigingen voldoende rekening gehouden wordt met de preventieve werking van het onderwijsbeleid in relatie tot onder andere beleidsthema’s of wil de wethouder Onderwijs toezeggen hiermee rekening te houden en op welke wijze de raad in die afweging daarvan wordt meegenomen. Daarnaast sluit haar partij zich aan bij het punt van GroenLinks over de reserves van schoolbesturen. De schoolbesturen zijn daarover zelf transparant in de jaarverslagen en in de gesprekken die het stadsbestuur voert met hen.

Zij sluit zich aan bij de wens en de vraag aan het college of het college in het licht van de eigen financiële situatie kansen ziet om juist nu met schoolbesturen om de tafel te gaan over mogelijkheden om budgetten van schoolbesturen en de gemeente meer te bundelen waardoor gemeenschappelijk die investering te handhaven is om meer kansen te creëren, bijvoorbeeld in de aanpak van het lerarentekort of op het snijvlak van armoede en onderwijs zoals het Jeugdeducatiefonds. Het kader van volksgezondheid is haar fractie heel blij met de aangenomen motie over de schoollunch. Zij zal de uitwerking daarvan volgen. Naast eten is bewegen ook erg belangrijk. In de krant las zij dat 20% van de basisschoolleerlingen geen bal kan vangen. In Amsterdam wordt geëxperimenteerd met dynamische schooldagen om kinderen meer te laten bewegen. Zij vraagt of de wethouder net zo enthousiast is als D66 over deze aanpak en of Utrecht die inzet kan meenemen als onderdeel van de gezonde schoolaanpak. Daarnaast is haar fractie bezorgd over de stijgende SOA-cijfers; 4 op de 10 jongeren gebruikt geen condoom bij een one night stand. In 2022 met 33% meer Gonorroe gevonden dan in 2021. De cijfers maken duidelijk dat in Nederland onvoldoende Pagina 9 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

440

450

460

470

480

geïnvesteerd wordt in de preventie van SOA’s. Zij vraagt wat de gemeente nog meer kan doen naast de SOA-poli bij de GGD. Zij vraagt of er ruimte is voor verbetering in de seksuele voorlichting op scholen, bijvoorbeeld door middel van seks positieve benadering. Kan meer gedaan worden met vrij veilig campagnes; zij krijgt hierop graag een reactie van de wethouder. In het kader van economie gaat zij in op de beschikbaarheid van werklocaties. Zoals algemeen bekend is, is er in Utrecht een tekort aan werklocaties. Dat is een probleem dat de Utrechtse ondernemers en de Utrechtse economie direct beïnvloedt. Tegelijkertijd is niet te ontkennen dat de pandemie de manier waarop gewerkt wordt heeft veranderd. Zij vraagt de wethouder hoe het stadsbestuur zijn beleid zo kan inrichten dat het flexibel inspeelt op de veranderende behoeften aan werklocaties. Mevrouw Kendir (Student & Starter) vindt dat een goed punt van D66. Zij is benieuwd te vernemen of dit te combineren is met studiewerkplekken. Mevrouw Van der Wilt (D66) lijkt dat een goed idee. Zij vervolgt met in te gaan op de planning van nieuwe ontwikkelingsprojecten. Zij vraagt of niet alleen te kijken is naar het toevoegen van meer ruimte, maar ook naar hoe deze ruimtes multifunctioneel te maken zijn zodat ze kunnen dienen als werklocatie maar ook als locaties met andere functies.

Er is behoefte aan flexibiliteit; dat maakt het punt van Student & Starter ook duidelijk. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen dat die flexibiliteit wordt meegenomen in de ontwikkeling van nieuw beleid en projecten. Mevrouw Dada Anthonij (D66) gaat in op Werk & Inkomen. Het viel haar op dat door de stijgende lasten en inflatie Utrechters met hetzelfde inkomen ten opzichte van elkaar minder te besteden hebben met het risico op verbreding van de problematiek. Dat kwam ook aan bod in het recent verschenen Rekenkamerrapport. In de beantwoording op schriftelijke vragen daarover geeft de wethouder aan dit tekort in het inkomensbeleid van de overheid niet te kunnen compenseren. De wethouder kan wel met het armoedebeleid ervoor te zorgen dat inwoners met het lage inkomen beter kunnen rondkomen en kunnen meedoen. Zij vindt dat al een mooie stap. Toch wil zij de wethouder vragen wat zij wel kan doen om hiernaast ook te voorkomen dat de problematiek zich verbreedt naar middeninkomens; dit in het licht van preventie voorkomen is beter dan genezen. Ook viel haar het aannemelijk risico op een tekort in de reserve Armoedebestrijding; tot haar geluk zag zij in de beantwoording van de schriftelijke vragen daarover dat er wel enige waarborgen zijn om dat risico te verkleinen, maar niet om ze helemaal weg te nemen.

Daarom lijkt het haar fractie niet verstandig dat grote incidentele uitgaven worden gedaan zonder de raad daarin mee te nemen. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen dit soort uitgaven eerst voor te leggen aan de raad. Ook bleek het haar dat er veel punten van zorg zijn waarbij het stadsbestuur afhankelijk is van het Rijk. Dat bleek uit de antwoorden op de schriftelijke vragen over het Inkomensloket. Wel is te focussen op zaken waarop het stadsbestuur wel invloed heeft. De VVD en GroenLinks kaartten dit ook al aan: onder andere de overgang van bijstand naar werk en het voorkomen van de armoedeval. Daarom kijkt haar fractie uit naar de beleidsnota’s Werk en de Re-integratie in Q1 van 2024. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt het fijn dat ook D66 van mening is dat mensen erop vooruit moeten gaan wanneer zij uit de bijstand gaan en naar werk. Zij vraagt of dit ook geldt volgens D66 wanneer iemand een X aantal uren meer gaat werken.

Pagina 10 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

Mevrouw Dada Anthonij (D66) vindt dat naar alle scenario's gekeken moet worden; zij stelt dat werken gewoon moet lonen. Dit is het uitgangspunt van haar fractie. Zij begrijpt de functie van uitstapprogramma's voor sekswerkers. Tegelijkertijd blijkt uit de beantwoording van schriftelijke vragen van haar fractie dat “de verbetering van de leefsituatie van de sekswerker voorop staat”. Zij vindt dit vaag. Zij vraagt of de wethouder dit nader kan toelichten. Wanneer zegt de gemeente bij een traject dat het een succes was, dat de leefsituatie van een sekswerk is verbeterd. 490

500

510

520

Mevrouw Minnaert (Partij voor de Dieren) gaat in op de ambitie van een gezonde stad voor alle Utrechters. Die ambitie hoort haar fractie vaker terug te komen in de raad. Haar partij staat voor een gezonde leefomgeving, een planeet voor alle mensen, dieren en natuur, ook in Utrecht. Dat kan alleen wanneer volksgezondheid in samenhang en met een langetermijnvisie bekeken wordt. Op een dode planeet is geen gezondheid. Gezondheid gaat wat haar betreft niet alleen over fysieke gezondheid, maar ook over mentale. Mensen hebben steeds meer zorgen. De bestaanszekerheid staat onder druk. Wat dat betreft vindt de Partij voor de Dieren dat het college er alles aan kan (blijven) doen om de armoederegelingen te omarmen waar mogelijk en die uit te breiden. Wat haar betreft moeten de middelen gaan naar de mensen die die middelen het meest nodig hebben. Onder volksgezondheid vallen wat haar betreft ook tal van onderwerpen die versnipperd zijn over verschillende commissies, zoals houtstook, vuurwerk, de biodiversiteitcrisis, de klimaat crisis, het gebruik van dieren, en lichtvervuiling. Zij stelt de volgende vragen over luchtvervuiling. Zij vraagt of de wethouder het met haar fractie eens is dat lichtvervuiling een negatief effect heeft op de volksgezondheid en dat het van belang is dat de gemeente in gesprek gaat met bijvoorbeeld woningcorporaties die voor lichtvervuiling zorgen.

Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen daar haast achter te zetten. Zij zag in de programmabegroting dat er geld wordt vrijgemaakt voor de verlichting van de Domtoren. Zij vraagt toelichting van de wethouder. De heer Van den Broek (CDA) is benieuwd hoe woningcorporaties lichtvervuiling veroorzaken. Mevrouw Minnaert (Partij voor de Dieren) merkt op daarover schriftelijke vragen te hebben gesteld. Zij licht toe dat een flatgebouw van Portaal ‘s nachts het licht aan laat staan en dat licht niet willen uitdoen. Zij vraagt de wethouder hoe die ervoor gaat zorgen dat de Domtoren niet voor nog meer lichtvervuiling gaat zorgen in een van de meest lichtvervuilende steden van Nederland. De heer Peters (D66) vraagt of de domtoren niet meer verlicht mag worden wanneer de steigers er vanaf zijn. Mevrouw Minnaert (Partij voor de Dieren) antwoordt ontkennend. Momenteel wordt er een plan gemaakt voor de verlichting van de domtoren; zij is benieuwd wat dat plan gaat inhouden en in hoeverre dat voor lichtvervuiling gaat zorgen. Er zijn mogelijkheden om voor manieren van verlichting te zorgen die voor minder lichtvervuiling gaan zorgen. Bij de bespreking van de Voorjaarsnota is ook gesproken over de eiwittransitie. Haar fractie is blij te zien dat het college ziet dat voedsel een groot onderdeel is van de klimaatvisie. Het valt haar fractie op dat de afdeling Voedsel behoorlijk onderbemenst

Pagina 11 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

530

540

550

560

570

is. Zij vraagt in hoeverre het college gaat investeren in die afdeling om daadwerkelijk werk te maken van de idealen. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Zij vond het fijn om te lezen dat er contact wordt opgenomen met de wethouder eiwittransitie in Groningen. Zij is erg benieuwd naar de uitkomsten van dat gesprek. Zij vraagt of de wethouder meer duidelijkheid kan geven over wanneer dat gesprek gaat plaatsvinden en of de wethouder kan toezeggen dat het gesprek in ieder geval nog dit jaar zal plaatsvinden. Utrecht marketing kan ook een rol spelen in de eiwittransitie, bijvoorbeeld door meer geld vrij te maken voor de veggiedag. Zij vindt het jammer dat het nu blijft bij het uitwerken van een nu mogelijk eenmalige veggiedag. Dat was niet de ambitie van haar fractie. Zij vindt het jammer dat er zo weinig prioriteit lijkt te liggen bij de realiseren van de eiwittransitie. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen er meer aan te doen om toch tot een liefst wekelijkse veggiedag te komen. De heer Peters (D66) overweegt dat het mooi zou zijn wanneer juist de kracht van de inwoners en de ondernemers benut zou worden om bodem-op een dergelijke veggiedag te laten organiseren inplaats van dat de gemeente dagen gaat opleggen aan de ondernemers in de stad. Mevrouw Minnaert (Partij voor de Dieren) ziet dat anders.

Zij bevestigt dat het mooie is wanneer er initiatieven zijn vanuit inwoners en vanuit initiatieven om meer plantaardige voeding te stimuleren. Haar fractie vindt het ook belangrijk dat de gemeente dit aanjaagt gezien de crisis waarmee de mensheid te maken heeft. De heer Peters (D66) legt de vraag voor of de gemeente het moet aanjagen of opleggen. Mevrouw Minnaert (Partij voor de Dieren) vindt dat gezien de ernst het opgelegd moet worden. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn. Zij zou het budget dat naar Utrecht Marketing gaat anders willen besteden. Twee jaar geleden heeft de raad een mooi debat gevoerd over de Utrecht Marketing en een eventuele herpositionering. Toen is in ieder geval besloten dat Utrecht Marketing naar een nieuwe naam moet toewerken. Zij wil graag weten hoe het zit met dat proces. Zij krijgt graag de reactie van de wethouder. Zij stipt de beschadiging van bomen aan als gevolg van festivals. Haar fractie vindt het onbegrijpelijk dat er zo weinig sancties zijn op het soms permanent beschadigen van bomen. Zij attendeert op de schriftelijke vragen 133 van haar fractie in 2023. Bomen zijn geen objecten en zijn niet zomaar te vervangen of te verplaatsen. Zij vraagt of de wethouder het met haar fractie eens is dat bomen enorm veel waarde hebben en beschermd moeten worden met het beleid. Zeker in deze tijden van klimaat- en biodiversiteitcrisis.

Wat haar fractie betreft worden de vergunningen niet verleend aan festivalorganisaties die meerdere malen bomen hebben beschadigd. Zij vraagt of de wethouder dat eens is met haar fractie. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen geen vergunningen meer af te geven aan festivalorganisaties die al drie keer bomen hebben beschadigd. Mevrouw Assen (PvdA) gaat in op volksgezondheid, dan onderwijs en daarna verder. Haar fractie maakt zich zorgen over de huisartsenzorg in Utrecht, zowel qua huisvesting als breder als het gaat om de werkdruk. Het gaat om de toegankelijkheid van goede zorg dichtbij en preventie van ergere gezondheidsproblemen. Bij de Voorjaarsnota is haar fractie blij met de toezeggingen om een goede inschatting van de situatie te maken. Zij vraagt of al gerichter is aan te geven hoe het daarmee gaat Pagina 12 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

580

590

600

610

620

of staat. Zij noemt de huisartsenpraktijk op de Marco Pololaan in Kanaleneiland; die praktijk wacht al langer op nieuwbouw en om een gezondheidscentrum en zit in de tussentijd met de handen in het haar. Zij vraagt het college in contact te treden met die praktijk om de feitelijke situatie in kaart te brengen. Zij vraagt naar de gevolgen voor de inwoners vanwege de patiëntenstop als gevolg van de situatie. Zij krijgt het signaal dat de afdeling Volksgezondheid beter ook op de inhoud aangehaakt zou moeten zijn bij de realisatie van deze locatie. Zij krijgt graag een toezegging van de wethouder dat het college contact opneemt en waar nodig daarop inspeelt om daarop een terugkoppeling te geven. Naar aanleiding van schriftelijke vragen bij de programmabegroting heeft zij drie punten over onderwijs. Zij noemt in het kader van de kwaliteit van de voorschoolse educatie het Utrechtse kwaliteitkader. Zij mist een toezegging op de uitvoering van de nulmeting aan de hand van het Utrechtse kwaliteitkader. Zij vraagt wanneer die nulmeting gaat plaatsvinden. Met betrekking tot de Utrechtse Kindcentra blijkt uit de antwoorden op de schriftelijke vragen dat ongelijk investeren hier niet de praktijk is. Haar fractie wil daarmee niet wachten op het nieuwe Huisvestingskader. Dit kost aanlooptijd.

Wat haar betreft zal het gesprek aangegaan moeten worden om ongelijk investeren daar te stimuleren waar het de meeste meerwaarde heeft. Datzelfde geldt voor 10-14 onderwijs; niet wachten op eigen initiatief maar stimuleren daar waar de gemeente dit echt wil. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vraagt of de PvdA het eens is met haar fractie dat het dan ook van belang is de kinderopvang beter te spreiden over de verschillende wijken en daarover in gesprek te gaan. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat dat niet exact is wat zij zegt. Het zou daar moeten waar de meest ongelijke kansen zijn. Dat is niet per se een evenredige spreiding over de stad. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) bevestigt dat het haar intentie juist daar in te zetten waar de behoefte het grootst is. Mevrouw Assen (PvdA) deelt dat helemaal. Idealiter moeten de Kindcentra wel goed verspreid wordt over de hele stad; bekend is dat het lastig is en dan is het goed om te beginnen waar de meerwaarde het grootst is. Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat de wijken waarin nu de IKC’s komen best gemêleerde wijken zijn; zij vindt de uitspraken van de PvdA wat zwart-wit. Zij zoekt naar een genuanceerder beeld dan zoals de PvdA het nu doet overkomen. Mevrouw Assen (PvdA) ziet de hoogste mate van realisatie in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Dat is haar antwoord.

Mevrouw Van der Wilt (D66) noemt de toeleiding naar specialistische jeugdzorg; dus ook het hoogst in Leidsche Rijn. Mogelijk hebben de fracties ongelijke perspectieven op wat ongelijk investeren is. Zij ziet ook daar de noodzaak voor dit soort centra. Mevrouw Assen (PvdA) koppelt de hoogste toewijding naar specialistische jeugdzorg aan hoogopgeleide ouders die die weg het beste weten te vinden. Dat is voor haar het tegenovergestelde van ongelijk investeren. Zij vervolgt haar betoog met de financiële reserves van schoolbesturen. Zij refereert aan de inbreng van GroenLinks en D66. Zij deelt hun oproep. Zij sluit zich aan bij de uitspraken van GroenLinks over de veelheid van subsidies. Zij vraagt of de wethouder over deze onderwerpen kan aangeven in gesprek te gaan met de schoolbesturen om met de wortel in de hand ervoor te zorgen dat op die gebieden meer gelijke kansen worden geboden. Pagina 13 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

630

640

650

660

670

D66 stipte ook het Jeugdeducatiefonds aan. Ook haar fractie vindt het niet fijn wanneer individuele organisaties steeds terugkomen in de raad. Haar fractie is wel van mening dat daarvoor een duurzame oplossing gemaakt moet worden. Mogelijk kan dat via de suggestie van D66. Zij vraagt vandaag en morgen aandacht voor sleutelberoepen; cruciale beroepen waar nu personeelstekorten spelen met grote impact voor alle Utrechters. Zij deelt dat bij veiligheid en zorg en op onderwijs; dan gaat het over categorieën wonen, mobiliteit, voorrang kinderopvang en BSO, en campagnes om te werven. Bij onderwijs komt dat volgende week terug in de raadsbehandeling Lerarentekort. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of de PvdA het jammer vindt in het kader van de sleutelberoepen, dat de omscholingsregeling richting die beroepen on hold staat. De omscholingsregeling die ervoor zorgt dat mensen die geen werk hebben omgeschoold kunnen worden naar de cruciale beroepen. Die wordt geëvalueerd en wordt niet doorgezet blijkt uit de antwoorden op schriftelijke vragen. Zij vraagt wat de PvdA daarvan vindt. Mevrouw Assen (PvdA) wordt hierdoor overvraagd. Zij vraagt zich dan af hoe effectief die was; een evaluatie lijkt haar sowieso waardevol. Op deze vraag specifiek moet zij het antwoord schuldig blijven. De heer Talhaoui (PvdA) noemt stagediscriminatie een serieus probleem voor alle MBO studenten in Utrecht.

Op dit moment zijn er geen precieze cijfers over het aantal studenten dat uitvalt of vertraagd omdat ze geen stage kunnen vinden. Dat is niet bekend. Zijn fractie stelt een centraal registratiesysteem voor om de stageplekken op te zetten. Dat helpt het stadsbestuur alle problemen te signaleren en aan te pakken. Wat hem betreft verdient elke MBO studenten een goed stage. Voorkomen moet worden dat er studievertraging optreedt. In een eerder debat is daarover gesproken. De wethouder zou daar op terugkomen in Q1. Hij roept de wethouder op in zijn brief expliciet mee te nemen hoe het stadsbestuur inzicht krijgt in de uitval van MBO studenten die geen stage konden vinden. In het kader van de economie noemt hij de sleutelberoepen met groot personeelstekort met veel impact voor alle Utrechters. Die hebben een maatschappelijke waarde. Daaraan moet het stadsbestuur iets doen. Zijn fractie wil een gerichte aanpak om die Beroepen zoveel mogelijk aantrekken voor de stad Utrecht. Hij krijgt graag de reactie van de wethouder op de vraag of een dergelijke brede aanpak op te zetten is. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) gaat in op de Paarse Vrijdag. Haar fractie maakt zich grote zorgen over LHBTQI-plus scholieren. Zij ziet een zorgelijke trend van een afname van veiligheidsgevoelens, meer pesten en agressie, verslechtering van welzijn van deze scholieren.

Het stadsbestuur mag niet accepteren dat deze jongeren in Utrecht niet zichzelf kunnen zijn. Tegelijkertijd is te zien dat steeds meer leerlingen door ouders thuis gehouden worden, bijvoorbeeld op Paarse Vrijdag. Zij roept de wethouder onderwijs op om hierop actief het gesprek aan te gaan met scholen in de aanloop naar Paarse Vrijdag. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. In het kader van Werk & Inkomen staat de bestaanszekerheid van veel Utrechters onder druk. Veel kinderen groeien in armoede op. Haar fractie vindt dat schrijnend. Haar fractie is een afwachting van nieuw beleid; binnenkort zal hierover het debat aangegaan worden. Vooruitlopend noemt zij het volgende. Pagina 14 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

680

690

700

710

720

Zij kan zich aansluiten bij de inbreng van GroenLinks over de toegankelijkheid van regelingen. Ook haar fractie is benieuwd wanneer de raad daarover meer zal horen. Daarnaast zijn nu al regelingen en vragen over de energietoeslag. Steden als Amsterdam en Rotterdam hebben die al uitbetaald. In Utrecht hebben belanghebbenden nog niets gehoord. Zij vraagt wanneer daarover duidelijkheid komt. Zij vraagt waarom het zo lang duurt. Met betrekking tot de vrijwillige ouderbijdrage vindt zij het goed dat in het PO gesprekken lopen. Het lijkt erop dat er een schooloverstijgend Solidariteitsfonds komt. Tegelijk las zij in de laatste brief dat dat in het voortgezet onderwijs (VO) moeizaam gaat, terwijl het daar eigenlijk nog harder nodig is. Dat is de doelgroep die het moeilijkst rond kan komen in Utrecht. Hoe gaat de wethouder dwingend een beroep doen op de VO-scholen. En in de tussentijd werk maken van een maximum bijdrage. Daarover is een motie aangenomen waarin staat dat er een plan moest komen. Zij constateert dat er nog geen plan ligt. De heer Talhaoui (PvdA) noemt winkelcentra die niet in de Hoofdretailstructuur vallen. Hij dankt de fractie van het CDA die daarover ook inbreng had. Haar fractie wil de winkelcentra zoals op de Marco Pololaan of op de Rijnbaan dezelfde financiële mogelijkheden bieden zoals alle andere winkelcentra. Hij vraagt de wethouder hoe daartoe te komen.

Welke stappen zijn nodig omdat voor elkaar te krijgen? De heer Peters (D66) vraagt waarom deze vraag opnieuw gesteld wordt. Wat is er veranderd sinds de laatste keer de wethouder een antwoord heeft gegeven. De heer Talhaoui (PvdA) merkt op dat er niets is veranderd; het antwoord van de wethouder was dat de raad er iets aan moet doen. De vraag is dan wat de raad moet doen om dit voor elkaar te krijgen. De heer Peters (D66) merkt op dat volgens hem ook steeds gezegd is dat er een focus moet zijn met de beperkte capaciteit en middelen die er zijn op EZ. Hij vindt het dan goed dat de focus gelegd wordt op de locaties die het het hardst nodig hebben. De heer Talhaoui (PvdA) licht toe heel veel problemen te zien op de Marco Pololaan en de Rijnbaan; dan wordt gesproken over oplossingen als camera's, de criminaliteit moet bestreden worden. Zijn fractie wil daarvan een levendig winkelcentrum maken en niet een centrum dat ten dode is opgeschreven omdat er geen financiële middelen geboden worden. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) sluit zich aan bij de interruptie van D66. Zij merkt op dat het antwoord ook was dat wanneer de raad het er niet mee eens is met hoe het nu gaat, de raad een debat aan kan vragen. Nu hoort zij voor de derde keer de PvdA dit punt inbrengen; zij vraagt waar het debat blijft over de hoofdretailstructuur. De heer Talhaoui (PvdA) kondigt dat debat aan.

Mevrouw Kendir (Student & Starter) gaat allereerst in op Werk & Inkomen. Zij merkt op dat in de programmabegroting aangegeven wordt dat het aantal banen in de stad per hoofd van de bevolking in de komende jaren stijgt. Wanneer gekeken wordt naar de uitstroom uit de bijstand naar werk, is vanaf 2023 een stagnatie te zien. Dit roept vragen op bij haar fractie over de effectiviteit van de genomen maatregelen. Haar fractie vraagt zich af of die maatregelen wel voldoende zijn om de gestelde doelen te bereiken en of een en ander voldoende op elkaar is ingespeeld. Zij krijgt graag de reflectie van de wethouder. Zij leest ook in de programmabegroting dat het aantal huishoudens met schulden dat professionele hulp ontvangt in de komende jaren zal stijgen. Dit baart haar fractie Pagina 15 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

730

740

750

760

770

grote zorgen. Utrecht werkt toe naar een schuldenvrije stad onder andere met de aanpak Utrecht, schuldenvrij. Zij vindt het belangrijk niet alleen te focussen op formele schuldhulpverlening, maar ook oog te hebben voor diegenen die al in de schulden zitten of dreigen daarin te belanden. De informele ondersteuning van die groep is van groot belang en verdient meer aandacht. Zij verneemt graag van de wethouder een extra inspanning, ook om het aantal huishoudens te kunnen terugdringen dat aanklopt bij professionele hulp in verband met schulden. Als het gaat om de tegemoetkoming van studenten in hun energiekosten dienden Student & Starter samen met D66 moties in over de toekenning van energietoeslag aan studenten in financiële nood. Een van de moties droeg op om actieve inspanning te leveren richting het creëren van de mogelijkheid voor studenten om die toeslag aan te vragen en te ontvangen. Haar fractie ging op onderzoek uit; daarin bleek dat enkele studenten op de hoogte waren van de aangepaste regeling. Vaak was dat ook omdat haar fractie de studenten zelf had geïnformeerd. Daarnaast zijn de voorwaarden voor het aanvragen versoepeld. Dat is nog niet gepubliceerd op de website.

Zij krijgt graag de reflectie van de wethouder op de inspanning die is geleverd om het geld ook echt bij de studenten terecht te laten komen en een toezegging om steviger in te zetten op het bekendmaken van deze regeling. Zij vervolgt met in te gaan op onderwijs. Vorig jaar bracht een onderzoek van Researchnet een alarmerende realiteit aan het licht: bijna de helft van de studenten in het hoger onderwijs, ontving geen enkele vergoeding voor de stage. Daarnaast is te zien dat MBO studenten over het algemeen helemaal geen of een lagere stagevergoeding krijgen. Deze kwestie is belangrijk in sectoren waar de meeste stages worden gelopen, zoals in het onderwijs en in de gezondheidszorg. Uit onderzoek van de CNV blijkt dat slechts 7% van de CAO’s stagevergoedingen meldt. Dat laat een ernstig hiaat zien in de bescherming van stagiaires. Haar fractie wil verplichte stagevergoedingen voor alle studenten in het onderwijs. Op lokaal niveau zijn in sommige gevallen aanvullende afspraken te maken bovenop een CAO. Het biedt Utrecht unieke kansen om de stad aantrekkelijker te maken voor jong talent. De heer Otto (EenUtrecht) vindt het een mooi voorstel en initiatief. Hij vraagt wat dan te doen wanneer organisaties graag een stageplek willen bieden maar daarvoor geen middelen hebben om een stagevergoeding te betalen.

Mevrouw Kendir (Student & Starter) heeft in eerdere debatten de wethouder gevraagd met organisaties in gesprek te gaan en te kijken naar een vorm waarbij dit kan. Zij voorziet dat daarvoor een zoektocht nodig is. Dat is nodig bij elke verandering. Organisaties mogen daarvoor wel een inspanning leveren; zo belangrijk vindt haar fractie dit. Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt het goed om hierin een formeel onderscheid te maken tussen stichtingen en werkgevers. Sommige organisaties hebben heel veel stagiaires. Datgene wat nu voorgesteld wordt door Student & Starter zou voor die organisaties tot heel veel kosten leiden. Zij noemt dat ook een minder menselijke situatie. Zij doet de suggestie dit verschil aan het college mee te geven. Mevrouw Kendir (Student & Starter) antwoordt dit te zullen meegeven. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn. Zij roept de wethouder op toe te zeggen dat Utrecht de mogelijkheid tot lokale afspraken over stagevergoedingen serieus onderzoekt en evalueert. Dat zou studenten in de stad kunnen ondersteunen en bijdragen aan de groei van de lokale economie door talent aan te trekken en te behouden. De heer Talhaoui (PvdA) vraagt of mevrouw Kendir hiermee ook MBO-studenten bedoelt. Pagina 16 van 31

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

Mevrouw Kendir (Student & Starter) antwoordt bevestigend en verwijst naar haar inbreng.

780

790

800

810

820

De heer Stevens (Student & Starter) vervolgt met economische zaken. Hij noemt de stijgende kosten voor grondstoffen en energie en inflatie als onderdeel van ongunstige marktomstandigheden. Dan gaat het vaak om problemen die vooral lokale ondernemers raken. De ondernemers hebben steeds meer moeite met hun voortbestaan. Hij vraagt of het college op de hoogte is van gevallen waarbij de markt beïnvloed wordt door ondernemers die hogere huren kunnen betalen. Hij vraagt of de dergelijke situaties rekening gehouden wordt in de ondersteuning van lokale ondernemers. Hij krijgt hierop graag de reactie. Zijn fractie vraagt al jaren om een locatie voor grootschalige evenementen. Zijn fractie is blij te horen dat die er eindelijk komt. Zijn fractie vindt dat een dergelijke locatie aan een aantal voorwaarden moet voldoen; hij denkt daarbij aan multifunctionaliteit van de locatie die ook buiten grote evenementen om te gebruiken is, bijvoorbeeld door een tijdelijke exposities van kunstenaars in de vorm van een beeldentuin en een goede ontsluiting met het openbaar vervoer. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen dit mee te nemen. Met betrekking tot volksgezondheid vindt hij het ontzettend mooi dat de jeugdgezondheidszorg jaarlijks ongeveer 150.000 contactmomenten heeft en daarin 95% van alle Utrechtse kinderen ziet.