Conceptverslag Voorjaarsnota Commissie VBF d.d. 2 juli 2024

De heer Peters (D66) draait er niet omheen; de gemeente staat voor een enorme bezuinigingsopgave. Hij staat er liever niet voor maar bekend is dat ze op enig moment op het bordje kunnen komen van de politicus. Het college heeft in de afgelopen tijd hard gewerkt aan de Voorjaarsnota. In die nota worden scherpe en moeilijke keuzes gemaakt. De raad is nu aan zet om hierover te beslissen en eventueel zo hier en daar iets bij te sturen. In de Voorjaarsnota staat dat Utrecht er in financieel opzicht gezond voor staat ten opzichte van andere gemeenten. Dat roept de vraag op bij zijn fractie welke cijfers daarvoor gebruikt worden en of er geen risico is dat elke gemeente een ander soort cijfer gebruikt. Hij refereert aan de inhoud van de gevoerde discussie tot nu toe. Is de wethouder bereid in VNG-verband daarvoor te pleiten? Pagina 17 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

830

840

850

860

De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat om te kunnen benchmarken vergelijkbare begrotingen nodig zijn. Hij vraagt of D66 van mening is dat de gemeente haar begroting moet inrichten volgens een standaardnorm van de VNG. Of is D66 net als GroenLinks blij met de stappen die zijn gezet om de begroting inzichtelijker en transparanter te maken. De heer Peters (D66) is heel blij met de inzichtelijkheid en de transparantie van de begroting. Hij denkt nog blijer te kunnen zijn wanneer zij nog inzichtelijker en transparanter zou worden. Hij beseft dat dit niet over één nacht ijs zal gaan en dat het nog wat voeten in de aarde zal hebben. Het zou wat hem betreft goed zijn een landsbrede meetlat te hebben van hoe gemeenten presteren. Wellicht kan de wethouder daarop een reflectie geven. Mevrouw Ramaker (VVD) gaat door op de benchmark. Zij vindt dat het concreter moet. Wat moet dan gebenchmarked worden? Er is al zoveel bekend dat te vergelijken is. Wat mist D66 in specifieke zin dat momenteel niet gebenchmarked wordt? De heer Peters (D66) licht toe dat dat een combinatie is van zaken; nu is er solvabiliteit, weerstand en op basis daarvan kan iemand zeggen hoe goed de gemeente ervoor staat. Eigenlijk zou hij een combinatie van al die zaken willen maken die de financiële gezondheid weergeven; hij spreekt in dit verband over een gemeenschappelijk cijfer.

Mevrouw Ramaker (VVD) legt de vraag voor wat de gemeente daarmee moet. Utrecht is toch uniek en bijzonder? De heer Peters (D66) licht toe dat de gemeente dan weet hoe uniek en hoe bijzonder zij is. Dan is ook te peilen hoe Utrecht het doet ten opzichte van andere gemeenten. Dan is daarover ook een beter debat te voeren. Het is evident dat de gemeente voor een zware bezuinigingsopgave staat; hij tekent daarbij aan dat elk nadeel zijn voordeel heeft. De situatie dwingt het gemeentebestuur uitgaven kritisch tegen het licht houden waardoor inefficiënties op te sporen zijn en middelen effectiever in te zetten. Dat is de keerzijde van de medaille. Als voorbeeld geeft hij de jaarlijkse uitgave van 100.000 euro aan gratis fruitbomen; is dat een primaire overheidstaak in financieel moeilijke tijden? Een ander voorbeeld is de structurele besparing die gevonden is van 500.000 euro bij de verlenging van de overeenkomst voor aanvullende zorg. Ook dat laat wat hem betreft zien dat er ruimte is voor heroverweging en herstructurering van uitgaven. Hij is er vast van overtuigd dat dit niet de enige uitgaven zijn waarop dit is toe te passen. Hij vindt het een goed plan dat het college aangeeft aan de slag te willen met de hervormingsbezuinigingen. De omschrijving en richting daarvan is wat zijn fractie betreft nu nog iets te summier.

Daarom wil zijn fractie hierin enige richting daarin meegeven. Hij verneemt per punt graag van de wethouder of zij bereid is hiermee aan de slag te gaan. Het eerste punt is in lijn met de aangenomen motie van zijn fractie Mixen Maar; zijn fractie benadert de hervormingsopgave vanuit dat oogpunt. Zijn fractie gaat nog meer inzetten op het mixen van functies onder één dak zo dat functies als cultuur, bibliotheek, sport, en buurtcentra efficiënter onder één dak te brengen zijn. Hij vraagt of de wethouder bereid is dit mee te nemen in de hervormingsbezuinigingen. Hij krijgt hierop graag een concrete toezegging. Ook denkt zijn fractie dat financiële winst te behalen is met het centraliseren van buurtcultuurhuizen; is de wethouder bereid dit mee te nemen bij de hervormingsbezuinigingen?

Pagina 18 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

870

880

890

900

910

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of D66 het risico ziet dat dit averechts kan uitpakken als het gaat om de pluriformiteit in de samenleving en dat daardoor groepen een eigen hoekje niet meer gegund wordt. De heer Peters (D66) antwoordt dat risico niet te zien. Hij ziet vooral dat dat kan leiden tot veel kruisbestuivingen, wederzijds begrip en nieuwe ontmoetingen. Hij vraagt of de heer Dijkstra een voorbeeld heeft van waarin dit niet goed loopt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) noemt Oase als voorbeeld waar het goed loopt: 50 organisaties in één multicultureel centrum. Alle betrokkenen zijn daarover enthousiast. Er zijn ook zijn buurthoeken waarin het onder één dak brengen killing is. Wanneer die bij elkaar gebracht worden is het einde oefening. Hij stelt niet dat dit altijd onmogelijk is. Hij zou het jammer vinden wanneer D66 alleen stuurt op de efficiëntie; hij stelt dat de samenleving meer is dan dat. De heer Peters (D66) merkt op dat na bij het indienen van de motie dit niet ingegeven was vanuit efficiency. Juist de ontmoetingen tussen verschillende groepen kunnen wat hem betreft goed zijn in een zich polariserende samenleving. Die kan verbindend werken. Altijd moet goed gekeken worden naar hoe dit te organiseren. Daarvoor legt hij de bal bij het college.

Ook moet kritisch gekeken worden naar de eigen vastgoedportefeuille en die moet ook kritisch worden geëvalueerd; wat zijn fractie betreft moet serieus worden overwogen vastgoed te verkopen. Dan gaat het om vastgoed met beperkte maatschappelijke waarde. Wat zijn fractie betreft moet er ook nagedacht worden over het verkopen van vastgoed met duidelijke maatschappelijke waarde, maar die te laten beheren en te laten overnemen door andere maatschappelijke partijen. Een voorbeeld daarvan is de verkoop van Ravellaan 96. Daarbij zou als randvoorwaarde genomen moeten worden dat deze locatie bestemd blijft voor studentenhuisvesting. Ook daarover verneemt hij graag of de wethouder bereid is dat toe te zeggen. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt of het D66 bekend is dat het tekort dat de gemeente heeft, structureel is en dat met het verkopen van een enkel pand incidenteel iets te doen is, maar dat het oplossen van structurele problemen niet op te lossen is met de verkoop van incidenteel vastgoed. Of een pand moet 80 miljoen euro opleveren. De heer Peters (D66) vindt dat zeker op zoek gegaan moet worden naar structurele maatregelen; dat gebeurt ook. De Ravellaan levert ongeveer 200.000 euro per jaar op aan huuropbrengsten; wanneer dit verkocht wordt is het 14 miljoen. Daarmee zouden pijnlijke kleine zaken voor een lange periode vast te zetten zijn.

Hij noemt als voorbeelden Lady Fit, Prep SOA, Skate Park, Amateurkunst. De heer Snijder (Student & Starter) vraagt zich af hoe D66 aankijkt tegen het weggeven van de grondposities als gemeente; hij legt de vraag voor of de gemeente terughoudend moet zijn met het afstaan van bezit, zeker gezien de beperkte ruimte die de gemeente heeft. De heer Peters (D66) bevestigt dat dat kritisch in overweging genomen moet worden; of er plannen zijn waarbij het handig is dat die in gemeentelijke handen blijven. De vraag is ook opportuun of de gemeente panden in bezit moet hebben om als een soort huurbaas te gaan functioneren voor studenten. Daarvoor zijn mooie stichtingen in de gemeente. Zou dat niet beter zijn om de functie bij een dergelijke partij te beleggen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met te benadrukken dat zijn partij staat voor degelijke en solide overheidsfinanciën. Om die reden brengt hij deze informatie in.

Pagina 19 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

920

930

940

950

960

Eén van de maatregelen die het meest pijn doen, is de verhoging van de OZB. Zijn partij heeft zich hard ingezet om de verhoging zo beperkt en zo klein mogelijk te houden, maar de gemeente ontkomt er tot zijn spijt niet aan. Hij is zich bewust van de impact op het dagelijks leven van veel Utrechters die al op allerlei vlakken geconfronteerd worden met stijgende lasten. Met onzekerheden rondom de eventuele extra middelen van het nieuwe Kabinet, wil zijn partij de vinger aan de pols houden. Wanneer er extra middelen komen, wil zijn partij die inzetten om de 12% OZBstijging zoveel mogelijk te reduceren. Mochten er plannen voor zijn om de gemeenten maximering op te leggen zoals nu in het Hoofdlijnenakkoord staat en de maximering valt onder het Utrechtse niveau, wil zijn partij dat het college daarop proactief inspeelt. Tijdens de raadsbehandeling van de Voorjaarsnota zal zijn partij een motie indienen die dit bestendigt, in de hoop op brede steun vanuit de raad. De heer Maas (VOLT) vraagt of D66 hiermee zegt dat de verhoging van de OZB voor D66 belangrijker is dan bijvoorbeeld de bezuinigingen in het Sociaal Domein. De heer Peters (D66) antwoordt dat niet te zeggen. De verhoging van de OZB en de verhoging van de overige lasten zijn hele pijnlijke maatregelen voor zijn fractie.

De heer Maas (VOLT) legt de vraag voor wanneer die maatregel afgezet wordt tegen de bezuinigingen in het Sociaal Domein ten opzichte van bezuinigingen in het fysieke domein, staat dat in geen enkele verhouding wat hem betreft. Hoe ziet D66 dat? De heer Peters (D66) merkt op dat daarmee appels en peren vergeleken worden. Hij deed zojuist ook een aantal voorstellen voor hoe hervormingen door te voeren en waarop geld is te winnen. Dan is ook te kijken naar de maximale ontlasting van het Sociaal Domein. De heer Maas (VOLT) merkt op die voorstellen niet te horen; dat verbaast hem. De heer Peters (D66) licht toe dat die terugkomen; hij heeft geen sluitend verhaal. De komen terug in de vakcommissies. Ook als het gaat om het Sociaal Domein ziet zijn partij nog mogelijkheden tot het doorvoeren van efficiencymaatregelen. Wat hem betreft moet kritisch gekeken worden naar onder meer subsidieverleningen; wordt dat wel goed uitgegeven? Zitten daarin geen dubbelingen? Landt het geld waar het moet landen? Het bestuur moet wat hem betreft niet schuwen om ook daar kritisch naar te kijken, net zoals ook naar alle andere domeinen. De heer Claassen (GroenLinks) gaat na of hij dit goed heeft begrepen. Hij hoort D66 zeggen “misschien gaat het Kabinet wel komen met een maximering. Misschien ligt die maximering wel op een lager niveau dan dat Utrecht nu heeft.

Als dat zo is en het is niet verplicht, moet Utrecht vrijwillig zijn OZB-verhoging naar beneden bijstellen.”? De heer Peters (D66) antwoordt dat heer Claassen dit voor 90% goed begrepen heeft. Hij gaat er vanuit dat wanneer landelijk de gemeenten een maximering oplegt, die verplicht is. De heer Claassen (GroenLinks) begrijpt hieruit dat D66 de verhoging wel doorvoert wanneer het niet verplicht is en dat hij D66 dan niet hoeft te vragen waar die fractie de miljoenen vandaan gaat halen. De heer Peters (D66) licht toe dat hij die vraag stelt of de wethouder, wanneer de maximering er komt en Utrecht daarboven uitkomt, de raad zo snel mogelijk in positie zal zetten om alternatieven voor te stellen waar dat geld te zoeken. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat wanneer D66 daarop ideeën heeft, D66 die nu op tafel kan leggen. Hij verwacht een richtinggevende uitspraak van D66. De heer Peters (D66) merkt op dat als dit aan de orde is, het volledige bestuur verplicht is om een richtinggevende uitspraak te doen. Wat hem betreft moet het stadsPagina 20 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

970

980

990

1000

1010

bestuur goed de vinger aan de pols houden wat dit betreft. Mocht blijken dat er een extra bezuiniging nodig is, moet het stadsbestuur daarvoor zo snel mogelijk dekking vinden. Het heeft niet zoveel zin om die bovenop de 90 miljoen te zetten als scenario's voor extra bezuinigingen. Dan wordt de vergadering wel heel erg somber. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt waarom D66 er niet voor kiest om die bezuinigingen naar voren te halen en daarmee de OZB-verhoging terug te draaien. De heer Peters (D66) vraagt wat de VVD bedoelt met “die bezuinigingen”. Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe dat vanaf 2027 de voorgestelde bezuinigingen ingevoerd worden; wanneer de bezuinigingen volgend jaar worden ingevoerd, scheelt dat al redelijk in de verhoging van de OZB. Dat bedoelt zij met haar vraag waarom D66 niet kiest voor het naar voren halen van de bezuinigingen. De heer Peters (D66) begrijpt hiermee welke bezuinigingen de VVD bedoelt. Hij bevestigt dat het pijnlijke bezuinigingen zijn; schoollunches zullen direct worden geschrapt á 1 miljoen euro en daarin zitten nog veel meer pijnlijke bezuinigingen. Dat geldt ook voor andere coalitiepartijen. Hij denkt dat de VVD begrijpt dat iedereen concessies moet doen die in de coalitie zitten. Hij denkt ook dat de VVD begrijpt dat zijn fractie daarvan geen voorstander is.

Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat bij elke OZB-verhoging een korting wordt doorgevoerd op het Gemeentefonds. Zij vraagt of D66 dat beseft. Het gaat om wisselende communicerende vaten. De heer Peters (D66) noemt dat een van de redenen; dè reden is dat het ontzettend veel mensen raakt. Hij refereert aan de desbetreffende inbreng van de heer Van Steeg. Daarom besteedt hij daaraan aandacht in zijn bijdrage. De heer Van der Zweth (PvdA) gaat terug naar de motie over de OZB en de veronderstelling wat landelijk zou doen; waarom zou D66 een motie voorleggen als het gaat om iets dat landelijk verplicht wordt opgelegd. Dan hoopt hij dat het college daarmee iets gaat doen, en dat het college de raad informeert. De heer Peters (D66) licht zijn intentie toe: een extra vinger aan de pols. Dat gaat samen met mogelijke extra middelen. Die motie houdt in dat landelijk heel veel kan gaan spelen, zowel als het gaat om nog te ontvangen middelen voor de OZB of in de regelgeving. Hij wil dat daarop zo snel mogelijk gehandeld wordt. De heer Van der Zweth (PvdA) hoopt en begrijpt dat het college dat doet; dan is de motie niet nodig.

Hij vraagt of D66 met zijn fractie deelt dat wanneer de maximering op de verhoging plaatsvindt vanuit landelijk, dat dit college voorop loopt met te zeggen dat landelijk zich er niet mee moet bemoeien, en dat de gemeente een eigen overheidslaag is en er zelf verantwoordelijkheid in heeft; dat de gemeente het zelf bepaalt. De heer Peters (D66) zegt als persoon “100% ja” en ook als kiezer “100% ja”; hij denkt niet dat het verstandig is wanneer Utrecht steeds met het boze vingertje gaat zwaaien steeds wanneer Utrecht ergens niet mee eens is. Op heel veel punten is de gemeente afhankelijk van landelijk. Dan moet soms geslikt worden om daarna wel iets terug te krijgen. Mogelijk heeft hij hierin een iets constructievere houding dan de heer Van der Zweth, zo veronderstelt de heer Peters. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op de onder- en overbesteding. Vorig jaar is er geen onderbesteding geweest; de vraag is hoe ervoor te zorgen dat zich dit niet doorzet in 2024. Op de schriftelijke vragen die hij hierover stelde, kreeg hij geen bevredigend antwoord. Het antwoord was eerder hoe ervoor te zorgen dat er geen onderbesteding is. Voorkomen moet worden dat overbesteed wordt; dat vraagt

Pagina 21 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1020

1030

1040

1050

1060

om heldere en duidelijke communicatie. Hij legt de vraag voor hoe de wethouder dat gaat voorkomen. Hij gaat in op de Rekenrente. Hij vraagt zich af of het wellicht beter is om een vaste systematiek of formule toe te passen die rekening houdt met de vermogenspositie en de samenstelling van de leningportefeuille. Hij verneemt hierop graag de reactie van de wethouder. Hij denkt dat het een mooi onderwerp is om dit op te pakken in de adviescommissie Controle en Financiën. D66 maakt zich zorgen over de grip op financiën in het Sociaal Domein. Hij noemt in dit verband de maatschappelijke ondersteuning en het beschermd wonen programma. Te zien is dat er sprake is van budgetoverschrijding en een gebrek aan transparantie in de bestedingen. Vooral de financiering van de Koudweerregeling en het subsidiebeheer binnen het Sociaal Domein baren zijn fractie zorgen. Zijn fractie zal dit later ook nog aankaarten maar wil hierover nog even in debat met de wethouder Financiën.

Om die reden stelt hij de volgende vragen: Kan de wethouder uitleggen waarom de Koudweerregeling ondanks eerdere toezeggingen niet vanuit de bestaande afspraken en financiën wordt gefinancierd? Welke maatregelen worden genomen om dergelijke budgetoverschrijding in de toekomst te voorkomen? Hoe gaat de wethouder vanuit haar rol als wethouder Financiën zorgen voor meer grip op de totale uitgaven en inkomsten in het MO- en BB-programma? gezien de uitdagingen met extra taakstellingen en budgetophoging. Welke maatregelen worden genomen om het proces van subsidieverstrekking binnen deze portefeuille transparant en actuele te maken? Hoe worden doublures voorkomen in de subsidies? De heer Van Steeg (CDA) begrijpt de vraag over de knelpunten; hij vraagt of de heer Peters zegt dat dit efficiënter kan in het Sociaal Domein, en dat het extra geld kan opleveren. De heer Peters (D66) denkt niet dit te moeten insteken vanuit het punt dat het extra geld moet opleveren; maar het moet wel efficiënter en beter zodat de gemeente niet méér te maken heeft met budgetoverschrijding. Het zou een mooie bijkomstigheid zijn wanneer dit extra geld oplevert. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat er geen voorstellen komen vanuit D66 om als het iets oplevert dit uit te geven aan andere ideeën.

De heer Peters (D66) licht toe dat het gaat om een longshot; het zou terug kunnen komen bij de Hervormingsbezuinigingen. Goed moet gekeken worden naar of het iets oplevert. Als het iets oplevert, moet op dat moment gekeken worden naar wat ermee te doen. De heer Van Steeg (CDA) vindt dit interessant; er is al een hervorming gaande van het Sociaal Domein. Is dit een voorstel om binnen de Hervormingsbezuinigingen ook nog een deel erbij naar dit onderwerp te kijken? De heer Peters (D66) denkt dat extra aandacht besteed kan worden aan de subsidieverstrekkingen; dat is dan de plus op wat er al aan hervormingen gepland is. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt uitleg. Hij vraagt of wanneer D66 doublures wil voorkomen in de subsidieverstrekkingen, het dan gaat om te voorkomen dat één organisatie twee keer subsidie krijgt; dat organisaties uitgesloten worden van alle gesubsidieerde activiteiten die apart aangevraagd moeten worden wanneer zij een basissubsidie krijgen. Hij vraagt of hij dit zo moet begrijpen. De heer Peters (D66) vindt het moeilijk om antwoord te geven op deze vraag. Hij begrijpt deze vraag niet goed.

Pagina 22 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1070

1080

1090

1100

1110

De heer Claassen (GroenLinks) licht toe dat soms een organisatie meerdere subsidies krijgt voor verschillende soorten activiteiten of bezigheden. Is dat wat de heer Peters verstaat onder doublures in subsidieverstrekkingen? Wil D66 dat onmogelijk maken? Of bedoelt hij iets anders met het voorkomen van doublures in subsidieverstrekking? De heer Peters (D66) merkt op dat dat heel breed kan zijn. Het doel moet zijn dat een organisatie precies de subsidie krijgt waarvoor de aanvraag is ingediend. Stel dat het mogelijk is binnen twee dezelfde subsidieprogramma’s om met net iets andere bewoordingen een aanvraag te doen, daar wat hem betreft kritisch naar gekeken zou moeten worden; dan krijgen organisaties dubbele subsidies voor precies dezelfde activiteiten. Met een dergelijke stofkam zou zijns inziens door de subsidieverstrekking heengegaan moeten worden; hij benadrukt dat dit niet alleen geldt voor het Sociaal Domein. Hier moet veel breder naar gekeken worden naar alle subsidieverstrekkingen op alle domeinen. De heer Claassen (GroenLinks) viel het op dat in deze begroting wordt voorgesteld om het subsidiebureau kostendekkend te maken. Wanneer het subsidiebureau dit moet gaan doen, leidt dat tot een verdubbeling van de kosten voor het subsidiebureau dat uiteindelijk weer zal worden doorgerekend in de programma's. Hij vraagt of de heer Peters dat met hem eens is.

De heer Peters (D66) denkt dat dat in het kader van de Hervormingsbezuinigingen gedaan moet worden. Daarvoor is budget gereserveerd, onder andere bij de bestemmingsreserves. Hij krijgt graag de reactie van de wethouder op zijn vraag hier breder naar te kijken. Bij de ambtelijke inventarisatie op de UBA-lijst zijn geen harde ondergrenzen gehanteerd over de minimaal te bezuinigen bedragen. Wel wordt gestuurd op substantiële maatregelen. Zijn fractie vindt het opvallend dat erfgoed daarbij helemaal ontzien is, terwijl andere programmaonderdelen wel getroffen worden. Dat voelt voor hem willekeurig aan en oneerlijk; waarom moet op een bepaald beleidsdomein niet worden bezuinigd en worden op andere domeinen wel hele pijnlijke bezuinigingen doorgevoerd? Hij verneemt graag van de wethouder financiën waarom zij daarmee akkoord is gegaan en hoe dit is te verklaren. Hij vraagt of de wethouder begrijpt dat dit heel willekeurig en misschien ook wel oneerlijk overkomt. De heer Van Steeg (CDA) stelt hier tegenover dat er een onderzoek plaatsvindt naar de budgetten binnen Erfgoed. Hij merkt op dat de financiële stand van zaken bij Erfgoed knelt en dat er veel uitstel is van een aantal notities. De ruimte is daar niet zo groot. De heer Peters (D66) ziet ook dat gezegd wordt dat die ruimte niet zo groot is; tegelijkertijd ziet hij dat er wel allerlei nieuwe acties worden ondernomen.

Telkens vindt dan een budgetoverschrijding plaats bij Erfgoed; dat moet dan worden opgelost. Dat ontslaat de afdeling Erfgoed wat hem betreft niet ervan om te komen met pijnlijke maatregelen die te overwegen zijn. Die hoeven niet wenselijk te zijn. Die hadden wel opgenomen moeten zijn op de UBA-lijst. De heer Van Steeg (CDA) brengt daartegen in dat dit ook had kunnen leiden tot een knelpunt in deze Voorjaarsnota, maar dat er onderzoek moet worden gedaan over hoe dit in de toekomst zal gaan. Hij begrijpt dat de heer Peters zegt dat dat moet leiden tot een bezuiniging. Hij had een knelpunt verwacht en is blij dat dat knelpunt niet in deze Voorjaarsnota zit. De heer Peters (D66) betwijfelt of het stadsbestuur hiermee blij moet zijn. Wanneer er een knelpunt is, komt dat op enig moment op een manier boven water. Wat hem Pagina 23 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

betreft moet grondig gekeken worden binnen alle programma's waar en hoe is te bezuinigen. Hij vindt dat ontbreken bij dit programma. Zijn fractie vindt dat curieus. Hiermee rondt hij zijn inbreng af. De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten en heropent haar voor de voortzetting van het debat.

1120

1130

1140

1150

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat deze Voorjaarsnota grote implicaties heeft voor de Utrechtse bewoners en voor de Utrechtse organisaties en voor de dieren en de natuur. Dat is ook te merken aan de reacties uit de stad. Hij vindt die reacties ook logisch gezien de omvang van de bezuinigingen. Hij denkt dat de keuzes van het college juist zijn. Hij denkt ook dat het niet anders kan. Als het gaat om de reserves merkt hij op dat veel kwetsbare Utrechters te ontzien zijn wanneer de reserves benut worden. De inzet van reserves bij financiële tegenvallers is waarvoor de reserves bedoeld zijn. Met betrekking tot het verhogen van de inkomsten, steunt zijn fractie over het algemeen de lijn van het college. Zijn fractie ziet wel veel meer mogelijkheden. Meer opbrengst uit betaald parkeren, liggelden voor boten, het nu al kostendekkend maken van de meeste leges, en het verhogen en uitbreiden van precario. De openbare ruimte mag gratis gebruikt worden door commerciële instanties die geld verdienen aan hen betaalde activiteiten in de openbare ruimte van de gemeente. Daar ziet zijn fractie financiële mogelijkheden. Zijn fractie vindt dit jaar extra lastig aan de Voorjaarsnota dat alles zwaar bevochten is; hij verwacht om die reden niet veel toezeggingen. Hij zal ook niet om veel toezeggingen vragen. De toeristenbelasting mag wat hem betreft omhoog.

Hij houdt ook een verbreding daarvan voor mogelijk, bijvoorbeeld in de vorm van een festivalheffing voor overdagtoeristen. Zo is meer geld binnen te krijgen. Hij heeft dit vijf jaar geleden voorgesteld; hij kan zich zeker voorstellen dat hij dat deze week nog een keer zal doen. De heer Snijder (Student & Starter) merkt op dat in de Voorjaarsnota een aantal ingrepen staat die de festivalsector, evenementensector en de horecasector zullen gaan raken. Hij vindt dat best fors, ook voor kleine evenementen; hij vraagt zich af wat de Partij voor de Dieren tegen die groepen zegt die op deze manier extra hard geraakt worden en met het voorstel van de Partij voor de Dieren nog verder in het nauw worden gedreven. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) antwoordt dat dit tijden zijn van scherpe keuzes maken; déze keuze zou zijn partij willen maken. Hij legt de vraag voor waarom de gemeente nu nog commerciële festival subsidieert door hen geen kostendekkende leges toe te rekenen. Dat kan wat zijn fractie betreft eerder dan het college voorstelt en dat is op die manier een mooie bron van inkomsten. De heer Snijder (Student & Starter) antwoordt dat de heer Van Heuven zojuist voorstelde er nog iets bovenop te doen en dat terwijl deze sector al flink geraakt wordt. Door dit nog meer te doen, maakt de gemeente het onmogelijk voor de sector. De heer Peters (D66) vindt dit wat gemakkelijk.

Hij snapt dat de Partij voor de Dieren deze sector geen warm hart toedraagt. Maar er zijn ook heel veel jongeren die ook stemmen op de Partij voor de Dieren, die heel graag naar een festival gaan. Festivalbezoek wordt alsmaar duurder. De heer Van Heuven laat zich daaraan niet gelegen liggen. Hij hoopt dat de heer Van Heuven zijn verhaal eerlijk durft te vertellen in verkiezingstijd.

Pagina 24 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1160

1170

1180

1190

1200

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) herhaalt dat zijn partij vijf jaar geleden een dergelijke festivalheffing ook heeft voorgesteld - voor zijn kiezers is dit geen verrassing. De heer Snijder (Student & Starter) begrijpt het argument van groen en klimaat van de Partij voor de Dieren; het gaat hem ook om nieuwe en kleine organisaties die worden geraakt; daarop hoort hij geen reflectie. Die krijgt hij nog wel graag van de Partij voor de Dieren. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) noemt de motie van een paar jaar geleden gericht op de grote commerciële festivalorganisatoren. Die instellingen verdienen veel geld. Bij dergelijke organisaties zou hij liever een festival hebben dan bij een individuele Singer songwriter in het park. Hij blijft betalen voor het gebruik van openbare ruimte een goed idee vinden. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op de bezuinigingen. Zijn voornaamste kritiek is dat hij het van belang vindt goed na te gaan op welke schouders de lasten van de bezuinigingen terecht komen. Bovendien merkt hij op dat de consequenties van bezuinigingen volstrekt onduidelijk zijn. Hij denkt bijvoorbeeld aan de 51.000 euro op dierenweides. Zijn partij is geen voorstander van gehouden dieren. Wanneer hij het college hierop aanspreekt, krijgt hij te horen dat de kans bestaat dat dierenweides moeten sluiten. Zijn vraag is dan wat dan met de dieren.

Het gevaar bestaat dat een groot aantal dieren moet worden afgemaakt. De dierenweides zeggen dat ook. Het college lijkt zich daarvan niet bewust, of wordt er niet warm of koud van. Dan is er op korte termijn gemakkelijk geld gevonden maar op lange termijn is er sprake van onbekende en verstrekkende gevolgen. Zijn fractie zal in de vakcommissies hierover en over andere voorbeelden terugkomen. De heer Van Heuven vindt het fijn voorafgaand aan de Voorjaarsnota de groslijsten met bezuinigingopties te hebben mogen ontvangen. Hij betreurt het dat het college geen scenario’s opstelde waaruit de raad kan kiezen, maar dat het een strak omlijnd en volledig dichtgetimmerd alles in één pakket is waarin het voor de oppositie moeilijk is om wijzigingen aan te brengen. Hij ziet er tegenop om veel tijd te stoppen in mooie voorstellen met een slecht vooruitzicht als het gaat om succes. Een meerderheid voor een financiële wijziging lijkt hem verder weg dan ooit. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen vanaf volgend jaar wanneer er weer bezuinigingen zijn dat het college dan wel scenario's met opties aan de raad voorlegt. De heer Peters (D66) durf te wedden dat wanneer er scenario’s komen, de Partij Voor de Dieren dan zegt dat ze te sturend zijn. Met deze bezuinigingslijst kan de heer Van Heuven zelf kiezen wat hij voor wat in de plaats wil. Hij kan daarvoor ook zelf een meerderheid zoeken.

Hij vindt dit de ultieme manier om bij te sturen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) antwoordt ontkennend. Dit is een heel document met keuzes. Scenario's zullen in zijn ogen niet méér sturend zijn dan dit document. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) bevestigt dat ook hij van mening is dat de raad in positie moet zijn om te kunnen sturen. Hij vraagt waarom de Partij voor de Dieren van mening is niet hierop te kunnen sturen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) bevestigt andermaal de documenten op prijs te stellen en daarvan zeker gebruik te zullen maken. Voorafgaand aan de bezuinigingen is een aantal debatten gevoerd over de wens van zijn fractie om scenario's te zien zodat vooraf de raad in staat was prioriteiten te stellen. Dat is niet gebeurd. Hij vindt het jammer dat er nu een kant-en-klaar pakket voorligt. Dat maakt het voor de raad moeilijk om te sturen. Pagina 25 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1210

1220

1230

1240

1250

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt naar het verschil met scenario's. Hoe had dit debat anders gevoerd kunnen zijn met scenario's? De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) had de scenario’s dan eerder gekregen; dan was er een ander debat geweest. Hij is benieuwd naar de inhoud van de scenario’s en hoe de raad meer in positie was geweest dan nu. Hij pleit ervoor dat de raad deze keer de kans krijgt om financiële stromen om te buigen. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of de heer van Heuven ook ziet dat er een poging was, ook in afspraak met de adviescommissie, om tot meer scenario's te komen, dat dan allemaal gestoeld was op de 40 miljoen euro tekort vanaf 2026 en dat het tekort 2 x zo groot was dan elk scenario dat daarin zit. In de pdf van de UBAlijst is te zien dat er niet veel maatregelen buiten gevallen zijn. In die context was het ook ingewikkeld. Hij vraagt of de heer Van Heuven dat met hem deelt. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat wat de heer Van der Zweth als eerste zei, hij ook opmerkte: er werd gesproken over scenario's. Door de rekenfout zijn die niet meer gekomen. Hij was er benieuwd naar wat dat had opgeleverd en hoe dat het debat opener en luchtiger had gemaakt.

Hij vervolgt met in te gaan op de algemene beschouwingen waarin hij opmerkte dat het goed was dat er keuzes gemaakt werden in plaats van alles kapot te kaasschaven; bij nader inzien ontstaat bij hem nu toch het gevoel dat het wellicht beter was geweest een infrastructureel project te stoppen om daarmee veel geld vrij te spelen waardoor een aantal kleine initiatieven in de stad te sparen is. Hij denkt al gauw aan de noordelijke randweg. Hij komt hierop terug in deze week. De heer Peters (D66) vraagt of de heer Van Heuven beseft dat de gemeente Utrecht veel meer miljoenen euro misloopt vanuit andere geledingen wanneer een infrastructureel project volledig gestopt wordt en dat het daarmee een nog extremere bezuiniging is. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) antwoordt ontkennend. Die miljoenen die de gemeente Utrecht krijgt, zijn bedoeld voor dat project. Dan hoeven de gemeentelijke miljoenen die bestemd zijn voor dat project daaraan niet te worden uitgegeven; dan is dat geld anders te besteden. Voor de noordelijke randweg is nu al echt veel geld uitgegeven. Daarmee had de gemeente veel kunnen doen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op verkapte bezuinigingen. Hij voorziet dat er meer leed geleden gaat worden dan alle projecten die genoemd worden.

Hij geeft twee voorbeelden daarvan: (1) de indexering van de subsidies aan externe organisaties gaat met een paar procent omhoog (3,5%) terwijl bekend is dat hun kosten met wel 10% gestegen zijn. (2) Sectoren die zouden meegroeien met de omvang van de stad krijgen geen extra budget meer. Natuur en Milieu-educatie moet één van zijn locaties gaan sluiten. Zijn partij vindt dat catastrofaal. Dit betreft meer organisaties. Hij voorziet meer schade vanuit deze Voorjaarsnota dan de keuzes die in de Voorjaarsnota gemaakt zijn. Hij benadrukt dat het weggeven van bomen bijdraagt aan de bestrijding van de klimaatcrisis en de biodiversiteit bevordert. Daar komt zijn fractie over terug in de desbetreffende vakcommissie. Dat de gemeente Utrecht een miljoen opneemt voor de versterking van de financiële functie, vindt zijn fractie logisch gezien de gemaakte rekenfout, maar ook zonde van het geld. Hij vindt het absurd veel geld. Hij kan zich niet voorstellen dat alle gemeenten van Nederland een dergelijk bedrag uittrekken omdat de werking van het Gemeentefonds te ingewikkeld is.

Pagina 26 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

Wat zijn fractie van het hart moet, is dat procentueel het meest bezuinigd wordt op het programma Klimaatvriendelijke Stad met maar liefst 15% op het totaal. Zijn fractie vindt dat zonde. Hij ziet in financieel opzicht niet terug dat het klimaat als één van de drie pijlers onderdeel van het beleid overeind blijft. 1260

1270

1280

1290

1300

De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat vanavond het grote financiële plaatje aan de orde is van een ongekend impactvolle Voorjaarsnota - dat is al gezegd. Er worden meer budgetten verschoven dan in het laatste Coalitieakkoord. Het gaat om ongekende bedragen. In het verleden ging het om enkele tientallen miljoenen. Hij merkt op dat dit voor het overgrote deel de rekening is van het Rijk. Wat hem betreft moet die rekening eerlijk gedeeld worden en moeten partijen ook solidair zijn in de keuzes die gemaakt worden om dit zo goed en zo kwaad als het kan op te lossen. Het doel is wat hem betreft koers te houden en de prioriteiten uit het Coalitieakkoord uit te voeren. Dan gaat het om betaalbaar wonen, de klimaatverandering tegengaan, de kansengelijkheid. Dat zit wel degelijk in de Voorjaarsnota. De PvdA vindt dat een goede zaak. Hij benadrukt dat het hier wel gaat om een visie. Wat hem betreft wordt het Sociaal Domein zoveel mogelijk ontzien. Het pijnlijke is onder meer de bijzondere bijstand, Pretty Woman, Amateurkunst. Voor het debat vindt hij het belangrijk te noemen dat het ook lukt op heel veel zaken niet te bezuinigen, bijvoorbeeld Utrecht sluit geen maatschappelijke opvanglocaties, of beperkt drastisch de toegang. De bijdrage aan het jongerenwerk wordt niet gehalveerd. Ook wordt niet bezuinigd op de specialistische jeugdhulp.

De stop op de verkoop van sociale huurwoningen wordt gehandhaafd. De U-pas wordt niet uitgekleed of gestopt. De individuele inkomenstoeslag blijft bestaan. De uitkering voor dak- en thuislozen blijft bestaan. Ook deze zaken doen ertoe. De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt een gewetensvraag aan de heer Van der Zweth. Los van al die zaken waar niet op wordt bezuinigd, gaat het om ruim 32 miljoen euro waarop wel bezuinigd wordt. Hij gaat die lijst niet langs omdat die te lang is. Met moeite wordt 9 miljoen euro op het ruimtelijke domein bezuinigd. Hij vraagt hoe dat valt bij de PvdA. Had de PvdA dit graag anders willen zien en is het vervelend? Hij wil graag zicht krijgen op hoe dit wordt ervaren door de PvdA. De heer Van der Zweth (PvdA) had graag gezien dat het gemeentebestuur deze bezuiniging niet had hoeven doen binnen de keuzes die nu gemaakt worden. Hij bestrijdt dat het mogelijk is om het geld uit het ruimtelijke domein te halen om het Sociaal Domein te sparen. Dat kan juridisch al niet; dan lopen alle gemaakte afspraken en contracten in de soep. Maar ook de woningbouw, alle betaalbare woningen komen er dan niet bij. Er is daarom dan geen uitstroom uit de maatschappelijke opvang. De heer Van der Zweth benadrukt te balen van de noodzaak van deze bezuinigingen, te balen van wat er landelijk gebeurt en wat landelijk de gemeenten aandoet. Hij baalt van wat nu voorligt.

De puzzel is dermate ingewikkeld dat hij vreest hieraan niet te ontkomen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) heeft een zestal voorstellen rondgestuurd die samen optellen tot een tegenbegroting; daarin brengt hij de bezuiniging op Sociaal terug tot 32,5 miljoen en ruimtelijk gaat die van 9 naar 30 miljoen euro, zonder de woningbouw te beïnvloeden. Hij vindt het opvallend op alternatieven te kunnen komen na doorzoeken. Daardoor wordt de verhouding veranderd. Hij vraagt of de PvdA bereid is daar kritisch naar te kijken. Hij neemt aan dat de PvdA niet onnodig wil bezuinigen op Sociaal.

Pagina 27 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1310

1320

1330

1340

1350

De heer Van der Zweth (PvdA) heeft de voorstellen van de heer Dijkstra nog niet gelezen. Hij zal dat nog doen. Hij benadrukt dat het niet zo gemakkelijk is als de heer Dijkstra nu voorstelt. Hij herhaalt zijn aanvankelijke inbreng. De visie die achter de Voorjaarsnota zit, steunt zijn fractie. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat wanneer hij een tegenbegroting wil maken zoals hij zich voorneemt dat volgend jaar te doen en dan ook de groei mee te nemen en te raken, zit dat hier niet in. Wanneer dan toch het groeitempo en de woningbouw worden ontzien, zou de PvdA dan bereid zijn om met zijn partij te kijken naar hoe die verhouding sociaal : ruimtelijk te switchen is, zonder effect op de woningbouw. Hij zou dat vinden passen bij de grondhouding van de PvdA. De heer Van der Zweth (PvdA) kijkt graag naar de voorstellen van EenUtrecht; hij kan niet reageren op de voorstellen omdat hij daarvan nog geen kennis heeft genomen. Hij vervolgt zijn bijdrage in zijn termijn. Belangrijk is dat de gemeente niet onverkort alle bezuinigingen van het Rijk moet blijven inboeken. De bezuinigingen waarmee de gemeente te maken krijgt, noemt hij onverantwoord. Er gaan weer nieuwe bezuinigingen komen van het nieuwe Kabinet; wat hem betreft laat het stadsbestuur de impact en het risico daarvan zien op de begroting.

Als het gaat om de begroting generiek was Utrecht vaak prudent; zijn fractie vindt het goed dat de Activa Reserve gaat worden gebruikt. Hij is het eens met voorgaande sprekers over dat de reserve gebruikt wordt. Hij is het eens met voorgaande sprekers over dat de analyse op de reserves meer zou moeten liggen. Hij was niet van mening dat de Activa Reserve gebruikt had moeten worden; het gat is er nu eenmaal. Maar dan had hij liever de analyse eerder gehad. Hij vraagt het college wanneer hij die analyse kan verwachten. Hij had die analyse liever eerder ontvangen dan bij de programmabegroting en dat de analyse te bespreken is los van de programmabegroting. Dit traject loopt vanuit de adviescommissie. Hij vraagt of de wethouder er een inkijk in kan geven. Met betrekking tot planningsoptimisme of reëel ramen merkt hij op dat de percentages op ruimte en mobiliteit gelijk worden gehouden en toegepast op andere programma's. Dat levert een bedrag op. Hij vindt dat heel erg goed. Dat hebben ook andere fracties gezegd. De vraag is hoe die bij ruimte en mobiliteit gelijk te houden zijn, wanneer die percentages zijn bedacht in een tijd waarin er nog niet zoveel last was van de arbeidmarkttekorten die er nu wel zijn. Hem werd uitgelegd dat achteraf toch blijkt dat de percentages kloppen. Gevoelsmatig vindt hij het niet kloppen.

Hij vraagt de wethouder de raad de informatie op schrift te doen toekomen over de meerjarige ervaringsgegevens en dat er een trend is en dat die trend past bij de percentages. Hij wil voorkomen dat er lucht zit in het planningsoptimisme. Met betrekking tot een derde en laatste punt op de inhoud (OZB) met een specifiek verzoek aan de wethouder, merkt hij op dat de OZB hoger uitvalt; hij blijft het college oproepen het goed te ramen. Wat hem betreft moet het bedrag dat binnenkomt via de bewoners uitgegeven worden. Wanneer dit te laag geraamd wordt dan wordt het niet uitgegeven en is dat niet goed uit te leggen. In de Voorjaarsnota is te zien dat de OZB hoger uitvalt door de OZB op niet-woningen. Tegelijkertijd is een incidenteel voordeel van de achterstanden van de BghU die hoger uitvallen voor particulieren (Woningen); en dat veroorzaakt een meevaller voor slechts één jaar. In de zienswijze van de BghU leest hij letterlijk de zin ”De achterstanden gaan komende jaren er nog wel zijn en zullen de benodigde aandacht vergen van de organisatie van de BghU.” Dus de incidentele meevaller van de BghU Pagina 28 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1360

1370

1380

1390

1400

zit niet in de Voorjaarsnota, wel in de jaarstukken, maar komt niet in de trend terug terwijl de zienswijze zegt dat er sprake is van een trend. In zijn beleving mist de raad daar geld en budget. Wanneer de wethouder hiermee hele rare dingen hoort, verneemt hij dat graag. Wat hem betreft slaat dit ergens op. Volgens hem zijn er dan nog wel wat wensen waarmee de raad iets zou kunnen; hij zal zijn collega's hierin dan met liefde meenemen. Mevrouw Ramaker (VVD) valt het op dat GroenLinks en D66 voorstellen doen om bij te sturen. Zij mist elke bijsturing door de PvdA. Zij vraagt wanneer de voorstellen komen van de PvdA. De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat zijn fractie gaat kijken naar de bijzondere bijstand. Dat vraagt tijd en aandacht omdat het een groot bedrag is. Daarmee wil zijn fractie iets. Hij noemt in dit rijtje ook Pretty Woman - hij kan zich voorstellen dat het college over enige tijd de bezuiniging in het onderwijs kan laten landen; daarvoor is dan meer tijd nodig. Hij ziet onderbesteding in bepaalde subsidies, ook als het gaat om onder meer groene daken. Dat is een denkrichting. Zijn fractie zal ook kijken naar jongerenplekken en een budget waarover uit de schriftelijke vragen bleek dat dit niet benut is. Hij noemde zojuist de BghU die niet structureel in de boeken zit, waar die daar zo wel had moeten zitten. Hiermee heeft hij een inkijkje gegeven.

Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of het allemaal wel sluitend is waarmee de PvdA zal komen. De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt bevestigend en attendeert de VVD op de reputatie van zijn fractie. Mevrouw Ramaker (VVD) verwacht van niet; zij heeft nog niet vernomen wat de PvdA concreet gaat doen. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD in drie zinnen 40 miljoen euro uit de Voorjaarsnota sloopt; dan moet daar iets tegenover staan. Hij heeft de punten genoemd waarmee hij moeite heeft en hij noemt punten om die te dekken. Dan is het geheel weer sluitend. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af. De heer Dijkstra (EenUtrecht) miste in de opsomming van de PvdA en merkt op dat er 10% bezuinigd wordt op dagondersteuning van kwetsbare Utrechters. Hij stelt zich voor dat de PvdA dat niet kan laten passeren. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat een terecht punt. Dit is heel pijnlijk. Hij deelt de zwaarte ervan. Het moet wel kunnen in de puzzel en er ligt al een gigantische. Hij kijkt graag mee als de heer Dijkstra voorstellen doet. De heer Maas (VOLT) complimenteert het college met de Voorjaarsnota. Hij bevestigt dat het geen prettige boodschap is. Dit leest hij en hij verneemt het volop om zich heen. Waar het gaat om het doorlichten van de reserves, vraagt hij of de wethouder van plan is een echte wasstraat te gaan doen met de reserves zoals de accountant voorstelt.

Of wordt het minder ambitieus? Wanneer krijgt de raad daarover informatie? Zijn fractie denkt dat het best een goed idee is om in het kader van reëel ramen het ingroeien naar de bezuinigingen de Activa Reserve deels op te heffen. Wat hij niet helemaal begrijpt is, waarom ervoor gekozen is om het restant van de Activa Reserve van 53,8 miljoen euro toe te voegen aan de algemene reserve en die te laten staan. Zijn fractie gaat voorstellen dit wel te benutten om zo een aantal voorstellen te kunnen financieren. Pagina 29 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1410

1420

Gesproken is over solvabiliteit. Hij gaat er niet te diep op in. Hij is nog wel benieuwd naar wat de wethouder denkt over hoe de solvabiliteit in de komende jaren zich verder zal gaan ontwikkelen en of het denkbaar is dat de gemeente onder de 20% mag zakken. Hij krijgt hierop graag een reactie. Zijn fractie is blij met de aandacht in de Voorjaarsnota voor reëel ramen. Zijns inziens is dit nog wel te voorzichtig. Hij ziet verschuivingen van middelen bij de Berap van gelden bij andere programma's. Zijn fractie vindt het moeilijk te begrijpen dat er in de programma’s Wonen, Bereikbaarheid, Groene Leefomgeving en Erfgoed niet verder reëel geraamd kan worden. Hij vraagt hoe de lijn van ramen als consistente gemeentebrede lijn er uitziet. Hij is daar benieuwd naar. Hij vraagt wat de wethouder vindt van wat gedaan kan worden om in de UBA de genoemde 6 miljoen euro kapitaallasten als taakstelling te gaan uitvoeren, bijvoorbeeld. De heer Dijkstra sprak al over de enorme discrepantie tussen de bezuinigingen in het Sociaal Domein en in het fysieke domein; ook zijn fractie vindt dat erg onverstandig en zal voorstellen doen voor Samen voor Overvecht, Plan Einstein, taakstelling Beschermd Wonen, en het opvangen van maatregelen uit het hoofdlijnenakkoord op asiel en migratie. Zijn fractie zal dat doen met voorstellen uit UBA om de kosten anders te dekken.

Hij zal voorstellen doen om de leges versneld kostendekkend te maken. Ook zijn fractie zal voorstellen doen voor het invoeren van vermakelijkheidretributie en voor de verhoging van de toeristenbelasting en de genoemde Activa Reserve. De rest zal dan moeten komen uit een verhoging van de bezuinigingen op Ruimte maar ook nog uit de eigen organisatie. Al vaker is gesproken over de financiële functie en de verbetering daarvan. Zijns inziens kan dat worden meegenomen in de reorganisatie onder het personeel; die moest toch al plaatsvinden vanwege de bezuinigingen. Het verbaast zijn fractie dat daarvoor al een bedrag van 1 miljoen is genoteerd. Zijn fractie dacht dat er nog geen plan lag. Hij vraagt daarop een toelichting.

1430

1440

1450

De heer Snijder (Student & Starter) merkt op dat de bespreking van de Voorjaarsnota een belangrijk moment is voor de toekomst van de stad. Zijn fractie streeft naar een stad die innovatief is, openstaat voor nieuwkomers, en verbonden is met haar inwoners. In de komende dagen zullen de vakcommissies de ideeën van zijn fractie verder bespreken en onderstrepen om jongeren te blijven ondersteunen. Hij spreekt in dit verband over onder meer het aanpakken van mentale gezondheidsproblemen en het bevorderen van gelijke kansen voor de eerste generatie studenten en MBO-ers. Ondanks financiële uitdagingen pleit hij voor het blijven zoeken naar manieren om Utrecht levendig te houden en te blijven streven naar meer openbaar zwemwater, uitbreiding van sportfaciliteiten, studentenhuizen met gedeelde voorzieningen en de verbeterde leefbaarheid op de Uithof. Hij merkt op dat er voldoende is om bestuurlijk over te spreken. Hij is er over verheugd te zien dat hierover vandaag het gesprek is geopend. Met betrekking tot de financiën vindt hij het enorm pijnlijk dat Utrecht niet alles behoudt zoals Utrecht dat aan het doen was. Toch gaat het college voor visie, gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat. Die blijven de prioriteiten. Het Utrechtse bestuur staat voor grote financiële uitdagingen, onder andere door lage inkomsten uit het Gemeentefonds.

Op het gebied van financiën ziet zijn fractie zowel bij de gemeente als bij het Rijk een verantwoordelijkheid. De situatie door onvoldoende comPagina 30 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

pensatie en onzekerheid van het Rijk is wat zijn fractie betreft niet langer houdbaar. Zijn fractie hoopt dat het Rijk het nieuwe Kabinet, de urgentie ergens gaat erkennen en actie gaat ondernemen om de gemeente adequaat te compenseren. Zijn fractie waardeert het werk van het college. Zijn fractie moedigt het college aan daarmee door te gaan en er een tandje bij te zetten. Wat betreft de bezuinigingen en de lokale heffingen blijft het een zoektocht hoe ervoor te zorgen dat er een evenwicht gevonden wordt tussen de noodzakelijke inkomsten en de lasten voor de inwoners, zoals voor starters met een kleine portemonnee. 1460

1470

1480

1490

Voor wat betreft de OZB begrijpt zijn fractie de keuze van het college; zijn fractie had aan de ene kant graag gezien dat de knop verder was aangedraaid. Aan de andere kant moet er ook rekening gehouden wordt met de impact op starters met een kleine portemonnee. Die hebben de afgelopen jaren al een behoorlijk aantal verhogingen meegemaakt. Hij vindt dat problematisch en een dilemma waarmee het stadsbestuur te maken krijgt. Hij juicht de verhoging van de toeristenbelasting toe; vorig jaar was sprake van een meevaller. Zijn fractie gelooft dat er meer potentieel in zit. Hij vraagt om die reden de wethouder te kijken naar de verhoging van de toeristenbelasting richting de toekomst. Dat kan een waardevolle bijdrage zijn aan de financiële druk. Daarvoor zou zijn fractie wel graag eerst onderzoek naar de voor- en de nadelen willen hebben. Hij vraagt of de wethouder de analyse kan leveren van het effect van de verhoging die nu doorgevoerd wordt; wat doet het behalve extra inkomsten? Met betrekking tot de reserves en het weerstandsvermogen is zijn fractie blij dat de reserves die zijn opgebouwd nu in te zetten zijn voor moeilijke tijden. De heer Claassen (GroenLinks) gaat in op de verhoging van de toeristenbelasting en het onderzoek naar de voor- en nadelen. Het voordeel is hem volstrekt duidelijk.

Hij vraagt welke nadelen de heer Snijder zou willen onderzoeken en welke voordelen behalve meer inkomsten hij aan de verhoging van de toeristenbelasting ziet. De heer Snijder (Student & Starter) begrijpt de vraag van GroenLinks; hij stelt zich voor dat GroenLinks wel kan bedenken dat het ook iets oplevert voor de lokale economie. De heer Claassen (GroenLinks) gaat ervan uit dat heer Snijder niet bedoelt het ontstaan van piekdrukte in onder meer de Utrechtse parken. Het zou kunnen zijn dat daardoor een minder snelle groei ontstaat van het aantal toeristen. Hij vraagt of de heer Snijder dat negatief zou vinden. De heer Snijder (Student & Starter) zet uiteen dat aan de ene kant minder toeristen positief is als het gaat om de druk op de stad, maar dat het aan de andere kant ook iets kan opleveren voor de stad. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt wat het kan opleveren in een stad waar de groei van het aantal toeristen zichtbaar is. De heer Snijder (Student & Starter) ziet voordelen aan het gegeven dat toeristen naar de stad komen. Hij is benieuwd te vernemen of de wethouder een analyse kan geven van of iets waaruit meer inzicht komt over wat toeristen de stad opleveren of wat toeristen de stad kosten. Hij vindt dat de raad daarover weinig duidelijkheid heeft.

De heer Peters (D66) vraagt of de heer Snijder ook ziet dat het ongebreideld verhogen van de toeristenbelasting een buitengewoon asociale maatregel zou zijn; alle mensen buiten Utrecht die een laag inkomen hebben, gespaard hebben om een dagje naar de stad Utrecht te komen, het bezoek aan de stad onbetaalbaar zien Pagina 31 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1500

1510

1520

1530

1540

worden voor hen; dat Utrecht alleen nog maar een stad aan het worden is voor rijke toeristen. Hij vraagt of Student & Starter dat ook ziet. De heer Snijder (Student & Starter) legt de vraag voor hoe heftig de ingreep daadwerkelijk is voor deze groep mensen. Het beeld van onbetaalbaar is in de werkelijkheid zijns inziens niet zo extreem als D66 nu doet voorkomen. De heer Peters (D66) licht toe een medestander te zoeken in Student & Starter. Dit is vergelijkbaar met festivalkaartjes die steeds verhoogd worden. Op een gegeven moment worden de kaartjes heel erg duur. Wanneer de toeristenbelasting steeds verhoogd wordt, en de consumpties ook steeds duurder worden, wordt het meer en meer onbetaalbaar voor steeds grotere groepen mensen. Wat hem betreft hebben de volksvertegenwoordigers de plicht mensen te laten zien hoe mooi Utrecht is. De heer Snijder (Student & Starter) is het daarmee niet oneens. De andere maatregelen die de heer Peters noemt, vindt zijn fractie veel verdergaand en meer impact hebben voor jonge Utrechters, dan het voorstel van de toeristenbelasting. Voor hem valt dit net anders. De heer Peters (D66) raadt de heer Snijder aan om met studenten uit andere steden in gesprek te gaan die ook graag een keer een overnachting willen meemaken in Utrecht. Ook voor die studenten zou Student & Starter er moeten zijn, denkt hij zich in.

De heer Snijder (Student & Starter) prijst zich gelukkig met de kennis aan veel andere studenten en heel veel jonge mensen uit andere steden; hij denkt niet dat zij er wakker van gaan liggen wanneer zij de nacht die niet kunnen overnachten. Er zijn heel veel bezoekers die hier alleen komen voor een dagfestival of voor een dag activiteit. Dan worden zij niet geraakt met een verhoging van de toeristenbelasting. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of Student & Starter een voorstel gaat doen voor het genoemde onderzoek. Hij merkt dat er sympathie is voor de verhoging van de toeristenbelasting. De heer Snijder (Student & Starter) vindt wat er nu ligt prima. Het gaat hem er meer om dat nu dit is ingezet en dat het voor zijn fractie onduidelijk is wat de baten en lasten zijn van de invoering hiervan, hij graag zou willen weten wat het college hierover denkt. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat dan de vraag overblijft of Student & Starter van mening is dat dit de juiste keuze is en of Student & Starter mogelijkheden ziet om de toeristenbelasting te verhogen; waarop baseert Student & Starter die maatregel? Wat is voor Student & Starter een ideaal percentage? De heer Snijder (Student & Starter) licht toe dat dit een van de knoppen is waaraan te draaien is om tot een sluitende begroting te komen. Hij vindt dat geen verkeerde optie.

Het gaat hem er meer om, naar de toekomst kijkend, als raad weloverwogen te kunnen bepalen of de maatregel noodzakelijk is of niet. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat tegelijkertijd Student & Starter zegt dat dit een goede keuze is op dit moment. Wil de fractie van Student & Starter nog onderzoeken of de toeristenbelasting nog verder omhoog kan? Waarom zet Student & Starter niet een aantal extra stappen op dit vlak? De heer Snijder (Student & Starter) antwoordt dat zijn fractie ook de nadelen ervan kan zien. Hij probeert een voor- en nadelenverhaal neer te zetten zonder volledig duidelijk te hebben wat nu voor de toekomst het beste is. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt Student & Starter, nu duidelijk is geworden uit onderzoek dat Utrecht de meest geliefde stad is onder de Nederlandse bevolking, of dit moment het juiste is om wel degelijk aan de knop van de toeristenPagina 32 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

1550

1560

1570

1580

1590

belasting te draaien en dat de toeristen niet zal afschrikken omdat Utrecht ongelooflijk populair is. De heer Snijder (Student & Starter) legt de vraag voor aan de wethouder het vooren nadelenverhaal aan de raad te presenteren, een analyse van wat dat concreet doet met de stad. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) wacht dat rustig af. Hij concludeert dat Student & Starter daar positief naar wil kijken en dat hij samen met Student & Starter daarin kan optrekken. Mogelijk is een aantal pijnlijke zaken terug te draaien en kunnen Student & Starter en de ChristenUnie daar samen naar kijken. De heer Snijder (Student & Starter) vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op de reserves. Zijn fractie is blij dat die reserves zijn opgebouwd en dat die in de komende jaren worden ingezet. Daarvoor zijn ze bedoeld. Hij merkt op dat het onderzoek daar naar lang op zich laat wachten. Zijn partij heeft proberen te kijken naar de reserves; daar was geen beginnen aan. Uit de analyse blijkt dat de kredieten vaak worden aangevraagd zonder een realistische planning. Hoewel sommige programma's rekening houden met planningsoptimisme, ontbreekt een gemeentebrede consistente aanpak. Zijn fractie vindt dat problematisch. Hij vraagt het college hoe dat concreet is aan te pakken en hoe de raad daar goed bij te betrekken.

Met betrekking tot de financiële functie is zijn fractie blij met de versterking die in aantocht is. Hij sluit zich volledig aan bij de vraag van VOLT hierover. Het gaat hem erom dat nu al te zien is dat er 1 miljoen euro is vastgelegd in de Voorjaarsnota; zijn fractie vraagt naar de herkomst van dat geld. Voor zijn fractie is vooral de verhoging van de sporttarieven pijnlijk en de bezuinigingen op de evenementensector, de Nachtcultuur, de amateurkunst. Hij hoort al voorstellen om daar meer naar te gaan kijken en zijn fractie denkt graag mee met andere partijen. Ook zijn fractie zal zoeken naar alternatieve financieringsbronnen, zoals de leges en de laadpalen. Zijn fractie vindt het onverstandig dat de leges voor evenementen en de horeca zijn verhoogd; dat treft niet alleen kleine en nieuwe evenementen, maar ook de diversiteit en levendigheid in de stad. Het heeft ook gevolgen voor de lokale ondernemers. Zijn fractie maakt zich zorgen over de terughoudendheid om nieuwe initiatieven te starten of beleid te intensiveren. Nieuwe initiatieven hoeven niet per se negatief te zijn voor de financiën; ze kunnen bijdragen aan innovatie en economische groei. Innovatie is goed te gebruiken bij hervormingen. De hervormingen die nu plaatsvinden zijn wat hem betreft essentieel. Hij is benieuwd naar hoe de wethouder kijkt naar de balans tussen innovatie en de mens.

Utrecht staat voor grote uitdagingen. Zijn fractie is vastberaden die te doorstaan. Zijn fractie spreekt waardering uit naar alle inwoners die zich inzetten om het beste uit Utrecht te halen. Vertrouwen vormt de basis voor het handelen; daarom spreekt hij zijn waardering uit voor de blijvende investering in de stad en in haar inwoners. Hij vindt het een prestatie op zichzelf om een sluitende Voorjaarsnota te realiseren. Hij vindt dat dat gezegd mag worden; het blijft mensenwerk om dit voor elkaar te krijgen. Zijn fractie hoopt dat de maatregelen uit de Voorjaarsnota de noodzakelijke steun bieden. Met een paar kleine aanpassingen vanuit zijn fractie zou de nota wellicht beter kunnen maken. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) stelt vast dat de raad een forse opgave op zijn bord heeft liggen: gezamenlijk proberen te komen tot een sluitende begroting. Pagina 33 van 53