Conceptverslag Voorjaarsnota Commissie VBF d.d. 2 juli 2024

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING D.D. 2 JULI 2024 COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN INZAKE DE VOORJAARSNOTA 2024 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

8 juli 2022 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) september 2022

Aanwezigen: Avondvergadering De voorzitter, de heer C. Bos en van het college de wethouder mevrouw S. Schilderman en voorts de leden: de heer F. Claassen (GroenLinks), de heer R. Peters (D66), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer R. van der Graaf (ChristenUne), mevrouw M. Ramaker (VVD), mevrouw T. Meerding ( VVD), de heer B. van Steeg (CDA), de heer R. Maas (Volt), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer V. Paalman (HORIZON), de heer I. Şimşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier mevrouw D. Rijnders en de commissiesecretaris. Verslag inzake de Voorjaarsnota 2024 commissie VBF

20

30

Aanwezigen: ............................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ...............................................................................- 1 2 Raadsvoorstel Voorjaarsnota en Eerste bestuursrapportage 2024...................- 2 2.1 Raadsbrief Beantwoording schriftelijke raadsvragen en erratum Voorjaarsnota 2024 en Eerste bestuursrapportage 2024 ...............................................................- 2 2.3 Raadsbrief Proces Voorjaarsnota 2024.............................................................- 2 3 Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Ruimte 2024 ...........................................- 2 4 Overige Raadsbrieven .......................................................................................- 2 4.1 Raadsbrief Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP) Beheer Openbare Ruimte 2025-2034 ................................................................................................................- 2 4.2 Raadsbrief Programma Water en Riolering 2025-2029 ....................................- 2 4.3 Raadsbrief Voortgangsrapportage Nota Kapitaalgoederen 2024......................- 2 Avondvergadering 2024 1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Bos, opent de vergadering van deze commissie om 20.00 uur. Hij heet alle aanwezigen welkom.

Hij krijgt bevestiging van de commissie dat er geen verzoeken zijn om geheime bijlagen te bespreken. Tijdens de raadsvergadering van 11 juli aanstaande besluit de raad over de Voorjaarsnota en bijbehorende raadsvoorstellen.

40

mededelingen Pagina 1 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

De heer Şimşek (DENK) vraagt of hij als eerste mag spreken zodat hij de wedstrijd kan bijwonen waarin Turkije de achtste finale speelt vanavond. De voorzitter constateert dat de commissie daarmee instemt. Mededelingen college Geen. 50

60

70

80

90

Inleiding bespreking De voorzitter gaat in op het proces voor deze bespreking. De voorliggende Voorjaarsnota zal besproken worden in twee termijnen zonder spreektijden. Wethouder Schilderman is aanwezig namens het college. Er zullen geen technische informatieve vragen meer gesteld worden. De raadsleden hebben vooraf de gelegenheid gekregen om de technische vragen te stellen; ook via de schriftelijke vragenronde. De agenda 2 Raadsvoorstel Voorjaarsnota en Eerste bestuursrapportage 2024 2.1 Raadsbrief Beantwoording schriftelijke raadsvragen en erratum Voorjaarsnota 2024 en Eerste bestuursrapportage 2024 2.2 Ingekomen stukken 2.3 Raadsbrief Proces Voorjaarsnota 2024 3 Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Ruimte 2024 4 Overige Raadsbrieven 4.1 Raadsbrief Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP) Beheer Openbare Ruimte 2025-2034 4.2 Raadsbrief Programma Water en Riolering 2025-2029 4.3 Raadsbrief Voortgangsrapportage Nota Kapitaalgoederen 2024 De commissie De heer Şimşek (DENK) dankt zijn collega's voor de coulance. Hij stelt vast dat het stadsbestuur in een tijd leeft van bezuinigingen en moeilijke keuzes. Op deze dag is een extreem rechts Kabinet beëdigd. Dat is in zijn ogen een zwarte dag. Ondanks de lastige opgave is zijn fractie zeer kritisch over de door het college gestelde prioriteiten in financieel opzicht.

Zo kiest het college voor een bezuiniging op de Inclusieaanpak en kiest ervoor over een paar jaar te stoppen met gezonde schoollunches. Ondertussen moeten Utrechters zich blauw gaan betalen aan betaald parkeren en gaan de tarieven voor de parkeergarages omhoog. Hij noemt dat bezuinigen op de meest kwetsbaren die het geld het hardst nodig hebben. Ondertussen geeft het college tientallen miljoenen aan cultuursubsidies, waaronder ook aan een aantal grote instellingen en blijft het college zijns inziens doorgaan met het verspillen van geld aan prostitutiebeleid. Hij ziet dat als het zoveel mogelijk naar de stad toehalen van prostitutie en de prostitutie te laten vestigen in de Utrechtse woonwijken. Dat gaat in de komende jaren Utrecht 2 miljoen euro kosten. Hij roept de wethouder op de bezuiniging op de inclusieaanpak en op de gezonde schoollunches terug te draaien, de verhoging op de belasting op de gemeentelijke parkeergarages terug te draaien en te stoppen met het prostitutiebeleid. Hij krijgt hierop graag een toezegging. Zijn fractie overweegt op deze punten amendementen. Pagina 2 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

100

110

120

130

Mevrouw Ramaker (VVD) vindt zekerheid vereist in deze onzekere tijden zo dat mensen weten waaraan ze toe zijn, en dat de cijfers correct zijn in de Voorjaarsnota en dat de toelichting te begrijpen is. Haar neiging is groter geworden om de cijfers te checken nadat is gebleken dat de wethouder 40 miljoen euro over het hoofd heeft gezien. Bezuinigingen brengen onzekerheden met zich mee. Voor haar fractie is het belangrijk dat nu helder is wat deze bezuinigingen betekenen voor de stad; dat niet alleen de inwoners, bezoekers en ondernemers aan de lat staan en de pijn moeten voelen in hun portemonnee. Voor de VVD is belangrijk dat de gemeente nu, en niet het toekomstige college, de lasten moet dragen. Zij merkt in dit verband op dat dit college de eigen ambities niet bijstelt en de rekening in feite neerlegt bij de toekomst. De financiële strategie van de VVD is nu doorpakken, in plaats van doorschuiven naar de toekomst; nu de cijfers op orde, deugdelijk en toekomstbestendig zijn. De VVD kiest ook voor investeren in een veilige stad voor iedereen, kiest voor investeren in de economie, en voor investeren in mobiliteit. Haar fractie uitte vorig jaar haar zorgen over de financiële strategie van dit college. Bekend was toen dat de gemeente in 2027 op een tekort van 70 miljoen euro in 2024 zou afstevenen.

Het voorstel van het college was het ravijn in 2026 over te steken met een kasschuif van 21 miljoen euro; het college wil het geld dat mogelijk in de toekomst beschikbaar komt naar voren halen. Net als nu werd vorig jaar een reserve aangebroken, namelijk 4 miljoen uit de Reserve Riolering. De VVD gaf destijds aan het niet eens te zijn met de kasschuif en met het aanbreken van de reserve. Wat haar fractie betreft schuift het college door waar het zou moeten doorpakken; dat is niet de stijl van de VVD. Nu na een jaar is het tekort nog groter geworden van 70 naar structureel 93 miljoen euro. Het Rijk komt over de brug met structureel 17 miljoen euro. Daardoor is het tekort kleiner: 76 miljoen. Zij tekent daarbij aan dat het merendeel van het tekort te wijten is aan andere redenen dan de lagere inkomsten vanuit het Rijk. De VVD constateert dat het college het tekort in 2024 en 25 gaat dekken uit de Reserve Activa. Het college haalt daar 150 miljoen euro uit voor de dekking van het tekort in 2024/2025. Zij noemt dit een financieel boekhoudkundige truc. Hij is toegestaan vanaf 2017. Zij waarschuwt ervoor dat deze truc maar één keer is uit te voeren. Wat haar betreft had het college kunnen kiezen zijn ambities los te laten.

De heer Peters (D66) merkt op dat de VVD suggereert dat het stadsbestuur nu alleen inteert op de reserve zonder de ambities los te laten; wat hem betreft is dat niet het geval. Het college doet beide. Het college laat op Mobiliteit en op Bereikbaarheid zijn ambities los. Wat hem betreft levert het college op beide in. Mevrouw Ramaker (VVD) ziet niet dat het college zijn ambities bijstelt. Zij ziet juist dat het college doorgaat op de oude voet en vanaf 2026 mag het nieuwe college dat oplossen. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD herhaaldelijk zegt dat het gaat om een truc. Maar wat hem betreft zou de VVD kunnen beamen dat het logisch is in een tijd van tekorten dat de gemeente het teveel in reserve gebruikt in deze periode van tekorten om de tekorten te dekken. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op niet voor niets te hebben gezegd dat de Activa Reserve voor heel veel zaken te gebruiken is; nu wordt deze reserve gebruikt voor een tekort. Het college had ervoor kunnen kiezen om dat geld te laten zitten; de Reserve Activa had gebruikt kunnen worden voor de groei van de stad. Pagina 3 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

140

150

160

170

180

De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt hieruit dat de VVD zegt zo snel als mogelijk pijnlijke bezuinigingen te nemen omdat dat geld voor de toekomst mogelijk nodig is; hij vraagt hoe een dergelijk beleid te verkopen is aan de bewoners. Mevrouw Ramaker (VVD) refereert aan het begin van haar inleiding over zekerheid bieden. Zij betreurt het dat de Reserve Activa voor iets negatiefs wordt ingezet. Zij verwacht onzekere tijden en ook dat de stad heel veel investeringen nodig heeft om aan de groei te kunnen voldoen; iedereen wil dat er meer woningen komen. Dan is het prettig om juist voor de goede dingen de Reserve Activa open te trekken. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het niet negatief om tijd kopen; hij merkt op dat voor de bewoners ook nogal wat verandert. Hij refereert aan de reacties van bewoners in de mailbox van de gemeenteraad. Hij vindt de keuze die het college maakt logisch. Zo worden op korte termijn grote ingrepen voorkomen. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat regeren vooruitzien is. Zij constateerde vorig jaar al een groot tekort. Destijds werd niet voorgesteld te gaan bezuinigen. Het tekort is nu nog groter geworden. Het gaat in haar beleving om een noodgreep. Zij legt de vraag voor wat de noodgreep betekent voor de toekomst; voor over 40 jaar. Dan is het afwachten of over 40 jaar ruimte is om een investering te doen.

De VVD vindt naast doorpakken zekerheid bieden belangrijk; zekerheid voor de raad dat alle raadsvoorstellen dezelfde behandeling hebben gehad; dan wordt de uitzondering op de regel niet de regel. Zij refereert aan de twee voorstellen vanuit cultuur het Depot en het Berlijnplein - waar een uitzondering wordt gemaakt op de afschrijvingstermijn die voorgelegd werd. De VVD dringt spoedig aan om met elkaar in debat te gaan over de manier waarop de gemeente afschrijft. Waarom wordt al zo lang gewacht op de nota over Waarderen, Activeren en Afschrijven Activa. Zij krijgt hierop graag antwoord. Zij dringt aan op de nota met meer spoed te behandelen. Het leegtrekken van de Reserve Activa is maar één keer te doen – op is op. Voor de structurele dekking ziet zij dat het college de verhoging van de OZB aangrijpt. Inwoners moeten opnieuw het tekort aan inkomsten ophoesten, en niet over twee jaar maar direct in 2025. Zij refereert aan de 18 miljoen euro extra aan OZB inkomsten. Zij vraagt de wethouder of alle mogelijkheden onderzocht zijn om de OZB te verhogen. Nu het Rijk met 17 miljoen euro over de brug kwam, zo las zij in de Meicirculaire, vraagt zij of de raad een voorstel kan verwachten voor de herziening van die verhoging. Zij refereert aan bladzijde 56 van de Voorjaarsnota.

Of wordt de raad blij gemaakt met een dode mus? De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD nu spreekt over enkele euro's verhoging per maand. Hij had verwacht dat mevrouw Ramaker een inkijk zou geven in de tegenbegroting van de VVD op de Voorjaarsnota. Wat gaat de VVD wel doen om het gat te dichten? Mevrouw Ramaker (VVD) geeft voor de komende dagen enkele spoilers weg. Haar fractievoorzitter zal volgende week donderdag het scenario presenteren. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat in dit debat gekeken wordt naar het grote financiële plaatje. De VVD schrapt de OZB verhoging (18 miljoen euro). De extra inkomsten op het parkeren schrapt de VVD (25 miljoen euro). Hij zoekt dus iets dat optelt tot enkele miljoenen en geen kleine blokjes van enkele tonnen. Dat kan mevrouw Ramaker inbrengen in deze commissie. Hij is benieuwd waar mevrouw Ramaker mee komt.

Pagina 4 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

190

200

210

220

230

Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat de Voorjaarsnota integraal behandeld wordt; zij benadrukt niets te hebben gezegd over het schrappen van de OZB; zij heeft de wethouder gevraagd of alle mogelijkheden voor OZB zijn uitgezocht. De heer Van der Zweth (PvdA) bevestigt al gedurende dik anderhalf jaar uit te kijken naar de tegenbegroting van de VVD. Hij heeft begrepen en vraagt of het juist is dat de VVD de OZB-verhoging niet gaat terugdraaien. Hij vindt dat al een mooie inkijk in de tegenbegroting. Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe wat de spoilers inhouden. Die betreffen een aantal maatregelen zo dat de pijn te verzachten is bij de inwoners. Haar fractie gaat zeker na hoe de OZB is te verlagen. De ene maatregel is de bezuiniging op de ambtelijke organisatie. En de tweede is de verkoop te stoppen van de sociale huurwoningen. De heer Peters (D66) bereidde zich voor op dit debat op waar zijn fractie nog kans ziet om extra te bezuinigen. Het verbaast hem dat mevrouw Ramaker dat alleen wil bewaren voor andere commissies. Hij hoopt een sluitende lijst te kunnen ontvangen waarop de VVD wil bezuinigen zo dat zijn fractie er met een financiële blik naar kan kijken.

Mevrouw Ramaker (VVD) herhaalt dat de financiële strategie van haar fractie zekerheid is en een solide financiering en niet zomaar het opentrekken van een reserve omdat de gemeente met de rug tegen de muur staat om het tekort te dekken. De heer Peters (D66) merkt op dat ook landelijk voorgesteld wordt om te bezuinigen op de ambtelijke organisatie. Hij verwacht dat de VVD daar ook landelijk nog over terug moet komen. Hij vraagt een concretere richting. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat de organisatie enorm gegroeid is in de afgelopen jaren. Haar fractie denkt dat het verstandig is om ook het ambtelijk apparaat aan te passen wanneer bezuinigd wordt op de taken. De heer Peters (D66) vindt dit gemakkelijk klinken. Wanneer bezuinigd gaat worden kost dat mogelijk in het begin extra ambtelijke capaciteit; dan is het niet mogelijk om direct te bezuinigen, dan ligt het eerder in de rede om te investeren. Hij vraagt of mevrouw Ramaker dit ook zo ziet. Mevrouw Ramaker (VVD) begrijpt niet helemaal wat de heer Peters bedoelt. Met de Voorjaarsnota gaat een lijst van bezuinigingen mee. Daar hoort ook het wegstrepen van fte bij; dat lijkt haar logisch. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat deze Voorjaarsnota ook gevolgen heeft voor het ambtelijk apparaat. Hij kan de verbazing niet helemaal plaatsen. Hij is benieuwd naar de financiële invulling.

Hij vraagt de VVD iets meer inzicht te geven in het eerder toepassen van bezuinigingen en niet te wachten tot 2026. Mevrouw Ramaker (VVD) zet uiteen dat zij Inclusie en Diversiteit naar voren schuift. Bovendien is er een aantal andere voorstellen waarvan haar fractie zegt dat die ook per 1 januari 2025 kunnen ingaan. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat mevrouw Ramaker nu spreekt over de concrete bezuinigingsmaatregelen. Hij vraagt of zij wil ingaan op de hervormingsbezuiniging - zou die ook eerder kunnen ingaan? Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt bevestigend. Haar fractie is van mening dat de pijn niet alleen bij de inwoners neergelegd moet worden, maar de pijn van de bezuiniging moet ook bij het college liggen door allereerst de eigen ambities bij te stellen. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat de ambities van het college ook de ambities zijn ten bate van de inwoners. Hij vraagt of de VVD dat met hem oneens is. Pagina 5 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

240

250

260

270

280

Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt het daarmee oneens zijn. Haar fractie heeft ook nooit voor de ambities in het Coalitieakkoord gestemd. De heer Claassen (GroenLinks) vindt dat mevrouw Ramaker het met hem oneens kan zijn over of dit de juiste dingen zijn voor de inwoners; hij benadrukt dat het college aan beleid doet voor de inwoners en niet ten behoeve van zichzelf. Hij denkt met het college dat met de voorgestelde maatregelen het voorzieningenniveau in de stad beter te maken is ten bate van de inwoners. Hij vraagt of de VVD van mening is dat dat niet het geval is. Mevrouw Ramaker (VVD) hoort te pas en te onpas over ongelijk investeren voor gelijke kansen; wat haar betreft, wordt voor iedereen geïnvesteerd. Het stadsbestuur is er voor iedereen. Die ambitie ziet zij niet terug in dit Coalitieakkoord. De heer Claassen (GroenLinks) begrijpt hieruit dat mevrouw Ramaker van mening is dat de ambitie alleen voor de inwoners is wanneer die tegemoet komt aan alle inwoners en in gelijke mate en als de ambitie betekent iets te doen voor de inwoners die het het hardst nodig hebben, vindt zij dat niet voor de inwoners van deze stad. Die horen dan niet bij de inwoners van deze stad volgens de VVD.

Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat GroenLinks sprak over het voorzieningenniveau; dan vindt de VVD dat dat voorzieningenniveau op peil moet zijn waardoor iedereen in Utrecht daarvan gebruik kan maken. Zij noemt de zwembaden in dit geval. Wanneer daarop goed geïnvesteerd gaat worden, zou haar fractie daarmee heel blij zijn. De voorzitter geeft heer Peters de gelegenheid nog een interruptie te plaatsen op de ambitie van het college. De heer Peters (D66) legt de vraag voor hoe 2,6 miljoen euro op betrouwbare overheid, 5,3 miljoen op een levendige en gezonde stad, 1,2 miljoen op kansrijk opgroeien, et cetera. Hoe kunnen al die bezuinigingen niet raken aan de ambitie van dit college? Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt dat het dan gaat om de periode vanaf 2026. De heer Şimşek (DENK) stipt ongelijk investeren voor gelijke kansen aan; hij gaat ervan uit op heel veel punten te verschillen met de VVD. Hij vraagt of de VVD het ermee eens is dat dit college en deze coalitie het concept van ongelijk investeren voor gelijke kansen onderuithaalt door betaald parkeren in de hele stad in te voeren en dat daarmee de middeninkomens worden getroffen. Hij vraagt of de VVD het daarmee eens is. Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt bevestigend. Het wordt haar fractie regelmatig voor de voeten geworpen dat de hogere inkomens de OZB-verhoging wel kunnen dragen.

Zij ziet dat de middeninkomens er wel door geraakt worden; dan gaat het om mensen die net kunnen rondkomen en hun hypotheek kunnen betalen of hun huur, drie kinderen naar school kunnen brengen, maar heel erg goed moeten letten op of ze nog op vakantie kunnen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) legt de vraag voor of de VVD de grootte van de opgaven wel goed ziet en dat daarmee het college er niet aan ontkomt om aan alle mogelijke knoppen te draaien en dat dat nu wordt voorgesteld. Mevrouw Ramaker (VVD) ziet dat ook. De insteek van haar fractie zou anders zijn. Haar fractie heeft andere ambities en zou andere keuzes maken. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) begrijpt dan wel dat meerdere leden van de commissie de oproep doen richting de VVD welke andere keuzes expliciet op tafel te leggen. Wanneer de VVD dat nu niet doet, verneemt hij die wel in de komende dagen. Pagina 6 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

290

300

310

320

330

Mevrouw Ramaker (VVD) vervolgt haar inbreng in haar termijn in de hoop daarmee ook de heer Van der Graaf tegemoet te komen. De andere maatregel is de inzet op indexering op de nullijn; daarbij voelen ook de gesubsidieerde instanties de pijn. De VVD is van mening dat die maatregel wel genomen moet worden. Zij vervolgt met het reëel begroten van investeringen. De VVD is opgelucht dat eindelijk het inzicht is gekomen dat reëel ramen verstandiger is dan planningsoptimisme en dat dat daarmee structureel enkele miljoenen kan opleveren. De VVD is van mening dat doorgepakt moet worden op transparantie van de maatregelen in de Voorjaarsnota in de Berap. Het was voor de VVD-fractie veel puzzelwerk. Zij verzoekt de wethouder in de Voorjaarsnota meer met tabellen te werken in plaats van met zoveel beschrijvingen. In tabellen is het mogelijk om in één oogopslag te zien wat de bedoeling is. Zij vindt met de 2,4 miljoen als dekking bij Beschermd Wonen de bijbehorende tabel vrij lastig te lezen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt het betoog van de VVD als grootste oppositiepartij erg armoedig. Hij hoort de VVD zeggen dat het goed is dat er een nullijn komt voor alle partijen. Hij vraagt of de VVD bedoelt dat alle sociale partners strak op nul moeten zitten in de komende paar jaar zonder een indexering, terwijl de indexering afgelopen twee jaar 2 x 7/8% was.

Dat zou een nog veel grotere bezuiniging zijn dan wat het college voorstelt. Hij vraagt wat de VVD bedoelt met het vasthouden van de nullijn. Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe dat de VVD bedoelt dat geen indexering wordt toegepast op een subsidie. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de VVD enig benul heeft van wat dat betekent voor alle sociale partners in de stad. Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt bevestigend. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat dat betekent dat 15-20% bezuinigd wordt op alles wat hier plaatsvindt. Hij vraagt of de VVD de moeite wil nemen om na te gaan of sommige subsidies hiervan uitgesloten moeten worden. Dat zou zijns inziens een beetje een sociaal gezicht geven aan de VVD. Mevrouw Ramaker (VVD) wil sport hiervan uitzonderen. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn. Doorpakken inplaats van doorschuiven vraagt om het maken van keuzes en het laten drukken van de rekening op dezelfde schouders als bij de OZB en betaald parkeren. Ook deze schouders raken eens overbelast. Daarom roept zij het college op zelf ook de broekriem aan te trekken. De heer Peters (D66) vraagt nadere uitleg op het aantrekken van de broekriem door het college. Mevrouw Ramaker (VVD) is van mening dat dit college ook kan bezuinigen inplaats van het volgende college in 2026. De heer Peters (D66) begrijpt dat daarmee de herhaling op de loer ligt.

Hij had een iets beleidsrijker betoog verwacht van de VVD. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat zijn vraag gesteld is door D66. De heer Claassen (GroenLinks) vindt dat het slechte nieuws uit Den Haag kwam, met dank aan het Kabinet. Utrecht staat er samen met andere gemeenten slecht voor en zij moet daar iets mee. Hij merkt op dat bezuinigen onvermijdelijk is. Daarmee moet het gemeentebestuur het doen. Het Utrechtse bestuur was op de goede weg met zijn prioriteiten. Dat gaat tot zijn spijt niet meer op de manier en in het tempo die waren ingezet. Dat is vooral Pagina 7 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

340

350

360

370

380

pijnlijk voor de stad. Als het aan GroenLinks ligt, wordt op de stad niet meer bezuinigd dan nodig is en ook niet eerder. Mevrouw Ramaker (VVD) brengt de 17 miljoen euro in, afkomstig van het Rijk die zij heeft ingebracht in het debat. Dus het tekort is kleiner. Zij gaat er vanuit dat GroenLinks daar blij mee is. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt of de VVD daarmee zegt dat het college alle bezuinigingen kan laten zitten omdat die daarmee zijn opgelost. Zo ziet hij dat nog niet. Hij ziet dat het Rijk het ravijnjaar een jaar naar voren heeft gehaald door eerder eenmalig geld weg te halen. Hij vraagt of om die reden minder bezuinigd hoeft te worden. In zijn beleving niet. Mevrouw Ramaker (VVD) refereert aan haar bijdrage. Zij vindt dat de collegepartijen wel erg veel afschuiven op het Rijk. Zij herhaalt haar inbreng in haar termijn. Bovendien benadrukt zij dat het totale tekort niet volledig te wijten is aan de inkomsten uit het Gemeentefonds; dat betreft slechts 30%. Volgens haar kan GroenLinks breder denken dan alleen richting het Rijk. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat zijn fractie met alle liefde bereid is breder te denken. Wanneer breder denken betekent dat 70% van wat nu bezuinigd moet worden, het gevolg is van het beleid van dit college, overvraagt de VVD hem grotelijks.

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat heer Claassen zegt niet meer en niet eerder te willen bezuinigen dan nodig is. Wat hem betreft is daar kritisch naar te kijken. Die Activa Reserve wordt nu in twee jaar helemaal leeg gehaald terwijl het op langere termijn ook geld kost. Over de hervormingsbezuinigingen die pas door de volgende colleges moeten worden gedaan, is ook te zeggen dat dit college zijn verantwoordelijkheid neemt en dat daarmee nog enige ruimte is op de langere termijn. De heer Claassen (GroenLinks) antwoordt dat zijn fractie het pakket steunt waarmee gezegd is dat nu gedaan wordt wat gedaan moet worden, en tegelijkertijd de tijd genomen wordt om zorgvuldig te bezuinigen op een manier die zo weinig mogelijk pijn doet; dat zijn hervormingsbezuinigingen. GroenLinks zou het niet te verteren vinden wanneer Utrecht over de 100 miljoen euro in de pot laat zitten waarvan gezegd wordt dat het niet nodig is en in plaats daarvan te gaan bezuinigen. Bezuinigen is voor zijn fractie geen sport. Bezuinigen is voor zijn fractie een uiterste keuze. Wanneer de bezuiniging nog niet nodig is, maakt zijn fractie die keuze niet. Wanneer het nodig is om even te investeren om daarna slim te bezuinigen, steunt zijn fractie dat van harte.

Zijn fractie zou het onaanvaardbaar vinden naar de stad om dit geld in de pot te laten zitten voor het geval dat terwijl bekend is dat het ravijnjaar voor de deur staat. De heer Van Steeg (CDA) vindt dit een onjuiste voorstelling van zaken; geld in de pot laten zitten terwijl het niet nodig is. Die reserve is ergens voor bestemd en die gaat het college nu op een andere manier oplossen. Die wordt nu benut om de bezuiniging op de lange termijn te zetten. GroenLinks zou daarover nog kritische vragen kunnen stellen richting het college. De heer Claassen (GroenLinks) heeft op een andere plek de kritische vragen gesteld aan de accountant. De accountant wees zijn fractie er op dat de gemeente zichzelf arm rekent. Wanneer de heer Van Steeg accountant is en in staat om de accountant te overrulen, zal hij moeten komen met een argument die hij nog niet eerder heeft gehoord. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt de accountant te kunnen overrulen, en dat de heer Claassen dat ook kan. Hij bevestigt dat de argumenten er zijn. Het gemeentePagina 8 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

390

400

410

420

430

bestuur komt nu op een riskante positie, bijvoorbeeld als het gaat om solvabiliteit. De hele reserve wordt leeggehaald om de bezuinigingen maar uit te stellen. Daarin zijn andere keuzes te maken. Dan is het gemakkelijk te zeggen dat dit de manier is waarop de fractie het ook zou doen. De heer Claassen (GroenLinks) ontkent dat hij het gemakkelijk vindt; onder de streep rest nog een serie buitengewoon pijnlijke bezuinigingen. Hij herhaalt zijn argumenten. In zijn ogen is de handelwijze van het college buitengewoon verstandig. Hij kijkt ook uit naar het verder doornemen van de reserves. Reserves worden alleen aangehouden wanneer wordt aangenomen dat ze nodig zijn. Hij vervolgt zijn inbreng met te bevestigen dat hij ziet dat het pakket pijn doet maar in de ogen van GroenLinks in grote lijnen verantwoord is. Op een aantal punten niet. Hij zal daarop ingaan. Hij vindt het hoopgevend dat de gemeenten samen teruggeefgesprekken gaan voeren met het Rijk; hij heeft daarvan geen hele hoge verwachtingen. Mogelijk kunnen de gesprekken iets opleveren. Meer is te verwachten van de Nederlandse economie. De Nederlandse bank verwacht in zijn voorjaarsraming een zachte landing en weer een verdere groei in 2025/2026. Op de huizenmarkt is overbieden al weer standaard. Ook dat geeft hoop voor de stedelijke ontwikkeling. Dat geeft ook hoop voor de grondexploitaties.

Dat is de achtergrond waar vanuit zijn fractie gematigd positief kijkt naar deze Voorjaarsnota. Zijn fractie is positief over het beeld dat het college goed heeft gekeken naar de knoppen waaraan te draaien is en dat het college heeft besloten ze allemaal te benutten. Hij uit zijn waardering daarvoor. De heer Dijkstra (EenUtrecht) hoort GroenLinks zeggen dat de fractie over het algemeen waardering heeft voor de nota; dat die er goed uitziet. Aan de andere kant kan hij zich voorstellen dat GroenLinks ongelooflijk in zijn maag zit met wat hier gebeurt. Hij vraagt of GroenLinks ook ziet dat in deze Voorjaarsnota vier keer meer wordt bezuinigd op Sociaal dan op ruimtelijk- en fysiek onderhoud. Hij vraagt hoe GroenLinks het leest. De heer Claassen (GroenLinks) ziet dat al eerder is ingezet op een bezuiniging op het Sociaal Domein. Zijn fractie ziet ook door forse bezuinigingen op de Investeringsagenda, het bestuur vooral het fysieke domein raakt en heel bijzonder op de punten mobiliteit en groen. Die zijn voor GroenLinks uiterst pijnlijk; in die zin ligt er een nota voor die voor die zijn fractie op een aantal punten heel pijnlijk vindt. Zijn fractie beschouwt dit tegen de achtergrond van een financieel beeld waarvan zijn fractie zegt dat het aanvaardbaar is, inclusief de lastenverhoging die er in zit. Al met al staat de gemeente er op een hele aanvaardbare manier voor.

Zijn fractie vindt het een verantwoord pakket. Dat neemt niet weg dat het bestuur wel iets moet doen. Hij benadrukt de pijn in de ogen van zijn fractie. De heer Dijkstra (EenUtrecht) begrijpt dit niet. Hij heeft opgeteld: 32 miljoen wordt bezuinigd op Sociaal, 4 miljoen op Duurzaamheid en Groen, en slechts 9 miljoen (inclusief alle bereikbaarheidbezuinigingen) op Mobiliteit, Ruimte, Onderhoud - alles in de fysieke wereld. Dat betekent exact vier keer zoveel op sociaal dan op ruimtelijk. Het gaat daarbij om omzetten die vergelijkbaar zijn. Hij legt daarom de vraag voor aan GroenLinks hoe het kan zijn dat de fractie tevreden is met dit pakket waarin aan de sociale kant vier keer meer wordt bezuinigd en waar de nood zo hoog is. Hij vraagt of GroenLinks het gevoel heeft dat het college zijn best heeft gedaan om Sociaal te ontzien en meer is gaan zoeken in de ruimtelijke kant. Hij ziet dat niet.

Pagina 9 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

440

450

460

470

De heer Claassen (GroenLinks) noemt de door de gezamenlijke fracties waaronder GroenLinks opgevraagde lijst met de Utrechtse alternatieve bezuinigingen; daar naar kijkend heeft GroenLinks de indruk dat het college een aantal pijnlijke bezuinigingen niet heeft doorgevoerd en een flink aantal pijnlijke bezuinigingen wel. Als andere fracties zeggen nog een aantal interessante alternatieven te hebben waar zij GroenLinks graag achter willen krijgen, verneemt hij die graag, of zijn collega's in de vakcommissies horen dat graag. De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt GroenLinks de alternatieven in het vooruitzicht; GroenLinks heeft die vanmiddag van zijn fractie ontvangen. Dit betreft amendementen met een complete tegenbegroting. Dat alternatief ligt er. Hij is heel benieuwd hoe GroenLinks daarop zal reageren. Hij stelt vast dat GroenLinks geen antwoord geeft op de door hem gestelde vraag. Ook op de UBA-lijst, waar naar verwezen wordt, waren inderdaad meer mobiliteitsopties, 9 miljoen. Momenteel wordt voor 3 miljoen daarop bezuinigd. Het grote gros stond in Sociaal. Ook in de lijst was Sociaal dominant. Hij herhaalt zijn vraag richting GroenLinks. De heer Claassen (GroenLinks) zal de mail met veel interesse lezen en met zijn fractie bespreken.

De heer Şimşek (DENK) vraagt hoe GroenLinks uitlegt aan zijn kiezers dat het uitgangspunt ongelijk investeren voor gelijke kansen overeind staat, terwijl het college de Inclusieaanpak gaat afbouwen. Hij vraagt waarom het college hierop nu gaat bezuinigen. De heer Claassen (GroenLinks) ziet dat dit college heeft gezegd de Inclusieaanpak ondertussen op alle plekken in de organisatie een onderdeel zijn van het reguliere beleid; zijn fractie hoopt dat dat daadwerkelijk iets gaat opleveren. Tegelijkertijd ziet GroenLinks ook dat met de hervormingsbezuinigingen een poging wordt gedaan om daarin scherp te blijven. Zijn fractie hoopt van harte dat dat ook succesvol is; want GroenLinks is van mening dat er echt iets moet op Inclusie. Maar GroenLinks vindt ook dat er iets moet om ervoor te zorgen dat Utrecht uitkomt op een sluitende begroting. De heer Şimşek (DENK) schetst de teneur in de samenleving en in de ambtelijke organisatie. In de huidige situatie vindt hij het belangrijk dat de gemeente extra gaat inzetten om discriminatie te blijven aanpakken om ervoor te zorgen dat Utrecht echt een stad blijft van iedereen; wanneer het gaat om een sluitende begroting, zijn er talloze mogelijkheden om daartoe te komen. Wat hem betreft zou er kritisch gekeken moeten worden naar cultuursubsidies. Daaraan wordt zo ongeveer 50 miljoen euro per jaar besteed.

Hoe legt GroenLinks uit aan kwetsbare groepen in de stad, aan minderheden die nu een Kabinet zien die niet veel op heeft met hun rechten, dat juist op hun bescherming wordt bezuinigd. Hij vraagt uitleg van GroenLinks. De heer Claassen (GroenLinks) is het eens met de heer Şimşek dat gekeken moet worden naar cultuursubsidies. Hij is van plan op dat punt in de vakcommissie voorstellen te doen. Dan gaat het om inspanningen die zijn fractie met plezier zal uitleggen aan de achterban. Zijn fractie is het niet eens met DENK dat met het invoeren van betaald parkeren in de hele stad iets verkeerd gedaan wordt op het gebied van inclusie. Hij ziet niet hoe DENK die verbinding zo hard legt. Het betaald parkeren raakt vooral de mensen die een auto hebben. De mensen die geen auto hebben worden hierdoor het minst geraakt. De heer Şimşek (DENK) licht toe dat over betaald parkeren van alles gezegd kan worden. Hij sprak over het opheffen van parkeerplaatsen. Dat kost veel geld. Pagina 10 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

480

490

500

510

520

Daarvan zegt het college daarmee niet te gaan stoppen. Hij spreekt over het krijgen van een sluitende begroting. Hij spreekt over het stellen van prioriteiten. GroenLinks spreekt over het aanpakken van discriminatie en racisme terwijl dit college als eerste bezuinigt op de inclusieaanpak. Dat zegt voor hem veel over de prioriteiten die GroenLinks en het college stellen. De heer Claassen (GroenLinks) brengt in herinnering dat zijn fractie het college aanspoorde om mystery guests in te zetten en harde instrumenten bij VTH om iets te doen aan discriminatie. Hij begrijpt de relatie tussen parkeren en inclusie niet. Waar het beeld zou kunnen ontstaan dat GroenLinks staat te juichen bij deze bezuinigingen, is dat op een aantal punten echt niet het geval. In het grote pakket zit een aantal maatregelen dat zijn fractie heel erg pijn doet. Zijn fractie zal er op terugkomen in de vakcommissies, maar hij wil ze hier markeren. Velen worden geraakt door de bezuinigingen op de amateurkunst. De culturele basis van de stad komt daardoor onder druk te staan. Zijn fractie zal concrete voorstellen doen in de vakcommissie ter vermindering van deze bezuiniging. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of GroenLinks al een tipje van de sluier kan oplichten over hoe de fractie dat wil dekken. De heer Claassen (GroenLinks) zal daar op ingaan in de commissie.

Zijn fractie denkt op termijn aan het besparen op de grote drie. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat binnen Utrecht Marketing geld weggehaald wordt bij cultuurparticipatie en niet bij toerismebevordering. Hij vraagt of hij GroenLinks kan verleiden tot het ongedaan maken van die bezuiniging. De heer Claassen (GroenLinks) houdt een poging voor mogelijk in de vakcommissie. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Ook de mensen in de bijzondere bijstand zullen getroffen worden. Wat hem betreft heeft het gemeentebestuur een taak om voor deze mensen op te komen. De heer Peters (D66) vraagt of GroenLinks bereid is om met zijn fractie te kijken hoe de middelen die in de bijzondere bijstand worden gezocht efficiënter zijn uit te geven. En hoe ervoor te zorgen is dat niet alles helemaal nieuw hoeft te zijn; hoe is het bedrag terug te schroeven en het geld efficiënter uit te geven? De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat wanneer het beginbeeld is als gaat het om een luxe bedrag in de bijzondere bijstand waarmee mensen royaal kunnen uitkomen, hij dat bestrijdt vanuit eigen ervaringen met een persoon die moest leven van de bijzondere bijstand. Dit wordt een ingewikkelde discussie. Hij zal zijn collega's hierop briefen.

De heer Peters (D66) voegt hieraan toe dat in deze stad meerdere doelstellingen zijn, onder andere ook circulaire; hij legt de vraag voor waarom een inwoner in Utrecht altijd een nieuw bed moet kopen. Zou ook een tweedehands bed tot de mogelijkheden kunnen behoren? Zou het wellicht veel meer gefocust moeten worden op circulaire economie wanneer de overheid die onderschrijft? De heer Claassen (GroenLinks) bevestigt dat het grootste deel van de spullen om een huis in te richten tweedehands gekocht moeten worden van de bijzondere bijstand. Dan gaat het om tweedehands vloerbedekking, vermaakte gordijnen, een bank die van derden afkomstig is, een kooktoestel uit het netwerk. Zijn fractie denkt niet dat de bijzondere bijstand zo ruim is. De heer Peters (D66) hoort zijns inziens bij de heer Claassen wel een opening om na te gaan hoe strategisch samen te werken is met stichtingen zoals kringloopbedrijven, en tweedehands koelkasten die energiezuinig zijn en witgoed om na te gaan

Pagina 11 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

530

540

550

560

570

hoe dat extra te faciliteren is als gemeente zo dat deze goederen niet blijven staan in de winkel, maar dat ze zoveel mogelijk een plek krijgt in de stad. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat heer Peters GroenLinks aan zijn zijde krijgt wanneer de vraag gesteld wordt hoe de gemeente Utrecht kan faciliteren dat spullen niet bij kringloopwinkels blijven staan maar hun plek krijgen in de stad. Hij merkt op dat heer Peters voorbijgaat aan de mensen die het de bijstand moeten doen wanneer zij uit tijdelijke opvang komen en zich gaan huisvesten; die zoeken al lang naar tweedehands spullen, die kopen al lang in de tweedehands kledingwinkel, die kopen al lang bij de kringloop. GroenLinks staat open voor een gesprek hierover. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of GroenLinks het bedrag helemaal wil terugdraaien; hij vraagt wat GroenLinks hierbij gaat voorstellen. De heer Claassen (GroenLinks) kijkt naar in welke mate er een alternatieve dekking te vinden is. Wanneer GroenLinks het bedrag kan terugdraaien naar 0, dan heeft dat absoluut de voorkeur van zijn fractie. Hij merkt op dat minder bomen geplant gaan worden; die zijn voor zijn fractie een punt van zorg. Zijn streven is het planten van de bomen gelijk op te laten gaan met groei van de stad. Zijn fractie vindt de bezuiniging op het Initiatievenfonds ongewenst.

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat zijn partij al jarenlang roept dat het aanplanten van bomen niet goed genoeg gaat, dat het kappen van bomen veel te snel gaat. Hij merkt op dat er niets nieuws staat in het Rekenkamerrapport; al veel langer is bekend dat het aantal vierkante meters groen per huishouden volstrekt achterblijft. Hij gaat ervan uit dat heer Claassen dat ook van mening is. De heer Claassen (GroenLinks) brengt in herinnering dat toen GroenLinks in het college kwam de fractie met succes heeft aangedrongen op een flinke verhoging van de ambitie op groen. Het doet zijn fractie pijn dat zij daarmee niet verder kan. Hij gaat ervan uit dat de Partij voor de Dieren het met hem eens is dat bij aanvang van deze coalitie een stevige verhoging van de ambitie is gekregen op groen. De ambitie is destijds verhoogd. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat dit groene borden zijn en dat GroenLinks vooral grijs beleid toont door steeds maar weer bouwplannen goed te keuren waarin heel veel bomen gekapt worden. Hij vindt dat GroenLinks aan het greenwashen is. De heer Claassen (GroenLinks) vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op de hervormingsbezuinigingen. Zijn fractie heeft begrip voor deze bezuinigingen. Zijn fractie hoopt ook dat dat daadwerkelijk iets gaat opleveren.

Hij ziet dat het college de tijd neemt en vindt het ook terecht om goed na te gaan hoe beter en slimmer is te werken. Zijn fractie zal kritisch kijken naar het resultaat; onder de streep eindigt een aantal van deze verhalen toch weer met inhoudelijke pijn. De Utrechtse plus bekijken klinkt als “minder gaan doen”. De servicenormen verlagen, klinkt als minder gaan doen. Dat raakt de inwoners. De verdiencapaciteit van het vastgoed verhogen, klinkt als huurverhogingen voor instellingen. GroenLinks kijkt straks naar wie wordt getroffen en hoopt dat het [verzachten ervan] lukt in het vinden van slimmer en beter werken. Mevrouw Ramaker (VVD) hoorde tussen de bomen door het Initiatievenfonds. Zij vraagt of dat klopt. De heer Claassen (GroenLinks) antwoordt bevestigend. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt naar het voorstel van GroenLinks. Pagina 12 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

580

590

600

610

620

De heer Claassen (GroenLinks) deelt mee dat zijn fractie dat gedefinieerd zal toelichten in de commissie VBF. De heer Peters (D66) gaat in op de hervormingsbezuinigingen; het gemeentebestuur moet ergens nog 25 miljoen euro gaan vinden. Zijn fractie hoopt dat bedrag te vinden bij de hervormingsbezuinigingen. Net zoals alle andere maatregelen in deze Voorjaarsnota zal dat pijn doen. Hij hoort GroenLinks zeggen dat de fractie hoopt dat het geen pijn doet en er heel scherp op te zullen zijn dat het geen pijn doet. Hij vindt dat een wassen neus voorhouden. De heer Claassen (GroenLinks) antwoordt dat wanneer zijn fractie zou denken dat het niet kan, zij dat nu zou zeggen. Het college kondigt zelf aan dat het op een aantal punten kan cumuleren in zaken die de bewoners van de stad treffen. Zijn fractie zal dit kritisch positief tegemoet treden. Hiermee rondt hij zijn inbreng af. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er structurele bezuiniging van 93 miljoen euro zit in de Voorjaarsnota. Dat is een enorm bedrag en pijnlijk. Slechts een beperkt deel komt door een onjuiste berekening. Hij ziet niet welke daadwerkelijke keuzes gemaakt worden; hij ziet dat er een grove kaasschaaf over alle programma’s gaat. Overal wordt iets afgehaald. Op drie speerpunten wordt niet bezuinigd. Dat is voor zijn fractie niet erg herkenbaar.

Daarnaast is zijn fractie van mening dat teveel op het bordje gelegd wordt van de volgende coalitie. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat ook gekeken moet worden naar de lasten. Het bestuur moet ook hervormingen doorvoeren, moet ook kijken naar de reserves en daarnaast moet worden bezuinigd. Dat toont toch ook een keuze hoe dat op te lossen en niet grofweg alles te bezuinigen. De heer Van Steeg (CDA) ziet dat onvoldoende. Gezegd wordt dat geprobeerd wordt om drie thema's niet te laten raken. Voor het overige gaat het om de 10 programma's en wordt daarin grof gehakt. Het geld wordt op allerlei manieren bij elkaar gebracht. Hij ziet hierin niet bepaald een visie voor de stad die hem overtuigt. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het als fractie heel goed dat er niet alleen naar bezuinigingen wordt gekeken; dat is een keuze en geen kaasschaaf. Het lijkt erop alsof de heer Van Steeg ervoor zou zijn om enkele programma's in hun geheel op te doeken. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt dat niet te hebben gezegd. Hij pleit voor een coherent verhaal. Dat mist hij in de Voorjaarsnota. Het lijkt erop alsof alle programma's een deel moesten ophoesten. Dat overtuigt hem niet. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat de heer Dijkstra dan een stuk meer gelijk heeft dan de heer Van Steeg; de opgave is zo groot dat het in al deze programma’s moet.

Wanneer hij de heer Van Steeg zou volgen, worden volledige programma’s opgedoekt. Dat mag wettelijk niet eens. Hij verwacht dan de tegenbegroting te krijgen van het CDA op deze gigantische opgave. De heer Van Steeg (CDA) heeft al vaker een tegenbegroting gemaakt. De voorstellen van het CDA zijn bekend. Zijn fractie zal zeker alternatieve voorstellen doen. Het is nog niet zeker of dat zal leiden tot een volledige tegenbegroting. De heer Peters (D66) merkt op dat het bij de tegenbegroting nooit ging over meer dan 90 miljoen aan maatregelen. Welke sterke coherente keuzes zou het CDA dan maken om aan die 90 miljoen euro structureel te komen? De heer Van Steeg (CDA) hoorde de heer Claassen een aantal voorstellen doen die hij interessant vindt. Hij pleit ook voor een begroting die op orde is, bijvoorbeeld ook Pagina 13 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

630

640

650

660

670

door als coalitie de pijn zelf te nemen en een aantal bezuinigingen naar voren te halen, een aantal hervormingen en een aantal bezuinigingen op het ambtenarenapparaat iets eerder te doen. Die mogelijkheden zijn er wat zijn fractie betreft. De heer Peters (D66) merkt op dat de bezuinigingen op het ambtenarenapparaat in de Voorjaarsnota staan. Hij vraagt naar de grote klappers van het CDA om op die 90 miljoen uit te komen. De heer Van Steeg (CDA) herhaalt dat zijn voorstellen bekend zijn. Dat de heer Peters zegt dat deze voorstellen in de Voorjaarsnota staan, maakt voor hem duidelijk dat hij toegeeft dat dit moet en dat het kan. Hij denkt dat daarin ruimte is en dat dit niet te ver naar achteren geschoven moet worden om het niet op het bordje te leggen van de volgende coalitie. Wat hem betreft is er nog geld te halen bij de verkoop van de sociale huur, bij mobiliteitprojecten, hij ziet ruimte in de RSU. Een aantal bezuinigingen is naar voren te halen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) hoort het CDA zeggen dat er visie ontbreekt. Tegelijkertijd hoort hij het CDA zeggen dat er verantwoordelijkheid genomen moet worden en dat er een gedegen begroting wordt neergelegd. Hij vindt dat dat precies is wat hier gebeurt. Het college neemt verantwoordelijkheid met de presentatie van een sluitende begroting in een periode waarin dat ongelooflijk ingewikkeld is.

Hij somt een aantal bezuinigingen op die drukken op de eigen ambities van dit college. Zijn vraag is of de heer Van Steeg het met hem eens is dat deze Voorjaarsnota barst van visie en precies doet waarom het CDA vraagt: het nemen van verantwoordelijkheid en het neerleggen van een sluitende begroting. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat die sluitende begroting er is. Hij ziet ook vijf partijen die allemaal een verschillende richting opgaan en die niet precies een hele duidelijke richting voor de stad aanwijzen. Daarom gaat het hem meer, zeker wanneer de bezuiniging zo groot is. Die scherpere keuzes worden niet gemaakt. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat het CDA vraagt om scherpere keuzes. Hij vraagt of het CDA ziet dat deze coalitie en dit college in opdracht van deze raad juist een lijn hebben ingezet en boven de Voorjaarsnota heeft gezegd koers te zullen houden. De raad heeft niet aan dit college gevraagd een andere lijn te kiezen. Zijn fractie zal dat ook niet vragen. Wanneer het CDA vindt dat er een andere lijn moet komen, vraagt hij het CDA die lijn dan aan te geven. Waar haalt het stadsbestuur die 90 miljoen euro vandaan? Wat is dan de visie waardoor de kaasschaaf niet nodig is in de termen van het CDA? De heer Van Steeg (CDA) heeft dat volgens hem zojuist proberen uit te leggen. Hij heeft enkele zaken genoemd.

In de komende weken zal de raad daarover meer horen. Hij ziet dat de visie vooral gaat om het halen van die 93 miljoen euro. Op zich vindt hij dat prima. Er zijn grote verschillen in de raad. Dan wordt er pragmatisch gekeken waar geld te halen is. Hij gaat ervan uit dat ook de heer Claassen niet met droge ogen kan zeggen dat hieronder een visie ligt. De heer Claassen (GroenLinks) merkt op dat het voortzetten wat gezamenlijk gedaan is omdat er wensen zijn met betrekking tot de stad, zoals eerlijker en duurzamer, zijns inziens het uitdragen en feitelijk vormgeven van visie is met een zware financiële tegenwind. Het zou een breuk zijn met de visie wanneer het college zou zeggen een domein volledig te gaan stoppen; deze coalitie zou daaraan geen steun geven. De heer Van Steeg (CDA) schetst de moeilijk te maken keuzes met het noemen van de verschillende visies in de raad. Hij bestrijdt dat hieronder een duidelijke visie ligt.

Pagina 14 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

680

690

700

710

720

Er wordt heel hard gehakt in alle programma's. De coalitie blijft bij elkaar en dat is een resultaat, maar hij vindt dat beperkt. De heer Claassen (GroenLinks) stelt vast dat over wat visie is van mening is te verschillen. De heer Van Steeg (CDA) is ervan overtuigd dat dat ook het geval is binnen de coalitie. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Resumerend stelt hij vast dat teveel op het bordje komt van de volgende coalitie. Eerder heeft zijn fractie daarover voorstellen gedaan. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt wat het CDA en de VVD als eerste gaan doen wanneer zij samen in een coalitie komen. Waar kunnen partijen elkaar vinden? De heer Van Steeg (CDA) herhaalt dat de voorstellen van zijn partij bekend zijn. Wanneer zij een aantal hervormingen bezuinigingen eerder kunnen doen, de OZB is lastig; die lastenverhoging vindt ook zijn partij onwenselijk. Daar zit ruimte. Hij kan zich in grote lijnen aansluiten bij de dingen die gezegd zijn door de VVD. Mogelijk zien de bedragen er anders uit. Het gaat hem om de richtingen. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of het CDA het met de VVD eens is dat de coalitie er voor alle inwoners is, dat de veiligheid, de economie, de mobiliteit, betaalbaar wonen er zijn voor alle inwoners; wat haar betreft moet gestopt worden met het doorslaan in ongelijk investeren voor gelijke kansen.

De heer Van Steeg (CDA) kan dat niet oneens zijn met het eerste deel van haar inbreng. Op het vlak van ongelijk investeren voor gelijke kansen zijn er problemen in de stad die daarmee getackeld worden. Hij noemt de scholen, kwetsbare wijken, het vertrouwen dat er is in de overheid. Daarom heeft zijn fractie voor die nota gestemd twee jaar geleden; het is belangrijk dat er iets gebeurt. Als het zo breed blijft zoals met deze coalitie zonder duidelijk te maken wat ongelijk investeren voor gelijke kansen betekent, moet ermee gestopt worden wat hem betreft. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op hoe deze Voorjaarsnota tot stand is gekomen. Zijn fractie heeft moeite met de algemene dekkingsreserve. De nota van de VNG is bekend. Hij heeft anderhalf jaar geleden een motie ingediend Zicht op Reserves. Daarbij werd gezegd dat het niet nodig was omdat er al inzicht was in de reserves. Dan krijgt de raad een Voorjaarsnota waarin op deze manier wordt omgegaan met de reserves. Hoe kan het dat die stap is gezet; waarom is de raad niet op een andere manier meegenomen om deze keuzes te maken? Past dit bij hoe de raad keuzes maakt bij dit soort fundamentele 93 miljoen euro? Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt hoe het CDA anders had willen omgaan met de reserves.

De heer Van Steeg (CDA) verwijst naar zijn motie van anderhalf jaar geleden. De Rekenkamer had eerder gezegd goed te gaan kijken naar de reserves omdat die op andere manieren te gebruiken zijn. Waarbij de vraag werd gesteld of de juiste definities nog wel gehanteerd werden voor de reserves. Dat vindt nu plaats. Dan is het zeer onverwacht dat dit op deze manier gebeurt zonder de raad daarin mee te nemen. Dat vindt hij kwalijk. De heer Dijkstra (EenUtrecht) begrijpt dat proces helemaal; nu kan er eens iets met de Reserves; dat was ook voor hem een grote verwondering. Hij vraagt hoe het CDA inhoudelijk anders zou willen omgaan met Reserves dan het college nu voorstelt. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat met wat er nu gebeurt de hele Activa Reserve leeg wordt gehaald en het bestuur daarmee op een kwetsbaar punt terecht komt. Daarmee zullen op de langere termijn kapitaallasten ingeboekt worden. Het is Pagina 15 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

730

740

750

760

770

niet gratis. Hiermee moet prudent omgegaan worden. Nu wordt gezegd dat er een mogelijkheid is die helemaal te gebruiken om de pijn verder naar achteren te duwen. Zijn vraag is of dat (a) wenselijk is en (b) of dat procedureel goed is gegaan. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de heer Van Steeg de 38,5 miljoen bestemmingsreserve had willen benutten. Dat helemaal niet benutten lijkt hem ook niet een optie voor het CDA. De heer Van Steeg (CDA) vraagt de wethouder of daar nog mogelijkheden zijn. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het verwonderlijk dat de heer Van Steeg het verwonderlijk vindt dat wanneer hij anderhalf jaar geleden een motie over iets indient, dat dat nu gevolgen heeft – hij stelt dat dit zo werkt. Hij vraagt of de heer Van Steeg het moeilijk uit te leggen vindt dat wanneer dit over een paar maanden zou komen, de gemeente nu gigantisch had moeten bezuinigen voor 2024 om in september na de zomervakantie te vernemen dat de raad ook honderd miljoen had kunnen laten vrijvallen; dan was dat toch ingewikkeld geweest om uit te leggen? De heer Van Steeg (CDA) valt van verbazing van zijn stoel. Hij hoopt dat de heer Van der Zweth aan dezelfde kant staat als hij; dan moet de raad toch goed geïnformeerd worden wanneer er zoveel gesleuteld wordt in de reserves.

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat de hele omschrijving niet klopt; er werd wel aangegeven vanuit het college en vanuit ambtelijk dat men naar de reserves wilde gaan kijken. De heer Van Steeg doet nu net alsof hij dat heeft uitgevonden. Hij hoorde dit eerder al de VVD zeggen, EenUtrecht, de PvdA, GroenLinks en hij hoorde dit al zeggen in de adviescommissie al zes jaar lang. Hij vindt de verwondering waarover de heer Van Steeg spreekt niet kloppen. Hij stelt dat de raad gewoon aan zet is. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat uiteraard het geval. Met dit soort fundamentele aanpassingen van beleid wordt ook een andere regel gebruikt. Hij benadrukt dat de raad daarin beter meegenomen had moeten worden. Hij vindt het onbegrijpelijk dat in de Voorjaarsnota dit soort zaken verspreid staan. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt de verwondering van de heer Van Steeg verwonderlijk. Er is gezegd dat er naar de reserves gekeken zal worden. Er was al een traject gaande in de adviescommissie. De motie van het CDA was anders; die betrof de herziening van de nota. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt bevestigend. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat dat iets anders is. Hij vindt dat de heer Van Steeg waarheden vervlecht. Hij prijst zich gelukkig met wat er is gebeurd met de reserves; anders had heel groot bezuinigd moeten worden in 2024.

De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat veel breder gekeken moet worden naar reserves; dat was zijn voorstel. Hij wordt in deze nota verrast door de gezette stappen. Hij vindt het knap dat de heer Van der Zweth niet verrast was. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. De Meicirculaire gaf een positief beeld; er is (structurele) ruimte in 2024. Hij vraagt de wethouder of die ruimte bruikbaar is voor het doen van voorstellen in de komende tijd. Ziet de wethouder mogelijkheden om met de voorstellen die er liggen iets te doen? De OZB doet een aantal groepen heel erg veel pijn. Dit is een hele generieke maatregel die veel pijn kan doen op individueel niveau. De heer Snijder (Student & Starter) vraagt welke groep de verhoging van de OZB het meeste pijn doet. De heer Van Steeg (CDA) verwacht dat dit sportverenigingen heel veel pijn gaat doen. Maar ook mensen die net een huis hebben gekocht; dit kan pijn doen in het Pagina 16 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissie VBF d.d. 2 juli 2024 inzake de Voorjaarsnota

780

790

800

810

820

lagere segment, zeker wanneer mensen jaar op jaar op jaar dezelfde verhoging krijgen; dan gaat het om verhogingen van 25 à 30 euro per maand. In het verleden was er een compensatie voor sportverenigingen; die verenigingen hebben veel eigen vastgoed. Daar raakt dit nog veel meer, zeker gezien de verhogingen op andere vlakken; is de wethouder bereid of ziet zij mogelijkheden om daar nog een stap te zetten? Hij krijgt graag de reactie. Hij complimenteert de wethouder met de stappen die gezet worden in de richting van reëel ramen. In deze Voorjaarsnota lijkt reëel ramen een bezuinigingsoptie te zijn geworden. Hij vraagt de wethouder hoe zij dat ziet. Reëel ramen dient ervoor om het geld dat de gemeente heeft op een goede manier te investeren. Hij vraagt naar de visie van de wethouder hierop. Deze suggestie wordt zijns inziens gewekt in de Voorjaarsnota. Met betrekking tot het groeikader wordt een voorzichtigheidsraming doorgevoerd van ongeveer 30%. De heer Van Steeg is van mening dat die onvoldoende onderbouwd wordt. Hij heeft antwoorden daaromtrent gezien op schriftelijke vragen. Hij vindt de 30% een slag in de lucht. Hij vraagt de wethouder toe te lichten waarop dat percentage gebaseerd is. Hij maakt zich zorgen over de solvabiliteit van de gemeente. Die cijfers staan niet in Voorjaarsnota; het kan er niet goed uitzien.

Hoe ziet de wethouder dit richting de begroting en de komende begrotingen? In dat licht maakt hij ook nog een opmerking over de kengetallen; het zou goed zijn die kengetallen duidelijker in één beeld te vangen om helder te kunnen zien welke ontwikkeling de gemeente doormaakt. De heer Van der Zweth (PvdA) gaat in op de opmerking van de heer Van Steeg over de solvabiliteit; de accountant zegt dat het goed zit en uit de jaarstukken blijkt dat het prima scoort; hij vraagt hij naar de zin van de duiding van de heer Van Steeg als zou het allemaal niet goed zijn; hij vraagt waar diens zorgen vandaan komen. Welk punt probeert de heer Van Steeg hier te maken? Het komt in alle rapportages er prima uit. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt dat dat tot nu toe het geval is. Hij vindt de richting zorgelijk, zeker omdat de reserve leeggehaald wordt. Dat is zijn punt De heer Van der Zweth (PvdA) herhaalt en benadrukt zijn standpunt. De heer Snijder (Student & Starter) vindt dat het CDA wel een punt heeft met betrekking tot de solvabiliteit omdat het college van mening is dat het niet verstandig is om dit nog meer in te zetten en dat dit vrij duidelijk naar voren kwam in de Voorjaarsnota. Mogelijk maakt het CDA dit punt. De heer Van Steeg (CDA) stelt voor de wethouder hierover aan het woord te laten. Zijn vragen waren duidelijk. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af.