Conceptverslag Veiligheid, Bestuur en Financiën 5 december 2024

1670

1680

1690

1700

Voortzetting debat Wethouder Streefland, gaat in op de vraag hoe groot het risico is dat de pandeigenaar doorgaat. Zij zet uiteen dat dat niet aan het college is. Het college baseert zich op de ervaring van nu en in het verleden. Zij bevestigt dat daarin een risico zit. Tegelijkertijd heerst bij iedereen het ongemak dat dit veel geld kost en inzet van mensen, terwijl het college dat geld graag aan andere dingen had willen besteden. Over het contact en het verdere verloop is al het een ander gezegd. Over welke oplossingen er wel zijn voor mensen die het uiterste zoeken in wet- en regelgeving vindt de wethouder dat een hele belangrijke urgente vraag. Daarover wordt veelvuldig gesproken tussen gemeenten en Rijk. Dat is voor verschillende gemeenten die hiermee kampen een actueel thema. In sommige regelgeving zoals de WOO, zijn misbruikbepalingen. Maar een gemakkelijke weg om contactintensieve burgers te begeleiden zo dat onevenredig veel vragen aan de ambtelijke organisatie gereduceerd wordt, is heel ingewikkeld. Het gaat om collectief vraagstuk. Binnenkort gaat de wethouder naar de Tweede Kamer voor een rondetafelgesprek over het gebruik van WOO en soms ook misbruik van de WOO. Dat gaat onder andere ook hierover.

En ook over wat wel gedaan kan worden; zij deelt de visie van de heer Dijkstra, dat in veel gevallen de gemeente contact opneemt met de betrokkene bij WOO-verzoeken om verduidelijking te krijgen van de vraag. Soms zijn WOOverzoeken zo omvangrijk dat het college extra mensen moet aannemen. De heer Paalman (HORIZON) neemt aan dat Utrecht niet de enige gemeente is die hiermee te maken heeft. Hij hoort ook van de andere griffier dat ook zij veel moeite hebben met de WOO-verzoeken en burgers die onevenredig veel vragen van de ambtelijke organisatie. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Dat is bekend en dat is [een verschijnsel] dat toeneemt. Het is een extra instrument. Daarom is het college hard aan het werk met het risicovol project Informatie Op Orde: zoveel mogelijk direct en transparant zo dat mensen het zelf kunnen vinden. Ook als het gaat om de verduidelijking van de vraag aan de burger zo dat beter en gerichter te zoeken is. Tegelijkertijd zijn technieken in te zetten voor de toekomst om allerlei WOOverzoeken gemakkelijker [te kunnen afhandelen]. De wethouder noemt hier AI. De

Pagina 35 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1710

1720

1730

1740

realiteit is dat dit een instrument is dat erbij is gekomen in tijden van ophef in de samenleving. De heer Paalman (HORIZON) begrijpt dat de bal bij Den Haag ligt. Als het gaat om de afhandeling van de WOO-verzoeken. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. In dit geval gaat het om een aanpassing van wetgeving waarover veel contact is met ook de andere grote steden. Utrecht is niet de enige stad [die hiermee te maken heeft]. Ook het Rijk en aanpalende organisaties hebben hiermee te maken. De organisaties proberen op een goede manier de balans te vinden tussen de transparante overheid waarin de besluitvorming daadwerkelijk voor de burger te volgen is, en tegelijkertijd ook een bescherming met veel procedures en een bescherming van ambtenaren. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt naar de rol van de VNG hierin. Wethouder Streefland antwoordt veelvuldig contact te hebben met de VNG. Zij zou zich kunnen voorstellen dat het wellicht een toezegging is om dit binnen de VNG verder te brengen. Zij ziet zij dat sommige gemeenten overspoeld worden en niet eens een lobby kunnen beginnen om na te denken over hoe het anders kan. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat in juridisch opzicht deze gemeente weleens koploper is. Zij noemt als voorbeeld “kwijtschelding lokale lasten”. Zij vraagt in hoeverre de wethouder een koploperspositie van Utrecht bij de WOO.

Wethouder Streefland noemt de uitnodiging aan haar om aan te schuiven bij de rondetafel bij de Tweede Kamer, juist ook vanwege dit dossier, en ook andere waarin uit te leggen is wat gedaan moet worden in het licht van de WOO en de keerzijde daarvan. Daarin wordt Utrecht gezien en gevonden. Hiermee rondt zij haar beantwoording af. Wethouder Eerenberg citeert een brief aan de juridisch vertegenwoordiger van de eigenaar van pand A. Hij begint te citeren bij de eerste alinea: “Bij brief van 5 juli 2024, was verstuurd per e-mail, hebben Burgemeester en Wethouders van Utrecht aangeboden om met uw cliënt in gesprek te komen. Deze brief was een reactie op de brief van uw cliënt van 3 april 2024. In de brief heeft het college aangegeven dat eventuele mediation parallel loopt met het proces van terugplaatsing van de achtergevel van het pand van uw cliënt. Het belang van de buren van uw cliënt spelen hierbij een rol, zoals al eerder aangegeven. Mediation zou kunnen plaatsvinden op kosten van de gemeente. Tevens is in de brief van 5 juli 2024 verwezen naar de mediaters, genoemd in de brief van december 2023. Tot op heden heeft het college hierop geen reactie mogen ontvangen van u of uw cliënt. Klopt dat? Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht 20 augustus 2024” De voorzitter stelt eventueel gemiste vragen aan de orde.

De heer Stellinga (CDA) heeft buikpijn van de 6 miljoen euro. Hij had gevraagd naar de marges; hoeveel kan het maximaal meevallen en hoeveel maximaal tegenvallen? Wethouder Streefland hoopt van harte dat het mee zal vallen. Na 2021 – 2025 zijn veel grote procedures afgerond. Anderzijds kan de begroting ook nog tegenvallen. Dat hangt af van een nieuwe start of een nieuwe juridische procedure waarin het college alert moet zijn om daarop inzet te plegen. Vooralsnog ziet zij dat de Pagina 36 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1750

1760

1770

procedures opdrogen. Zij spreekt de hoop uit dat na afronding van het hoger beroep het stopt. Het college doet er alles aan om dat wat het college kan beïnvloeden, daadwerkelijk te beïnvloeden. De heer Stellinga (CDA) begrijpt uit het antwoord dat het college geen concrete bedragen kan noemen. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend; tegelijkertijd begrijpt zij de vraag van de heer Stellinga en probeert het college de raad ieder half jaar op de hoogte houden. Over dit punt zal het college de raad steeds op de hoogte stellen van de daadwerkelijke kosten. De heer Stellinga (CDA) vraagt waarop het bedrag is gebaseerd dat in de begroting is opgenomen. Daarmee is deze agendering begonnen. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Het college heeft geprobeerd zo richtinggevend mogelijk op basis van wat nu en in het verleden gezien is; het college heeft geen glazenbol als het gaat om de betekenis van toekomstige procedures. Het college doet er alles aan om [de kosten] te verminderen. [De raming] is gebaseerd op de inzet die nu gepleegd moet worden bij alle procedures die plaatsvinden. Het college houdt de raad op de hoogte als het gaat om de kosten in de toekomst. De voorzitter stelt vast dat hiermee het debat ten einde is gekomen. Zij verneemt dat “De lobby in VNG verband” een toezegging is zoals die is ervaren in de commissie.

De heer Maas (VOLT) heeft nog een toezegging gehoord: dat de wethouder haar best zou doen om de projectleider zo lang mogelijk aangesteld te houden. De voorzitter vraagt of dit debat naar tevredenheid gevoerd is, of er de wens is dit debat door te geleiden naar de raad en of er moties in gedachten zijn. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit geen verkeerd debat. Tot zijn spijt kreeg hij niet alle vragen beantwoord. Hij wil dit doorgeleiden naar de raad en heeft een motie in gedachten. Hij zal hierover zijn gedachten laten gaan.

1780

De heer Bosch (UtrechtNu) kijkt graag met de heer Dijkstra mee. De voorzitter nodigt hen uit de agendering aan te leveren bij het Dagelijks Bestuur. Zij trekt 15 minuten uit voor de behandeling in de raad. Zij rondt hiermee de behandeling af. 10 Raadsvoorstel Zienswijze wijzigen gemeenschappelijke regeling Het Utrechts Archief (HUA) 1790

1800

Wethouder: Streefland, Beleidsterrein: Personeel en Organisatie De gemeenschappelijke regeling (GR) van het Utrechts Archief (HUA) wordt gewijzigd i.v.m. de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) per 1 juli 2022. Hoewel het voornemen was de huidige wijziging te combineren met andere noodzakelijke aanpassingen door het aanstaande uittreden van het Rijk, is dit laatste vertraagd. Daarom wil het algemeen bestuur van het HUA nu toch graag de GR aanpassen om zo de rechtmatigheid op orde te brengen. Een aantal artikelen worden in het ontwerpbesluit gewijzigd, waaronder de zienswijzeprocedure bij bepaalde bestuursbesluiten, burgerparticipatie en inspraak voor ingezetenen en uittredingsbepalingen. In dit raadsvoorstel wordt voorgesteld géén zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit tot wijziging van de GR HUA.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie hierboven) Pagina 37 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1810

1820

1830

1840

De commissie Mevrouw Leever (PvdA) noemt het Utrechts Archief een belangrijke cultuurdrager in de gemeente Utrecht. Het gaat om de geschiedenis van de stad en de provincie. Zij is kritisch over de uittreding van het Rijk. Dat maakt de toekomst van het Utrechts Archief onzekerder. De uittreding neemt veel (financiële) risico's met zich mee. De beloofde specifieke uitkering blijft altijd een tijdelijke. Het Rijk kan zomaar kiezen om die uitkering niet meer te geven. Zij vraagt hoe het staat met de lobby naar het Rijk. Het vorige kabinet deelde de zorgen van de gemeente Utrecht niet. Hoe zit het met het Kabinet van nu? Het archief is veroordeeld tot uitvoering van een deel van OC&W. Het Rijk heeft straks wel de lusten maar niet de lasten. Wat haar fractie betreft is uittreding een stap in de verkeerde richting. Mevrouw Ramaker (VVD) begrijpt dat lang genoeg gewacht is op OC&W en uittreding. Zij vraagt nadere toelichting op artikel 36 in de gewijzigde verordening, afspraken over uittreding als OC&W uit de GR stapt. Zij legt de vraag voor of dan het uitbreidingsplan in kannen en kruiken is. Het kan nu gelezen worden als maakt het college voor OC&W wel een uitzondering, door OC&W te melden niet te hoeven komen met een uittredingsplan met een afkoopsom. Mevrouw Barelds (CDA) brengt in herinnering dat eerder gedebatteerd is over de gemeenschappelijke regeling van het Utrechts archief.

De debatten waarin het CDA en vele andere partijen met haar fractie zorgen hebben geuit over de uittreding van het Rijk. Veel is nog onduidelijk. Het Rijk gaat uittreden, maar wanneer blijft een vraagteken. Toegezegd is de archieven te blijven financieren via een SPUK. De ambitie is uitgesproken om die af te schaffen; en dat terwijl het archief straks in de situatie komt waarin de gemeente Utrecht de grootste financiële risico's zal dragen. Tenslotte wordt aangegeven dat de uittredingsbepalingen nu nog enigszins algemeen zijn opgenomen. Zij leest ook terug dat die onduidelijkheid over de uittredingsbepalingen tot problemen leiden. Daarom ziet het CDA de gemeenschappelijke regeling op het punt van uittreding graag aangescherpt. Wat haar betreft wordt ook uitgewerkt hoe hoog de uittreedsom is en hoe die is opgebouwd. Als tegenargument wordt gegeven dat spelregels niet gewijzigd worden tijdens het spel. Haar fractie vindt het belangrijk dat de financiële en organisatorische risico's in kaart gebracht worden en dat de gemeenschappelijke regeling daarop wordt aangescherpt. De gemeente moet namelijk de financiële gevolgen dragen. En de huidige politieke situatie in Den Haag biedt te weinig houvast voor een bepaling met een open einde. Ook na uittreding moet de toekomst van het Utrechts archief zijn geborgd.

De heer Ait Daoua (D66) sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA met daarbij twee aanvullende vragen: (1) De evaluatieperiode. Hij leest nu in de stukken dat het gaat om een periode van zes jaar. Hij legt de vraag voor waarom die periode geen vier jaar is. (2) wanneer komt er meer duidelijkheid over de uittreedsom en daarmee ook de financiële risico's.

1850

De voorzitter schorst de vergadering voor 10 minuten. Pagina 38 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1860

1870

1880

1890

De beantwoording Wethouder Streefland licht toe al bij het plan van uittreding van het Rijk er geen voorstander van te zijn. Op dit dossier is heel veel rust met veel goede dingen. De uittreding helpt aan alle kanten niet. Tot haar spijt heeft de gemeente daarover niet veel te zeggen. Dit gaat over een keuze die het Rijk maakt, ook in het licht van de nieuwe Archiefwet. Voorlopig ziet het er niet naar uit dat dit er snel zal zijn met de besluitvorming die nog plaats moeten vinden in de Eerste en Tweede Kamer. Het moet toch eerst voorgelegd worden. Daarna volgt het hele traject. Bekend is hoe lang dat duurt. Partijen in het Utrechts archief bereiden zich wel voor. De wethouder beantwoordt de gestelde vragen. Richting de PvdA zet de wethouder uiteen dat het voorliggende stuk gekoppeld wordt aan de delegatie die in de Archiefwet straks is vastgelegd. Daarmee zou deze voor onbepaalde tijd zijn. Deze delegatie opheffen en daarmee ook de financiering voor onbepaalde tijd, moet in samenspraak met de partners (de Provincie en het Rijk). In dat opzicht is er goede hoop afspraken te kunnen maken die duurzaam zijn voor de toekomst en niet dat gezegd gaat worden dat Utrecht 5 jaar een SPUK heeft en dat het daarna stopt.

Het risico voor de gemeente wordt groter, is gezegd, en de toegankelijkheid slechter - zoals eerder in de raadsbrieven en in eerdere technische sessies besproken, probeert het college zo goed mogelijk de risico's te verzachten. Wanneer het Rijk uittreedt is de gemeente verantwoordelijk voor de archieven; het Rijk zal daarvoor betalen. Tegelijkertijd zal goed nagegaan worden samen met de provincie hoe het er daarna uitziet en hoe risico's te verzachten zijn indien ze er zijn. De toegankelijkheid van de archieven wordt niet slechter. De burger hoeft hiervan geen last te hebben. Richting de VVD gaat de wethouder in op de inbreng over artikel 36 betreffende financiële en organisatorische elementen die in dit plan moeten komen. Dat biedt het college meer handvatten dan eerder. Daarvan was geen sprake in het vorige artikel; dit helpt juist. Het college, de HUA en de provincie en het Rijk zijn druk bezig met een ambtelijke werkgroep. De artikelen helpen voornamelijk bij het vaststellen van wat er minimaal in zou moeten komen. Richting het CDA informeert de wethouder dat er ook samenwerking is met burgemeester Wienen van Haarlem. Utrecht neemt in de overleggen the lead. Aanscherping is alleen mogelijk wanneer de huidige deelnemers inclusief OC&W hiermee instemmen. Gezien de ambtelijke overleggen en onderhandelingen, is deze kans te verwaarlozen.

Wel is het college goed in gesprek over de risico's met jurisprudentie in de hand en probeert het college hierover redelijke en goede afspraken te maken. Als het gaat om de informatie zijn er nog veel vraagtekens. Na de zomer in Q3 zal het college de raad een brief sturen. Die brief zal ook naar de statenleden gestuurd worden. Daarbij organiseert het college een technische sessie over de stand van zaken, hoe de invulling van de werkgroep voor de uittreding er uitziet, et cetera. De raad zal goed meegenomen worden op het uittredingsproces en of Utrecht er niet ernstig aan onderdoor gaat. De inzet is dat dat niet gebeurt. Richting D66 gaat de wethouder in op de evaluatieperiode - de wethouder zet uiteen dat in deze zes jaar steeds anderhalve college periode van zowel de gemeente als provincie wordt meegenomen. Die periode heeft meer met de gemeente te maken zo dat niet steeds met nieuwe mensen op dit dossier gewerkt moet worden. De suggestie van de VNG houdt geen rekening met de verschillende termijnen van Pagina 39 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1900

1910

1920

1930

provincie en de staten en de gemeenteraadsverkiezingen. Dit betekent minimaal dat het ook vaker kan plaatsvinden. Dit is precies in de timing goed zo dat de raad goed wordt meegenomen en ook de statenleden. Als het gaat om de financiële risico's is de belangrijkste de financieringsconstructie via SPUK. Daarover is het college in onderhandeling met het Rijk. De impact van de duurzaamheideisen aan gebouwen is zeker voor archivering een goed klimaat belangrijk. Indien er vernieuwing moet plaatsvinden wordt dat die ook meegenomen in de onderhandelingen met het Rijk om de gemeente daarmee te helpen. Voor het overige zijn er altijd voorziene en onvoorziene omstandigheden in de toekomst. Daarvan zal het college de raad in Q3 op de hoogte brengen. Dan is dit verder gebracht. Het allerbelangrijkste is dat de Tweede Kamer deze wet gaat behandelen. Momenteel wordt gewerkt met een Archiefwet uit 1996. Gemiste vragen? Mevrouw Ramaker (VVD) had gevraagd of het juist is dat het college nu voor OC&W wel een uitzondering maakt door OC&W te melden niet met een uittredingsplan te komen met afkoopsom; ze kreeg een toelichting op een wetsartikel. Wethouder Streefland sprak daarover. Zij maakt in die zin niet per se uitzonderingen.

In tegenstelling tot andere RAC’s heeft de gemeente een algemene uitzondering voor de minister die ongewijzigde regelingen kunnen voorkomen; dat is een sterkere juridische positie voor gemeente Utrecht en de Provincie. Voor de gemeente is het belangrijk goed in contact te zijn zo dat de gemeente niet ernstig het onderspit delft in financieel opzicht als het gaat om risico's. Met andere woorden: voor iedereen hetzelfde. De heer Stam (PvdA) licht toe dat het heel erg ging over de vraag over de onderhandelingen met het Rijk. Zijn collega vroeg specifiek naar de lobby, ook omdat Nederland nu te maken heeft met een nieuw kabinet en dat de wethouder daarop zou inzetten. Wethouder Streefland noemde zojuist de steun en het collectief geheugen van burgemeester Wienen van Haarlem. Utrecht haakt aan bij de voorloperpositie van Haarlem. Bij veel Tweede Kamerleden is de Archiefwet en de behandeling daarvan niet prioritair, op dit moment. Het college probeert daar wel dit onder de aandacht te brengen. Tweede termijn Hieraan is geen behoefte. De voorzitter legt de vraag voor hoe de commissie dit raadsvoorstel wil doorgeleiden naar de raad.

1940

Mevrouw Ramaker (VVD) had het antwoord van de wethouder niet goed begrepen. Zij zal dit uitzoeken. Zij las het raadsvoorstel echt anders. Wat haar betreft wordt dit doorgeleid met de B-status. Mevrouw Barelds (CDA) legt dit terug bij de fractie. De voorzitter stelt voor 15 minuten uit te trekken voor de behandeling in de raad. Aldus is besloten. Pagina 40 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

1950

Toezeggingen De heer Lok (commissiegriffier) deelt mee dat in Q3 2025 na het zomerreces een brief naar de raad gaat over uittreding met daarbij ook een technische bijeenkomst. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Dit wordt gedaan samen met Statenleden. Ten aanzien van de verdiepende vraag die mevrouw Ramaker stelde, is het goed na te gaan wat ambtelijk mogelijk is in die tijd. De voorzitter schorst de vergadering voor een personele wissel.

1960

1970

11 Raadsvoorstel Verordening gemeentelijke ombudsman & Raadsvoorstel Aanpassing Mandaatregeling en overige verordeningen i.v.m. instelling gemeentelijke ombudman De heer Van Heuven (Dagelijks Bestuur) Op 27 juni jl. heeft de raad besloten tot het instellen van de gemeentelijke ombudsman per 1 januari 2025. De technische uitvoering van dit besluit wordt verankerd in de Verordening gemeentelijke ombudsman, ter vervanging van de verordening Utrechts Ombudsloket. De instelling van een gemeentelijke ombudsman heeft tot gevolg dat ook een aantal andere verordeningen van de raad moet worden aangepast. Bij drie verordeningen gaat het om het vervangen van het woord ‘Utrecht ombudsloket’ in ‘gemeentelijke ombudsman (Verordening CPR, Gedragscode en Referendumverordening). In de mandaatregeling van de raad worden tegelijkertijd ook enkele andere juridisch/technische aanpassingen voorgesteld. Omdat het eerdere besluit van de raad per 1 januari 2025 ingaat, is nodig dat de verordening waarin dit besluit verder wordt verankerd, ook op 1 januari 2025 in werking treedt. Hiertoe dient over het voorstel in de raad van 12 december besloten te worden. In deze zelfde raadsvergadering zal ook de benoeming van de gemeentelijk ombudsman en de plaatsvervangend gemeentelijke ombudsman plaatsvinden.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie hierboven) De bespreking is in twee termijnen. 1980

1990

2000

commissie personeelszorg raadsfunctionarissen De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) licht toe dat de raad een aantal werkgeverstaken heeft, zoals de werkgever van de griffier. De raad benoemt ook een aantal functionarissen. In die is dat gedelegeerd aan de CPR. De heer Van Heuven is als raadslid de voorzitter. Vandaag gaat het over het raadsvoorstel verordening Ombudsloket/Ombudsman. Ruim een jaar geleden is het Ombudsloket geopend. Bij het opzetten van het loket was het de planning om na een jaar bij bewezen geschiktheid het tweedelijns klachtenbureau van de Nationale ombudsman naar de gemeente Utrecht te halen. Daarvoor heeft de raad gekozen op 27 juni. De verordening die vandaag voorligt is daarvan de technische uitwerking. Bij het opzetten van het Ombudsloket was het de bedoeling om het loket te gaan evalueren na twee jaar, ook vanwege het gegeven dat hieraan nu nog incidentele financiering vastzit; het loket wordt betaald uit POK-gelden die op enig moment gaan ophouden. De idee is dat volgend jaar de commissie CPR een voorstel aan de raad wil voorleggen of en hoe met het loket verder te gaan. Daarbij wordt dan ook de vraag beantwoord of daarvoor financiën te vinden zijn, of het CPR daarvoor financiering wil vinden en in welke vorm dan door te gaan met het loket.

Die evaluatie is wat zijn commissie betreft het aangewezen moment om de taken Governance opzet en dergelijke te krijgen. De CPR wil daarbij graag de raad betrekken. De commissie Pagina 41 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

2010

2020

2030

2040

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het heel mooi dat het Ombudsloket naar de Utrechtse ombudsman gaat; meer bevoegdheden en meer budget en daarmee ook meer positie binnen de gemeentelijke organisatie. Zijn fractie vindt de invulling ook heel mooi; ook met een kinderombudsman-functie. De heer Bosch (UtrechtNu) vraagt of de heer Van der Zweth de term ombudsman wel inclusief genoeg vindt; of zou de term ombudspersoon of ombudsmens beter zijn? De heer Van der Zweth (PvdA) vindt ombudsman prima. Hij ziet dat de heer Bosch daarmee veel moeite heeft. Hij denkt dat het wel degelijk om het geslacht gaat. Hij is benieuwd naar de evaluatie te zijner tijd. Hij is ook benieuwd naar hoe het loket voortgang te kunnen geven, ook omdat de budgetvraag dan op tafel ligt. Dat kan best complex zijn. Hij vindt de kinderombudsmanfunctie een belangrijke. Dat heeft alleen waarde wanneer op een goede manier de ombudsman in de gemeente te bestendigen is in de gemeente Utrecht. De heer Maas (VOLT) stelt voor de kinderombudsmanfunctie direct op te nemen in de verordening. Hij vraagt naar de mening van de heer Van der Zweth. De heer Van der Zweth (PvdA) hinkt op twee gedachten. Enerzijds is er iets voor te zeggen om het meteen goed te doen.

Tegelijkertijd beseft hij dat wanneer dit op poten gezet wordt en over een jaar wordt geconstateerd dat het budget nogal krap is, met de opname ervan in de verordening nog niets is gewonnen. Hij is er nog niet uit. Hij is benieuwd naar de reflectie van de heer Van Heuven van de CPR. Mevrouw Nolten (BIJ1) gaat in op deze technische wijziging van de verordening. Hoewel het initiatief uit de raad voor een Utrechts ombudsloket met in de toekomst een gemeentelijke ombudsman of –mens, voor de komst van BIJ1 ontstond, ondersteunt haar fractie het initiatief van harte. Daarbij ziet zij de rol van kinderombudsman of -mens als een belangrijk onderdeel. Alle inwoners van Utrecht van verschillende achtergronden van jong tot oud moeten hier terecht kunnen als zij een klacht hebben over de gemeente. Wellicht klinkt dat als vanzelfsprekend. Haar fractie beseft dat niet iedereen de juiste routes weet te vinden, terwijl iedereen evenveel recht heeft op gepaste hulp. Met het oog voor inclusie, diversiteit en culturele sensitiviteit, streeft zij naar de overheid die gevrijwaard is van uitsluiting zoals racisme en discriminatie. Daar is het stadsbestuur nog niet aanbeland. Zij hoopt dat het Ombudsloket daarin een stap maakt. Tijdens de inhoudelijke evaluatie van het loket, zal BIJ1 hierop inhoudelijk terugkomen. De heer Maas (VOLT) sluit zich voor een groot deel aan bij de inbreng van BIJ1.

Hij tekent daarbij aan dat Utrecht zich profileert als een kinderrechtenstad. Het is de stellige mening van zijn fractie dat dan Utrecht in zijn officiële verordeningen zou moeten uitstralen dat de gemeente de kinderombudsman zeer waardeert door dit weer te geven in de verordening. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat bij de start van het loket dit nog in de portefeuille is genoemd. Nu lijkt het te zijn weggevallen. Hij vraagt of hij VOLT hoort zeggen dat het nadrukkelijker genoemd moet worden, de rol, de positie en de zichtbaarheid van kinderombudsman. De heer Maas (VOLT) antwoordt bevestigend. Twee jaar geleden is het ook benoemd. Nu wordt ervoor gekozen een verordening te maken waarin dit niet komt te staan. Hij pleit ervoor nu met deze technische wijziging ook de kinderombudsman te benoemen zo dat ook echt de uitstraling er is vanuit de gemeente. Pagina 42 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

2050

2060

2070

2080

2090

De heer Dijkstra (EenUtrecht) pleit voor reparatie. De heer Maas (VOLT) beaamt dat. De heer Sungur (DENK) vraagt waarom de gemeente er niet voor zou moeten kiezen even aan de slag te gaan met het opbouwen ervan, en vervolgens te gaan evalueren en dan ook de kinderombudsman te verwerken in de verordening. De heer Maas (VOLT) zet uiteen dat nu een verordening wordt aangepast. Wat hem betreft is dan dit het moment om die uitstraling die de raad twee jaar geleden al wilde, nu ook te formaliseren. Om die reden is de wens dit nu te doen. Mevrouw Barelds (CDA) heeft geen inbreng op de wijzigingen die gemaakt zijn. Wel roept het CDA de ombudsman op om nog meer buiten de begaande paden te gaan. Zij roept de ombudsman op nog meer buiten de begaande paden te gaan. Haar fractie heeft grote dromen voor de ombudsman. Zij ziet dat de ombudsman nu nog veel dezelfde mensen bereikt met dezelfde geluiden die de raad ook hoort. Zij hoopt dat de ombudsman klachten naar boven kan halen die de raad nog niet heeft geagendeerd of niet heeft gehoord. Daarmee zouden zij een bijdrage kunnen leveren aan de versterking van de lokale democratie. De heer Ait Daoua (D66) roept de ombudsman op om meer naar buiten te treden straks na 1 januari om in ieder geval groepen te bereiken die doorgaans minder goed bereikbaar zijn. Hij vraagt daarbij ook speciale aandacht voor digitale middelen.

Hij vraagt of de voorzitter van de CPR of al gedacht heeft aan een evaluatiemoment als ombudsman zelf. De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt voor nu direct de tweede aanpassing te doen; de kinderombudsman nu goed te regelen in de verordening. Wat hem betreft blijft Utrecht daarmee niet achterlopen bij de andere G3 en landelijk. Daar is dit op vergelijkbare wijze gepositioneerd. Hij krijgt hierop graag de reactie van de voorzitter van de CPR. Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) feliciteert het Ombudsloket met het nieuwe mandaat en binnenkort als de Utrechtse ombudsman met meer mogelijkheden aan het werk te gaan voor alle Utrechters inclusief kinderen. Zij vindt dit een mooie sprong voorwaarts. Zij is blij om te zien dat de stad meer en meer vertrouwd raakt met het team en zijn werkwijze. Zij hoopt dat dat proces zich in de komende tijd mag voortzetten. Zij moedigt daarom het team van harte aan dit mandaat vorm te geven en de raad te blijven informeren met wat zij signaleren in hun gesprekken, hun meldingen en oordelen over klachtenafhandelingen. Dat is voor haar fractie heel waardevol om mee aan de slag te gaan. Haar fractie ziet uit naar de eerste evaluatie of dit ook daar verwachting is verlopen. De voorzitter constateert dat hiermee de eerste termijn is [afgerond].

De beantwoording commissie personeelszorg raadsfunctionarissen De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) merkt op dat een aantal partijen zeggen met de kinderombudsman aan de slag te moeten gaan, misschien iets later bij de evaluatie of misschien nu al, nu de raad de verordening gaat aanpassen. CPR begrijpt op zich dat naast een technische aanpassing ook de inhoudelijke aanpassing mogelijk is. Daarvan is de commissie Pagina 43 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

2100

2110

2120

2130

2140

geen voorstander. Nu is er nog onvoldoende beeld van wat het loket aan het doen is. De CPR wil graag de twee jaar gebruiken om het loket in de gelegenheid te stellen zich verder te ontwikkelen, ook in inhoudelijk opzicht. Dan zal er een veel beter beeld zijn van welke inhoudelijke wijzigingen eventueel gedaan zouden moeten worden. De heer Maas (VOLT) begrijpt de woorden van de heer Van Heuven; bij de start is van meet af aan gezegd dat het bestuur in deze stad het [Jeugdrecht] heel erg belangrijk vindt en dat die aansluiting ook gewenst is. Hij is het eens met heer Dijkstra dat dit inhaakt op de landelijke trends en de G3 om Utrecht heen. Hij pleit er sterk voor om het nu te doen. De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) antwoordt dat de jeugd vanaf nu al een expliciete taak is van het Kinderombudsloket. Bij de werving van de voorzitter en plaatsvervangend voorzitter is specifiek gezocht naar een persoon die in elk geval affiniteit had met het onderdeel Jeugd. Momenteel is er al een staf die bezig is met kinderrechten en kinderklachten in het specifieke domein Jeugd. De term Ombudsloket daaraan koppelen verandert niet zo heel veel. Dat betekent wel dat die persoon voor de dagelijkse gang van zaken de kinderklachten voor haar rekening neemt. Die kan in samenspraak met de rest van het loket ook zeggen hoe die zich naar buiten toe noemt.

Daarvoor is geen wijziging van de verordening nodig. De heer Maas (VOLT) merkt op dat het is mogelijk te zeggen we doen het wel met dezelfde argumenten. De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) kiest er toch voor dat nu niet te doen. Wanneer nu ingegrepen wordt op de verordening en de wens bestaat om volgend jaar bij de evaluatie andere dingen te doen, blijft ingegrepen worden op de verordening. De CPR zou dit graag in een periode van twee jaar rustig willen opbouwen en volgend jaar in samenspraak met de raad nagaan hoe dit te willen. Dan zou de CPR-commissie ook naar de andere steden willen kijken. Ook in Amsterdam is niet per se in de verordening een kinderombudsman opgenomen. Daar is een directeur. Daar is de taak kinderombudszaken toebedeeld zijn aan iemand op het loket. Daarover kan de CPR meer informatie delen met de raad zo dat de raad een beter beeld krijgt van hoe dit te gaan doen. De heer Maas (VOLT) merkt op dat nu gewijzigd wordt; het stadsbestuur staat nu voor die wijziging. Dit te willen, is van meet af aan aangekondigd. Inderdaad is hierop geworven; dat is ook goed gelukt. Hij ziet geen enkel bezwaar. Hij begrijpt niet zo goed waar de weerstand vandaan komt om dat nu niet te doen. Hij vraagt nadere toelichting van de heer Van Heuven.

De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) denkt zichzelf dan te gaan herhalen, in die zin dat de CPR graag een goed beeld wil hebben van wat er in de stad speelt, hoe inhoudelijk om te gaan met klachten en hoe dat vorm te geven in de Governance. Wanneer dit kinderombudsman genoemd wordt, is er niet meer geld om daaraan cachet te geven. Wat dat betreft verandert er niet veel en bekijkt het CPR dit liever volgend jaar integraal. De heer Dijkstra (EenUtrecht) deelt de vragen aan de heer Van Heuven. Het gaat hem om de politieke opdracht die als het ware meegegeven wordt aan de Kinderombudsman. Hij vraagt de heer Van Heuven of hij ook ziet dat juist nu het belangrijk is aan te geven dat de raad de Kinderombudsman graag goed gepositioneerd wil zien en dat dat vastgelegd wordt in een verordening. De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) zet uiteen dat de CPR de portefeuille Jeugd, klachten van kinderen, kinderrechten, Pagina 44 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

2150

2160

2170

2180

2190

heel erg belangrijk vindt. Dat is van meet af aan meegenomen. De CPR is van mening dat het nu aan het ombudsloket is om het zelf in onderlinge communicatie en samenwerking op een goede manier vorm te geven. Mocht blijken dat de raad dit volgend jaar in een verordening wil vastleggen, is dat dan een goed moment. De CPR wil meer zicht hebben op waarmee het loket bezig is en welke kant het op kan gaan. Mevrouw Nolten (BIJ1) merkt op dat haar vraag deels al beantwoord is. Zij dacht of dit het moment is om de verordening aan te passen en het moment van de evaluatie de inhoudelijke sturing vanuit de raad mee te geven. Zij vraagt of zij het goed hoort dat de raad dan ook de verordening kan aanpassen als daaraan behoefte is. De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) antwoordt dat dit altijd de idee is geweest; twee jaar lang aan de slag te gaan met het loket, halverwege [het tweedelijnsklachtenbureau] naar Utrecht te halen en dan meer geld te krijgen om het loket verder te ontwikkelen en dan na die twee jaar na te gaan wat met het loket te [doen]. Er moet financiering plaatsvinden. In tijden van bezuiniging is dat heel spannend. Hij pleit ervoor dit meer inhoudelijk door te ontwikkelen en volgend jaar na te gaan hoe het loket vorm te geven. Daarbij betrekt de CPR graag de raad.

Mevrouw Nolten (BIJ1) stelt in praktische zin de vraag als dan de inhoudelijke feedback gegeven wordt, hoe dan het Ombudsloket moet wegen wat nu gezegd wordt. Gaat dat dan alleen om het technische aspect? De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) bevestigt dat wat nu gedaan wordt alleen een technisch wijziging is. Door de tweedelijns klachten van de Nationale ombudsman naar Utrecht te halen, geeft dat aanleiding om aan te sluiten bij de Gemeentewet. De Gemeentewet spreekt van een Ombudsman. Dat wordt nu gedaan. De situatie die hieraan vooraf ging, liep niet parallel met de Gemeentewet omdat Utrecht nog bij de Nationale Ombudsman betrokken was. Volgend jaar zal de wijziging inhoudelijk zijn. Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) begrijpt dat de heer Van Heuven eigenlijk zegt dat de facto het mandaat niet door deze verordening en door deze technische sessie doorkruist wordt. Dit is een voortzetting van het proces dat de CPR is aangegaan. De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) antwoordt bevestigend. Daarmee wordt het Ombudsloket wel versterkt omdat per jaar Utrecht een bedrag betaalde aan de Nationale Ombudsman; dat geld houdt Utrecht nu in de eigen begroting. Die klachten gaat het Ombudsloket nu zelf behandelen. Daarmee wordt het Ombudsloket krachtiger in eigen handelen.

De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt dat niets aan het mandaat verandert. Dat zou ook tijd kunnen geven. Hij vindt dat fijn. Hij vraagt of de kinderombudsfunctie actief wordt vormgegeven. Zal die functie worden uitgedragen. Wordt langs scholen gegaan? De heer Van Heuven (voorzitter commissie personeelszorg raadsfunctionarissen) antwoordt bevestigend. Dat wordt ook echt ontwikkeld. Zo heeft de raad voor aanstaande woensdag een uitnodiging in de mailbox gekregen over de presentatie van drie studenten van het University College over hoe zij denken over kinderrechten in de stad Utrecht. Dat traject is opgezet vanuit het loket. Er wordt heel actief contact gezocht met kinderen en groepen kinderen in de stad. Veel vragen zijn gesteld over de kinderombudsman; die vragen heeft hij hierbij beantwoord. Er waren ook vragen gesteld over hoe het zit met de andere grote Pagina 45 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

2200

2210

steden met ook een Kinderombudsman. Dat is uitgezocht. In elke stad is het weer net iets anders geregeld dan in Utrecht. Die informatie kan de CPR met de raad delen. Dit is ook volgend jaar mee te nemen in de evaluatie en daarover dan meer te vertellen. Dat lijkt hem het juiste moment. Het lijkt hem goed om een technische sessie volgend jaar te organiseren vanuit de CPR over wat met het Ombudsloket of de Ombudsman te willen en eventueel met de kinderombudsman. Hij doet de suggestie dit voor de zomer te organiseren. Dan is het mogelijk om in het najaar van 2025 een voorstel te doen. Hij hoorde een aantal mooie oproepen van het CDA, D66, de ChristenUnie ook gericht aan het Ombudsloket zelf om zich door te ontwikkelen, binnen of buiten de gebaande paden. Hij vindt dat een mooi pleidooi. [Medewerkers] van het loket zitten in de zaal. Zij hebben meegeluisterd. Hiermee rondt hij zijn beantwoording af. Gemiste vragen? Geen. Zij legt de vraag voor of fracties met elkaar in debat willen naar aanleiding van de beantwoording. De heer Maas (VOLT) geleidt dit door naar de raad als een B-punt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit een belangrijk moment om dit aan te grijpen. Hij wil graag meedenken met VOLT. De voorzitter stelt voor dit punt door te geleiden naar de raad voor een behandeling van 15 minuten.

2220

2230

2240

Punt van orde Mevrouw Meerding (VVD) legt de vraag voor of het zinvol is om in de resterende tijd een aantal sprekers de gelegenheid te geven inbreng te geven, om dan na een bepaalde tijd het debat weer op te pakken. Zij stelt voor agendapunt 12 door te schuiven naar een volgende keer. De voorzitter brengt in herinnering dat de commissie over de agenda gaat. De heer Paalman (HORIZON) steunt het voorstel. De heer Sungur (DENK) kan zich daarbij aansluiten. De voorzitter brengt onder de aandacht dat de agenda van januari ontzettend vol zit. Alles wat vandaag nog te bespreken is, is winst. Zij geeft dat de commissie ter overweging mee. Zij vraagt of dat nog iets aan de meningen verandert. De heer Van der Zweth (PvdA) legt zich bij de geuite opvattingen neer. De heer Peters (D66) ziet mogelijkheden om spreektijd in te perken in het onderwijsdebat en ruimte te maken in de eerstvolgende VBF-vergadering. De voorzitter verneemt van de commissiegriffier dat de agenda zo is vastgesteld en dat daaraan niet te tornen is. Zij schorst de vergadering voor intern overleg. Besloten wordt het agendapunt door te schuiven naar de vergadering van 16 januari. 12. Raadsvoorstel Verlaging fractiebijdrage ten behoeve van overschrijding presentievergoedingen voor commissieleden. Is van de agenda gehaald vanwege een gebrek aan tijd voor de afhandeling. De voorzitter sluit de vergadering om 16.45 uur.

Pagina 46 van 47

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 5 december 2024

TOEZEGGINGENLIJST 2250

N.a.v. agendapunt 10 Handhavingsdossier zegt de wethouder toe: • in de eerstvolgende voortgangsrapportage van het risicovol project Informatie op Orde een terugkoppeling geven van de lobby in VNG-verband over de omgang met WOO-verzoeken. N.a.v. agendapunt 11 zegt de wethouder toe: • na de zomer (Q3) een raadsbrief te sturen met de laatste informatie over de GR HUA, specifiek het uittredingsproces van het Rijk. Tevens volgt na de zomer een aanbod voor een technische bijeenkomst over dit thema, samen met Provinciale Staten.

Pagina 47 van 47