Conceptverslag PB VBF 24 oktober 2023

Dus spreker is heel benieuwd naar wat de voorstellen zullen zijn maar er zal op die wijze naar worden gekeken want het moet dus echt een relatie hebben tot het beleid wat je voert want anders zeggen die indicatoren vrij weinig. Over de nota Reserves wordt aangegeven dat reserves moeten worden ingesteld met een specifiek doel en dat wordt in het raadsvoorstel gemist. Dat gebeurt bij het instellingsbesluit van de reserves. Dus dat is al gedaan bij al die reserves. De nota zegt inderdaad ook dat die opgeheven moet worden als er gedurende 4 jaar geen mutaties plaatsvinden. De vraag is of daar een overzicht van gemaakt kan worden maar dat wordt al gedaan, namelijk jaarlijks bij de jaarstukken en niet bij de begroting. Dan is er een vraag over een overzicht van alle voorstellen en diensten en hoe er verwezen werd naar de lokale paragraaf. Hieruit wordt begrepen dat Student & Starter de informatie uiteindelijk gevonden heeft want dit stond inderdaad in een van de bijlagen maar het is inderdaad misschien wat lastig geweest om dat door te zoeken. De poging is geweest om de hoofdinformatie in de lopende tekst te zetten en de aanvullende informatie in de bijlage in het kader van de leesbaarheid maar bij Student & Starter heeft dit niet het gewenste effect gehad. Dus dat is iets om naar te kijken maar dat is in ieder geval hoe het gebeurd is.

De informatie was er maar het had wellicht handiger gekund. DENK vroeg naar het gratis verstrekken van paspoorten en ID bewijzen. Spreker zag dat een beetje als een aankondiging. Er is hier al eerder gesproken over wat dat kost en spreker kijkt erg uit naar op welk vlak DENK dan minder zou willen doen. De ChristenUnie vraagt naar welk risico het Rijk voor de gemeente oplevert en of daar samen in kan worden opgetrokken met andere gemeenten om dat risico te verkleinen. Dat doet het college al heel sterk, zowel via de VNG, via de G4 en als Utrecht individueel. Dit wordt ook ambtelijk en bestuurlijk gedaan om dit verder te doen met elkaar en vanaf deze plek ook nog de oproep om allemaal uw eigen politieke kanalen in te zetten om de problemen van 2026 op te lossen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt die inzet hartstikke goed. Specifiek zitten de partijen in de fase van de campagne maar daarna komt de formatie hopelijk snel op gang en daar was de vraag of de wethouder bereid is om ook specifiek een stuk op tafel te leggen zodat dit meegenomen kan worden in die gesprekken. Wethouder Schilderman zegt dat zij daartoe bereid is maar dan wordt gezocht naar wat het handigste middel is voor dat stuk en als dat via de VNG het handigste is of voor de griffier. Dit zal worden gedaan waar wordt gedacht dat het het meeste effect zal hebben.

Het zou ook handig zijn als de formatie wat snel zou gaan want op het moment dat bijvoorbeeld in februari al duidelijk is of er in een coalitieakkoord een oplossing komt voor de problematiek van 2026, is er natuurlijk een heel

ander soort gesprek met elkaar rondom de scenario’s bij de voorjaarsnota dan wanneer dat niet zo is. De ChristenUnie gaf aan dat een aantal indicatoren worden gemist en dat er geen data zijn. Dat is omdat een aantal indicatoren volgen uit de inwonersenquête en die wordt om de 2 jaar gehouden. Dat betekent dat er niet ieder jaar data over verschijnen. De ChristenUnie vraagt ook naar het weerstandsvermogen op 1 en of het college wel eens heeft nagedacht om dat verder te verhogen. In principe houdt de gemeente zich aan afspraken die daarover zijn gesteld, namelijk dat er wordt gestreefd naar een weerstandsvermogen van 1. Dat is omdat het weerstandsvermogen al een vertaling is van de risico’s en de inschatting daarvan. Een weerstandsvermogen van meer dan 1 zou betekenen dat er meer geld in de reserves wordt gezet dan verwacht wordt nodig te hebben voor de risico’s die er zijn en dat lijkt niet per definitie verstandig. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) kan het begrijpen dat het uit de inwonersenquête komt maar bijvoorbeeld het percentage Utrechters dat vertrouwen heeft in de gemeenteraad. Dat is in 2021 voor het laatst gemeten en dat was 55%. Als het om de 2 jaar is zou het in 2023 weer terug moeten komen en nu is dat staatje totaal leeg tot 2026. Wethouder Schilderman geeft een antwoord op deze specifieke indicator in de tweede termijn.

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) gaat het niet specifiek om dit punt. Het valt bij meer indicatoren op dat die leeg lijken te zijn en die enquête kan een deel van het antwoord zijn maar het gevoel is bij de fractie dat het breder is. Dus graag in de tweede termijn kijken of daar inderdaad meerdere oorzaken voor zijn. Wethouder Schilderman zegt dat zij hierop terugkomt maar ze heeft het idee dat het te maken heeft met de inwonersenquête. Dan vraagt de ChristenUnie wat eigenlijk de rol van de wethouder Financiën is over de grote risico’s. Als wethouder Financiën kijkt zij met de grootste risico’s van projecten mee. Dat wordt bijvoorbeeld ook collectief gedaan met de gemeenteraad als het gaat om de regeling risicovolle projecten. Specifiek betekent dat ook wel eens dat zij hier en daar in een project actiever meekijkt maar eigenlijk is het de bedoeling dat iedere afdeling en ieder project natuurlijk zelf hun risico’s goed beheren. De ChristenUnie vraagt naar het ommetje, of dit een wijziging betreft of wat gebeurt er nou eigenlijk bij dit ommetje. Dat ging over een groen ommetje wat eerder al besloten is en in de bestuursrapportage wordt het krediet bijgesteld. Dus het besluit om het in te stellen is al eerder genomen en dit gaat over de hoogte ervan aan te passen. De ChristenUnie vraagt naar de reserve van het Gemeentefonds.

Daar is zonet al meer over aangegeven maar dat heeft echt met de technische uitwerking te maken dat die dus later in het jaar komt. Het is een andere werkwijze om dat minder op te potten en technisch handiger te doen met elkaar. Dan vroeg de ChristenUnie naar verbonden partijen zoals de Bghu en de RUD. De kosten stijgen en moet de gemeente niet strenger en strakker sturen? Het college heeft ook gedacht dat dit inderdaad aanleiding is om de nota Verbonden partijen aan te passen. Dat heeft te maken met dat dit op een aantal vlakken wordt gezien maar het gaat ook om de ideeën in de raad en de maatschappij over hoe om te gaan met verbonden partijen die wijzigen. Dus dit is een aanleiding om daar ook naar te kijken. Overigens hoort bij strenger en strakker sturen een verhoging van de cao waarmee een uitvoeringsorganisatie niet per se verandert en dat zal ongetwijfeld ook niet de bedoeling zijn. Dat zijn namelijk vaak de aanleidingen voor grote stijgingen. De ChristenUnie heeft het over de klimaatparagraaf maar al eerder is gemeld dat dit bij deze begroting niet gehaald kon worden maar het lijkt goed om bij de klimaatvisie met elkaar te bespreken over wat precies de wens is om het inzichtelijker te maken. Als zou blijken dat dit logisch

in de begroting zou kunnen passen heeft spreker daar bij voorbaat niets iets op tegen maar dat is een gesprek dat de raad eerst bij de klimaatvisie moet hebben. Tweede termijn Mevrouw Ramaker (VVD) wil een bevestiging van de positie van de raad, het idee is dat dit ook raadsbreed gesteund wordt, namelijk de hoofdlijnen van de scenario’s en het meegeven van de vertrekpunten, dat die eerder worden gekregen dan bij de voorjaarsnota. Dan krijgt de raad de scenario’s maar het ontwerp daarvan zou de VVD graag eerder willen zien. Dus daar gaat de VVD een motie voor indienen. Verder is de VVD ook heel erg bezig met hoe krijgt de raad meer grip, meer sturing op de financiën. De raad heeft het budgetrecht. Het is ook belangrijk gelet op alle onzekerheden en crises die er zijn in de wereld, hoe anticipeer je daarop en daarom, ook in aansluiting op de brief van de rekenkamer die de raad in maart heeft gekregen, gaat de VVD een motie opstellen over meer grip op de reserves als raad. Als laatste vindt de VVD het belangrijk dat de gemeente een betrouwbare overheid is en dat het ook uit te leggen is aan inwoners waarom een ozb verhoogd kan worden. Dat zit vooral in de ozb zelf.

De redenen waarom de ozb gebruikt wordt kunnen worden gevolgd maar waarom als buitenproportioneel de belastingcapaciteit op meerpersoonshuishoudens met een eigen woning groot is, waarom er dan geen maatregelen worden genomen van hoe kunnen we deze druk ontlasten. Dat komt bij de VVD over als dat er geen echte visie is, geen kader op dit belastinginstrument, en daar zal de VVD ook een motie voor indienen. Mevrouw Assen (PvdA) heeft de wethouder een hele heldere visie horen uitspreken over waarom er wel gekozen is voor de hogere ozb. Begrepen wordt dat de VVD het daar niet mee eens is maar dat die visie er niet is. Die analyse kan niet worden gevolgd. Mevrouw Ramaker (VVD) herhaalt dat de VVD ook kan volgen de verklaring waarom het ozbinstrumentarium wordt gebruikt voor het dekken van ambities maar het gaat erom dat je als overheid ook een verhaal hebt van als er dan dit gebeurt binnen de ozb, dan doen we dit en een aantal jaar geleden had de gemeente dat kader wel. Dat is met de nieuwe lokale belastingen afgeschaft maar de VVD wil echt een visie op dat vrije gedeelte, dus dat dat meer consistent is. De heer Claasen (GroenLinks) merkt op dat de regelingen bij elkaar komen in individuele gezinnen.

Kan de wethouder met desnoods een hypothetisch multiprobleemgezin met een paar regisseurs bij elkaar, laten zien hoe het bij elkaar komen van verschillende bezuinigingen het leven ernstig kan beïnvloeden van mensen of juist niet? Kan de wethouder dat met 1, 2 of 3 hypothetische probleemgezinnen, desnoods met wat benaderingen, toch inzichtelijk maken? De gemeente gaat mensen straks heel veel pijn doen en GroenLinks wil graag weten wat er nou echt gebeurt in zo’n individueel huishouden. De heer Van Steeg (CDA) is blij met wat de wethouder zei over het meenemen van de SPUK-gelden in het planningsoptimisme en de overheidsgelden. Het gaat om 2 dingen, sowieso het moment van uitkeren van het rijk maar ook wat betreft het aantal bestedingen dat wordt gedaan en de claim die dat legt op de ambtelijke capaciteit, beiden moeten worden meegenomen. Over de reserves. Spreker blijft er moeite mee houden dat de 15 reserves in de Tweede Bestuursrapportage wordt gedaan. De discussie over de nota Reserves, het gaat er niet om dat per se die nota Reserves moet worden aangepast maar de gemeente zit in een tijd dat daar toch een keer naar gekeken moet worden hoe dat in de toekomst moet worden gedaan. Dat zei de adviescommissie ook en dat zou tot een principiële discussie moeten leiden over de nota Reserves.

Dan kan het CDA een motie indienen en er kan ook nog een keertje het debat goed worden gevoerd. Misschien is beide nodig maar dat moet er wel toe leiden dat nog een keer inhoudelijk wordt

gekeken naar de nota zelf. Dus het gaat niet zozeer om de goede uitvoering want de wethouder zegt dat doen wij over het algemeen. Hij ziet daar eerlijk gezegd ook nog wel ruimte voor verbetering maar dat kan er zeker toe leiden dat er aanpassingen nodig zijn en daar moet gewoon naar worden gekeken. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) gaat het nog om de meevallers die het volgende jaar naar de voorjaarsnota zouden moeten. Hier zit wel wat licht in tussen een financiële verordening die er is en hoe het college hier zelf over denkt wat aan de hand van het coalitieakkoord door een meerderheid van de raad is vastgesteld. Het is een goed idee om dit nog eens een keer goed te gaan beschrijven en om te kijken of dit zo is als de meerderheid van de raad het echt zou willen. Dat kost wat tijd maar het is wel goed om te doen want het frustreert de fractie in ieder geval en misschien andere fracties ook. De dekking waar hij het over had, daar zal een motie over worden gemaakt en die komt dus bij het slotdebat op een creatieve manier terug. Mevrouw Assen (PvdA) neemt een aantal dingen mee terug naar de fractie om daar overleg over te hebben. De PvdA is in ieder geval blij om te horen dat het aangenomen amendement serieus is opgepakt maar nog niet is exact gehoord wanneer de uitgangspuntennotitie naar de raad komt.

Over een goede balans en de grondexploitaties gaat de fractie nog even overleg hebben. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt het fijn dat nog even wordt teruggekomen op de indicatoren. Spreker heeft een paar voorbeelden doorgestuurd. Het verbaast hem waarom er geen toelichting bij staat waarom het leeg of niet helemaal gevuld is. De ChristenUnie sluit aan bij de oproep van de Partij voor de Dieren over de spelregels. Het kan zijn dat waar ze ook vandaan komen, het is belangrijk dat ze op één plek goed worden vastgelegd en verstandig om een duidelijke toezegging te noteren van de wethouder dat die daar in ieder geval schriftelijk een voorstel over doet wat dan kan worden besproken in de commissie Financiën en het dan snel in de raad kan worden vastgesteld. Het is niet zo’n ingewikkeld proces en misschien kan het parallel lopen aan andere gesprekken die in de commissie Financiën worden gevoerd. Gewoon op een rij zetten wat is er nu, dat in de commissie Financiën bespreken en dan in de raad vaststellen. Is de wethouder daartoe bereid? Tot slot worstelt de fractie nog wel een beetje met de risico’s. Hij snapt dat het bij de vakinhoudelijke wethouders ligt en daar zullen ook de risico’s even worden langsgegaan, in ieder geval voor het stationsgebied en het tweede risico dat wordt genoemd.

Tegelijkertijd verwacht de fractie ook een rol van de wethouder want het heeft echt een impact op de begroting en hoeveel geld over is. Daar kijkt hij richting de raad of die er ook nog iets mee wil. Wethouder Schilderman merkt ten aanzien van de reserves op dat de accountant meegaf dat je kritisch kunt zijn op de mutaties op reserves. De rekenkamer geeft ook aan dat de toelichtingen op de mutaties in de reserves vaak technisch zijn en dat het een zoektocht is hoe dat moet worden beoordeeld. Het is dus een uitdaging om dat nog verder te beschrijven want de mutaties die hier gebeuren zijn inderdaad technisch van aard maar begrepen wordt dat er behoefte is aan in ieder geval meer uitleg daarvan en dat kan worden gedaan. Er wordt ook doorheen gehoord dat er een vraagstuk is om iets te wijzigen aan de nota maar het is nog steeds niet helder wat de vraag is om te wijzigen aan die nota. Daarom stelt spreker voor om hierover met elkaar in gesprek te gaan zodat het college kan horen waar de behoefte zit tot die wijziging. Wat zij in ieder geval meeneemt is dat het nog explicieter moet worden toegelicht en moet worden geprobeerd om het niet zo technisch te maken als dat wordt toegelicht. Dat is een opdracht die spreker sowieso meeneemt en die in de toekomst ook verder zal worden toegepast. Dat neemt niet weg dat dit technische mutaties zijn die verder weg nog worden tegengekomen.

Dan was er nog een vraag van de ChristenUnie over de indicatoren. De indicatoren die de ChristenUnie benoemde komen inderdaad uit de inwonersenquête. De oorsprong komt uit de aanpassing van de beleidscyclus van de programmabegroting uit juni en dat is de aanleiding dat er nu

geen cijfer bekend is. De digitale begroting omvat een verdere toelichting van de indicatoren waaronder ook de oorsprong, de bron en ook een analyse daarvan. Daar is in de ontbijtsessie verder op doorgegaan. De indicator Samen de stad maken op pagina 86, daarvoor geldt dat er een nieuw beleidskader komt voor Samen de stad maken. Dat gaat over het doorklikken op het pijltje bij de indicator in de digitale begroting en daar staat de toelichting ook in. Dat is in de ontbijtsessies ook verder besproken maar dat neemt niet weg dat het goed is om er altijd kritisch naar te blijven kijken. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) zegt dat waar de indicatoren niet helemaal zijn ingevuld dat ook een reden zal hebben maar is het niet verstandig om dat in het document toe te voegen van als het niet gevuld is, dan is het om die en die reden? Wethouder Schilderman beaamt dat dat kan worden toegevoegd maar dat betekent wel dat dit bij meerdere dingen moet worden beschreven. Dus dat wordt ook weer breder en daarom is het eigenlijk ook alleen op de site gedaan zodat de echt geïnteresseerden daar door kunnen klikken. Misschien moet toch met elkaar even worden afgewogen of dat een goed idee is. De VVD heeft aangegeven dat de scenario’s eerder naar de raad moeten.

Als dat een motie is die de VVD indient zal het worden bezien maar er wordt nu heel hard gewerkt aan die scenario’s en die kunnen dus niet eerder worden geleverd. Dus als de VVD zegt dat er gestopt moet worden met de uitwerking en dat aanpassingen moeten worden gedaan. Dat kan maar dan komen er geen scenario’s bij de voorjaarsnota. Dan komen die scenario’s later. De scenario’s zijn juist zo ingestoken dat er echt meerdere opties zijn. Dus dat de raad daarmee ook aan kan geven, dus niet als een volledig afgeronde voorjaarsnota. Dat raakt de heer Van Heuven ook aan. Eentje die al helemaal rond is. Nee, juist meerdere opties waarvan de raad kan zeggen dit wil ik wel en dat wil ik niet en wellicht heeft het college ergens een voorkeur voor maar er moeten meerdere uitgewerkte opties zijn die ook haalbaar zijn. Dat is wat in ieder geval zal worden gedaan. GroenLinks vroeg nogmaals naar regelingen en hoe ze bij elkaar komen bij individuele gezinnen. Dit type inzichten zijn op landelijk niveau beschikbaar maar die zijn er niet op gemeentelijk niveau. Dat heeft er ook mee te maken dat een beeld van hoe het gaat met een individueel gezin, de gemeente gaat niet over inkomens van individuele gezinnen. De gemeente kan zich daar dus niet een compleet beeld van vormen.

Ook wanneer dat hypothetisch wordt gedaan gaat dat heel weinig zeggen maar er zit hier een zoektocht in om te weten wat een regeling betekent voor een specifiek onderdeel. Bespreek dat als de uitgangspunten en de PvdA vroeg ook wanneer komt de uitwerking van de opgave in het sociaal domein. Die komt aan het einde van dit jaar. Dat is ook een moment om te kijken welk niveau van inzicht gezocht wordt maar een perfect beeld van multiprobleemgezinnen kan niet worden gegeven want die informatie is er niet. Mevrouw Assen (PvdA) denkt dat dit bij andere domeinen meer bij W & I zit maar werkt de gemeente ook met nieuwe modellen en dat soort standaardgegevens om het effect door te rekenen? Dus zonder de precieze data van Utrechtse inwoners zou er wel inzicht in te krijgen moeten zijn. Wethouder Schilderman legt uit dat het eraan ligt of het echt inzicht moet geven in wat er precies gaat gebeuren en wat de inschatting moet zijn. Aan het einde van het jaar komt een uitwerking van hoe gaat dat er verder uitzien. Dat lijkt de plek om dit verder te bespreken. Als de PvdA nog specifieke wensen heeft moet zij dat meegeven aan de wethouder Sociaal domein. Die heeft wellicht ook beter in beeld het model waar mevrouw Assen aan refereert zodat kan worden aangegeven of dat in dit geval relevant is maar de algemene inkomenssituatie per gezin is niet bekend bij de gemeente.

De ChristenUnie vroeg naar financiële afspraken en de Partij voor de Dieren ging ook in op de financiële spelregels. Zij kan zich de frustratie bij de Partij voor de Dieren goed voorstellen. Het is een opdracht voor het college om het verder op te schrijven met elkaar. Ze zijn er wel vaak en het is ook altijd een gebruik geweest in de raad dat er ook financiële spelregels zijn en dat op basis daarvan ook

geadviseerd wordt en dat die vaak ook aangepast worden in coalitieakkoorden. Dus zo is dat hier ook gewoon gebeurd en gegaan maar spreker snapt de wens om dat verder op een rij te zien. Dus zij gaat haar best doen om dat verder op een rij te zetten en de raadsleden zullen daar met elkaar het gesprek over willen voeren en de raad is vast bereid om dat te entameren. Gemiste vragen? De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt op welke termijn de spelregels op papier worden gezet. Wethouder Schilderman zal op die vraag zo meteen antwoord geven. Toezeggingen? Wethouder Schilderman zegt toe: de financiële spelregels in uit te werken inzake de financiële werkwijze als onderdeel van de financiële verordening in afstemming met de adviescommissie C&F (binnen een half jaar na gesprek met adviescie). De voorzitter sluit hiermee de vergadering om 23.17 uur onder dankzegging voor inbreng en aandacht.