Conceptverslag PB commissie VBF 25 oktober 2023

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING D.D. 25 OKTOBER 2023 INZAKE DE PROGRAMMABEGROTING 2024 VAN DE COMMISSIES VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN Datum verslag Locatie Verslag door

10

25 oktober 2023 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst)

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, mevrouw L. Bode, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouder mevrouw R. Streefland, en de wethouder mevrouw S. Schilderman, mevrouw L. Voortman, de wethouder E. Oosters, en voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), mevrouw Dada Antonij (D66), de heer A. Ait Daoua (D66), de heer V. Stevens (Student & Starter), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer D. van Bergen (ChristenUnie), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw R. Leever (PvdA), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw Ch. Passier (VOLT), mevrouw S. Nolten (BIJ1), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), de heer S. Gaillard (Stadsbelang Utrecht), de heer I. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok en de commissiesecretaris.

20

. Verslag inzake de programmabegroting 2024 commissie VBF

Aanwezigen: ............................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ...............................................................................- 2 Ochtendvergadering 25 oktober 2023..................................................................- 3 2. De commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën ..........................................- 3 -

30

Ochtendvergadering 25 oktober 2022 1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Bode, heropent de bespreking met het onder de aandacht brengen van de raadsvergadering waarin besloten zal worden over de programmabegroting. Zij heet alle aanwezigen welkom in deze bespreking van de Programmabegroting. Mededelingen Geen.

40

Mededelingen van de zijde van het college Wethouder Schilderman deelt mee dat wethouder Streefland ziek is en vervangen wordt door wethouder Voortman in dit ochtenddeel. Zij deelt mee zelf piketdienst te hebben en dat zij tijdens de vergadering weggeroepen kan worden en dat zij zich op de hoogte zal blijven houden van de voortgang in de debatten. Pagina 1 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

Mededelingen van de voorzitter Een afmelding is ontvangen van de PVV.

50

Heropening van de vergadering, middagvergadering deel 1 De voorzitter, mevrouw Passier, heropent de vergadering van de begrotingscommissie. Zij heet iedereen welkom die op een of andere wijze aanwezig is. De voorzitter schetst de tijd die de commissie ter beschikking staat. Mededelingen Wethouder Streefland is ziek en wethouder Voortman vervangt haar. Heropening van de vergadering middagvergadering deel 2 De voorzitter, de heer Van der Zweth, heropent de vergadering en heet iedereen welkom.

60

Mededelingen De voorzitter, de heer Van der Zweth deelt mee dat twee fracties zich hebben afgemeld: BIJ1 en de PVV. Er zijn geen verzoeken ontvangen om de geheime stukken te bespreken. Ochtendvergadering 25 oktober 2023 2. De commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën. Openbare orde en Veiligheid (incl. mensenhandel en drugscriminaliteit), Handhaving, Ombudszaken, Internationale zaken, Regionale samenwerking, Burgerzaken, Personeel en Organisatie

70

De voorzitter heropent de bespreking van de programmabegroting met het onder de aandacht brengen van de raadsvergadering waarin besloten zal worden over de programmabegroting. Zij heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen Geen.

80

Mededelingen van de zijde van het college Wethouder Schilderman deelt mee dat wethouder Streefland ziek is en vervangen wordt door wethouder Voortman in dit ochtenddeel. Zij deelt mee zelf piketdienst te hebben en tijdens de vergadering weggeroepen kan worden. Mededelingen van de voorzitter Een afmelding is ontvangen van de PVV.

90

De bespreking De voorzitter deelt mee geen verzoeken te hebben ontvangen voor behandeling van geheime stukken. Dat wordt bevestigd door de commissie. Dit onderdeel van de begrotingsbespreking wordt behandeld in twee termijnen. Zij gaat in op de orde van de vergadering. De commissie Mevrouw Meerding (VVD) besteedt aandacht aan het belang van het onderwerp veiligheid voor de Utrechtse bevolking. Zij ziet dat voor dit stadsbestuur veiligheid niet op nummer één staat. Slechts 3% van al het geld gaat naar Veiligheid. Ook uit Pagina 2 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

100

110

120

130

140

de doelstellingen van het college blijkt dat het college te weinig ambitie heeft op veiligheid. Dit college stelt als ambitie het veiligheidsniveau gelijk te houden of te verbeteren. Kennelijk neemt het bestuur genoegen met de huidige situatie. De heer Koning (D66) vraagt of de VVD erkent dat met het teruglezen van de veiligheidsrapporten van de afgelopen jaren, ook met deze doelstelling de veiligheid verbetert, ook ten opzichte van tijden waarin de VVD in het college zat. Mevrouw Meerding (VVD) herkent de verbetering niet; zij ziet dat het aantal misdrijven tussen 2021 en 2022 met 2000 is toegenomen. Dat is 11%. Zij vraagt waarop de heer Koning zich baseert. De heer Koning (D66) spreekt over de lange termijn monitoring. In de coronatijd zijn fluctuaties geweest in misdaadcijfers. Hij stelt zijn vraag wederom en vraagt of mevrouw Meerding dat erkent. Mevrouw Meerding (VVD) heeft niet het idee dat het vooruit gaat. Zij heeft het idee dat de gemeente voor steeds grotere opgaven komt staan en dat geprobeerd wordt om dat zo goed mogelijk te managen. Kijkend naar de indicator hoe veilig Utrechters zich voelen, ziet zij geen stijgende lijn vooruit. De heer Koning (D66) erkent volledig de grote uitdagingen waarover mevrouw Meerding spreekt. Utrecht heeft te maken met veel crises. Dat is ook te zien op het gebied van veiligheid. Dit college zet daar extra middelen tegenover.

In de afgelopen jaren is heel veel meer geld uitgetrokken voor veiligheid. Hij vraagt of mevrouw Meerding dát dan erkent. Mevrouw Meerding (VVD) zou niet willen spreken over heel veel meer geld; zij erkent een stijgende lijn en vindt dat positief. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of mevrouw Meerding erkent dat tot 2023 een stijging was waar te nemen maar dat er weer sprake is van een dalende lijn vanaf 2023. Dat is mogelijk ongewenst in het licht van de uitdagingen die de gemeente Utrecht heeft. Mevrouw Meerding (VVD) erkent dat te hebben gezien; zij ziet in 2024/2025 tot haar spijt een dalende lijn. Zij vervolgt haar betoog. De VVD volgt de keuze niet van het college om genoegen te nemen met de huidige situatie. Zij ziet dat er meer dan genoeg veiligheidsproblemen in de stad zijn; de inwoners verwachten dat die worden aangepakt. Wat haar betreft moet het doel zijn de veiligheid te verbeteren; gelijk houden vindt zij geen ambitie. Zij vraagt de burgemeester om die reden waarom opnieuw voor die doelstelling is gekozen en of het gelijk houden te schrappen is en er naar te streven is om de veiligheid altijd te verbeteren. De VVD kan het college op weg helpen als het om meer ambitie op veiligheid gaat.

Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de VVD dat streven principieel wil toevoegen; zij begrijpt dat, zij denkt ook dat iedereen dat deelt; of vindt de VVD dat het gaat om een reële ambitie, dat na een jaar zal blijken dat die haalbaar was. Mevrouw Meerding (VVD) vindt dat beide opgaat. Zij vindt dat principieel naar verbetering van de veiligheid gestreefd moet worden. Tegelijkertijd houdt ook haar fractie van reële doelstellingen. Zij denkt dat het reëel is om bepaalde problemen die nu spelen op te lossen en dat daarmee de situatie wordt verbeterd. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat Utrecht niet op zich staat als het gaat om veiligheid. Zij vraagt hoe volgens de VVD dat wat in Utrecht te zien is, zich verhoudt tot de rest van de omgeving en het land. Zou Utrecht eigenstandig ervoor moeten kunnen zorgen dat de problemen die in het hele land spelen hier niet spelen?

Pagina 3 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

150

160

170

180

190

Mevrouw Meerding (VVD) antwoord ontkennend. Als het gaat om veiligheid, is altijd sprake van samenwerking met het Rijk, al is het alleen maar omdat de politie centraal wordt geregeld. Te zien is dat andere G4 steden, bijvoorbeeld Rotterdam, andere keuzes maken als het gaat om veiligheid. De gemeenten trekken daar meer geld voor uit. Die keuze is wel degelijk te maken wat haar betreft wanneer veiligheid de prioriteit is. Zij ziet dat niet terug bij dit stadsbestuur. Mevrouw Assen (PvdA) vindt Rotterdam niet bepaald een veiliger stad dan Utrecht. Dat lijkt haar relevant om hierin mee te nemen. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat in Rotterdam meer problemen zijn. Zij herhaalt haar argumenten als het gaat om de focus op veiligheid, als het gaat om het reserveren van geld en om nieuwe aanpakken om de situatie daar veiliger te maken. De heer Van Steeg (CDA) is het eens met mevrouw Meerding; gestreefd moet worden naar daling van het aantal misdrijven. Dat is vastgesteld bij de laatste Veiligheidsagenda. De vraag is dan hoe dat te gaan doen. Het aantal misdrijven zegt nog niet zoveel over wat er in de stad gebeurt; Utrecht is bezig met het tegengaan van ondermijning, met digitale veiligheid. Het gaat steeds meer ook om onzichtbare criminaliteit. Hij doet de suggestie dat beter inzichtelijk te maken en dan te komen tot heldere doelstellingen.

Hij is het op zich eens met het doel van de VVD. Mevrouw Meerding (VVD) is het daarover eens. Zij deelt de analyse dat het nu niet inzichtelijk is en dat alleen criminaliteitscijfers nog niet een voldoende beeld geven van wat er in de stad gebeurt en de stand van zaken. Zij hoopt hieraan een vorm te kunnen geven bij de raadstoets Veiligheid, waarbij ook zij betrokken is. De heer Van Steeg (CDA) hoopt dan wel dat daarmee verder gekomen wordt dan het laten dalen van het aantal misdrijven; hij stelt voor vanuit de raadstoets een doelstelling te formuleren om op het gebied van veiligheid verbeteringen aan te brengen. Hij oppert dat de VVD daarvoor een voorstel doet. De heer Van Steeg denkt graag mee. Mevrouw Meerding (VVD) heeft de indruk dat het CDA en VVD het eens zijn; zij ondersteunt zijn oproep van harte. Zij vervolgt haar betoog. De VVD kan het college op weg helpen als het gaat om meer ambitie op veiligheid; de VVD heeft nog wel een en ander toe te voegen. Het valt haar fractie op dat er twee plekken zijn in Utrecht die de laatste tijd veel het nieuws hebben gehaald vanwege aanhoudende overlast en ernstige incidenten. Dan gaat het om Kanaleneiland Zuid en winkelcentrum Lunetten. Deze plekken kennen tot op heden niet een eigen gerichte aanpak zoals de ASW of Lombok die wel hebben.

Zij vraagt het college Kanaleneiland Zuid en Lunetten als focusgebieden toe te voegen aan deze aanpak of in ieder geval een integrale en lange termijn aanpak hiervoor op te stellen. In het verlengde daarvan valt haar op dat op die twee plekken meerdere malen is geprobeerd om de overlast te verhelpen door bijvoorbeeld een tijdelijke camera te plaatsen. Dat hielp ook altijd even. Maar zodra de camera weer weg moest vanwege de regels van de gemeente, kwam de overlast weer terug. Volgens de VVD illustreert dat op sommige plekken nog steeds behoefte is aan een vaste camera maar dat er te weinig vaste camera's beschikbaar zijn vanwege het gemeentelijk beleid en het beleidsveld cameratoezicht dat is vastgesteld. Mevrouw Fattal (GroenLinks) merkt op dat de VVD een beeld schetst waarin een tijdelijke camera die verdwijnt voor altijd verdwijnt. In dergelijke gevallen wordt opnieuw getoetst of de camera daar nodig is; dan is die camera terug te plaatsen. Zij vraagt of de VVD dat herkent.

Pagina 4 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

200

210

220

230

Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend. Dat is de doorn in haar ogen in deze situatie; te zien is dat de maximale tijd wordt verlengd. Dan moet de camera alsnog weg. Dan wordt na een half jaar geconstateerd dat de overlast is teruggekomen en dan wordt de tijdelijke camera teruggehangen. Zij vraagt zich af waarmee het bestuur dan bezig is. Wat haar betreft is er dan behoefte aan een vaste camera. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt of de VVD inziet dat de veiligheid op veel andere manieren ook wordt aangepakt, bijvoorbeeld met meer agenten of met meer jongerenwerkers op straat. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt dat zeker te zien. Cameratoezicht is een vorm van een sluitstuk waarbij eerst andere maatregelen zijn geprobeerd. Toch is te zien dat op deze twee locaties in het bijzonder cameratoezicht wel nodig wordt geacht andere maatregelen waren niet effectief genoeg – en dan staat de burgemeester met lege handen; die kan alleen de tijdelijke camera ophangen. Zij vindt dat geen duurzame oplossing en zij hekelt het beleid. Zij vervolgt. De heer Van Steeg (CDA) vindt het terecht dat mevrouw Meerding het winkelcentrum Lunetten noemt. Daar stopt een ondernemer vanwege de veiligheidssituatie. Hij vindt dat geïnvesteerd moet worden in het winkelcentrum Lunetten. Hij vindt dat de investering in de lokale winkelgebieden nodig is om die plekken weer leefbaar te maken.

Mevrouw Meerding (VVD) deelt en onderschrijft dat met de heer Van Steeg. Zij vraagt het college of het ook van mening is dat er een gebrek aan vaste camera’s is en dat het steeds opnieuw ophangen van een tijdelijke camera zijn doel voorbij schiet. Zij gaat in op de overlast vanwege vuurwerk. Zij schetst de huidige situatie ondanks het verbod. Zij legt de vraag voor hoe het staat met de aanpak ervan. Hoe gaat het met de meldingen bij het nummer van de gemeente dat daarvoor te gebruiken is. Is adequaat in te grijpen, vraagt zij de burgemeester. Voor een aantal posten is alleen incidenteel geld vrijgemaakt; dat geldt bijvoorbeeld voor de gebiedsgerichte aanpak bij de ASW en Lombok. Het budget daarvoor loopt af na 2024. Daarover maakt zij zich zorgen. Zij vraagt de burgemeester wat met die gebiedsgerichte aanpak gaat gebeuren na 2024. Mevrouw Fattal (GroenLinks) constateert over het algemeen dat het de goede kant opgaat met de veiligheid in de stad. Zij refereert daarbij ook aan de inbreng van D66. Dat neemt niet weg dat GroenLinks bezorgd is over een aantal zaken. Zij ziet dat er steeds meer verwarde personen op straat lopen. Het gaat om personen met onvoorspelbaar ongevaarlijk gedrag. Zij ziet steeds vaker dat crisismaatregelen opgelegd moeten worden, zoals zorg met dwang. Dat is te voelen in de stad.

Het gaat om mensen die toch gevaarlijk kunnen worden ondanks dat ze geen slechte bedoelingen hebben. In het huidige systeem vallen steeds vaker mensen buiten de boot en glijden zij langzaam af. Zij koppelt dat niet los van jarenlange landelijke bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg en de verslavingszorg. Zij noemt daarbij ook de toenemende verantwoordelijkheden die de gemeente heeft gekregen en daardoor niet altijd op zorg heeft kunnen bijlopen. De gemeente heeft te weinig capaciteit om iedereen te helpen. Tegelijkertijd is te zien dat het merendeel van de daders niet per se een diagnose heeft. Het gaat om mensen die tussen wal en schip vallen en geen dak boven het hoofd hebben, of hun baan zijn verloren en daardoor steeds verder afglijden. De vraag is hoe de stad veilig te houden is terwijl deze problemen zich blijven Pagina 5 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

240

250

260

270

280

voordoen in deze steeds verder individualiserende samenleving. Hierover stelt GroenLinks de burgemeester een aantal vragen. Hoe ervoor te zorgen dat de verwarde personen direct te maken krijgen met zorgverleners in plaats van met de politie. De politie moet ook worden ontlast. Zij is ook benieuwd naar hoe het gaat op wijkniveau; is er structureel overleg tussen wijkagent, een gemeentewerker, binnen het sociaal domein, samen met iemand van het Buurtteam, iemand van een Wijk GGD, die samen de E33 mensen uit de wijk doornemen zo dat zij kunnen beoordelen wie met prioriteit bezoek kunnen krijgen, ook om te voorkomen dat iemand afglijdt. Vervolgens gaat zij in op geweld tegen vrouwen en femicide. Landelijk is te zien dat die geweldcijfers stijgen. Tot haar spijt wordt het niet altijd zo genoemd. Het merendeel speelt zich af in privésfeer. Het geweld dat vrouwen meemaken is over het algemeen langduriger en ernstiger dan mannen meemaken. Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 40 vrouwen omgebracht door een ex partner of een familielid. Zij noemt dat femicide. Zij merkt op dat femicide een blinde vlek is in de samenleving; vaak wordt gedacht dat dat alleen plaatsvindt in andere landen in andere culturen. Zij bestrijdt dat. Dit kan iedereen overkomen, ongeacht wie iemand is en waar iemand vandaan komt.

De berichtgeving in de media over deze moorden vindt mevrouw Fattal misleidend: “familiedrama”. De voornaamste verantwoordelijkheid ligt bij de landelijke overheid; desalniettemin zijn er de stijgende cijfers. Zij noemt het actieplan voor gemeenten van het college van de Rechten van de Mens om hiertegen iets te doen. Zij noemt de actiepunten. Zij vraagt de burgemeester in te gaan op die actiepunten. Zij vraagt de burgemeester in hoeverre al actueel zijn en in hoeverre er ontbreken waarmee verder aan de slag is te gaan. Steeds vaker worden vrouwen en kinderen achtergelaten in een ander land om nooit meer terug te keren. Dat gebeurt vaak bij de tweede en derde generatie migranten. Sommige ouders besluiten de kinderen achter te laten omdat ze te vrijgevochten zijn of deel uitmaken van de LHBTQ-plusgemeenschap. Ze laten het kind achter in een poging tot heropvoeding of voor uithuwelijking. Opsporen is niet aan te beginnen; zij pleit voor preventief handelen. Ze noemt in dat verband Friends for Freedom en het geopende meldpunt Verdwenen Vrouwen. Dat was vanwege het verhaal van Nadia die na 18 jaar terug naar Nederland vluchtte. Die werd op haar 14e uitgehuwelijkt in Afghanistan. Aangekomen bij de Nederlandse ambassade werd zij weggestuurd omdat ze langer dan 13 jaar buiten de EU en buiten Nederland was geweest; daarmee was ze haar Nederlandse nationaliteit kwijtgeraakt.

Dat geldt voor veel bi-culturele vrouwen. Zij noemt het opgezette landelijk knooppunt Huwelijksdwang. De WRP is gewijzigd. Er gebeuren hele mooie dingen op landelijk niveau. Bij vermoedens moeten ambtenaren altijd een melding doen bij Veilig Thuis. En toch gebeurt het niet altijd. Zij vraagt de burgemeester hoe dit is in Utrecht. Hoeveel kinderen en vrouwen zijn in Utrecht uitgeschreven met bestemming buitenland. Zij vraagt of Utrecht samenwerkt met het meldpunt van Friends of Freedom zodat de meldingen die daar gedaan worden, die hiermee te maken hebben direct door het stadsbestuur zijn op te pakken. Heeft de gemeente Utrecht specifiek beleid op het gebied van achterlating, ontvoering, uitbuiting, huwelijksdwang om dat aan te pakken en werkt de gemeente samen met scholen of werkgevers zo dat ook zij melden wanneer iemand plotseling verdwijnt. Wat GroenLinks betreft heeft de overheid een zorgplicht wanneer vrouwen en kinderen zomaar verdwijnen naar het buitenland. Wat mevrouw Fattal betreft zou de gePagina 6 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

290

300

310

320

330

meente verder moeten gaan dan verschijningsplicht. Er wordt niet eens gevraagd waar mensen heengaan. Daardoor is opsporing onmogelijk. Zij vraagt de burgemeester wat in Utrecht te doen is om daarin een stapje verder te gaan; hoe is aan de zorgplicht verder invulling te geven? De heer Dekkers (GroenLinks) gaat eerst in op de bedrijfsvoering, vooral als het gaat om het versterken van de uitvoeringskracht. Te zien is dat veel projecten vertragen door capaciteitsproblemen vanwege de krappe arbeidsmarkt, hoge uitstroom en ziekteverzuim. Dat is een van de gevolgen van hoge inzet van externen. Afgelopen jaren is daar vooral naar gekeken vanuit de vraag of meer realistisch te begroten is. Zijn fractie vindt het zeker zo belangrijk dat de uitvoeringskracht van de organisatie vergroot wordt zo dat projecten niet vertragen maar uitgevoerd worden. Hij legt de vraag voor hoe de aantrekkelijkheid van de organisatie te vergroten is, niet alleen om nieuwe medewerkers aan te trekken, maar ook om te voorkomen dat ze weer vertrekken. Dan gaat het zeker niet alleen om geld, maar vooral ook om interessante ontwikkelkansen. Hoe is het ziekteverzuim te beperken? GroenLinks denkt dat meer gestuurd moet worden op een ruimere capaciteit zo dat niet bij de minste of geringste pech projecten vertragen of dat er dure externen ingehuurd moeten worden en het plafond voor inhuur overschreden wordt.

De heer Van Steeg (CDA) vindt dit terechte punten van GroenLinks. Tegelijkertijd is te zien dat het plafond voor inhuur verhoogd wordt naar 11%. Hij vraagt of GroenLinks gaat voorstellen om dat niet te doen. De heer Dekkers (GroenLinks) licht toe dat de inzet van zijn fractie is de kennis intern te versterken zo dat de organisatie minder hoeft terug te vallen op externe inhuur. Wat zijn fractie betreft moet het plafond zowel niet overschreden worden als verhoogd. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of hij het goed begrijpt. De heer Dekkers stelt voor af te zien van de voorsortering op meer externe inhuur in deze begroting. De heer Dekkers (GroenLinks) heeft op dit moment niet een concreet voorstel om dat te verlagen. Zijn fractie wil wel spreken over hoe de organisatie te versterken is zo dat het plafond omlaag kan en niet meer overschreden hoeft te worden. De heer Van Steeg (CDA) is het daarover eens met heer Dekkers. Hij vraagt hoe de heer Dekkers dit ziet. Er zal drie keer zoveel geïnvesteerd worden dan in de afgelopen jaren in de stad. Er zijn knelpunten in de uitvoeringskracht.

Hoe ziet de heer Dekkers dit in het licht van de discussie over planningsoptimisme en wat is in de toekomst te realiseren? De heer Dekkers (GroenLinks) beaamt dat plannen van belang is; de vraag is hoe de gemeente Utrecht haar aantrekkelijkheid op de arbeidsmarkt kan versterken, hoe de gemeente kan zorgen hoe in cruciale functies voor de voortgang van projecten juridische kennis, of specifieke vakkennis in overmaat aanwezig is in plaats van een tekort waardoor de organisatie moet terugvallen op externen. Daarbij gaat het dan ook om het bieden van voldoende ontwikkelkansen voor medewerkers en of er wellicht ruimere capaciteit gepland moet worden, in plaats van op het randje. Hij vervolgt zijn betoog. Zijns inziens zijn er goede stappen gezet bij het klantencontactcentrum en BOA’s. De vraag is of het nodig is om te kijken naar functies die cruciaal zijn voor de voortgang van projecten: juridische functies, projectleiders, maar ook deskundigheid die belangrijk is voor programma's en projecten. Hij vraagt of het college bereid is om met de commissie VBF een gesprek te organiseren over hoe de uitvoeringskracht Pagina 7 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

340

350

360

370

380

van de organisatie te vergroten is en vertraging van projecten te voorkomen. Hij vraagt het college ter voorbereiding daarvan een notitie te maken: bij welke functies zijn de grote knelpunten? Wat zijn de mogelijke maatregelen? Hoe is de gemeentelijke organisatie te sturen op ruimere capaciteit? Ook voor Samen Stad Maken maakt GroenLinks zich zorgen over de uitvoeringskracht; hij refereert aan eerdere uitspraken van zijn fractie daarover. Dat moet niet alleen de taak zijn van Wijken, maar van de hele organisatie. Dan gaat het zowel over capaciteit als over de kennis en ervaring met inclusieve en betekenisvolle projecten. Recentelijk stelde GroenLinks samen met andere fracties vragen over de achtergrond van waarom de gemeente externen moet inhuren. De vraagstellers verwachten uitgebreid antwoord; hij vraagt of het college in grote lijnen kan aangeven hoe ervoor te gaan zorgen dat de gemeente Utrecht beschikt over eigen medewerkers die hiertoe in staat zijn. Hij geeft een voorbeeld van inclusieve (kinder)participatie. De heer Van Steeg (CDA) sluit zich aan bij de inbreng van de heer Dekkers over de uitvoeringscapaciteit. Ook bij zijn fractie leven daarover zorgen. De vragen die de heer Dekkers stelde, heeft ook hij, ook in de relatie tot de inhuur van externen en ook in relatie tot het planningsoptimisme.

Hij vraagt de wethouder dit nadrukkelijk mee te nemen in haar brief: hoe het zit met de personeelscapaciteit en de uitvoeringskracht van de organisatie. Het lijkt erop alsof dit een apolitieke discussie is en dat aan het eind van het jaar plotseling geld overblijft. Maar het gaat ook over politieke keuzes: wat wordt wel en wat wordt niet gedaan? Dat moet zijns inziens beter inzichtelijk gemaakt worden. Dan is bijvoorbeeld te bezuinigen op overhead. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Hij had bij de bespreking van de financiën gesproken over het Initiatievenfonds. Beloofd is een brief voor de begrotingsbehandeling. Dit is voor zijn fractie een belangrijk onderwerp. Hij is blij dat het Initiatievenfonds dit jaar wel voldoende wordt benut. Hij vraagt het college de raad de brief toe te sturen voor de eindbehandeling. Wellicht is daar dan nog een voorstel te doen, ook in relatie tot wijkgericht werken waarover hij later in het jaar een brief verwacht. Veiligheid vindt ook hij een belangrijk onderwerp. Hij ziet dat een aantal goede stappen gezet zijn, als het gaat om ondermijning, over het lachgasverbod. Hij hoopt dat het volgende week in het geheel wordt aangenomen en dat daarop geen wijzigingen worden doorgevoerd. Hij vindt dat op straatintimidatie goede stappen worden gezet. Hij ziet ook dat op een aantal vlakken minder wordt geïnvesteerd.

Dat zit bijvoorbeeld op handhaving in de binnenstad. Het gevoel van veiligheid gaat zeker niet omhoog; hij vindt dat handhaving daarin een van de oorzaken is. Hij legt de vraag voor of op dat gebied nog iets extra's mogelijk is. Ook als het gaat om digitale veiligheid raakt het de stad enorm; hij noemt in dit verband de koppeling tussen sociale media en wat er fysiek in de stad gebeurt. Hij ziet dat op de lange termijn wel gekort wordt op de digitale veiligheid. Hij vraagt de burgemeester waarom die korting plaatsvindt. Zou daarin niet blijvend geïnvesteerd moeten worden, vraagt hij. Zeker in het licht van de plannen en ook in de verdere toekomst op dit onderwerp. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. De heer Van Steeg wacht nog steeds in spanning op de toegezegde brief over de aanpak van drugs en de daarbij meekomende ondermijnende criminaliteit. Hij noemt

Pagina 8 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

Rotterdam als de gemeente die de koe bij de horens heeft gevat. Hij vraagt of de burgemeester bereid is een dergelijke concrete stap te zetten. 390

400

410

420

430

De heer Koning (D66) ziet dat de gemeente meer in control is op het gebied van veiligheid vanwege de grote investeringen op dat vlak en dat er meer capaciteit is om de stad veiliger te maken en te houden. Dat wil niet zeggen dat er geen incidenten zijn in de stad. Dat betekent ook niet dat het altijd overal veilig is. Uit de cijfers met betrekking tot criminaliteit, blijkt dat de stad overal veiliger wordt. Zijn fractie maakt zich zorgen over sommige ontwikkelingen; hij noemt in dit verband de explosieven waarmee ondernemers soms bedreigd worden. De heer Van Steeg (CDA) vraagt waarop D66 zich baseert wanneer die fractie zegt dat het overal veiliger wordt. Hij stelt die vraag omdat de cijfers die er zijn weinig zeggen over de veiligheid in de stad. De heer Koning (D66) noemt in dit verband de Veiligheidsmonitor en de jaarlijkse cijfers over het aantal incidenten van de verschillende categorieën; decennialang ziet hij aan die cijfers dat de veiligheid toeneemt. Dat het aantal incidenten per aantal inwoners afneemt. Die conclusie trekt zijn fractie uit die cijfers. Dat is in Nederland het geval en ook in de stad Utrecht. De heer Van Steeg (CDA) is bereid die cijfers met een korreltje zout te nemen en om te zeggen dat het tellen van misdrijven niet zoveel zegt over de daadwerkelijke veiligheid in de stad; zo heeft zijn fractie ook gekeken naar de Veiligheidsagenda.

Hij hekelt die manier van kijken naar veiligheid, zeker in het licht van de ontwikkeling van criminaliteit, als het gaat over digitale veiligheid, over de ontwikkeling van sociale media, over de ontwikkeling van ondermijning. Hij leest dat niet in de veiligheidscijfers. Die ontwikkelingen hebben een veel groter effect op de veiligheidsbeleving. De heer Koning (D66) ziet dat het gevoel van veiligheid niet zo sterk groeit als de afname van de feitelijke criminaliteitscijfers. Ook daarvoor sluit zijn fractie de ogen niet. Dat betekent niet dat op het moment waarop de cijfers positiever worden, het bestuur maar moet doen alsof het veiliger is. Blijkbaar voelen de inwoners zich niet per se veiliger. Wat hem betreft zet de gemeente Utrecht belangrijke stappen die ook bijdragen aan het gevoel van veiligheid. Hij noemt in dat verband de gebiedsgerichte aanpak van Lombok. Zijn fractie wil dat preventie daar boven repressie gaat. Zijn fractie vindt het belangrijk dat de gemeente Utrecht dit soort zaken doet. Hij ziet dat ook terug in de investeringen in Veiligheid. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat maar ten dele waar. Ook als het gaat om de cijfers, ziet hij wisselende beelden; op zakkenrollen zit een enorme stijging. Hij doet de suggestie meer te zoeken naar een beter gekwalificeerd beeld van wat er is aan veiligheid in de stad is de ontwikkeling daarop.

Hij zet dit in contrast met de conclusies die uit de genoemde cijfers worden getrokken. De heer Koning (D66) is het ermee eens dat kwalitatieve beelden nodig zijn die onderling te delen zijn. Hij is het eens met heer Van Steeg wanneer hij zegt dat nieuwe vormen van criminaliteit heel bedreigend zijn en heel problematisch; voor heel veel ondernemers is cybercrime een groot probleem. Daarvoor mag het bestuur zijn ogen niet sluiten. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat heer Van Steeg veel gezegd heeft over zaken die zij ook wilde inbrengen; zij hoorde de heer Koning stellig zeggen dat het uit de cijfers blijkt dat het beter gaat en dat hij verwijst dan naar de Veiligheidsmonitor; zij merkt op dat vandaag de begroting wordt besproken. In die begroting staan ook

Pagina 9 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

440

450

460

470

480

cijfers. Uit die cijfers blijkt het juist niet dat het beter gaat. Zij vraagt of de heer Koning dat ook ziet. De heer Koning (D66) bevestigt dat er in de stad grote crises zijn; hij vindt dat het betoog van mevrouw Fattal in dat opzicht veel hout snijdt. Al jarenlang is te zien dat het aantal verwarde mensen op straat toeneemt. De gevolgen daarvan zijn voelbaar en het doorwerken daarvan in allerlei beleidsterreinen waarvan zijn fractie van mening is dat die een preventieve werking zouden moeten hebben hierin. Dat zit in MOBW, in de verslavingszorg. Wanneer de preventiebasis beter op orde is, is minder veiligheid als sluitstuk nodig. Zo ziet zijn fractie dit. Hij vervolgt zijn betoog. Hij complimenteert de burgemeester met haar omgang met demonstraties. De burgemeester legt daarover duidelijk verantwoording af in brieven die na een grote of impactvolle demonstraties aan de raad worden gestuurd. Het faciliteren van demonstraties volgt zijn fractie bij uitstek met kritische blik. In het algemeen wil zijn fractie dat er meer aandacht gericht wordt op het voorkomen van criminaliteit; preventie boven repressie. Hij ziet te vaak dat repressieve uitvoering van beleid leidt tot waterbedeffecten. Daarvan zijn ondernemers en inwoners de dupe.

Mevrouw Meerding (VVD) vraagt wat de heer Koning vindt van de reactie van het stadsbestuur op de laatste demonstratie - dat was een pro Palestijnse demonstratie en op het vertonen van de Talibanvlag. De heer Koning (D66) merkt op dat daarover een brief is gestuurd naar de raad. In die brief is uitvoerig uiteengezet op welke wijze het bestuur daarmee is omgegaan. Hij ziet in het algemeen dat deze burgemeester en het stadsbestuur zich ervoor inspannen ruimte te geven aan demonstraties, ook in een tijd waarin politie en handhaving enorm onder druk staan en dat daarbij ook een uiterste inspanning wordt gedaan om ruimte te geven aan tegendemonstraties om dat gelijktijdig te kunnen faciliteren wanneer daaraan behoefte is in Utrecht. Hij vindt dat zo essentieel in een rechtsstaat en in de democratie dat hij de burgemeester aanmoedigt dat zo te blijven doen. Mevrouw Meerding (VVD) is het in algemene lijnen ermee eens dat ook zij vindt dat de burgemeester vaak heel goed en voortvarend optreedt bij demonstraties. Zij vond dit iets minder sterk uitgevoerd. Zij stelt voor bij het debat over demonstraties daarop terug te blikken, hoe dat in het vervolg op de beste manier te doen. De heer Koning (D66) vindt dat uitstekend. Hij vervolgt zijn betoog.

Zijn fractie wil graag van het college weten wanneer de toegezegde campagne start waarmee inwoners worden geïnformeerd over de kanttekeningen en wettelijke beperkingen van het gebruik van private camera's die gericht worden op de openbare ruimte. Hij onderschrijft van harte het betoog van GroenLinks over verwarde personen en femicide evenals de vraag over het aanpakken van vuurwerkoverlast van de VVD. Met betrekking tot participatie leest hij in de begroting terug dat het aanpassen van het participatieplan en proces gerealiseerd wordt in het laatste kwartaal van 2024 nadat de raad in het eerste kwartaal van 2024 het nieuwe plan Samen Stad Maken ontvangt. Daartussen zit het wat hem betreft veel tijd en komt het participatieplan erg laat. Hij vraagt het college deze plannen en processen niet in Q4 maar in Q2 af te ronden, zo dat de raad niet pas hoeft te spreken in 2025 over de adviezen, volgend uit 2022.

Pagina 10 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

490

500

510

520

530

Mevrouw Assen (PvdA) krijgt van D66 graag de reflectie op het gegeven dat veiligheid en veiligheidsgevoel ongelijk verdeeld zijn over de stad en hoe zijn woorden over al of niet afgenomen veiligheid daaraan geen recht doen. De heer Koning (D66) ziet op verschillende plekken in de stad verschillende mate van objectieve en subjectieve en beleefde veiligheid. Hij onderschrijft dat beeld. Hij vindt het belangrijk daarvan rekenschap te geven, ook in de aanpak hierin. Daarvoor haalde hij het voorbeeld aan van het Lombokplein; hij denkt dat dit goed wordt uitgerold. Hij ziet in een wijk als Overvecht in de Samen voor Overvecht aanpak dat daar ook heel erg bijgedragen wordt aan veiligheid, maar juist ook weer voor een heel groot deel vanuit de preventiekant van dat programma. Zo ziet zijn fractie dat ook graag. Hij ziet dat de stad daarvoor oog heeft en dat daaraan gewerkt wordt. Hij vindt dat het stadsbestuur dat ook zo moet blijven doen. Mevrouw Assen (PvdA) ziet dat ook vanuit stad. Tegelijkertijd ziet zij ook een zorgelijk beeld van een soort Noord-Zuidlijn die door Utrecht heen loopt van onveilig naar veiliger en onveiliger ten opzichte van andere delen van de stad. Zij ziet nog niet altijd dat D66 dat een probleem vindt of daarop een aanpak wil zien. De heer Koning (D66) vindt “de Noord-Zuid-lijn” in dit verband een te eenvoudige voorstelling van zaken.

Hij noemt het winkelcentrum Lunetten waar het momenteel niet erg goed gaat. Hij vindt dat de vinger aan de pols moet blijven. Hij deelt met de PvdA dat het belangrijk is om daadwerkelijk meer blauw op straat te kunnen hebben en agenten die geworteld zijn in de wijk. Die zijn niet zomaar even te regelen gezien de gigantische landelijke tekorten. Hij moedigt het stadsbestuur aan zich ervoor te blijven inspannen. Mevrouw Assen (PvdA) refereerde aan een Utrechts onderzoek als het gaat om het beeld van noord naar zuid over wijken die veiliger zijn er minder veilig. Zij nodigt D66 uit voor het vervolg om daar samen naar te kijken en hoe er voor te zorgen dat elke Utrechter zich veilig voelt in deze stad. De heer Koning (D66) vindt dat een uitstekend pleidooi. Hij stelt voor daar samen de nek voor uit te steken. De heer Ait Daoua (D66) schenkt aandacht aan het zijns inziens essentiële voor een efficiënte en transparante overheid bij het adequaat beheren van informatie. Dit is een tijdperk waarin digitalisering een steeds grotere rol speelt in het dagelijks leven. Dan is het van belang dat ook de gemeente hierin de juiste stappen zet. Het goed functioneren van de democratie is zijns inziens in sterke mate afhankelijk van hoe het stadsbestuur omgaat met informatie. 27% van alle WOO verzoeken hebben een doorlooptijd van meer dan zes weken.

De wet open overheid benadrukt het cruciale belang van openbare informatie. Het vertrouwen bij de inwoners kan afnemen wanneer vertraging optreedt in het afhandelen van WOO-verzoeken. Verloren vertrouwen is niet eenvoudig terug te winnen. Hij stelt een aantal vervolgvragen op eerder gestelde vragen. Hoe wordt de effectiviteit gemeten van het geïmplementeerde programma Informatie op Orde? Hoe staat dat in relatie tot de doorlooptijden van WOO-verzoeken? In de huidige tijd gaan technologische en innovatieve ontwikkelingen razendsnel; hij vindt het van groot belang te investeren in de meest effectieve middelen om de informatie gemakkelijk toegankelijk te krijgen en ook betrouwbaar te kunnen weergeven. Hij vraagt of er trainingsprogramma's zijn voor ambtenaren die ervoor zorgen dat zij optimaal gebruik kunnen maken van de verbeterde systemen en de nieuwe processen. Pagina 11 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

540

550

560

570

Hoe wordt de feedback van ambtenaren die direct met WOO-verzoeken werken verzameld en geïntegreerd in de verdere ontwikkeling en aanpassing van het programma. Hij vindt het investeren in moderne technologie en het implementeren van best practices daarbij cruciaal. Niet alleen moet gekeken worden naar wat nu werkt maar ook naar wat nodig is in de toekomst. Om die reden heeft hij nog twee vragen. Welke andere technische mogelijkheden worden overwogen naast de voorziening eDiscovery? Heeft de beslissing om geen aanschafkosten te hebben voor e-discovery invloed op de keuze voor andere technische oplossingen die mogelijk wel kosten met zich meebrengen? De voorzitter merkt op dat de vragen van de heer Ait Daoua in hoge mate het karakter hebben van informatieve vragen. Die kunnen mogelijk op een andere manier worden afgedaan dan in dit debat. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) staat voor een veilig Utrecht voor alle mensen. Veiligheid is een noodzaak. Zij sluit zich aan bij het volledige pleidooi van mevrouw Fattal van GroenLinks over verwarde personen, femicide en achterlating van vrouwen. Zij sluit zich ook aan bij de inbreng van de VVD over vuurwerkoverlast. Zij vraagt aandacht voor de brandveiligheid van stallen. Zij refereert aan de recentelijk gestelde schriftelijke vragen van haar fractie die in de afgelopen week beantwoord zijn.

Het gaat om 61 objecten waar dieren worden gehouden. Die dieren staan opgesloten en zijn bij een stalbrand aan hun lot overgelaten. In 2021 bracht de onderzoeksraad voor Veiligheid een rapport uit over het tekortschieten van de aanpak van stalbranden. Afgelopen maand waarschuwden ze opnieuw; er gebeurt veel te weinig. Utrecht ziet zichzelf als een diervriendelijke stad die goed voor haar dieren zorgt. De Partij voor de Dieren zou willen dat de gemeente Utrecht het goede voorbeeld geeft. Haar partij wil dat strikt wordt gehandhaafd op brandveiligheid waar dieren bedrijfsmatig worden gehouden. Zij ziet graag dat de burgemeester zich daarvoor hard wil maken. Zij vraagt of de burgemeester bekend is met het onderzoeksrapport van de onderzoeksraad voor veiligheid; zo nee vraagt zij of de burgemeester bereid is zich daarin te verdiepen. Een van de maatregelen is inspecties op brandveiligheid waaronder een grondige elektrakeuring. In de beantwoording van de schriftelijke vragen staat dat binnen de beperkte beschikbare capaciteit keuzes gemaakt moeten worden. Zij spreekt in dit verband over preventie en adviezen aan veehouders. Niet zeker is of die adviezen worden gegeven. Het controleren ontbreekt. Haar partij maakt zich daarover zorgen en mevrouw Snippe vraagt of de burgemeester zich de zorgen kan voorstellen van haar partij.

In hoeverre is de burgemeester bereid om met de VRU in gesprek te gaan om ondanks de beperkte capaciteit toch een vorm van stalcontrole in te voeren. De heer Koning (D66) bevestigt dat de stalbranden een groot probleem vormen; tot zijn geluk zijn er niet zoveel stallen in Utrecht en is er geen intensieve veehouderij in de stad Utrecht. Hij stelde schriftelijke vragen over brandveiligheid in studentenhuizen; wat hem betreft moet daar meer capaciteit heen. Mevrouw Snippe spreekt over keuzes maken. Vindt de partij voor de dieren dat extra geld vrijgemaakt moet worden voor een paar stallen en steedes; of is het beter dat geld in te zetten voor studentenhuizen?

Pagina 12 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

580

590

600

610

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vindt dat hiermee indirect gevraagd wordt wat de Partij voor de Dieren belangrijker vindt studenten of dieren; zij vindt beide verschrikkelijk. Zij vindt het geen eerlijke vraag en gaat daar niet op in. Zij waakt voor bagatellisering van stalbranden. Zij herhaalt de informatie die zij heeft gegeven in haar bijdrage. Zij herhaalt haar stellingname. Zij vervolgt haar bijdrage in haar termijn met een oproep aan de burgemeester zich hiervoor verantwoordelijk te voelen. Haar partij is van mening dat er meer geld naar handhaving moet. Zij denkt aan een voorstel waarbij extra geld wordt uitgetrokken voor een BOA die stallen kan controleren op brandveiligheid en advies kan geven op de verbetering van stallen in dat opzicht, al dan niet in samenwerking met de VRU. Zij denkt dan aan een bedrag dat ergens anders wordt weggehaald, geoormerkt voor dit doel. Zij vraagt naar de mening van de burgemeester over dit idee. Mevrouw Assen (PvdA) sluit zich aan bij het pleidooi van mevrouw Fattal over de zorg voor verwarde mensen en het voorkomen van femicide en huiselijk geweld. Zij schenkt in dat licht aandacht voor huiselijk geweld dat gepaard gaat met de feestdagen in december. Zij ziet breder dat een aantal cruciale beroepen met grote personeelstekorten veel impact hebben voor alle Utrechters.

Die grote impact bij deze beroepen in de publieke sector maakt dat alles gedaan moet worden om de tekorten tegen te gaan, zeker omdat Utrecht voor veel Utrechters Utrecht een te dure stad is om in te leven. Dat geldt ook voor agenten. Zij vraagt een gerichte aanpak op het bestrijden van personeelstekorten. Zij denkt daarbij aan een aantal categorieën, namelijk Wonen, Mobiliteit, voorrang op de kinderopvang en de BSO, en een campagne om (zij)instromers te werven. Ze krijgt graag de reactie van de burgemeester of een dergelijke brede aanpak op dit terrein op te zetten is; dit zal voorgesteld worden voor meerdere portefeuilles. Eerder zijn toezeggingen gedaan op de fysieke buurtposten en of wijkposten; haar fractie vindt die posten op de bekende plekken echt noodzakelijk voor het vergroten van veiligheid en veiligheidsgevoel. Zij stoort zich eraan dat die posten er nog niet zijn en daarnaast dat het wijkbureau in West naar Oog in Al verhuist. Zij krijgt graag meer duidelijkheid over welke plekken en wanneer en waar gerealiseerd worden. Mevrouw Leever (PvdA) is blij met campagnes rondom straatintimidatie. Voor haar partij eindigt die aanpak niet voordat iedereen zich veilig voelt op straat.

Na een recent gesprek met dragqueens die zich nog veel te vaak onveilig voelen en daarom steeds bezig zijn met voorzorgsmaatregelen ten behoeve van hun veiligheid, is haar vraag aan het college hoe het verder gaat en hoe die specifieke groep meegenomen gaat worden in de aanpak.

620

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) gaat in op P&O. Zij kijkt uit naar de opvolging van de motie over inhuur die is aangenomen bij de Voorjaarsnota. Zij attendeert op de aandacht in de media voor de schadelijke gevolgen van externe inhuur. Zij pleit ervoor dat de gemeente zelf maatregelen neemt om te bezuinigen en dat niet over te laten aan een duur adviesbureau. Mevrouw Assen (PvdA) gaat kort in op participatie. Wanneer kan de eerste tekentafel in de wijk verwacht worden? Zij refereert aan een concrete toezegging in dezen. Pagina 13 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

630

640

650

660

670

Mevrouw Passier (VOLT) bedankt het college voor de meer leesbare programmabegroting. Zij sluit zich aan bij de inbreng van GroenLinks over het vergroten van de capaciteit van de gemeentelijke organisatie, het planningsoptimisme, en Samen Stad Maken. Zij vervolgt met in te gaan op de betrouwbare overheid. Het vertrouwen in de Nederlandse politiek en het openbaar bestuur staan onder druk. Ook uit de cijfers in deze begroting blijkt dat slechts 55% van de Utrechters vertrouwen heeft in de gemeenteraad. Zij is blij dat het college zich inzet om het vertrouwen van de Utrechters te vergroten en dat het daarvoor diverse activiteiten noemt die naast het college ook de raad aangaan. Zij vraagt op welke manier het college gaat inzetten om ervoor te zorgen dat de gemeenteraad wordt geïnformeerd over de samenwerking en de taken die van de raad worden verwacht. Op welke manier worden eventueel afspraken gemaakt met ondersteuning, met bijvoorbeeld de griffie. Zij vraagt of het college een idee heeft hoe het is gekomen dat slechts 55% van de Utrechters vertrouwen heeft in de gemeenteraad. Haar idee is dat bewoners wel mee kunnen praten maar dat ze niet het gevoel hebben dat er echt iets wordt gedaan met hun inbreng en ook met de zichtbaarheid van de raad. Landelijk worden al gesprekken gevoerd over de werkdruk van raadsleden en ook hier in de raad.

Dat heeft ook tot gevolg dat de raad wellicht niet goed genoeg zichtbaar is bij inwoners. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of VOLT een idee heeft over hoe zich dit verhoudt tot een breder beeld van hoe gemeenteraden überhaupt gekend en gewaardeerd worden behalve dan de eigen indruk hoe een dergelijk percentage kan ontstaan. Dat kan dan eventueel particulier zijn. Mevrouw Passier (VOLT) antwoordt ontkennend; bekend is dat in de grote steden de gemeenteraden een hele hoge werkdruk hebben. De gemeenteraadsleden doen dit naast hun gewone baan. Dan moet een raadslid keuzes maken. Een van de gevolgen kan zijn dat raadsleden bewoners minder spreken en minder te benaderen zijn. Mevrouw Assen (PvdA) zoekt naar waar VOLT concreet naar op zoek is. Mevrouw Passier (VOLT) zou graag willen dat het percentage hoger wordt; zij stelt zich voor dat alle raadsleden dat zich wensen. Het college geeft aan, aan de slag te gaan met een aantal activiteiten. Ook daarvan wil haar fractie weten hoe daarin samen te werken. Hoe wordt de raad daarin meegenomen? Zij denkt persoonlijk dat de zichtbaarheid van de raad meespeelt; zij heeft de indruk dat dat een landelijke trend is. Landelijk worden daarover gesprekken gevoerd, onder meer vanuit de VNG. Dat is niet zozeer een kritiekpunt richting het college.

Mevrouw Assen (PvdA) beschouwt de inbreng van mevrouw Passier als een steunbetuiging op het recente artikel dat door de heer van Heuven en de burgemeester gepubliceerd is over onder andere het verlof en alle andere zaken die horen bij hoe de raadsleden hun taken op een moderne manier kunnen invullen. Mevrouw Passier (VOLT) antwoordt bevestigend. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of mevrouw Passier het eens is met hem dat het wel helpt om een hoger percentage te noemen voor de komende jaren in de begroting; dat is op dit moment niet het geval. Mevrouw Passier (VOLT) antwoordt dat dat zeker zin heeft. Zij pleit wel voor realistische percentages. Het lokale vertrouwen kan samenhangen met het landelijke in algemene zin. Pagina 14 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

680

690

700

710

720

De heer Van Steeg (CDA) vindt dat de doelstelling ontbreekt. Hij pleit voor een doelstelling voor de komende jaren. Mevrouw Passier (VOLT) deelt dat punt met de heer Van Steeg. Zij vervolgt haar bijdrage in haar termijn. Zij gaat in op bovengemeentelijke belangen. Zij gelooft in de kracht van onder andere Europa. Dat geldt ook voor regionaal en landelijk niveau. Zij is blij dat het college diverse activiteiten onderneemt om die samenwerking te bevorderen. Wel ziet zij in de programmabegroting geen beleidskader en ook geen effectindicatoren waardoor haar partij het lastig vindt om te controleren welke vorderingen het college maakt voor deze doelstellingen. Daarom vraagt zij het college hoe het dit zelf ziet en of het een manier voor zich ziet waarop die doelstelling te controleren is. In het kader van Betrokken Utrecht en de volgorde der dingen merkt zij op dat de raad nog niet gesproken heeft over de nota Uitvoering Buurtgericht en wijkgericht werken inclusief de Buurtagenda's. Hiermee wordt de volgorde der dingen omgedraaid: wat wil het bestuur doen en wat mag het kosten? VOLT vindt het belangrijk de volgorde de dingen zo te doorlopen, zeker wanneer het gaat om de positie van de raad. Zij vraagt het college daarmee rekening te houden in de toekomst bij onder meer de begroting.

In het kader van de informatie en dienstverlening deelde haar partij bij de bespreking van de Voorjaarsnota zijn zorgen over de voorgenomen bezuiniging bij het klantencontactcentrum. Zij ziet dat de tevredenheid over het algemeen goed is. Maar zij ziet ook dat de tevredenheid omlaag is gegaan in de afgelopen jaren bij de afhandeling van klachten. Zij hoopt dat de maatregelen die het college neemt en die in de programmabegroting zijn benoemd zijn vruchten gaat afwerpen; haar fractie houdt dat in de gaten. Dit heeft wel degelijk ook invloed op hoe mensen over de organisatie denken en over het bestuur. Korte schorsing en hervatting van de vergadering De heer Stevens (Student & Starter) onderstreept de inzet van zijn fractie op straatintimidatie. Utrecht pakt een probleem aan waar veel Utrechters en voornamelijk jonge vrouwen mee te maken krijgen. Student & Starter heeft de aanpak van straatintimidatie als speerpunt gehad en is tevreden met de houding van het college hierop. Dat neemt niet weg dat zijn fractie steeds meer signalen krijgt over straatintimidatie bij grote studentencomplexen. Hij vraagt of dit probleem bekend is bij het college. Zo niet vraagt hij het college dit mee te nemen in de aanpak. Hij vraagt naar de stand van zaken in de implementatie van de evaluatie.

Zijn er tussentijdse resultaten te delen met de raad? Zijn fractie is trots op de preventieve programma's op scholen, vooral gericht op het voorkomen van betrokkenheid van jongeren bij de drugsgerelateerde activiteiten. Zijn fractie staat voor een open en progressief beleid op het gebied van drugs. Tegelijkertijd vindt zijn fractie dat jongeren beschermd moeten worden tegen een verval in de zwarte achterkant van de huidige situatie. De vraag is hoe de effectiviteit van het beleid te meten. Op welke manier is tussentijds bij te sturen? De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt naar een nadere duiding van “de zwarte achterkant.” Wat bedoelt de heer Stevens hiermee? De heer Stevens (Student & Starter) noemt voorbeelden: het rekruteren van jongeren op basisscholen die dan drugs moeten gaan dealen in het zwarte circuit waarin veel geld omgaat. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt of de verslavingsproblematiek ook bij de zwarte achterkant hoort. Pagina 15 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

730

740

De heer Stevens (Student & Starter) antwoordt bevestigend. Hij zal daarop terugkomen in de commissie VOWE. Hij vervolgt zijn bijdrage met in te gaan op diversiteit en inclusie. In het coalitieakkoord is het volgende doel vastgesteld: een inclusieve omgeving is op de eerste plaats een veilige omgeving. De gemeente heeft daarbij zijns inziens een voorbeeldfunctie. De gemeentelijke gebouwen voorzien in inclusieve faciliteiten zoals gender neutrale toiletten, stilteruimtes, en prikkelarme plekken. Zijn fractie kon dit niet terug lezen in de programmabegroting. Hij vraagt hoe het zit met de gemeentelijke gebouwen op het gebied van inclusieve faciliteiten; voldoet elk gebouw aan de ambitie die is geformuleerd in het coalitieakkoord? Zo niet, vraagt hij naar de te zetten stappen opdat de gemeente haar voorbeeldfunctie kan realiseren. Punt van orde Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat dit betrekking heeft op de commissie JWCS. De wethouder is wel aanwezig en zou daarop kunnen reageren. De voorzitter doet de suggestie dit onderwerp voort te zetten bij de andere commissie. Voortzetting van het debat De heer Stevens (Student & Starter) concludeert dat dit het einde is van zijn bijdrage.

750

760

770

De heer Simşek (DENK) gaat in op de Palestina demonstratie in Utrecht en hij zet de waakzaamheid van de overheid als het gaat om ongepaste uitingen bij die demonstratie in het perspectief van de waakzaamheid van de overheid bij demonstraties tegen moslims en hun religieuze gebruiken. Hij benadrukt het verscheuren van de koran als een uiting van haat en groepsbelediging van de moslimgemeenschap. Hij vraagt naar de verklaring van de burgemeester. Hij vraagt de burgemeester wanneer sprake is van een belediging, waar de politie zou moeten ingrijpen tijdens een demonstratie. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Hij snijdt de oorlog tussen Hamas en Israël aan. Een Israëlisch bedrijf lijkt een gooi te gaan doen naar een aanbesteding van het OV in de provincie Utrecht. Hij gaat in op de activiteiten van het moederbedrijf van dat Israëlische bedrijf. Hij vindt dat dat moederbedrijf bijdraagt aan oorlogsmisdrijven en misdaden tegen de menselijkheid. Een mensenrechtenstad als Utrecht zou dat niet moeten accepteren. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of de heer Simşek zeker weet dat hier sprake is van oorlogsmisdaden met gevolgen voor de bedrijfsvoering in de gemeente Utrecht. De heer Simşek (DENK) vindt het bouwen van nederzettingen en het huisvesten van de bevolking in bezet gebied een oorlogsmisdaad.

Daarmee zijn de kolonisten op de westelijke Jordaanoever en de nederzettingen ook een oorlogsmisdaad. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat hooguit in strijd met een uitspraak van de VN inzake het humanitair recht. Een oorlogsmisdaad vindt hij een andere kwalificatie. Hij vraagt de heer Simşek voorzichtiger te zijn met zijn woorden. De heer Simşek (DENK) roept het CDA op niet lichtzinnig om te gaan met deze schending van het internationaal recht. De VN en ook mensenrechtenorganisaties als Human Right Watch gaven aan dat er sprake is van oorlogsmisdrijven door het huisvesten van kolonisten in bezet Palestina. De voorzitter vraagt de heer Simşek te focussen op de programmabegroting van de gemeente Utrecht. Pagina 16 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024

780

790

800

810

820

De heer Simşek (DENK) steunt een oproep van het Rightsforum en roept de wethouder op om bij de provincie aan te dringen geen aanbesteding te doen aan een Israëlisch bedrijf. Hij krijgt hierop graag de toezegging van de wethouder. Zijn collega stelde op 4 oktober mondelinge vragen met betrekking tot ondernemers die door de gemeente worden gesloten door uitlokking van criminelen. Het slachtoffer komt aankloppen bij de gemeente om hulp, is bereid alles met de gemeente te delen en dat uitgerekend de gemeente dit slachtoffer straft en hiermee precies doet waarop de criminelen uit waren: diens zaak te sluiten. Dit is wat hem betreft het straffen van slachtoffers en het belonen van misdadigers. DENK diende hierover eerder een motie in en is voornemens daarover nog een motie in te dienen. Zijn fractie hoopt deze keer wel op voldoende steun van partijen en hij hoopt dat de partijen bereid zijn om met deze ondernemers in gesprek te gaan en achter het slachtoffer te staan en niet achter de daders. Op de vraag hoe het zit bij een specifieke ondernemer, gaf de burgemeester aan geen antwoord te willen geven op vragen over specifieke gevallen waar onderzoek naar loopt. In dit debat neemt DENK de ruimte hierop in te gaan. Hij noemt de naam van een succesvolle vrouwelijke onderneemster, die hij een voorbeeld vindt voor veel vrouwen.

Haar zaak is twee keer gesloten door de gemeente en is nu weer open. Er loopt geen onderzoek naar deze onderneemster. Het probleem zit erin dat niet de gemeente of de politie haar zaak kan sluiten, want die weten dat de onderneemster onschuldig is. Het gaat nu om Portaal die de huurovereenkomst wil ontbinden. Als reden noemt Portaal nu dat de gemeente eerder het pand heeft gesloten. Allereerst loopt de onderneemster het risico op sluiting van het pand en wanneer de zaak weer opengaat kan de verhuurder het contract ontbinden. De rechtszaak is op 7 december. Haar familie met kinderen zit nu in grote onzekerheid. Wanneer de rechter Portaal in het gelijk stelt, staat deze onderneemster op straat. Naar de letter van de wet kan deze onderneemster op straat gezet worden omdat Portaal alleen hoeft aan te tonen dat de gemeente de zaak ooit heeft gesloten. Zoals de burgemeester aangaf, wordt bij het sluiten niet gekeken naar de verwijtbaarheid van de ondernemer. Zo berokkent de crimineel de ondernemer niet alleen schade maar kan de crimineel de ondernemer met gezin en al op straat krijgen. Hij vraagt of de burgemeester spoedig met ondernemers en met deze onderneemster in het bijzonder in gesprek wil gaan, om desastreuze gevolgen te voorkomen. Hij doet een oproep aan andere partijen om na dit debat snel in gesprek te gaan met deze onderneemster om naar haar verhaal te luisteren.

Hij hoort graag van de door hem aangesprokenen. Afgelopen maand kwam het nieuws voorbij dat de NS een medewerkster naar huis stuurde vanwege haar Abaya. Zijn fractiegenoot, de heer Abassi, stelde daarover destijds mondelinge vragen. De wethouder reageerde verontwaardigd met de opmerking dat ze niet met de NS in gesprek wil gaan op basis van een individuele casus. Tot zijn spijt hield het daar op voor zijn collega en kon hij er niet verder op ingaan. De NS heeft gezegd dat het dragen van een Abaya ongewenst is. Dat duidt erop dat het niet gaat om een individuele casus, maar om structureel beleid van de NS. Utrecht is het hart van het treinverkeer. Het hoofd van de NS ligt ook hier in Utrecht. Het lijkt hem logisch dat Utrecht wel degelijk als gemeente een rol hierin kan spelen. Utrecht is de gemeente die graag voorop wil lopen als het gaat om inclusiviteit. Om die reden roept hij de wethouder op alsnog met de NS in gesprek te gaan

Pagina 17 van 33

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies d.d. 25-10-2023 inzake de programmabegroting 2024