Conceptverslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, bestuur en financiën d.d. 18 november 2021.doc

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 18 NOVEMBER 2021 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

26 november 2021 Stadhuis, de hal Geertjan Benus (Notutekst) december 2021

Verslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, bestuur en financiën 10

Aanwezigen: Middagvergadering De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouder de heer E. Eerenberg en voorts de leden: mevrouw S. Schers (GroenLinks), mevrouw Bijsterbosch (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw H. Assen (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw A. Sasbrink (Partij voor de Dieren), de heer R. Wiegant (SP), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer E. Abassi (DENK), de heer H. van Deún (PVV), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de (commissiesecretaris).

30

Avondvergadering1(agendapunt 7) De voorzitter, mevrouw T. Sturkenboom, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouder mevrouw L. Voortman, de wethouder de heer E. Eerenberg, de wethouder de heer K. Diepeveen en voorts de leden, mevrouw S. Schers (GroenLinks), de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer M. Saiah (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw A. Sasbrink (Partij voor de Dieren), de heer R. Wiegant (SP), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer M. Sungur (DENK) de heer El Abassi (DENK), en van de griffie de commissiesecretaris de heer J. Schueler.

40

Avondvergadering2 (Agendapunt 8) De voorzitter, mevrouw T. Sturkenboom, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouder mevrouw L. Voortman, de wethouder de heer E. Eerenberg, de wethouder de heer K. Diepeveen en voorts de leden, mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks), mevrouw F. de Koning (GroenLinks), de heer M. Saiah (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer M. Sungur (DENK), de heer El Abassi (DENK), en van de griffie de commissiesecretaris de heer J. Schueler.

20

Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur (en Financiën) Pagina 1 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

50

Aanwezigen:..........................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen............................................................................................................................- 2 2. Vaststellen van de agenda en agenderingen ...........................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda en inventarisatie agendapunten ....................................................................................- 2 3. Vaststellen van de agenderingen, ingekomen agenderingen.......................................................................- 2 4. Verslagen......................................................................................................................................................- 4 4.1 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën 23 september en 7 oktober 2021....................................- 4 5. Toezeggingen/moties ...................................................................................................................................- 4 6. Raadsbrief beëindigen tender het Nieuwe Zandpad en instellen expertcommissie .....................................- 4 7. Beantwoording schriftelijke vragen 2021 nr.

216........................................................................................- 31 8. Raadsvoorstel Antidiscriminatieagenda......................................................................................................- 35 8.1. Discriminatie op de Arbeidsmarkt ...............................................................................................................- 35 -

Middagvergadering 18 november 2021

60

1. Opening De voorzitter, mevrouw Heijne, opent de vergadering van deze commissie om 14.00 uur en heet iedereen welkom. Zij attendeert op de corona-richtlijnen die nageleefd zullen worden. Avondvergadering

1a. Heropening De voorzitter, mevrouw Sturkenboom, heropent de vergadering van deze commissie om 20.00 uur. Zij heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen Geen. 70

80

90

2. Vaststellen van de Agenda en agenderingen 2.1 Vaststellen van de Agenda van 18 november Zie de voorgestelde agendapunten op de Agenda van vandaag. Gewijzigd vastgesteld op de behandeltijden van de punten 6 (van 60 naar 120 minuten) en 9 (van 120 minuten naar 60 minuten). In de loop van de vergadering wordt besloten agendapunt 9 van deze Agenda af te halen in verband met uitloop. Hiermee is de Agenda vastgesteld. 3. Vaststellen van de agenderingen, ingekomen agenderingen De commissie besluit het navolgende: 3.1 Raadsvoorstel nota grenzen stellen, perspectief bieden, en tegengaan van ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit GroenLinks sluit aan bij de agendering: de behandeltijd wordt 150 minuten. Het agendavoorstel is aldus aanvaard. 3.2 Raadsbrief stand van zaken aanpak straatintimidatie Het voorstel is een behandeltijd van 90 minuten. Mevrouw Schers (GroenLinks) sluit zich aan bij de agendering. Mevrouw Meerding (VVD) kan zich voorstellen dat de behandeltijd nu langer wordt. De heer Van steeg (CDA) stelt voor 120 minuten te reserveren. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) stemt in met 120 minuten. De voorzitter leidt af van de instemmende non-verbale reacties dat de commissie akkoord gaat met 120 minuten.

Pagina 2 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

3.3 initiatiefvoorstel referendum op raadsinitiatief Het voorstel is een behandeltijd van 60 minuten. Voorzitter constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. 3.4 Raadsvoorstel verordening onroerende zaakbelasting Het voorstel is een behandeltijd van 15 minuten. 100

110

120

130

140

Mevrouw Meerding (VVD) stelt in de prioritering de volgorde van deze agendapunten aan te houden. Mevrouw Bijsterbosch (D66) stelt voor de OZB aan het begin te behandelen en daarna de volgorde aan te houden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) verwacht dat het initiatiefvoorstel een zeer beperkte behandeling vergt; een paar minuten. Hij stelt voor dat initiatiefvoorstel eerst te behandelen. Dan is de ruimte daarna ook bekend op de andere agendapunten. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) stelt voor de behandeltijd van dat agendapunt korter te maken. De voorzitter concludeert dat het halve uur dat opgeplust is bij straatintimidatie van dit voorstel is af te halen. Daarmee wordt de behandeltijd van het initiatiefvoorstel 30 minuten. Zij concludeert dat de OZB naar voren gehaald wordt. De heer Bos stelt voor het referendum snel af te handelen. Haar voorstel is na te gaan wat praktisch past in de Agenda's. Dit is aan de secretaris en de voorzitter. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt naar de termijn waarop de raad dit verneemt. De voorzitter antwoordt over twee weken. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) stelt voor prioriteit gegeven aan het agendapunt van de burgemeester: grenzen stellen et cetera in het geval mocht blijken dat agendapunten op een latere datum behandeld zouden moeten worden. Daarover is recentelijk in de Raadsinformatiebijeenkomst gehouden.

De voorzitter concludeert dat de volgorde zoals gepresenteerd aangehouden wordt, met inachtneming van de fatale termijn van de OZB en met inachtneming van wat in de Agenda past. 3.5 Nagekomen agendering en(of ter plaatse) mede op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven. De voorzitter attendeert de raadsleden op de lijst met raadsbrieven die de commissie heeft ontvangen. Zij voegt daaraan toe de aankondiging van een agendering van de Utrechtse mensenrechtenstrategie. Het gaat om drie agenderende partijen waarvoor 60 minuten is uitgetrokken. Mevrouw Schers (GroenLinks) gaat akkoord met 60 minuten. Zij voorziet dat de agendering lichtelijk zal worden aangepast in afwachting van de antwoorden van het college op de vragen die vanmiddag worden gesteld. De voorzitter concludeert dat de definitieve agendering nog in aantocht is. De raadsleden die willen aansluiten weten de fractie van GroenLinks te vinden. Dit is het vijfde punt in de rij die zojuist is vastgesteld. 3.6 De langetermijn Agenda. De voorzitter attendeert op de bij deze commissieagenda toegevoegde lange termijn Agenda. De commissie maakt geen opmerkingen. Pagina 3 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

4. Verslagen Er zijn geen verslagen om vast te stellen. 4.1 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën 23 september en 7 oktober 2021 Deze verslagen zijn ter kennisgeving aangenomen. 150

5. Toezeggingen/moties Geen opmerkingen. De lijst is conform vastgesteld. 6. Raadsbrief beëindigen tender het Nieuwe Zandpad en instellen expertcommissie Burgemeester, wethouder Eerenberg, Beleidsveld: Prostitutie Indicatieve behandeltijd: 120 minuten Geagendeerd door: Tess Meerding, VVD, Rachel Streefland, CU, Ellen Bijsterbosch, D66, Myrthe van Mill, S&S, Hester Assen, PvdA, Anne Sasbrink, PvdD, Ruurt Wiegant, SP, Sophie Schers, GroenLinks

160

De agenderende fracties willen de raadsbrief ‘Beëindigen tender het Nieuwe Zandpad en instellen expertcommissie’ agenderen voor een commissiedebat. De fracties willen met het college in gesprek over het bericht dat de tender is beëindigd, hoe dit heeft kunnen gebeuren en wat dit voor gevolgen heeft voor de Utrechtse raamprostitutie en het Nieuwe Zandpad. Daarnaast willen fracties input meegeven aan het college over de uitgangspunten voor het vervolgtraject met een expertcommissie. Partijen willen tot slot met elkaar in debat over hoe de toekomst en bestemming van het Nieuwe Zandpad eruit moet gaan zien. Het college heeft de raad per brief met kenmerk 9275857, d.d. 5 november 2021 geïnformeerd over het feit dat om moverende redenen de inschrijving is afgewezen en de tenderprocedure is beëindigd inzake het vervullen van de prostitutiezone op het Nieuwe Zandpad.

170

De fracties van SBU, Denk, PVV en CDA willen graag een spoeddebat voeren over de oorzaken van het mislukken van de tender en op zo kort mogelijke termijn duidelijkheid scheppen richting de inwoners van Overvecht over de positie van het Nieuwe Zandpad. Daarnaast wensen zij te spreken over de keuze van het college om te komen tot de instelling van een expertcommissie die (onder leiding van mw. W. Sorgdrager) met een voorstel komt over de toekomst van sekswerk in Utrecht Een voorstel waarin recht wordt gedaan aan de ontwikkelingen die in dit legale beroep gaande zijn en een betere positie van sekswerkers, veilige werkomstandigheden en vergunde (thuis)werkplekken vooropstelt. Het spoedeisende karakter voor dit agenderingsverzoek, behelst naast de positie van het Zandpad, de gewenste discussie over de oormerking dekkingsbron versus ruime opdracht waarmee de commissie op pad gesteld wordt. Het college handelt buiten zijn boekje. Het gebruikt R.O./grondzakengeld wordt aangewend voor onderzoeken naar vergunningverlening van (thuis)werkplekken, voor arbeidsomstandigheden en veiligheidszaken. De raad heeft budgetrecht in dit kader. Door het eigenstandige besluit betreffende dit onderzoek treed de het college hierin. Een inbreuk op de financiële spelregels.

Tegelijk, terwijl een onderzoek loopt naar werkomstandigheden & (thuis)werkplekken, aan het Zandpad als bestemming voor een prostitutiezone te blijven vasthouden lijkt ons niet gepast, de grondexploitatie moet vanwege het feit dat de tender is beëindigd terstond gesloten worden met verliesneming. Het onderzoek is een apart onderzoek, en valt buiten de realisatiescope van het Nieuwe Zandpad. Nu de tender weer is mislukt, is opnieuw beginnen niet opportuun.

180

190

De voorzitter licht deze agendering toe conform de annotatie bij de Agenda. (zie hier boven) en zij constateert desgevraagd dat de commissie behoefte heeft de geheime bijlage in beslotenheid te bespreken. Pagina 4 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Heropening van de openbare vergadering om 14.56 uur.

200

210

220

230

240

De commissie Mevrouw Meerding (VVD) laakt het gegeven dat acht jaar na de sluiting van het oude Zandpad het bestuur nog steeds in discussie is over hoe verder. Zij benadrukt dat sekswerk een legaal beroep is. De inzet van de VVD is dan wel steeds op een veilige werkplek voor sekswerkers. Zij legt de vraag voor wat de afgelopen acht jaar heeft opgeleverd. Zij schetst de gang van zaken vanaf 2014 met de niet-succesvolle tenders. In 2019 leek het nieuwe Zandpad er te komen tot nu opnieuw een tender eindigt in een teleurstelling. Het stadsbestuur staat opnieuw met lege handen en met vrij lege zakken; dit hele proces heeft tijd en geld gekost. Zij noemt de vragen die de brief over de beëindiging van de tender oproept: hoe is het mogelijk dat de gemeente er in een zo laat stadium achter komt dat de wederpartij de financiering niet rond krijgt. Zij ziet de burgemeester die vraag graag beantwoorden. Met elke mislukte aanbesteding is ook het vertrouwen van de VVD in het nieuwe Zandpad stukje bij beetje afgenomen. Voorafgaand aan deze vierde tender stond haar fractie op het standpunt dat wanneer het weer niet zou lukken het klaar zou zijn; dan moet het Zandpad een nieuwe bestemming krijgen. Op dat punt is het bestuur nu aanbeland. De VVD heeft er geen vertrouwen in dat een nieuwe aanbesteding tot succes zal leiden.

Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of mevrouw Meerding de beëindiging van deze tender koppelt aan de precieze locatie. Mevrouw Meerding (VVD) gaat uit van de informatie die zij nu heeft gekregen. Dan hangt het om de financiering. Zij beseft dat het om een totaalplaatje gaat. Deze locatie is aangewezen, het stadsbestuur heeft daaraan bepaalde voorwaarden verbonden. Die voorwaarden zijn na drie mislukte pogingen ook veranderd om de kans van slagen te vergroten. En nu blijkt dat het weer niet gelukt is. Zij gaat ervan uit dat het een samenspel van factoren is, als het gaat om de gevraagde koppeling. Haar fractie vindt het zonde dat deze locatie al acht jaar lang stilligt. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt wat mevrouw Meerding nu hiermee zegt tegen sekswerkers. Zij ziet zelf niet de relatie met deze locatie. Zij houdt het voor mogelijk dat de burgemeester daarover iets kan zeggen. Wat zegt ze tegen sekswerkers wanneer op het Zandpad huizen gebouwd moeten worden? Mevrouw Meerding (VVD) zou de vraag andersom willen stellen: wat zegt de PvdA tegen de omwonenden van het Zandpad? Dit speelde bij de VVD heel erg mee. Hoe langer dit proces voortduurt, hoe meer dit een rol speelt voor haar fractie. Uiteraard wil haar fractie een veilige plek voor sekswerkers. Het college geeft zelf ook wel aan dat de branche veranderd is. Misschien moet het bestuur naar andere kaders kijken.

Dat houdt dan ook een nieuwe locatie in. Mevrouw Assen (PvdA) stelt voor dat mevrouw Meerding haar vraag beantwoordt (de impact voor sekswerkers), dan beantwoordt zij de vraag van mevrouw Meerding. Mevrouw Meerding (VVD) zet uiteen dat de impact voor sekswerkers is dat de expertcommissie Sorgdrager gaat kijken naar hoe sekswerk in Utrecht is in te vullen en een plaats is te geven. Dat kunnen wat haar fractie betreft zeker ook nieuwe locaties zijn. Dat moet dan niet het Zandpad zijn. Dat betekent niet dat sekswerk

Pagina 5 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

250

260

270

280

290

geen plek meer heeft in Utrecht. Dat betekent dat het bestuur op een keerpunt staat om sekswerk op een andere manier in te vullen. Mevrouw Bijsterbosch (D66) schetst een tijdlijn vanuit het perspectief van het afhalen van de functie van sekswerk van locaties. Zij vraagt of mevrouw Meerding het wenselijk vindt om alvast de bestemming van het nieuwe zandpad af te halen, voordat een andere locatie er is die de VVD zich wenst. Mevrouw Meerding (VVD) ziet dat in dit geval als wenselijk, gezien de omstandigheden en gezien het gegeven dat acht jaar lang niets is gebeurd op deze locatie en de omwonenden nog steeds in onzekerheid zitten. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) vraagt hoe de VVD aankijkt tegen het steeds sluiten van sekswerkplekken voordat er weer nieuwe plekken gerealiseerd zijn, Mevrouw Meerding (VVD) beschouwt dit als een herhaling van de vorige vraag. De VVD ziet nu reden om de sekswerkbestemming van deze plek af te halen gezien de lange tijd waarin de omwonenden in onzekerheid hebben gezeten. Het college oppert met experts te kijken naar alle andere locaties. Haar fractie staat daarachter. Mevrouw Schers (GroenLinks) vraagt mevrouw Meerding waarom sekswerkers nu langer kunnen wachten op duidelijkheid dan de bewoners van Overvecht.

Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt dat deze raad met de beste bedoelingen al heel veel pogingen heeft ondernomen om sekswerkers een plek te geven; dat is blijkbaar niet gelukt. Het stadsbestuur heeft zelf de kaders vastgesteld. Daarvoor was een meerderheid in de raad. Dat blijkt nu niet te werken. Daarom moet het stadsbestuur het over een andere boeg gooien. Zij herhaalt haar conclusie. Zij vervolgt haar betoog. Zij ziet dat de sekswerkbranche zich in een andere richting ontwikkelt. Haar fractie vindt bovendien dat het bestuur de omwonenden van het Zandpad niet nog langer in onzekerheid moet laten. Wat haar fractie betreft moet het stadsbestuur de conclusie trekken dat het nieuwe Zandpad er niet komt. Wat haar betreft kan de locatie beter voor een andere functie gebruikt worden. De conclusie van het college is een andere. Het college heeft besloten en stelt voor een expertcommissie in te stellen en stuurt de raad daarover een brief inplaats van een raadsvoorstel. De VVD is niet blij met deze gang van zaken. Zij verneemt graag de reactie van de burgemeester waarom voor deze weg gekozen is. Zij vindt de gang van zaken niet netjes gezien de gevoeligheid van het onderwerp. Zij vindt het op zich fijn dat het college met het instellen van een expertcommissie erkent dat het stadsbestuur op een keerpunt staat dat het bestuur niet op deze oude voet kan doorgaan.

Het college stelt voor de expertcommissie onder andere te vragen naar oplossingen voor het gebrek aan geschikte locaties. Zij vindt dat op zich een goede vraag. Het gaat haar om het hele proces en niet om een factor daarom schetste zij ook de tijdlijn. Alles bij elkaar doet haar bewegen vanuit het besef dat dit geen geschikte locatie meer is. De steun van de VVD vervalt. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of mevrouw Meerding het met haar eens is dat zij haar oude schoenen verkoopt voordat zij nieuwe heeft. De gemeente deed dat ook al in de afgelopen acht jaar; er zijn geen schoenen meer om op te lopen. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend. Zij begrijpt dat op dit voorstel kritiek is. Haar fractie kiest ervoor een knoop door te hakken. Met betrekking tot de financiën stelt het college dat het op basis van de uitkomst van het onderzoek de financiële consequenties zal bepalen. Ieder jaar is geld gereserveerd voor toezicht en handhaving op het Zandpad. De VVD geeft mee dat dit geld wat haar fractie betreft moet worden ingezet voor toezicht en handhaving elders in de Pagina 6 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

stad, nu dit niet gaat worden ingezet op het Zandpad. Zij verneemt hierop graag de reactie van de burgemeester. Voor de VVD was de realisatie van raamprostitutie op het Zandpad belangrijk dat tijden lang kon rekenen op de steun van haar fractie. Er zijn grenzen: het realiseren van het nieuwe Zandpad mag niet ten koste gaan van alles. Die grens is nu bereikt.

300

310

320

330

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt opnieuw beginnen niet opportuun nu de tender opnieuw is mislukt. De grondexploitatie dient dit jaar nog gesloten te worden met verliesneming, als het aan Stadsbelang Utrecht ligt. Dit zijn zijns inziens de regels van het spel. Daarom ontvangt Stadsbelang Utrecht graag een toezegging dan wel een toelichting van het college waarom het college hiertoe nu niet beslist. Zijn fractie steunt het voorstel van het college om te komen tot een voorstel voor de toekomst van prostitutie in Utrecht. Daartoe riep zijn fractie op; ook zijn fractie heeft een betere positie van prostituees, veiligere werkomstandigheden en vergunde thuiswerkplekken voor ogen. Zijn fractie is er voorstander van het initiatief voor locaties aan de markt over te laten en niet zelf op zoek te gaan naar locaties. Van meet af aan is de gemeente zowel marktmeester als marktpartij in dit dossier. De overheidsbemoeienis zou zich moeten beperken tot de veiligheid van de prostituees en van de klanten. Daarvoor ging zijn fractie steeds. Hij wees steeds op datgene wat nu gebeurt. Zijn voorspelling is uitgekomen. Hij noemt de fracties die hij verantwoordelijk acht voor de verspilling van zeveneneenhalf miljoen euro gemeenschapsgeld.

Anderhalve maand geleden riep Stadsbelang Utrecht samen met DENK op om het besluit in te trekken om tot raamprostitutie te komen en een plan te maken voor de prostituees. Dat werd door de partijen die hij zojuist noemde afgeserveerd, maar nu is dit deels in uitvoering gebracht door het college. Er komt een voorstel voor de toekomst van sekswerkers in Utrecht. Daarvoor wordt zelfs Winnie Sorgdrager ingevlogen, de Minister van Staat. Stadsbelang Utrecht zal volgende week 25 november zo mogelijk gezamenlijk met DENK, CDA, PVV, SP en de Utrechtse VVD een rerun voorstellen van de twee weken geleden ingediende motie tot het definitief schrappen van het Zandpad als ontwikkellocatie als enige prostitutievoorziening in Overvecht. De indieners hopen dat de rest van de raad deze motie zal kunnen steunen. Mevrouw Bijsterbosch (D66) probeert welwillend te luisteren naar de heer Bos. Zij is het op zich eens met een deel van zijn analyse, namelijk dat dit in principe zou moeten werken als een normale markt. Tegelijkertijd is te zien dat dit niet helemaal functioneert juist door de beperkingen die de overheid oplegt. Zij vraagt zich af of de heer Bos wellicht suggesties heeft hoe deze sector meer te normaliseren. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) bevestigt dat het hier gaat om een hele normale sector. Het enige probleem in deze casus is dat de sector geen grondpositie heeft.

Wanneer financiering voor gebouwen aangetrokken wordt, wordt dan gesproken over rente van opstal. Die rente van opstal is praktisch niet op een goede manier te financieren zonder de exploitatie geweld aan te doen. Hij geeft een voorbeeld van een vereniging die daarmee ook te maken heeft. In een dergelijke situatie zou de gemeente zich moeten beperken tot het reguleren van de activiteiten die plaatsvinden om te voorkomen dat het criminogene karakter van de sector de overhand gaat krijgen.

Pagina 7 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

340

350

360

370

380

Hij wil duidelijkheid bieden naar de inwoners, naar de politie, hij wil dat het bestuur handelt vanuit het oogpunt van beheersbaarheid. Hij wil duidelijkheid bieden naar hulpverleners en naar de prostituees zelf. Hij noemt dat laatste als mogelijk het belangrijkste. Met een voorstel voor de toekomst creëert de overheid nog meer duidelijkheid. Zijn fractie steunt dat, zeker kijkende naar wat hij leest in de brief van het college waarin het college zich richt op veilige werkomstandigheden, op zo mogelijk vergunde thuiswerkplekken. De hele markt is veranderd, zo benadrukt de heer Bos. Hij duidt op de moeilijkheidsgraad van de businesscase. Mevrouw Bijsterbosch (D66) hoort de heer Bos een analyse maken van de veranderde markt, en thuiswerk. Zij vraagt of de heer Bos het met haar interessant vindt om die analyse te vragen aan de expertcommissie; waardoor zijn deze veranderde situatie en veranderde behoeften ontstaan? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) antwoordt bevestigend en is daarover zeer enthousiast. Hij benadrukt in zijn eigen woorden hiernaar gevraagd te hebben. Hij heeft de indruk dat die vraag is overgekomen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij wil af van het Zandpad als locatie voor de prostitutie vanwege de zeveneneenhalf miljoen euro verlies; de gemeente zal (voor een deel) het geleden verlies moeten terugverdienen op deze prachtige locatie.

Hij realiseert graag daar een betaalbare woonvoorziening voor ouderen. Hij spreekt over een “Knarrenhof” voor ouderen uit Overvecht, Zuilen, Ondiep in de buurt met ruimte voor ontmoeting en zorg dichtbij. Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) is er voorstander van deze locatie nog niet af te schrijven voor deze functie. Zij vraagt of Stadsbelang zich realiseert dat op deze locatie heel veel natuur is verdwenen, waaronder 200 bomen. Deze locatie is niet geschikt voor een woonfunctie vanwege het tankstation en de rioolzuivering. Zij stelt voor de natuur terug te laten keren wanneer het hier niet lukt met de seksbestemming. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) is het daarmee niet eens. Woningbouw zou zijns inziens daar goed op zijn plaats zijn. Dat betekent iets. Daarvoor moet het stadsbestuur zijn best doen. Dat vergt ook behoorlijke investeringen. Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) vraagt hoe dan om te gaan met de milieuzonering; waardoor denkt Stadsbelang dat woningen daar überhaupt nog mogelijk zijn daar. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) is ervan overtuigd dat daar een prima verblijfsgebied is waar woningen goed te realiseren zijn. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat de huidige omwonenden rond de waterzuivering daarover anders denken. Zij vraagt zich af hoe heer Bos die woningen met hoge kwaliteit gaat realiseren.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) herhaalt daarvan overtuigd te zijn. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij benadrukt dat de gemeente geen marktmeester en marktpartij moet willen spelen in deze sector. Het voorstel is dat het onderzoek betaald gaat worden uit de grondexploitatie het Nieuwe Zandpad. Dat lijkt zijn fractie een verkeerde bron. In de grondexploitatie zit wat zijn fractie betreft ook grondzakengeld. Dat moet niet aangewend worden voor veiligheidszaken, arbeidsomstandigheden en een onderzoek naar vergunningverlening voor thuiswerkplekken. De oormerking van dit geld is een totaal andere als waarvoor het college dit wil gebruiken. Als het aan zijn fractie ligt, wordt het geld voor het onderzoek van de expertgroep uit een andere portefeuille gehaald. De heer Bos vraagt zich af of dit wellicht in een Pagina 8 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

raadsvoorstel gevat moet worden vanwege het budgetrecht van de raad. Hij krijgt hierover graag duidelijkheid en zo mogelijk een toezegging. 390

Punt van orde De voorzitter geeft aan dat de spreektijden voor de vergadering van vandaag opgehoogd zullen worden in de schorsing naar het avonddeel van de vergadering conform de e-mail van 10 november. Voortzetting van het debat

400

410

420

430

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) haalt de afgelopen acht jaar aan. De ChristenUnie kon alleen instemmen met de ontwikkeling van het nieuwe Zandpad als het zo schoon, veilig en transparant mogelijk zou zijn. Wat haar betreft zet de gemeente stevig in op handhaving en goede hulpverlening. Daarbij was het voor haar fractie cruciaal dat de gemeente geen financiële garantstelling zou verlenen of op een andere manier een financiële bijdrage zou leveren aan de voorkant. Dat staat haaks op de zeer belangrijke toezichthoudende taak van de gemeente in deze branche. De partij die dit zou gaan ontwikkelen, blijkt niet te beschikken over de benodigde financiën en dacht wellicht dat de gemeente een zeer grote financiële garantstelling zou afgeven. Daarmee zal de gemeente het volledig ondernemersrisico dragen voor de exploitatie van de raamprostitutie. Dit is niet conform de tendervoorwaarden. Daarover is uitvoerig in de raad gesproken. Die voorwaarden staan zwart op wit; dat is meer dan helder en transparant in haar beleving. De argumentatie dat deze partij deze voorwaarden mogelijk niet zou kennen, verwijst zij naar het rijk der fabelen. Het uitgangspunt van haar fractie was dat toezicht altijd gehouden moet worden. Het ontwikkelen en faciliteren van raamprostitutie is geen kerntaak van de overheid. De vraag die nu voorligt is, wat dan nu te doen.

Wat haar fractie betreft, trekt de gemeente de stekker uit dit dossier voor de ontwikkeling van raamprostitutie op deze locatie. De kosten rijzen de pan uit door de vier mislukte tenders. De vraag is nu wat het betekent voor de bestemming van het Zandpad. De commissie gaat zich buigen over de brede vraag wat de verandering in deze branche betekent voor het sekswerk in heel Utrecht, en niet wat deze verandering betekent voor mogelijk toekomstig sekswerk aan het Zandpad. Dat onderzoek is gehouden en de uitkomst daarvan wordt vandaag besproken. In de brief staat dat het nieuwe Zandpad als mogelijke locatie kan dienen. Haar fractie gunt Overvecht op deze locatie iets anders. Zij is met moeite bereid de uitkomst van het onderzoek van deze commissie af te wachten. Haar fractie kan zich heel goed voorstellen dat er een hele andere uitkomst komt op de vraag naar thuiswerkende vergunde plekken, en dat dat mogelijk iets heel anders kan betekenen voor de stad Utrecht en de plekken die daarvoor komen. Haar fractie zal pleiten voor een uitgebalanceerde samenstelling van de expertgroep. Voor de ChristenUnie is het belangrijk dat daar ook vertegenwoordiging inzit vanuit de politie en vanuit het OM en de rapporteur mensenhandel. Met betrekking tot het laatste pleit zij voor alertheid op die kant aan deze branche. Zij krijgt graag een toezegging van de burgemeester op dit punt.

Pagina 9 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

440

450

460

470

480

Mevrouw Meerding (VVD) hoort veel overeenstemming met haar inbreng en dan zegt zij uiteindelijk dat ze met moeite de uitkomst van het onderzoeksrapport van de expertgroep afwacht om de bestemming op het Zandpad definitief weg te halen. Zij vraagt wat haar tot die keuze heeft gebracht. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is klaar met het bieden van de mogelijkheid voor raamprostitutie op deze locatie. Daar komt haar fractie volledig overeen met de inbreng van de VVD. Zij zou heel graag het onderzoek willen afwachten; dat onderzoek betreft de brede vraag voor de hele stad Utrecht als het gaat om de betekenis van sekswerk en dat daarna mogelijk te besluiten is dat het sekswerk op het Zandpad niet meer nodig is. Dan is haar fractie de eerste die aan deze locatie een andere functie toedicht. De heer Van Steeg (CDA) kan het betoog van mevrouw Streefland goed volgen. Ook hij ziet wat mevrouw Streefland zegt; de gemeente moet dit niet meer doen bij het Zandpad. Hij vraagt hoe mevrouw Streefland terugkijkt. Zijns inziens heeft dit te maken met de aard van prostitutie. Hij vraagt hoe mevrouw Streefland dat ziet. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is het nadrukkelijk eens met het gegeven dat enerzijds gezegd wordt dat het een branche is waarvoor een markt is. Dat dat zichzelf ontwikkelt. Zij zou dat daar willen laten.

Tegelijkertijd is ook bekend dat er een wereld omheen zit waarvoor het bestuur van de stad zijn ogen niet moet sluiten. Dat die wereld daar zit, ligt niet aan de sekswerkers. Daarvoor is de toezichthoudende rol van de gemeente. Het is niet mogelijk om te zeggen dat de gemeente zich er niet meer mee zou moeten bemoeien. Die taak moet heel serieus genomen worden. Dat is eigenlijk een hele ingewikkelde constructie. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of mevrouw Streefland met hem deelt dat de ChristenUnie in een onmogelijke spagaat is gekomen in deze periode. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) verwacht dat het de heer Van Steeg niet zal verbazen dat uitgebreid is gesproken over dit onderwerp in haar fractie. Dat is ook gezegd in december 2019. Op dit dossier heeft de fractie zich afgevraagd wat gedaan moet worden ten aanzien van de tippelzone. De ChristenUnie is van mening dat voor deze sekswerkers een ander perspectief nodig is dan de omstandigheden die daar zijn. Zij stelt vast dat dat gebeurd is. Als het gaat om de ontwikkeling van het Zandpad: haar fractie alleen instappen wanneer het zo schoon, veilig en transparant mogelijk is. Wat haar betreft zou er geen financiering moeten plaatsvinden aan de voorkant en ook geen overlast moeten plaatsvinden in de buurt. Daarin is een voorstel gemaakt. Van tevoren is beseft dat dit zou kunnen mislukken.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) hoort mevrouw Streefland goed: ze zegt raamprostitutie aan het Zandpad. Hij vraagt of mevrouw Streefland voor andere vormen van prostitutie op het Zandpad het besluit wil uitstellen. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) licht toe dat zij aangegeven heeft het advies van de commissie af te wachten. Ze kan zich voorstellen dat daar totaal iets anders uitkomt en dat er helemaal geen prostitutie meer nodig is op het Zandpad; haar fractie is daar zeer kritisch op. Haar fractie zal de uitkomst van de commissie heel nauwkeurig beoordelen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt dat hiermee mevrouw Streefland zegt “geen raamprostitutie op het Zandpad en op andere mogelijkheden houdt de ChristenUnie haar handen graag vrij. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) antwoordt dat het niet zozeer gaat om handen vrijhouden, maar wel om kritisch volgen en beoordelen en het besluit nemen op het moment waarop de commissie haar uitkomsten presenteert. Pagina 10 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Hiermee rondt zij haar inbreng af in haar termijn.

490

500

510

520

De heer El Abassi (DENK) heeft in de raadsbrief kunnen lezen waarom realisatie van het Zandpad voor de zoveelste keer is afgeblazen. In deze raadsbrief wordt niets gezegd over de buurtbewoners die allesbehalve zitten te wachten op het nieuwe Zandpad. Hij spreekt wekelijks bewoners die in afschuw en angst de nieuwe ontwikkelingen omtrent het nieuwe Zandpad volgen. Zelfs een petitie met bijna 3700 handtekeningen wordt volledig genegeerd. Hij vindt het volledig begrijpelijk dat de bewoners in Overvecht niet zitten te wachten op een prostitutiezone. Zijn fractie gaf dat al eerder aan. Raamprostitutie is een trekpleister voor criminaliteit en de veiligheid in de omgeving zal daaronder gebukt gaan, zo stelt de heer El Abassi zich voor. En dit terwijl de gemeente werkt aan veiligheid en het tegengaan van criminaliteit in Overvecht. Nu is al sprake van een hoge werkdruk en onderbezetting bij de politie. Wanneer er al per se een plek moet komen voor raamprostitutie, dan niet in de kwetsbare wijk Overvecht. Zijn fractie heeft een flink aantal moties ingediend om prostitutie op het Zandpad te voorkomen. Tot zijn spijt waren die zonder succes. Hij wil nogmaals uitsluiten dat het Zandpad in de toekomst een locatie zal zijn voor de prostitutie. Hij vraagt hoe het college hierover denkt nu de stad inmiddels 7 miljoen euro armer is.

Het bestuur praat vandaag over onder meer de toekomst van sekswerk in Overvecht. Een van de bezwaren die zijn fractie al jaren heeft tegen de prostitutiezone op het Zandpad, is het gegeven dat deze in de nabijheid ligt van een islamitische basisschool. In de beleidsregels voor koffieshops is opgenomen dat koffieshops niet binnen een straal van 250 meter van een basisschool gevestigd mogen zijn. Maar ook in locatieonderzoeken met betrekking tot prostitutie, is een soortgelijke bepaling opgenomen. Maar niet bij het Zandpad. Zijn fractie vraagt waarom dat het geval is. Hij verneemt graag van het college waarom deze bepaling bij het Zandpad is weggelaten. Mevrouw Bijsterbosch (D66) kent het standpunt van DENK over deze locatie. Zij vraagt of zij een opening hoort bij DENK voor andere locaties in de stad. De heer El Abassi (DENK) kreeg deze vraag al eerder. DENK heeft nooit gezegd niet open te staan voor andere locaties. Hij vraagt naar het standpunt van de burgemeester als het gaat om de nabijheid van een islamitische basisschool. Hij pleit ervoor Overvecht niet de dupe te laten worden van beslissingen van het stadsbestuur. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt of het uitmaakt of het gaat om een islamitische basisschool of maakt het uit dat er überhaupt een basisschool zit. In dat opzicht zou geen onderscheid gemaakt moeten worden in dit verband.

De heer El Abassi (DENK) heeft bewust dit ook genoemd in zijn vorige bijdrage. Toen liet hij het woord islamitisch weg; juist omdat het niet moet uitmaken. In de beleidsregel gaat het ook om scholen, en zo hoort het ook. Hij hoopte dat hierover een vraag gesteld werd. In die zin had de toevoeging van islamitisch effect op dit moment.

530

Mevrouw Bijsterbosch (D66) betreurt het dat het bestuur terug bij af is. Deze commissie ervaart zij als een déjà vu. Dit is voor sekswerkers onverteerbaar; over

Pagina 11 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

heel Nederland is het aantal veilige sekswerkplekken in het afgelopen 20 jaar afgenomen, gehalveerd zelfs. Zij wil meer informatie over hoe dit zo mis is kunnen gaan. Hoe kan het dat bijna een jaar nadien de gemeente ontdekt dat het financiële plaatje niet klopt. In maart 2021 viel een partij af omdat op twee criteria lager gescoord werd dan 60 punten. Is die partij nog een mogelijkheid geboden tot reparatie? Zo ja, is die benut? 540

550

560

570

580

Het nieuwe Zandpad moest de grote oplossing zijn voor alles. Zij stelt grote vraagtekens bij alle prostitutie op één plek. Onder dat mom werd ook de Hardebollenstraat opgekocht. Recent is de prostitutiebestemming van het pand op de Jaffastraat afgehaald. Het college had het perspectief op Nieuwe Zandpad meegewogen. Zij vraagt of het college dan zelf ook niet ziet dat het college hierin te voorbarig is geweest. D66 was altijd duidelijk over dat er in Utrecht ruimte moet zijn voor sekswerkers, in vrijheid, veiligheid en gezondheid. Voor haar fractie is ook duidelijk dat doodleuk nog een keer tenderen niet de weg vooruit is. Mevrouw Bijsterbosch denkt dat het zinnig is met de commissie Sorgdrager een stap terug te zetten om na te gaan wat wel de stap vooruit kan zijn. Haar fractie zou aan de commissie enkele zaken willen meegeven over financiering, locaties, behoeftes van sekswerkers en over décriminalisering. Zonder mogelijkheden voor financiering is dit debat een clownshow. Uiteindelijk is dit steeds de crux. Zij wil de vraag meegeven aan de commissie Sorgdrager hoe de financierbaarheid voor prosititutielocaties of –panden te vergroten is. Welke rol zou de gemeente hierin kunnen nemen? Zij beseft dat dit een spannende vraag is. Doorgaans heerst de mening dat dit een marktactiviteit is.

Zij veronderstelt dat het mogelijk handig is hoe hierin banken een vroegtijdige rol te kunnen geven. Zij heeft inmiddels haar twijfels bij de financierbaarheid vanuit de sector voor één grote locatie. Zij legt de vraag voor of kleinere partjes of meerdere plekken in de stad de financierbaarheid ten goede zou kunnen komen. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vraagt of dit voor D66 ook het einde betekent van raamprostitutie als branche als zij voor kleine plekken gaat. Mevrouw Bijsterbosch (D66) antwoordt ontkennend. Het is niet aan haar om te bepalen of raamprostitutie de vorm is. Volgens haar is het heel goed dat de commissie aan de slag gaat. Zij hoopt ook dat de commissie met veel sekswerkers zal spreken. Zij houdt het voor mogelijk dat het bestuur op dit dossier meer gaat handelen op basis van feiten. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt uit de inbreng van mevrouw Bijsterbosch dat zij nooit enthousiast was over het plan voor het Zandpad. Mevrouw Bijsterbosch (D66) antwoordt dat de heer Van Steeg dat niet goed hoort. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat mevrouw Bijsterbosch een andere analyse gaf van de ontwikkeling van de markt van prostitutie. Mevrouw Bijsterbosch (D66) houdt het voor mogelijk dat het in de loop van haar betoog duidelijker wordt. Zij stelt zich voor dat het bestuur zich lerend opstelt. Zij kan zich voorstellen dat op dat punt D66 en het CDA elkaar vinden.

De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat partijen het daarover eens zijn. Ook het college zegt inmiddels dat het anders moet. Hij zou dit ook niet meer willen doen op deze plek. Hij vraagt of D66 dat deelt. Mevrouw Bijsterbosch (D66) antwoordt ontkennend.

Pagina 12 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

590

600

610

620

Mevrouw Assen (PvdA) hoort mevrouw Bijsterbosch spreken over de commissie en dat het goed is dat die aan het werk gaat. Zij maakt zich zorgen over wat het stadsbestuur in de tussentijd doet. Zij vraagt of mevrouw Bijsterbosch daarop een antwoord heeft; op alle verdwenen sekswerkplekken en of in de tussentijd iets aan herstel te doen is. Mevrouw Bijsterbosch (D66) heeft ook daarover ideeën. Zij vervolgt haar betoog en stelt zich beschikbaar voor de beantwoording van vragen die daarna zijn overgebleven. D66 wil de huidige locatie voor sekswerk niet weggooien. Haar fractie ziet geen heil in een vijfde tender waarin dezelfde uitgangspunten worden gehanteerd als de laatste. Wanneer de gemeente nu afscheid neemt van deze locatie, loopt zij het risico dat alle ruimte voor sekswerkers in de stad volledig uitsterft, met alle gevolgen vandien. Wat haar betreft kijkt het bestuur breder en inventariseert de commissie in gesprek met de branche naast deze locatie meerdere mogelijke type locaties voor sekswerk. In september zei zij al in een commissiedebat dat de huidige aanpak van een loketje openen en afwachten niet voldoende is in de ogen van haar fractie. Zij wil daarbij ook een aanvulling doen.

Wanneer de wens bestaat sekswerk te décriminaliseren waarover de raad onlangs een uitspraak deed, vraagt zij of voor elke vorm van sekswerk noodzakelijk is dat de locatie of het pand specifiek een prostitutiebestemming moet hebben. Graag ziet D66 dat de commissie Sorgdrager hier ook verder induikt. Het zou haar een lief ding waard zijn wanneer ook hier zonder taboe naar te kijken is. Zij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) begrijpt deze vraag van D66; zij legt de vraag voor of de gemeente Utrecht wellicht gebonden is aan landelijke regelgeving als het gaat om vergund en onvergund. Mevrouw Bijsterbosch (D66) antwoordt dat dat juist is. Zij brengt het begrip “geitenpaadjes” in. Zij is benieuwd te vernemen of die er zijn. Zij is geen jurist. Mogelijk zijn er landelijk mensen te vinden die daarop een antwoord kunnen geven. Mevrouw Meerding (VVD) vult hierop de vraag aan hoe dit rond veiligheid op te lossen. Onvergunde plekken zijn minder goed in beeld. Heeft mevrouw Bijsterbosch daarover al ideeën? Mevrouw Bijsterbosch (D66) onderscheidt daarin twee afzonderlijke vragen. De ene kant is dat de vraag of iets bestemmingsplan technisch mag en aan de andere kant is het de vraag of voor iets een vergunning is verleend. Haar vraag gaat over het ruimtelijke deel.

Wanneer de andere vraag ook mee te nemen is, beveelt zij dat van harte aan bij de expertcommissie. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft niet echt gelezen dat het college ook in ruimtelijke zin een uitgebreid voorstel gaat neerleggen bij de expertcommissie. De vragen hebben te maken met andere aspecten: veilige werkplek, niet-vergunde thuiswerkplekken maar niet met het ruimtelijke aspect zoals de realisatie van een groot prostituéhotel. Hij vraagt wat D66 precies wil. Mevrouw Bijsterbosch (D66) brengt de discussie in september onder de aandacht; los van raamprostitutie zijn er maximaal zes vergunningen mogelijk voor privéhuizen, clubs, massagesalons. In theorie zijn er zes vergunningen uit te geven, maar Utrecht heeft geen 6 plekken waar dat mogelijk is. Daarin zit de ruimtelijke vraag: hoe dit mogelijk te maken. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dit een interessante gedachte van D66. Te denken is aan de verruiming van het aantal vergunningen. Dan is het stadsbestuur Pagina 13 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 630

640

650

660

670

aan de lat voor het stellen van kaders. Hoeveel meters verwijderd van een school? Hoe is de veiligheid te borgen? Et cetera. Dan bepaalt het stadsbestuur de regels. Hij vraagt of D66 op dat spoor zit. Mevrouw Bijsterbosch (D66) kan zich voorstellen dat een prostitutiebestemming met een grote uitstraling op de omgeving, bijvoorbeeld door veel verkeer dat er op afkomt, specifiek opgenomen moet worden in een bestemmingsplan. Zij is er benieuwd naar of kleinschaliger werkplekken waar de voorbijganger niets aan ziet, een prostitutiebestemming nodig heeft. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat het exploitatiemodel waarvoor het bestuur nu bijeen is, raamprosititutie is. Raamprostitutie is heel iets anders dan een club, een privéhuis of bij mensen thuis in een vergunde kamer. Dat betekent dat een hele andere aanvliegroute nodig is als die bij de fast moving consumerservices die raamprositutie is. De verkeersaanzuigende werking bij raamprostitutie is er niet bij een club of bij een privéhuis. Mevrouw Bijsterbosch (D66) is het daarmee eens. Zij licht toe te proberen het verhaal breder te trekken. Zij beschouwt de opdracht aan de expertcommissie ook als breder. Zij refereert hierbij aan het debat in september. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn met te pleiten voor ruimte aan verandering in de seksbranche.

Bijna geen enkele sector is zo gereguleerd met zoveel specifieke regels als de seksbranche. Daardoor loopt haars inziens de overheid vaak achter de feiten aan. Het zou fijn zijn wanneer de expertcommissie mengvormen van verschillende vormen van sekswerk onderzoekt. De vraag is dan hoe veranderende manieren van werken zo legaal en zo veilig mogelijk te maken als overheid; manieren die soms al lang bestaan of waaraan al lang behoefte is in het sekswerk. Het sekswerkdebat blijft tot haar spijt vaak feitenvrij. Vaak graven politieke partijen zich in, in morele posities zonder daadwerkelijke interesse in hoe de sector werkt en hoe de veiligheid het beste te bevorderen. Zij ziet de ingestelde expertcommissie ook als een kans om meer feiten in de uiteindelijke afweging te krijgen. Aan welke vorm van sekswerk is behoefte bij sekswerkers? Thuiswerken moet wat D66 betreft veiliger. Maar niet elke sekswerker ziet thuiswerk als fijne of reële optie. Zij ziet ook graag meer inzicht in of thuiswerk nu noodgedwongen is door het gebrek aan locaties of dat er een behoefte is die losstaat van de beschikbaarheid van locaties. Zij verneemt graag iets meer over de verhoudingen van het aantal sekswerkers dat graag thuiswerkt en het aantal sekswerkers die dat liever elders doen wanneer zij daartoe elders de mogelijkheid krijgen. Het wachten is nu op de formatie van een nieuw kabinet.

Utrecht kan niet afwachten. Wat doet het gemeentebestuur van Utrecht in de tussentijd om bij te dragen aan het tegengaan van discriminatie van sekswerkers als het bijvoorbeeld ook gaat om het krijgen van leningen en verzekeringen. Hoe loopt de lobby richting Den Haag voor volledige décriminalisering van sekswerk waartoe D66 namens heel veel partijen in de raad opriep. Wat doet Utrecht in de tussentijd voor de veiligheid en gezondheid van sekswerkers zolang er geen zicht is op nieuwe werkplekken? Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vraagt wat D66 gaat doen als het gaat om de criminele kant van de sector. Zij hoorde D66 daarover niet spreken. Zij krijgt daarop graag nog een reflectie. Mevrouw Bijsterbosch (D66) heeft mogelijk een verkeerde indruk gewekt. Uiteraard is zij niet waardevrij. Ook haar betoog is ideologisch. Zij constateert dat het bestuurlijke gesprek, ook landelijk, over sekswerk vrij feitenarm blijft. Zij betreurt dat, terwijl zij hierin wel een morele posities inneemt. Pagina 14 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

680

690

700

710

720

De heer Van Deún (PVV) stelt drie punten aan de orde: (1) het proces rondom het Zandpad, (2) de instelling van de expertcommissie en (3) een aanzet richting de mogelijke legalisatie van deze sector en de mogelijke ondersteuning ervan. 12 september 2019 vond zijn eerdere bijdrage plaats. Op die avond gaf hij kort en bondig aan wat de PVV vond van deze zaken. Hij adviseerde het college dit de prullenbak in te gooien. Ook hij heeft gezegd dat sekswerk een legale branche is. De PVV heeft niets tegen sekswerkers. De PVV ziet hen als een normale beroepsgroep. Dat betekent dat de PVV ze als gewone werknemers wil behandelen. Dat doet het bestuur van de stad niet wanneer het de locatie het Zandpad en alles eromheen faciliteert met gemeenschapsgeld. Hij hoort nu niet meer terug wat voorbijkwam in de Raadsinformatieavond, behalve in de bijdrage van de heer El Abassi van DENK. Hij noemt in dit verband de ruim 4000 handtekeningen van bewoners uit Overvecht die tegen de locatie waren. De bewoners verwachtten daar overlast. Sekswerk is dan misschien wel legaal maar kwetsbaar. Sekswerk is soms verbonden met criminaliteit, maar niet altijd. Uitbuiting, mensenhandel, overlast, kwam vandaag niet aan de orde. De vraag is dan of de overheid dat moet legaliseren en faciliteren. Zijn antwoord daarop is ontkennend. En zeker niet wanneer het advies van Justitie en politie negatief is.

Mevrouw Assen (PvdA) vraagt naar de waarde ervan dat sekswerk een legaal beroep is. De heer Van Deún (PVV) bevestigt dat sekswerk een legaal beroep is. Dat betekent niet dat de gemeente dat zou moeten faciliteren. Hij attendeert op de gemeenten rondom Utrecht en hij neemt Nieuwegein als voorbeeld. Daar is een uitstekende club al jaren aan het werk, niet gefaciliteerd door de overheid. Dat is de markt. Zij zijn gevestigd op een industrieterrein, de Liesbosch. In Maarssen gaat het ook zo aan de Gageldijk. Hij kijkt naar Woerden met drie vestigingen in de markt. Dat wordt gefaciliteerd; er is toezicht vanuit de wijkagenten. Maar niet een voorziening die gefaciliteerd wordt door de gemeente Utrecht met 7 miljoen euro. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Met betrekking tot toezicht gaat het om 30 fte politie; die is ook ergens anders in te zetten. Een van de voorwaarden van de politie was de registratie. De gemeente is tot het uiterste gegaan tot aan de Raad van State, en de gemeente Utrecht kreeg ongelijk. Dit plan had het stadsbestuur niet moeten doen. Hij adviseert het college hiermee te stoppen en het over te laten aan de markt. Zijn tweede punt betreft de expertcommissie. Hij is op zich blij met een commissie. Hij had daarover willen meepraten in deze raad. Het college passeert de raad. Het gaat geld kosten. De gemeenteraad gaat over het geld.

Hij heeft niet het gevoel nu inbreng te kunnen leveren aan de commissie. Wordt dit een feestje van D66 met een D66-ideologie? Mevrouw Sorgdrager is lid van D66. Hij zou graag de commissie een aantal punten willen meegeven die zij ook zou kunnen onderzoeken. De prostitutie vindt momenteel plaats vanuit huizen. Hij legt de vraag voor waarom het stadsbestuur dat niet legaliseert. Waarom stelt het stadsbestuur geen regels vast dat mensen die op een adres wonen en daar al jarenlang zijn ingeschreven het vak mogen uitoefenen. Dit zou zijn voorstel zijn op korte termijn. Mogelijk moeten er andere dingen gebeuren op de lange termijn. Mogelijk komt de expertcommissie daarmee. Mevrouw Bijsterbosch (D66) dankt de PVV voor deze tegemoetkoming. Ook zij denkt dat iedereen wil voorkomen dat vanuit de angst om uit huis gezet te worden Pagina 15 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

730

740

750

760

770

sekswerkers geen aangifte doen. Daarnaast is nog wel meer nodig. Zij vraagt of de heer Van Deún dat eens is met D66. De heer Van Deún (PVV) antwoordt bevestigend. Er zijn nu zes vergunningen voor grote projecten. Die komen niet allemaal tot stand. Er zal ook een vraag zijn. Hij benadrukt dat aan de markt te willen overlaten. Dat is het standpunt van zijn partij. Hij adviseert het college te beginnen met de dames die uit huis werken. Thuiswerken is in coronatijd heel normaal; waarom dan niet voor deze beroepsgroep? Hij rondt hiermee zijn bijdrage af. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) merkt op dat de PVV de partij is die zegt dat volgens de regels gewerkt moet worden. Voor thuiswerk is een vergunning nodig. Zegt de PVV hiermee dit niet meer van de thuiswerkers te vragen? Hoe moet dit gerealiseerd worden? De heer Van Deún (PVV) antwoordt op te roepen tot legalisering. Dat moet met een vergunning. Dan is daarop ook toezicht en handhaving mogelijk. Dan is ook bekend waar dit plaatsvindt in de stad. Hoe dit te doen, is uitwerking. Hij benadrukt het belang ervan het mogelijk te maken. Mevrouw Van Mil (Student&Starter) vergelijkt dit project met de Uithoflijn. Op korte termijn is in Utrecht behoefte aan nieuwe plekken voor sekswerk. Het sekswerk in Utrecht duikt de illegaliteit in omdat er veel plekken zijn opgeheven.

Ondertussen groeit de stad; maar het aantal plekken voor sekswerk blijft afnemen. Haar fractie vindt zelfreflectie van de gemeente over de mislukte tender ontbreken in de raadsbrief aan de gemeenteraad. Zij vraagt zich af hoe het mogelijk is dat vier tenders mislukt zijn, en dat de garantstelling zo laat aan het licht kwam toen alles in kannen en kruiken leek te zijn. Zij vraagt uitleg van de burgemeester over de totstandkoming van de miscommunicatie. Het mislukken van de tender betekent voor haar niet dat het bestuur zich moet neerleggen bij het mislukken van het sekswerk in Utrecht. Haar fractie is heel blij met de erkenning van de gemeente over de verschuiving van traditionele vormen naar onlinevormen. Zij refereert aan eerdere inbreng van haar fractie in een andere commissie. Zij kijkt uit naar het rapport van de expertise commissie. Zij adviseert het college alle vormen te onderzoeken en de behoefte daaraan. Zij heeft jarenlang gepleit voor een plek voor sekswerkers in Utrecht. Aangezien het Zandpad in de afgelopen tijd nog steeds voor mogelijk werd gehouden, ook als compensatie voor sluitingen, is zij meegegaan met die sluitingen. Daarom is het lastig om te zien dat het is mislukt. Zij erkent dat het een lastige casus is. De belofte van ruimte voor iedereen lijkt nu niet waargemaakt te worden. De vraag is wat meegenomen wordt van de mislukte tenders.

Mogelijk moet het bestuur zich niet meer inzetten op die ene oplossing het Zandpad, maar moet het bestuur zich richten op meerdere locaties in de stad. Momenteel zijn slechts drie van de zes te vergeven vergunningen in gebruik. Heeft de gemeente hierin een te passieve houding? Weten mensen dat ze van de vergunningen gebruik kunnen maken? Zij legt de vraag voor of het bestuur de potentiële mogelijkheden voldoende benut. Is er mogelijkheid sekswerkers meer te verspreiden over de stad? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat er wordt uitgegaan van aanbodgerichte markt, terwijl een vraagsturing beter zou kunnen werken. Dan ligt het initiatief niet bij de gemeente, dan ligt het initiatief bij de prostituee die thuis een veilige werkplek wil realiseren die zogenaamd te vergunnen is. Student & Starter spreekt

Pagina 16 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

780

790

800

810

820

over de gemeente als degene die voor die plek moet zorgen. Hij oppert de suggestie de initiatiefnemers in staat te stellen een plek te realiseren. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) houdt eraan vast dat een deel van de verantwoordelijkheid bij de gemeente ligt. De gemeente kan de vergunningen afgeven voor een daadwerkelijke seksbestemming. Zij erkent dat de verschuiving plaatsvindt. Zij vindt dat ook gekeken moet worden naar sekswerk in verschillende vormen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) pleit ervoor om als gemeente met een andere mindset de toekomst in te gaan waarbij nagegaan wordt hoe zij de initiatiefnemer kan faciliteren. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) denkt dat hier een stuk ontbreekt. Zij vraagt zich af of het bestuur een goed beeld heeft van de vraag die momenteel bestaat. Momenteel is alleen een beeld van wat legaal plaatsvindt. Zij hoopt dat de expertisecommissie de werkelijke vraag boven water kan halen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) pleit voor een “ja, mits-houding” daarin om daarin te slagen. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) heeft de indruk dat Stadsbelang Utrecht en Student & Starter het op dit punt eens zijn: nagaan wat de gemeente kan met de initiatieven. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn.

Zij vraagt zich af hoe de gemeente succesvol opereert wanneer aan het Zandpad toch een of andere seksbestemming wordt gegeven; zij vraagt een toelichting van de burgemeester. Zij vraagt de expertcommissie te erkennen dat sekswerk een legaal beroep is. Zij vraagt die commissie ervoor te zorgen dat sekswerkers hun beroep veilig kunnen uitoefenen, ervoor te zorgen dat er plek is voor verschillende vormen van sekswerk en dat Utrecht weer ruimte geeft aan iedereen, dus ook aan de sekswerker. De heer Van Steeg (CDA) vindt het goed dat vandaag gesproken wordt over de stopzetting van de tender met betrekking tot het Zandpad. Dat was een uitdrukkelijke wens van het CDA. Hij roept op definitief te stoppen met het Zandpad, met te werken aan de prostitutiezone in Overvecht. Dat het niet zou gaan werken is nu tot zijn spijt werkelijkheid geworden. Hij vraagt de burgemeester terug te kijken naar het proces zoals dat is gelopen. Het is vreemd dat het niet lukt na een zo lang lopende tender. Onduidelijkheid is er gerezen over de garantstelling. Hij vraagt wat dit zegt over de betrouwbaarheid van de partijen. Moet de gemeente samenwerken met een dergelijke partij? Hij vraagt de reactie van burgemeester hierop. Hij was er verbaasd over dat de raad zich niet eerder heeft kunnen uitspreken over de expertcommissie. De commissie zal met een breed perspectief kijken.

Ook hier is te merken dat het debat gepolitiseerd is. Hij ziet ook graag mensen zitting nemen in die commissie van een andere kleur dan de bekende kleuren. Hij krijgt daarop graag de reactie van de burgemeester. Hij is er voorstander van met de VVD de 20 fte handhaving elders in de stad in te zetten. Hij hoopt dat de burgemeester dat wil toezeggen. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt waar de prostitutie dan wel gevestigd moet worden wanneer het CDA tegen deze locatie is. De heer Van Steeg (CDA) beseft dat prostitutie niet weggaat. Hij noemt het een legaal beroep maar niet een normaal beroep. Hij is benieuwd naar de analyse van de expertcommissie. Hij vindt dat de overheid er niet te dicht tegenaan moet gaan zitten. Hij pleit ervoor niet op deze weg door te gaan. Pagina 17 van 73

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

830

840

850

860

Mevrouw Assen (PvdA) vindt de mislukking van de tender enorm teleurstellend en zorgwekkend. Het bestuur lijkt verder weg dan dichter bij de realisatie van schone, veilige en transparante werkplekken voor sekswerkers. Het gaat erom dat sekswerk een legaal beroep is dat al jaren vrijwel nergens in de stad legaal uit te oefenen is. Dat zal nu nog langer duren. De PvdA vindt dat niet uit te leggen. Zij vraagt of de burgemeester die mening deelt. Zij wil in dit debat antwoorden op de vraag hoe deze tender toch kon mislukken na het positieve nieuws in juni. Zij wil nagaan hoe richting de toekomst de sekswerkers zo snel mogelijk in Utrecht veilig hun werk kunnen doen. Het is serieus tijd om plan B te gaan verkennen. Zij wil weten hoe zij de raadsbrief moet lezen waarin het gaat om de toename van online thuiswerk door sekswerkers onder andere als gevolg van corona. Dat klinkt in haar oren bijna als vooruitlopen op de realisatie van minder sekswerkplekken in Utrecht. Haar fractie wil aangeven te weten en te snappen dat er ook mensen blij zijn wanneer het nieuwe Zandpad er niet komt omdat zij een toename van overlast vrezen. Haar fractie is ervan overtuigd dat door goed toezicht en hulpverlening overlast te voorkomen is. Daarnaast is sekswerk een legaal beroep dat nu amper uit te oefenen is. Zij vindt dat onacceptabel met het oog op de gezondheid en veiligheid van sekswerkers.