Conceptverslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022.doc

Zij zegt niet dat het niets met elkaar te maken heeft. Het argument van de daders is vaak dat ze het mogen doen. Zij vindt dit geen goed argument. Het bestuur van de stad moet dat niet accepteren. Zij is het met de heer Van Steeg eens dat het goed is om normen te stellen. Zij herhaalt dat zij dit niet de oplossing vindt voor dit probleem. Zij heeft de indruk dat de meeste partijen het daarover eens zijn dat dit probleem met slechts een verbod niet op te lossen is. Daarnaast merkt zij op dat vrijheid van meningsuiting niet de reden mag zijn om dit probleem te laten voortduren. De heer Van Steeg (CDA) is het daarover eens. Hij beschouwt dat als een pleidooi om juist wel na te gaan wat te doen is aan strafbaarstelling; anders is de norm ook niet te handhaven. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) merkt op dat dit voor haar niet een pleidooi is voor of tegen strafbaarstelling; zij beschouwt dit als realistisch zijn over wat strafbaarstelling doet en als aangeven dat andere problemen ten grondslag liggen aan dit probleem. De zienswijze van mensen als het bijvoorbeeld gaat om gendernormen Pagina 17 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

830

840

850

860

870

(hoe gaan mannen en vrouwen met elkaar om) beschouwt zij als het probleem. Vrijheid van meningsuiting is niet de discussie in haar ogen. Het gaat erom hoe mensen met elkaar omgaan. De heer Van Steeg (CDA) is dat met mevrouw Chirino eens. Het gaat om een norm waarop mensen elkaar moeten aanspreken. Dat is uiteindelijk de basis. Hij leidt hiervan af dat de ChristenUnie uiteindelijk wel voor strafbaarstelling is. Hij vraagt of dat juist is. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) merkt op dat de heer Van Steeg goed begrepen heeft dat zij voorstander is van een verbod. Zij vervolgt met te stellen dat de grootste impact bereikt wordt met een interventie op jonge leeftijd. Het meest voor de hand liggend is om deze bijdrage aan de oplossing over de schutting van het onderwijs te gooien. Haar fractie ziet nog veel andere organisaties en groepen met wie het bestuur van de stad dit probleem kan oplossen. Naast onderwijsinstellingen, studentenverenigingen en uitgaansgelegenheden, zijn zeker ook sportclubs, bibliotheken en religieuze instellingen belangrijke bondgenoten voor een effectieve aanpak. Hierin ziet haar fractie meer mogelijkheden voor samenwerking. Zij krijgt graag de reactie van de burgemeester op haar voorstel. De heer Koning (D66) vindt straatintimidatie onacceptabel in Utrecht.

Uit een eerder onderzoek bleek dat ongeveer de helft van de Utrechters aangeeft ooit op straat te zijn geïntimideerd. Hij vindt dat schrikbarend veel en concludeert dat er iets fundamenteels fout gaat. Uit andere onderzoeken door het hele land is te zien dat vooral vrouwen en personen uit de LHBTQI-plusgemeenschap niet met een gerust hart over straat gaan in hun eigen stad. Ook mensen met een hoofddoekje of met een keppeltje of met een kruis geven aan een vorm van straatintimidatie ooit te hebben meegemaakt. Zo is te zien dat het nog steeds een groot probleem is. Het harder aanpakken van daders is de logische stap, maar slechts een halve oplossing. Zodra de daders worden aangepakt, is het kwaad al geschied. De echte oplossing gaat over het aanpassen van het gedrag in de ogen van zijn fractie. Zo dat de nu betrokken individuen in het vervolg geen daders worden. Dit onder het credo Voorkomen is beter dan Genezen, goed gedrag aanleren is beter dan slecht gedrag bestraffen. Om die reden is zijn fractie van mening dat straatintimidatie bij de wortel moet worden aangepakt. Het Meerjarenplan dat voorligt, kan daarvoor een goed uitgangspunt zijn. Te zien is ook dat deze burgemeester zich dit thema aantrekt en dat zij daar stappen in wil zetten. Cruciaal in het plan is de inzet van change agents.

Die veranderaars moeten worden gevonden tussen de sleutelfiguren in de wijken bij jongeren, ouders en professionals binnen organisaties. Hij vindt dat een goed plan. D66 beseft dat veel te bereiken is via social media. Helaas staat daarover weinig te lezen in de plannen. Wanneer hij kijkt naar de inzet van social media, beperkt zich dat tot streamen van een talkshow die één keer per jaar zal worden opgenomen. Hij doet de burgemeester de suggestie een opzet toe te voegen aan het gepresenteerde plan voor het maken van een Social Mediaplan. Hij verwijst hierbij naar de desbetreffende inbreng van mevrouw Meerding. Ook zij deed een aantal suggesties voor het onder de aandacht brengen van straatintimidatie onder Utrechters. Sinds 2017 is Utrecht al een safestreet-gemeente. Daarmee zorgt het bestuur van de stad ervoor dat mensen veilig kunnen uitgaan door horecapersoneel te trainen. Voor zijn fractie staat een aantal uitgangspunten centraal: Pagina 18 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

880

890

900

910

920

(1) iedereen veilig over straat, (2) iedereen moet zich thuis kunnen voelen in de stad, op school, op straat, bij de sportclub en tijdens het uitgaan. Die verantwoordelijkheid draagt iedereen in de stad. Dat gegeven moet centraal staan in de plannen. (3) focus op de daders. De nadruk bij de aanpak van straatintimidatie ligt vaak bij de slachtoffers door platforms waar gemeld kan worden. Dat is in de ogen van zijn fractie de omgekeerde wereld; de focus hoort gericht te zijn op de daders. Hij vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat punt mee te nemen in de uitwerking van de plannen. Bij intimidatie is het kwaad al geschied. De heer Koning wil dat kwaad vóór zijn. Hij vindt het belangrijk dat mensen zich bewust worden van de impact van hun gedrag op het veiligheidsgevoel van een ander. Nu is dat vaak niet of onvoldoende het geval. De inzet van pakkende campagnes kan ervoor zorgen dat er meer bewustwording en gedragsverandering komt. Hij pleit ervoor de inzet van initiatieven vanuit de stad en belangenorganisaties op bewustwording; cruciaal om stappen voorwaarts te zetten. Hij noemt in dit verband Pretty Woman. Zijn fractie ziet graag de samenwerking tussen alle partijen geïntensiveerd worden: tussen initiatiefnemers, deskundigen en de gemeente om de veiligheid in de stad te verbeteren.

Hij vraagt hoe de burgemeester daartegen aankijkt en of zij dat punt kan meenemen en centraal kan stellen. De sleutel tot verandering en het voorkomen van straatintimidatie, ligt voor hem bij het voorkomen dat individuen, veelal jongens, daders worden. De heer Van Steeg (CDA) kan meegaan in de analyse van de heer Koning. Mevrouw Chimoni zei ook al dat dit op de lange termijn opgelost moet worden. Hij merkt op dat mevrouw Meerding terecht constateerde dat dit college in de afgelopen vier jaar wel geprobeerd heeft hieraan iets te doen maar nog steeds is straatintimidatie een groot probleem in de stad. Hij legt de vraag voor wat op de korte termijn te doen is. Hij heeft het gevoel dat de heer Koning c.s. het op de lange baan schuiven. Wat is dan te doen tegen de dader? De heer Koning (D66) brengt in dat de publiekscampagnes nodig zijn voor de gedragsverandering. Nodig is dat dit centraal staat in het publieke debat. Hij herhaalt zijn argumenten met betrekking tot bewustwording. Het gaat er ook om dat de ouders dit oppakken met hun kinderen. Hij ziet dat als de basis van wat er moet gebeuren. Het zal alleen lukken straatintimidatie te voorkomen wanneer de preventie aangejaagd wordt. Repressie is nodig wanneer het kwaad al geschied is. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat repressie soms nodig is. Ook nu zijn er oplossingen nodig.

Wanneer het gaat om onveilige plekken, de aanpak van daders, wat kan het stadsbestuur dan nu bieden? De heer Koning (D66) merkt op dat gesproken wordt over onder meer het landelijke wetsvoorstel. Zijn partij staat op landelijk niveau aan de lat om dit verder te brengen. Voormalig woordvoerder in de gemeente Den Haag, Hanneke van den Berg vanuit D66 hield zich hiermee ook bezig in de Tweede Kamer. D66 zit constructief kritisch in dat debat en uiteindelijk zal D66 voor dat wetsvoorstel stemmen. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat heel goed. Hij hoopt dat dat snel plaatsvindt. Een andere lokale D66 afdeling maakt zich heel sterk voor een lokaal verbod. Het zit hem niet in het verbod maar wel moet gezocht worden naar wat het gemeentebestuur nu op korte termijn kan doen om daders aan te pakken. Voor de langere termijn kan hij de heer Koning volgen.

Pagina 19 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

930

940

De heer Koning (D66) noemt de publieke campagnes opnieuw. Die campagnes moeten goed getarget worden op de juiste doelgroepen. Dat kan helpen en het brede maatschappelijke debat ondersteunen. Steeds laait dat maatschappelijke debat op door incidenten. Hij vindt het heel erg belangrijk hierover in de samenleving te blijven spreken, hoe vervelend de incidenten ook zijn. Hij vervolgt met verder in te gaan op de preventie. Bij meiden wordt op jonge leeftijd aandacht besteed aan weerbaarheid door zelfverdedigingslessen en weerbaarheidstraining. Hij vindt dat goed. De focus ligt nu teveel bij de doelgroep die potentieel slachtoffer is en niet bij de doelgroep die het risico loopt om dader te worden. Ook voor de goede ontwikkeling van die groep, is het belangrijk het juiste gedrag aan te leren. Zijn fractie ziet daarin kansen om in te zetten op een belangrijkere rol voor ouders, voor welzijnsorganisaties, voor het jongerenwerk en voor scholen. Alleen op die manier is het mogelijk om straatintimidatie aan te pakken en te zorgen voor een veiliger sfeer op straat. Hij vraagt de burgemeester vooral daarop de focus te leggen. De voorzitter merkt op dat de vertegenwoordiger van de fractie van DENK aanwezig is. Zij merkt ook op dat die fractie zeer beperkt spreektijd heeft. Om die reden stelt zij voor door te gaan met de beantwoording.

Op verzoek van de burgemeester schorst zij de vergadering voor 5 minuten en heropent vervolgens de vergadering.

950

960

970

Beantwoording Burgemeester Dijksma merkt op dat breed en uni sono in de raad aandacht is voor dit onderwerp en dat de inbreng vanuit de commissie naadloos aansluit op hoe zij hiermee verder wil gaan. Zij vindt dat een mooi gegeven. Dit is ontzettend hard nodig. Dat is niet alleen te zien aan de cijfers, het gaat ook over de impact op slachtoffers. Dat kan jaren na dato nog grote gevolgen hebben voor personen. De burgemeester bevestigt dat gezamenlijk en ook met en vanuit de samenleving normen gesteld moeten worden. Zij vindt het gedrag verwerpelijk dat aan de orde is gekomen en geassocieerd wordt met straatintimidatie. Het stellen van de norm is het begin van alles. Daarbij vindt de burgemeester voorkomen altijd beter dan genezen. Zij refereert aan de wetmatigheden van de heer Koning. Zij steunt die. Die zijn van belang in de preventie. Zij merkt op dat dit commissiebreed werd onderstreept. De burgemeester denkt dat de focus eerder en beter moet worden verlegd van slachtoffers naar daders. Zij noemt de paginagrote advertentie naar aanleiding van het schandaal bij de Voice of Holland: “Het zijn niet de vrouwen”. De burgemeester bevestigt dat het de daders zijn waarop het stadsbestuur zich moet richten. Dat wordt zowel gedaan aan de preventieve kant van het beleid, maar ook in de aanpak van mensen op het moment waarop ze daders zijn. Veel is gesproken over strafbaarstelling.

De burgemeester is daarvan voorstander, maar niet omdat zij denkt dat dat het probleem oplost. Integendeel. Zij is voorstander hiervan omdat zij daarmee denkt een heldere wettelijke gedefinieerde norm te kunnen stellen. Zij refereert hierbij aan de inbreng van de heer Paalman over de definitie. Die norm heeft zijn eigen werking in de samenleving en is daarmee van grote waarde. Dat betekent niet dat het bestuur daarmee BOA’s tot zijn beschikking heeft die de verschillende vormen van straatintimidatie op heterdaad kunnen betrappen. Dat betekent wel dat het bestuur met die norm in de hand de opvoeding van de zonen daadwerkelijk kan doen bevorderen. Dat moet vroeg gedaan worden in het proces naar de ontsporing van individuen: op school, maar niet alleen daar. Dit mag Pagina 20 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

980

990

1000

1010

1020

zoals de ChristenUnie opmerkte niet alleen aan het onderwijs overgelaten worden. Er zijn ook andere maatschappelijke partners die door jongeren bezocht worden en die vindplaatsen zijn voor jonge mensen. Die zijn daarbij ook in te schakelen. Een Afrikaans gezegde luidt: “it takes a village to raise a child”. Als het gaat om de strafbaarstelling heeft zij gekeken naar stappen die andere gemeenten zetten. Rotterdam is door de rechter terechtgewezen. Alkmaar en Enschede hebben teksten opgenomen in de APV. Het lastige is dat hinderlijk gedrag op de openbare weg, een passieve activiteit betreft. Het is ingewikkeld om dat vast te stellen. Enkele gedragingen vallen daar dan weer niet onder, bijvoorbeeld het nastaren, niet seksuele opmerkingen, ernstige beledigingen. Sommige zaken zijn al strafbaar. In die zin is de reactie vanuit de G4 en uit Tilburg om aan te dringen op een landelijke wet. De burgemeester denkt dat dat het beste is. Daarvoor wordt al een langere tijd vanuit de G4 gelobbyd met veel politieke druk. De normstelling is nodig, maar de burgemeester adviseert het bestuur zijn energie te stoppen in waarmee het stadsbestuur succesvol kan zijn. Kwetsbare APV-wijzigingen die misschien niet echt iets opleveren zijn ingewikkeld. Met gebiedsverboden is het mogelijk iets makkelijker te opereren binnen de bestaande normen. Dat vindt zij belangrijk.

Naar het oordeel van de burgemeester bracht de commissie terecht veel in over preventie. Mevrouw Assen zei dat vooral gewerkt moet blijven worden met partners die de gemeente al heeft. De burgemeester spreekt dat tegen. Wanneer de gemeente blijft doen wat ze altijd al deed, verwacht zij geen verandering. Wanneer het stadsbestuur een verschuiving wil in de aanpak, zal het bestuur nieuwe partijen een kans moeten geven om mee te werken. Dat betekent niet dat bestaande partijen die al heel goed werk doen daarmee geen rol zouden hebben. De burgemeester zegt in dit verband “integendeel”. Zij wil juist oproepen om breed samen te werken, meer expertise van buiten naar binnen te halen. Mevrouw Schers noemde een aantal doelgroepen die zij extra aandacht wil laten geven. Wat de burgemeester betreft moet de gemeente dan eerlijk zijn en onder ogen zien dat niet alles in huis is. Het is volkomen logisch om een extra dimensie aan de aanpak met een verschuiving in de focus, ook te durven spreken met nieuwe partijen, met Fair Space en Emancipator. Daarvan zijn voorbeelden. Deze organisaties doen dat succesvol. De burgemeester ziet graag de samenwerking met hen en met bestaande partijen als het gaat om de vraag wie wat voor zijn of haar rekening kan nemen.

Mevrouw Assen (PvdA) vindt het niet vanzelfsprekend dat de partijen niet meer zouden kunnen bieden dan ze al doen met de contacten die ze al hebben gelegd die van grote meerwaarde zijn. Ook is te zien dat het altijd tijd kost om weer nieuwe contacten te leggen of in Utrecht bekend te raken. Zij deelt de woorden van de burgemeester over “blijven krijgen wat we kregen als we doen wat we deden”. Waarom zou de burgemeester er niet voor open staan met de bestaande partijen in gesprek te gaan over het verbreden van het aanbod en met hen nieuwe benaderingen te ontwikkelen? Burgemeester Dijksma antwoordt geen argumenten te hebben om dit te monopoliseren. Zij vindt dat er niets mis is aan nieuwe partijen met nieuwe ideeën en die met bestaande partijen aan tafel gaan om met hen samen te kijken naar wie wat voor zijn of haar rekening neemt. Zij vindt dat verstandig. Mevrouw Assen (PvdA) brengt in dat er volgens haar geen sprake is van een monopolie; er zijn al meer partijen aan het werk. Zij ziet ook vaak gebeuren dat een goede Pagina 21 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1030

1040

1050

1060

1070

samenwerking niet vanzelfsprekend is wanneer meer partijen aan tafel zitten. Dat bevordert de resultaten in de schakeling met meerdere partijen. Zij legt de vraag voor of partijen zonder monopolie de voorlichting op scholen kunnen bieden. De burgemeester antwoordt “ook, maar niet uitsluitend”. Zij denkt dat het belangrijk is om meer te gaan doen aan preventie en dat daarvoor een breed programma gemaakt wordt, waarbij het gaat over wat op scholen gedaan kan worden, bij de sportverenigingen, en wat te doen is om het gedrag van jonge kinderen op een positieve manier te beïnvloeden. Dan gaat het om het weerbaar maken van meisjes. Dat doet de gemeente al heel lang, en goed. Dan gaat het ook om hoe te voorkomen dat mensen daders worden. En om de vraag hoe op normering is in te zetten en op bewustwording om daarin van begin af aan meer te doen. De burgemeester vindt het ook belangrijk iets te zeggen over hoe het bewustwordingsproces in de stad is. Zij noemt de Slim Melden app. De algemene kritiek betreft de vindbaarheid van de app. Die vindbaarheid bevordert het gebruik ervan niet. Het dilemma van de burgemeester is dat die app wél de manier is binnen de gemeente waarop het zo geregeld is dat wanneer burgers tegen een groot probleem aanlopen, daaraan opvolging is te geven, zo dat een en ander op de juiste plek terecht komt, et cetera.

Zij is het eens met de commissie dat de wijze waarop daar aandacht aan besteed wordt voor verbetering vatbaar is; de vindplaats, de aantrekkelijkheid van het kunnen melden. De burgemeester legt een combinatie van voorstellen die gedaan zijn, bij de raad neer. Zij noemt de aansprekende campagne in dit verband. In een campagne moet de gemeente ook confronterend durven te zijn. Daarbij moet de vindplaats van het kunnen melden meegenomen worden. Ten tweede is de burgemeester geen voorstander van een nieuwe app vanwege de huidige verankering in de organisatie; het kost erg veel tijd om dit apart voor één thema te doen. Zij vindt met de commissie dat daaraan veel meer aandacht besteed moet worden en dat gekeken moet worden naar een in technisch opzicht laagdrempeliger gebruik. De burgemeester gaat in op de één sterwaardering. Via Android krijgt de app een waardering van 2,5 ster. Dit is voor de overheid een niet eens zo slechte. De heer Paalman (Student & Starter) wil dat wel geloven. Dat neemt niet weg dat de Slim Melden app centraal gezet wordt. Hij kan zich voorstellen dat jonge vrouwen deze niet op hun telefoon hebben staan. Hij ziet ook niet voor zich dat mensen na een dergelijke ingrijpende gebeurtenis een dergelijke app gaan downloaden, zeker wanneer die app centraal staat in de communicatie. Burgemeester Dijksma antwoordt dat op zich dit een goede plek is.

Zij geeft een sneak preview op de antwoorden op de schriftelijke vragen. Vanaf 10 juni 2021 tot einde van het jaar kreeg de gemeente 199 meldingen op deze app. Dat betekent dat mensen die app op zichzelf weten te vinden; dat neemt niet weg dat het veel beter kan. Ook is bekend dat de nazorg nadat mensen hun gegevens achterlaten te goed gewaardeerd wordt. Mensen worden dan ook via de wijkteams benaderd. Die krijgen ook een gesprek. De mensen die melden en bereid zijn dat niet anoniem te doen, zijn best positief over hoe met hun melding wordt omgegaan. Dat sterkt de burgemeester in de gedachte dat het systeem op zich functioneert, maar dat de vindplaats, de bereikbaarheid en de aantrekkelijkheid in het gebruik aanzienlijk zijn te verbeteren. Dan komt zij uit op de inbreng van mevrouw Meerding, een combinatie van een harde en duidelijke campagne, aanpassingen voor zover dat noodzakelijk is ook op de site van de gemeente en misschien ook nog wel in de app. Zij zou ook nagaan of Pagina 22 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1080

1090

1100

1110

1120

het telefoonnummer er bij te vermelden is zoals mevrouw Schers voorstelde. In die zin zijn wijzigingen aan te brengen. Zij hoopt dat daarmee de meldingsbereidheid ook gaat toenemen. Dat helpt het bestuur van de stad, omdat dan beter zichtbaar wordt welke plekken in de stad kwetsbaar zijn. Die plekken corresponderen vaak met plekken waar jongeren frequent samen komen. Die corresponderen vaak met de gebieden waar intimidatie plaatsvindt. Vaak is te zien dat de noodzaak voor meer verlichting en het weghalen van bosschages et cetera via die route in beeld komt. Maar niet altijd vanwege straatintimidatie, maar wel vanwege overlast. Het is dan bekend bij het college dat onder die overlast vaak ook straatintimidatie zit. De burgemeester vindt het belangrijk om met de heer Van Steeg na te gaan hoe meer inzicht te krijgen is in de cijfers. De burgemeester zal nagaan of het mogelijk is in de Veiligheidsmonitor hieraan beter aandacht te besteden. Zij vindt dat een zinvolle suggestie. Te zien is in de stad dat er meer behoefte is aan gegevens op dit terrein. Zij vindt dat belangrijk. De vraag is nu hoe dit alles verder te brengen. Mevrouw Meerding vindt dit vier jaar te laat komen. Mevrouw Meerding (VVD) licht nuancerend toe dat zij had gehoopt dat het college bij aantreden direct was begonnen. In die zin komt dit te laat. De gemeente heeft op dit dossier te lang stil gestaan.

Zij is wel blij met de serieuze aanpak van de burgemeester. Het zal mooi zijn nu hiermee aan de slag te gaan. Burgemeester Dijksma is het daarmee eens. Zij attendeert op het plan als een proeve zoals dat is meegestuurd om te laten zien welke kant het kan opgaan. Zij neemt de uitdaging aan ervoor te zorgen dat dit tot een uitgewerkte nota/actieplan komt waarmee het college programma's kan maken om op dit onderwerp aan de slag te gaan. Daarvoor heeft de burgemeester twee zaken nodig: (1) de inhoudelijke steun van de raad. Zij rekent daarop. (2) Meerjarige financiën. Zij moet tot haar spijt vaststellen dat in het veiligheidsdomein eerder een permanent tekort is dan een overschot. Zij heeft die middelen niet zomaar bij elkaar. Mogelijk is er een herprioritering mogelijk binnen bestaande budgetten. De raad zal zich moeten committeren wanneer dit verdergaand opgepakt gaat worden. Zij vraagt de hulp van de raad hiervoor een budget neer te zetten voor de komende collegeperiode, waarmee het stadsbestuur serieus het verschil kan maken. Gelet op aller commitment gaat de burgemeester er vanuit dat daarvoor een politiek breed draagvlak is in de raad. Zij kan in Q2 een voorstel aan de raad voorleggen.

Richting mevrouw Assen merkt de burgemeester op dat het gesprek met de bestaande partijen goed uitgewerkt moet worden over hoe het samen te gaan doen, hoe zij daarin hun rol krijgen, en wat hun inbreng is. Dit wordt niet zonder mensen gedaan. Dit wordt bovendien een inclusief verhaal dat tijd nodig heeft. Tijd is ook nodig om een aantal suggesties van mevrouw Schers mee te nemen. Zij noemde een aantal bijzondere doelgroepen over welke zij zich zorgen maakt. De burgemeester herkent die problemen. Zij deed ook de suggestie een organisatie te raadplegen, zeker in de specifieke problematiek van vrouwen met een moslimachtergrond. Zij noemde ook de nazorg. De burgemeester is het eens met mevrouw Schers over dat dit breder is op te pakken. Goed moet nagedacht worden over hoe iedereen in de stad daarop aan te krijgen. Mevrouw Schers vroeg of de burgemeester de financiële gevolgen voor de slachtoffers in kaart kan brengen. Dat moet zij eerst verkennen. Zij heeft daarvoor ook niet direct een oplossing. De burgemeester denkt wel dat mevrouw Schers gelijk heeft dat slachtoffers kosten hebben, zeker gegeven de voorbeelden die zij noemde. Pagina 23 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1130

1140

Mevrouw Schers (GroenLinks) vindt het positief dat de burgemeester het onderwerp financiële gevolgen wil oppakken. Mogelijk bestaat hier al een internationaal onderzoek dat een beeld geeft. Zij legt de vraag voor welke kennis er is bij Werk & Inkomen. Zij legt de vraag voor of een slachtoffer bij die afdeling terecht kan met zijn of haar verhaal en kan rekenen op sympathie in die zin dat gekeken wordt naar mogelijkheden. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend. Zij gaat in op de inbreng van de heer Koning over de change-agent. Zij noemt dat zaken die belangrijk zijn. Veel onderwerpen die genoemd zijn, zijn hiermee grotendeels beantwoord. Student & Starter refereerde aan de specifieke schriftelijke vragen. Het voorbeeld van het hele ernstige incident op de Mariaplaats kwam voorbij. De burgemeester vindt die gebeurtenissen totaal onacceptabel. Het college probeerde contact te maken met de studievereniging om na te gaan wat er precies gebeurd is, ook om na te gaan of er nog hulp nodig is. Dit soort voorbeelden is goed om voor ogen te houden bij het nemen van maatregelen; dan beseft het bestuur waarom het dit doet. De burgemeester vermoedt dat het aantal meldingen wel weer zal zijn toegenomen. Het college heeft een brede aanpak voor ogen.

De heer Paalman (Student & Starter) vraagt in hoeverre die 199 meldingen zich verhouden met het daadwerkelijk aantal meldingen van straatintimidatie. Burgemeester Dijksma antwoordt die cijfers niet paraat te hebben. Zij vermoedt dat het aantal meldingen aan de lage kant is, zeker kijkend naar het aantal Utrechters dat te maken heeft gehad met straatintimidatie. Dat is een onderstreping van de inbreng van de commissie. Wat haar betreft moet de verhoging van de meldingsbereidheid een speerpunt zijn; dat betekent bewustwording, mensen vertellen dat ze het moeten melden en de vindplaats verbeteren. Dat is een combinatie van factoren. Zij hoopt hiermee de beantwoording te kunnen afronden en de vragen zoveel mogelijk te hebben beantwoord.

1150

Gemiste vragen De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat de burgemeester geld nodig heeft en dat de nieuwe coalitieonderhandelingen daarbij een belangrijke rol spelen. Wat hem betreft is direct te starten met een campagne meldingsbereidheid. Hij verneemt dan graag hoe dat gebeurt met welke resultaten en vooral ook wat dat betekent voor de meldingen; gaat het dan ook echt beter? Wat is het effect van de koppeling van de campagne met de meldingsbereidheid. 1160

Mevrouw Meerding (VVD) vraagt over het antwoord op haar financiële vraag. De burgemeester verwijst door naar de komende onderhandelingen. Zij vraagt wat de raad op dit moment kan doen om financiële ruimte te creëren. Zij vraagt wat er vervolgens gebeurt wanneer die financiële ruimte er niet zou zijn. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) legt haar vraag voor over of er voldoende preventieve maatregelen zijn om hangjongeren tegen te gaan. En ze legt haar vraag voor over de inspanning richting jongens versus richting meisjes. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat de burgemeester niet specifiek is ingegaan op de online leefwereld.

1170

Mevrouw Schers (GroenLinks) sluit zich aan bij de inbreng van mevrouw Assen. Pagina 24 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1180

1190

1200

1210

Burgemeester Dijksma zegt richting de heer Van Steeg dat het bestuur niet hoeft te wachten tot Q2 als het gaat om de start van een campagne. Wanneer die campagne groots en meeslepend moet zijn, zal het bestuur op zoek moeten naar de mogelijkheid om financiën vrij te maken binnen het bestaande campagnebudget. Mensen moeten gevonden worden die dat goed kunnen. De wens bestaat dat er iets verandert. Daarvoor moet ruimte zijn. Dat moet professioneel gedaan worden met behulp van andere partijen zoals die genoemd zijn: de plekken waar de jongeren zitten, studentenverenigingen, maar ook andere plekken waar jongeren verblijven. Daarmee moet samengewerkt worden. Gekeken moet worden naar onder meer de toonzetting en of er voor gezorgd wordt dat het gezien wordt. Ingaand op het laatst genoemde punt van mevrouw Assen dat ook door anderen is genoemd, zet de burgemeester uiteen dat het college inderdaad ook naar de online wereld moet kijken. Het is niet voor niets ook bij het Kabinet neergelegd, in die zin dan dat wanneer het kabinet aan de slag gaat met de strafbaarstelling, ook daar naar te kijken is. Alleen naar de fysieke wereld kijken, is de helft van het probleem. De heer Van Steeg (CDA) betwijfelt of het antwoord van de burgemeester het antwoord is op zijn vraag. Hij vraagt of die campagne dan gestart wordt. Hij vraagt wat het college gaat doen.

Hij wil voorkomen dat er een plan is maar geen geld. Het is niet zijn streven te wachten op de coalitieonderhandelingen. Burgemeester Dijksma antwoordt dat ook niet te hebben gezegd. Zij herhaalt haar antwoord. Die campagne is nog niet ontwikkeld. Wanneer hierover overeenstemming heerst in de raad wil zij dit laten maken door professionals. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op het punt van mevrouw Chirino. Zij bevestigt dat jongerenoverlast en de plekken waar die overlast en straatintimidatie plaatsvindt een verrassende correlatie hebben. Hoe daarin effectief te zijn, zal verder uitgewerkt moeten worden. Het investeren in jongerenwerk, het voorradig hebben van plekken waar jongeren zijn op te vangen, is om heel veel redenen een ongelooflijk goed idee. Daarmee worden vele vliegen in één klap gevangen. De burgemeester benadrukt die boodschap goed te hebben verstaan. Zij wil proberen binnen de middelen die er zijn, vooral aanwezig te zijn op die plekken in die gebieden waar het het hardst nodig is. Dat is altijd te weinig. Dat heeft te maken met een langjarige achteruitgang in investeringen in welzijnswerk. Het opbouwwerk heeft enorme klappen gekregen in de afgelopen decennia. Dat komt niet zomaar meer terug. De vraag is gesteld of er geen overmatig aandacht is voor slachtoffers, vaak meisjes en weinig aandacht voor de potentiële daders.

De burgemeester beantwoordt die vraag bevestigend. Zij beschouwt dat als de les van deze tijd. Zij gaat daar dieper op in. Beter is aandacht te besteden aan de veroorzakers. Als het gaat om de financiële ruimte heeft de gemeente niet 0-middelen. Wanneer de gemeente dit langjarig en goed wil doen met een echt actieplan in de vorm van een nota, is er op dit moment geen dekking. Wanneer de raad zegt dat er serieus werk gemaakt moet worden, kan de burgemeester in Q2 een voorstel doen en heeft zij daarvoor momenteel geen budget. Zij wil dat wel in beeld brengen voor de raad. De voorzitter vraagt of de bespreking naar tevredenheid was.

1220

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er een goed debat is gevoerd, de urgentie is gevoeld, maar dat er geen geld is. Het is hem onduidelijk wat er precies gaat gebeuren. Hij heeft overleg nodig met de andere agenderende partijen. De commissie zal op de hoogte komen van het vervolg. Pagina 25 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

Mevrouw Assen (PvdA) wil napraten over hoe de nieuwe partijen zich verhouden tot de bestaande partijen. Afhankelijk daarvan zal zij een gesprek voeren met de heer Van Steeg over het vervolg. Mevrouw Meerding (VVD) brengt in dat voor haar fractie hetzelfde geldt. Zij vond de bespreking heel goed. Zij heeft desalniettemin de idee dat er losse eindjes zijn. Zij zal nagaan wat te doen met die losse eindjes. 1230

De voorzitter dankt de commissie voor de voorspoedige bespreking en schorst de vergadering rond 16.30 uur tot 20.00 uur. Avondvergadering 10. Initiatiefvoorstel referendum op raadsinitiatief

1240

Beleidsterrein: Bestuurlijke Zaken Het initiatiefvoorstel van Cees Bos (SBU) vult de referendumverordening aan zodat de bevoegdheid van de raad om een referendum te laten houden in de verordening wordt vastgelegd en in de verordening de reikwijdte wordt verduidelijkt. Het initiatiefvoorstel is in de raad van 7 oktober ter verdere behandeling aangeboden. Het college heeft omtrent het initiatiefvoorstel zijn wensen en bedenkingen als bedoeld in artikel 147a Gemeentewet op 2 november 2021 schriftelijk aan de raad kenbaar gemaakt.

De voorzitter refereert aan de annotatie bij de agenda en zij leidt daarmee de bespreking in. De bespreking vindt plaats in twee termijnen. Na de toelichting van de heer Bos van Stadsbelang Utrecht namens de indieners van het initiatiefvoorstel is het woord aan de fracties.

1250

1260

1270

De indieners De heer Bos (Indiener) dankt de burgemeester voor haar uitgebreide reactie. Stadsbelang Utrecht ziet aanleiding om de huidige referendumverordening uit te breiden. Zijn fractie meent dat de Utrechters meer directe inspraak moeten krijgen en dat een referendum net als andere instrumenten daarbij een goed instrument kan zijn. De mening van de stad kan vooraf of achteraf gegeven worden. Onderwerpen in het kader van ruimtelijke strategie met een grote impact op de stad, lenen zich zijns inziens uitstekend voor consultatie. Dat kan vooraf of achteraf. Hij gaat in op het RSU-dossier en de houding van D66 daarin. Brede steun lijkt voorwaardelijk om tot realisatie te komen. Dat geeft zijns inziens legitimatie. Dit kan vooraf of achteraf. De raad heeft vele bevoegdheden, zo ook voor het uitschrijven van een referendum. De raad kan gebruik maken van het instrument. Daarvoor is in formele zin geen verordening nodig. Het klopt wanneer de burgemeester stelt dat indien de raad gebruik maakt van de verordening op het raadgevend referendum, die raad geen ander referendum kan organiseren. Daarvoor schiet de verordening te kort. Op grond van de initiële vraag van Stadsbelang Utrecht liet Stadsbelang Utrecht twee stukken maken door AKD-advocaten waarin de zaak duidelijker werd en de steun van zijn fractie gewijzigd werd.

De heer Bos vindt dat het voor de hand ligt om tot een algemene referendumverordening te komen waarin mogelijkheden, procedures, vormvoorschriften worden beschreven. Om die reden schreef zijn fractie in eerste instantie een initiatiefvoorstel met als doel de huidige verordening voor het raadgevend referendum eenvoudig om te zetten naar een algemene referendumverordening. Uit de reactie van de burgePagina 26 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1280

1290

1300

1310

1320

meester blijkt dat waar Stadsbelang Utrecht zoekt naar oplossingen, de burgemeester bezwaren opwerpt. Zijn fractie laakt de houding van de burgemeester daarin. Om tegemoet te komen aan de bezwaren van de burgemeester zal zijn fractie met een strekt ter vervanging komen. Zijn fractie gaat voor een hele nieuwe verordening. In die strekt ter vervanging stelt zijn fractie voor om: (1) de nieuwe verordening vast te stellen, te noemen de verordening referendum gemeente Utrecht en de tekst van die verordening vast te stellen conform de verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht zoals die zou komen te luiden bij aanname van het bijgevoegde wijzigingsvoorstel. (2) de verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht in te trekken met dezelfde datum als de nieuwe verordening referendum Utrecht van kracht zal worden. (3) toepassing te geven aan artikel 5 lid 1 van de verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht waardoor het raadsbesluit de dag na publicatie in werking treedt. Hij legt de vraag voor wat er op tegen is om als volksvertegenwoordiging, als raad, een referendum in welke vorm dan ook, in de gereedschapskist te hebben. Wanneer iemand daarvan een politiek tegenstander is, [legt die zijns inziens zout op slakken]. Wanneer iemand daarvan een politiek voorstander is, zijn obstakels er om op te lossen. Het bijgaande voorstel doet dat.

Hij nodigt de commissie uit hierop te reageren. Punt van orde De heer Gilissen (VVD) had een behoorlijk aantal vragen over de onderbouwing van het voorstel. Hij hoort in de introductie dat er een strekt ter vervanging komt waarin het initiatiefvoorstel ingetrokken wordt. De brief met de analyse van het college dateert van begin november. Waarom stelt de heer Bos de strekt ter vervanging nu pas voor en waarom heeft hij de tijd niet gebruikt voor een aangepast voorstel? Dan kon het vanavond ergens over gaan. Hij stelt voor dat de heer Bos een aangepast voorstel indient langs de lijn zoals voorgesteld door de heer Bos. Dat zal de ontvangst verbeteren bij de VVD-fractie op puur juridische grond. Dan zou vanavond niet heel veel tijd besteed moeten worden aan het voorliggende. Hij is benieuwd hoe zijn collega commissieleden hierover denken. De heer Van der Zweth (PvdA) heeft datzelfde gevoel. Hij stelt voor het debat op een later moment te voeren en het stuk te bespreken zoals de heer Bos dat zojuist aankondigde. Een deel van zijn inbreng is zojuist irrelevant geworden, afgaande op de introductie van de heer Bos. De heer Van Steeg (CDA) heeft veel moeite met hoe dit nu gaat, zeker ook omdat dit debat nu gevoerd zou worden. Een aantal mensen is speciaal hiervoor naar de raadzaal gekomen. Hij noemt het onbestaanbaar dat er nu een nieuw voorstel behandeld zou worden.

Hij is het eens met de heer Gilissen en de heer Van der Zweth dat het op dit moment niet veel zin heeft hierover te spreken. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat bij het voorliggende voorstel opmerkingen gemaakt zijn van juridische aard. Er komt een nieuw voorstel. Hij tekent aan dat de commissie een politieke uitspraak zou kunnen doen, of het voorstel wel of niet in juridische zin technisch in orde is. De heer Bakker (D66) deelt het sentiment van de voorgaande sprekers. Hij vraagt zich af hoe dit nu te behandelen. Wat heeft het voor waarde wat nu gezegd gaat worden? Hij stelt voor dat de initiatiefnemer daarop ingaat. Inhoudelijk kan hij zich het meest vinden in de inbreng van de heer Dekkers Pagina 27 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1330

1340

De heer Bos (initiatiefnemer) vindt het op dit moment opportuun om een strekt ter vervanging te dienen om de bezwaren zoals geopperd door het college weg te nemen. Wanneer die bezwaren weg zijn, blijft er een simpele uitspraak van de raad over. De heer Spil (Initiatiefnemer) denkt dat het goed is te benadrukken dat het voorstel tot een aangepast voorstel inhoudelijk niets verandert omdat de exacte tekst zoals eerder voorgesteld waarvan de commissie heeft kunnen kennis nemen, gegoten wordt in de vorm die het college wenselijker acht, namelijk in de vorm van een geheel nieuwe verordening. Hij ziet geen enkele reden waarom niet nu de vragen en opmerkingen over de tekst behandeld zouden kunnen worden. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) begrijpt dat een strekt ter vervanging min of meer klaar ligt. Dat had gedeeld kunnen worden met de commissie dan had de commissie het kunnen bespreken. Hij kan op zich een inhoudelijke uitspraak doen over zijn mening over de bevoegdheid van de raad tot het uitroepen van een referendum. De vorm waarin de desbetreffende zin is vastgelegd vindt hij net zo belangrijk om een uitspraak te kunnen doen. Hij stelt voor de bespreking van vandaag uit te stellen tot een volgende commissievergadering. Niet omdat hij het onderwerp niet belangrijk vindt; hij vindt dit onderwerp heel belangrijk. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) sluit zich hierbij aan.

De voorzitter neemt er kennis van dat het voorstel is gedaan de strekt ter vervanging te ontvangen en dan te bespreken. Zij legt deze conclusie voor aan de commissie en vraagt hierop te reageren en concludeert dat de commissie daarmee instemt.

1350

Punt van orde De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt de indiener waarom hij de strekt ter vervanging nog niet gedeeld heeft. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zet uiteen dat het belangrijkste beslispunt is toepassing te geven aan artikel 5 lid 1 van de verordening raadgevend referendum van de gemeente Utrecht. De wijziging op zich zoals die voorgesteld wordt, blijft staan. Het enige dat veranderd is dat de indieners nu gaan voor een hele nieuwe verordening in plaats van een verordening waarop aanpassingen zijn aan te brengen. De heer Gilissen (VVD) benadrukt zijn werk als raadslid uitermate serieus te nemen. Hij weet dat heer Bos dat ook doet. Hij hecht er aan het aangepaste voorstel te behandelen met alle egards in alle serieusheid. Hij merkt op het voorstel zoals dat er inhoudelijk lag niet goed te vinden, los nog van het principiële punt.

1360

De voorzitter concludeert dat dit agendapunt volgende maand opnieuw op de agenda zal staan. Op aangeven van de heer Bakker (D66) stelt de voorzitter voor de vergadering dan te beginnen om 19.30 uur. De commissie stemt daarmee in. De voorzitter sluit de vergadering om 20.18 uur. 11. Spreektijden en fractiebudget Dit punt is van de agenda afgevoerd.

Pagina 28 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

1370

Toezeggingen: 8.

Raadsvoorstel Wensen en bedenkingen oprichting en deelname stichting risicobeheer veiligheidsregio's

-

De burgemeester zegt toe bij het Raadsvoorstel Oprichting waarborgfonds Stichting Risicobeheer Veiligheidsregio’s in te gaan op evaluatiemomenten en de positie van de raad.

Pagina 29 van 29