Conceptverslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022.doc

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 27 JANUARI 2022 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

2 februari 2021 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) februari 2022

Verslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, bestuur en financiën 10

20

30

40

Aanwezigen: Middagvergadering De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de wethouders en de burgemeester S. Dijksma, voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer S. Schers (GroenLinks), de heer P. van Corler (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), mevrouw J. Admiraal, mevrouw B. Chirino (ChristenUnie), de heer D. Gilissen (VVD), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer B. Işik (PvdA), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), de heer V. Paalman (Student & Starter), de heer Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de (commissiesecretaris). Avondvergadering De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de initiatiefnemers de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer M. Spil (Stadsbelang Utrecht) en voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer H. Bakker (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw J. van Ophem (Student & Starter), de heer D. Gilissen (VVD), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer B. van Steeg (CDA), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de (commissiesecretaris).

Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur (en Financiën) d.d 27 januari 2022 Aanwezigen:..........................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen............................................................................................................................- 2 1a. Heropening ...................................................................................................................................................- 2 2. Vaststellen van de agenda en agenderingen ...............................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda en inventarisatie agendapunten ....................................................................................- 2 3. Vaststellen van de agenderingen, ingekomen agenderingen.......................................................................- 2 3.2 Burgerinitiatief: Geef Utrechters meer invloed..............................................................................................- 2 3.3 Agenderingen, mede op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven d.d. 1 december 2021 t/m 19 januari 2022 - 3 4.

Verslag 16 december 2021...........................................................................................................................- 4 5. Verslag adviescommisie Controle en Financiën...........................................................................................- 4 6. Toezeggingen/moties ...................................................................................................................................- 4 7. Raadsvoorstel Zienswijze Kadernota 2023 Veiligheidsregio Utrecht ...........................................................- 5 8. Raadsvoorstel Wensen en bedenkingen oprichting en deelname stichting Risicobeheer veiligheidsregio’s.- 7 Pagina 1 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

9. Raadsbrief stand van zaken aanpak straatintimidatie ..................................................................................- 9 10. Initiatiefvoorstel referendum op raadsinitiatief ............................................................................................- 26 11. Spreektijden en fractiebudget .......................................................................................................................- 28 -

Middagvergadering 27 januari 2022 50

1. Opening De voorzitter, mevrouw Heijne, opent de vergadering van deze commissie om 14.00 uur en heet iedereen welkom. Zij brengt kort de spelregels onder de aandacht in verband met de pandemie. Mededelingen Geen. Avondvergadering

60

1a. Heropening De voorzitter, mevrouw R. Heijne, heropent de vergadering van deze commissie om 20.00 uur. Zij heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen Geen.

70

80

90

2. Vaststellen van de Agenda en agenderingen 2.1 Vaststellen van de Agenda van 27 januari Zie de voorgestelde agendapunten op de Agenda van vandaag. Ze worden conform vastgesteld. De voorzitter attendeert de commissie op de gezamenlijke verantwoordelijkheid de agenda binnen de geraamde tijd af te handelen. Punt 9 op deze agenda, de raadsbrief Stand van zaken straatintimidatie, is een doorgeschoven punt van de vergadering van 16 december jl. De commissie heeft daarbij te maken met de resterende spreektijd uit die vergadering. De agenderende fracties gaven aan dat agendapunt 11 Spreektijden en het fractiebudget is afgevoerd van de agenda. Dit onderwerp zal worden besproken in het presidium. De voorzitter constateert dat de commissie instemt met de gewijzigde agenda. 3. Vaststellen van de agenderingen, ingekomen agenderingen De voorzitter loopt de voorstellen één voor één bij langs. De commissie besluit het navolgende: 3.1 Raadsvoorstel Technische aanpassingen reglement van Orde + verordening op de raadscommissies Het voorstel vanuit het presidium is dit punt met de A-status door te geleiden naar de raad. De commissie gaat daarmee akkoord. 3.2 Burgerinitiatief: Geef Utrechters meer invloed Het voorstel voor de behandeltijd is 60 minuten.

De heer Gilissen (VVD) zag op de voorraadagenda een ander onderwerp staan dat raakt aan het onderwerp Participatie en Wijkgericht werken, namelijk het onderwerp Burgerberaad. Ook daarvoor is 60 minuten uitgetrokken. Hij stelt voor beide onderwerpen in samenhang te behandelen, en daarvoor dan 90 minuten uit te trekken. Hij benadrukt het belang dat hij hecht aan de samenhang.

Pagina 2 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

100

110

120

130

140

De voorzitter vat samen dat het voorstel is het Burgerinitiatief en de Burgeragendering in samenhang te bespreken in één keer in 90 minuten. De heer Van Corler (GroenLinks) kreeg van zijn woordvoerder mee dat beide agendapunten geagendeerd moeten worden. Hij weet niet of de woordvoerder van zijn fractie hecht aan de samenhang of aan afzonderlijke behandeling. Voor de heer Koning (D66) geldt hetzelfde als voor de heer Van Corler. Hij stelt als voorwaarde: voldoende tijd voor de bespreking. Hij sluit zich aan bij het voorstel van de heer Gilissen. De heer Işik (PvdA) is akkoord met de bespreking van de punten in samenhang. Hij stelt zich voor dat er behoefte is aan meer behandeltijd. De voorzitter stelt voor over dit punt af te stemmen in de woordvoerdersapp. De heer Gilissen (VVD) legt de nadruk niet op de behandeltijd maar op de samenhang in soortgelijke gevallen. Hij heeft geen bezwaar tegen de inventarisatie. De heer Van Corler (GroenLinks) doet verslag van zijn ruggespraak met de woordvoerder: samenhang akkoord maar wel in 120 minuten. De voorzitter besluit aldus. . 3.3 Agenderingen, mede op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven d.d.

1 december 2021 t/m 19 januari 2022 Nagekomen agenderingen De heer Koning (D66) deelt mee dat het voorstel van zijn fractie met DENK en Student & Starter de beantwoording van de vragen over het online Gebiedsverbod, de agenderen voor een volgende commissievergadering. De voorzitter verneemt desgevraagd van de heer Koning dat de vraag die hij wil behandelen de juridische basis van dit gebiedsverbod is. De voorzitter verneemt dat andere partijen niet willen aansluiten bij deze agendering. Zij verneemt desgevraagd dat het voorstel voor de behandeltijd één uur is. Zij besluit aldus. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat het college recentelijk tot twee nieuwe raadsvoorstellen is gekomen: (1) De nota WAVA (over onder meer waarderen en activeren). Hij zou het fijn vinden dit stuk in de volgende commissie VBF te bespreken nadat het besproken is in de Adviescommissie. Dit voorstel doet hij ook voor (2) De technische begrotingswijziging. Voor de bespreking van de nota WAVA trekt zijn fractie 90 minuten uit. Voor de behandeling van de technische begrotingswijziging een kwartier. Na de bespreking in de adviescommissie zal hierover meer bekend zijn. Hij stelt voor beide punten te behandelen. De heer Van Corler (GroenLinks) steunt de agendering van de nota WAVA.

De voorzitter neemt ervan kennis dat de heer Bos (Stadsbelang Utrecht), Van Steeg (CDA), de heer Işik (PvdA), en mevrouw Admiraal (ChristenUnie) de agendering van het raadsvoorstel De nota WAVA steunen. De heer Van Steeg (CDA) voert een agendering op over de brief met beantwoording van vragen over Jeugdcriminaliteit. Hij stelde hierover vragen samen met mevrouw Meerding van de VVD. De heer Van Corler (GroenLinks) merkt op dat recentelijk gesproken is over de nota Ondermijning Grenzen stellen, Perspectief bieden. Daarvan komt nog een uitvoering naar de raad. Hij verneemt desgevraagd van de heer Van Steeg (CDA) en mevrouw Meerding dat zij in de nota Ondermijning in algemene zin een trend in die richting Pagina 3 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

150

160

opmerken en dat hij in meer specifieke zin wil spreken over de richting die de raad wil meegeven: wat is daar nog meer te doen, juist ook richting het actieprogramma dat aanstaande is? Welke stappen moeten worden gezet voor de verdere uitwerking van het Actieplan? De heer Işik (PvdA) merkt op dat de richtinggevende doelstellingen in de notitie meegenomen zijn. Hij vraagt naar de toegevoegde waarde van de agendering: welke is de politieke doelstelling? De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de Nota Grenzen stellen en perspectief bieden vrij algemeen is. Daarbij is er een notitie van Broekhuizen. Hij ontvangt steeds meer signalen over de verjonging van criminaliteit, vooral zware criminaliteit in steden als Utrecht. Utrecht springt daar slecht uit. Wat hem betreft moet gesproken worden over wat dit voor de notitie over ondermijning betekent. Hij pleit ervoor niet te wachten totdat de uitwerking er is, maar als raad daaraan richting te geven. Dat is nog niet nadrukkelijk besproken in de behandeling van de notitie. De voorzitter stelt voor dat de heer Van Steeg een agendering op schrift doet toekomen aan de griffie. Zij neemt ervan kennis dat hij die graag eerst nog wil bespreken met enkele woordvoerders. De voorzitter neemt ervan kennis dat de heer Işik (PvdA) deze agendering met nadere toelichting steunt. Zij stelt voor, voor de bespreking drie kwartier uit te trekken.

De heer Van Corler (GroenLinks) betwijfelt of dit verstandig is. Hij bevestigt dat dit een belangrijk onderwerp is. Hierover is recentelijk gesproken en er staat nog iets op de rol; hij bepleit bespreking in samenhang. Hij geeft dit met klem mee aan zijn collega's en beroept zich op werkdruk. De voorzitter stelt voor aan de agenderende partijen dit in overweging te nemen bij het definitief maken van de agendering. Zij raamt voorlopig drie kwartier voor de behandeling. Hiermee rondt zij de behandeling van dit agendapunt af.

170

4. Verslag 16 december 2021 De voorzitter constateert dat de commissie dit verslag conform vaststelt. 5. Verslag adviescommissie Controle en Financiën De commissie neemt dit verslag ter kennisgeving aan.

180

190

6. Toezeggingen/moties De heer Gilissen (VVD) stelt toezegging 21/T331 aan de orde. Het betreft hier een nadere brief over de werving van vrijwilligers voor de toegankelijkheid van stembureaus, bedrijven, en communicatieteam. De deadline is 24 februari 2022. Dat zou de laatste vergadering van deze commissie zijn [voor de verkiezingen]. Zijn fractie hecht er aan in de commissievergadering een aantal actualiteiten rondom de aanstaande verkiezingen te kunnen bespreken. Zijn verzoek is aan de burgemeester te bespoedigen dat die brief de commissie binnen afzienbare tijd bereikt. Burgemeester Dijksma heeft de contouren van de brief al besproken. Ze spant zich ervoor in om die brief over drie weken te leveren. De heer Gilissen (VVD) stelt toezegging 21/T301 van wethouder Voortman aan de orde om in het derde kwartaal van 2021 een voortgangsbrief te sturen over de ervaringen met het thuisbezorgen van rijbewijzen. Die toezegging staat nog steeds open. Zijn fractie zou het prettig vinden wanneer de commissie die brief binnen afzienbare tijd tegemoet kan zien. Pagina 4 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

200

210

220

230

Burgemeester Dijksma neemt dit verzoek mee. De heer Gilissen (VVD) stelt aan de orde dat in een raadsbrief de toezegging van het college de raad voor het einde van 2021 een voorstel zal doen over hoe om te gaan met het slavernijverleden. Ook daarvoor geldt dat zijn fractie lichtelijk ongeduldig is. Hij vraagt de burgemeester of zij de commissie kan informeren over de stand van zaken in dit project. Burgemeester Dijksma stelt voor dit te behandelen in het presidium. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat dat de burgemeester vrij staat. De mensen die nu meekijken kunnen daarvan geen kennis nemen. Hij benadrukt dat het gaat om een publieke toezegging. Zijn fractie hecht er belang aan dat het college de commissie in de openbaarheid informeert. Burgemeester Dijksma neemt daarvan nota. Zij benadrukt dat het college hiermee bezig is. Er worden ook gesprekken gevoerd zoals door de raad gevraagd. Aanstaande maandag kan de burgemeester de commissie een update geven. Zij zal ook nagaan op welke wijze zij de commissie publiekelijk van informatie kan voorzien. De heer Gilissen (VVD) maakt hieruit voor nu op dat de burgemeester op korte termijn de raad [in dit licht] een raadsvoorstel zal doen toekomen. Burgemeester Dijksma zal de commissie op enig termijn informeren en zij zegt: “het zal geen drie maanden meer duren”.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt of de burgemeester nog niet volledig op de hoogte is van dit dossier. Burgemeester Dijksma antwoordt ontkennend. Zij zal de commissie aanstaande maandag meenemen in wat het college van plan is te doen om vervolgens met de commissie te bespreken op welke wijze het college dat publiekelijk zal doen. Dit is omdat de burgemeester dit gesprek graag wil voeren. De voorzitter concludeert dat dit een vervolg krijgt. De heer Işik (PvdA) heeft een toezegging van voormalig burgemeester van Zanen, den Oudsten en burgemeester Dijksma over de komst van een politiepost in combinatie met Wijkbureau West in Lombok. Hij zou graag de stand van zaken daarin willen weten. Wanneer de burgemeester dat nu niet kan zeggen, verneemt hij dat graag volgende week, desnoods in een memo. Burgemeester Dijksma antwoordt dat daar naar gezocht wordt, ook als het gaat om ruimte. Zij beschikt niet over de laatste stand van zaken. Zij zal ervoor zorgen dat de commissie deze informatie krijgt. Dit is door betrokkenen opgepakt. De heer Işik (PvdA) vraagt naar verheldering. Hij weet niet anders dan dat er ruimte is gevonden. Hij zou graag snelheid hierin willen zien. De burgemeester neemt daarvan nota. 7.

Raadsvoorstel Zienswijze Kadernota 2023 Veiligheidsregio Utrecht Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid Van de door de Veiligheidsregio Utrecht aangeboden concept Kadernota 2023. In de kadernota 2023 zijn de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting van 2023 opgenomen conform artikel 4.3 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht. De kadernota vormt het startpunt van het proces van begroting en verantwoording. De begroting van 2023 wordt in het voorjaar van 2022 opgesteld. Voordat het bestuur de begroting 2023 definitief vaststelt, wordt deze eveneens voor een zienswijze aan de gemeente aangeboden. .

240

De voorzitter leidt dit agendapunt in conform de annotatie bij de agenda (zie hier boven). De raad wordt in de gelegenheid gesteld een zienswijze af te geven voordat het bestuur de begroting definitief vaststelt. Het onderwerp zal in twee termijnen worden besproken. Pagina 5 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

250

De commissie De heer Van Corler (GroenLinks) stipt naar aanleiding van de kadernota een vorig jaar besproken knelpunt van de vrijwillige brandweer aan. Vorig jaar was het antwoord dat dit afhangt van wat in het Regeerakkoord komt te staan. Hij kon dit niet terugvinden. Hij vraagt het college hoe hierin verder te gaan; hij beschouwt dit als een fors knelpunt dat boven de markt blijft hangen. In de kadernota wordt daarover iets van een richting aangegeven.

260

De heer Koning (D66) vindt dit op zichzelf een prima zienswijze. Hij vraagt in het kader van de risicoparagraaf in hoofdstuk 4 over het risico dat genoemd is door de werkgeversvereniging Samenwerkende Veiligheidsregio’s als gevolg van de wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren of de veiligheidsregio’s de onderhandeling nu zelf gaan doen. Hij vindt dat op zich een goede ontwikkeling. Hij voorziet het risico dat dit een ingewikkelde cao gaat worden waarbij de onderhandelaars snel en met weinig kennis zullen onderhandelen. Hij vraagt wat de burgemeester gaat proberen bij haar collega’s van de onderhandelingsdelegatie om een overzichtelijke en betaalbare cao te laten ontstaan.

270

280

290

De heer Van Steeg (CDA) vindt dat de brief er op zich goed uitziet. Hij voorziet hogere kosten voor de gemeente Utrecht als gevolg van de groei van de stad. Hij stipt twee onderwerpen aan. (1) de heroverweging over de taakuitvoering in de komende jaren in een aantal gemeenten. Hij vraagt hoe die eruit ziet in de komende jaren en hoe de raad daarbij betrokken wordt. (2) de vrijwilligers – hij refereert aan de inbreng van de heer Van Corler. Zijn fractie heeft daar ook vaak een punt van gemaakt. Hij vindt het belangrijk dat de vrijwilligers de waardering krijgen die ze verdienen. In dit voorstel is te zien dat er een onderscheid wordt gemaakt. Hij ging ervan uit dat dit een oplossing biedt, ook in financieel opzicht. Wanneer dat niet het geval is, krijgt hij daarop graag een reactie. Hij vraagt hoe de burgemeester de positie van de vrijwilligers ziet en hoe zij ervoor zorgt dat die waardering voor de vrijwilligers zal blijven. Hij vraagt of de burgemeester daarin een rol kan spelen. De heer Işik (PvdA) dankt voor de heldere zienswijze. Hij sluit zich aan bij de opmerking van de heer Van Steeg en de heer Van Corler over de waardering van de vrijwilligers. Zijn fractie maakt zich zorgen over het verloop bij het personeel en bij de vrijwilligers uit de organisatie en de mensen die met pensioen gaan.

Hij vraagt of de gemeente de situatie onder controle heeft en of zij hiermee iets kan. Hij vraagt naar de inzet van het college om het tekort in de personele bezetting op te lossen. Burgemeester Dijksma dankt voor de gestelde vragen. In antwoord op de vraag van de heer Koning zet de burgemeester uiteen dat momenteel de cao gevolgd wordt van de gemeente. Het college streeft naar zoveel mogelijk een landelijke CAO zonder lokale uitzonderingen. Het college zal vanuit die positie de onderhandelingen voeren. Het veiligheidsberaad bestaat uit 25 regio-burgemeesters van wie de voorzitter van de VNG onderdeel uitmaakt. Velen van hen zijn daarin op hun manier actief. Het gegeven dat dit via een ander instituut gaat, betekent niet dat de gemeente plotseling

Pagina 6 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

300

310

een andere opvatting heeft of een andere benadering kiest. De burgemeester zegt dit ter geruststelling. Het stadsbestuur van Utrecht sprak vorig jaar over de vrijwillige brandweer omdat dat te maken heeft met een interpretatie van een Europese richtlijn die op zichzelf gezien niet vreemd is: gelijk werk, gelijk loon. Dat levert voor het stelsel in het Utrechtse wel problemen op. Om die reden nam het college een risicoparagraaf op. Het college zag ook dat er in die zin geen specifieke tekst in het regeerakkoord kwam voor het veiligheidsdomein. Daarover zullen gesprekken gevoerd worden. Dat is uiteindelijk afhankelijk van een voorstel in Q1 van 2022. Kolff is gevraagd hiermee aan de slag te gaan. Een aandachtspunt is hoe om te gaan met de richtlijn. In de loop van de tijd zijn juristen hierover genuanceerder gaan denken. Dat biedt perspectief. Zodra de richtlijn helder is en juristen erover eens zijn wat dit wel en niet betekent, zal het college aan de slag gaan, met grote waardering voor de vrijwillige brandweer. De betrokken bestuurders houden deze vrijwilligers hoog. Dat staat voor niemand ter discussie. In antwoord op de vraag van de heer Işik naar de betekenis voor de uitstroom bij de brandweer, zet de burgemeester uiteen dat de heer Donker, directeur van de VRU, recentelijk 24 uur op de post heeft meegedraaid met de dienst.

Die desbetreffende avond besprak de burgemeester met hem dit onderwerp. De vrijwilligers mogen straks nog slechts een x-aantal jaren in actieve dienst zijn. De vraag is hoe de instroom te bevorderen en hoe te bevorderen dat kennis niet weglekt. Vanuit de organisatie wordt daaraan veel aandacht besteed in de komende tijd. De heer Donker nam zich voor hierover op de werkvloer gesprekken te voeren. De hulp bestaat er ook als het gaat om begeleiding naar ander werk. De voorzitter verneemt van de commissie dat zij geen behoefte heeft aan een tweede termijn. Zij rondt het agendapunt af met te concluderen dat dit punt doorgeleid wordt met de A-status naar de raad.

320

8. Raadsvoorstel Wensen en bedenkingen oprichting en deelname stichting Risicobeheer veiligheidsregio’s.

330

Op 4 oktober jl. heeft het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de 25 voorzitters veiligheidsregio, mede op advies van de Bestuurlijke Advies Commissie Brandweer het principebesluit genomen tot het oprichten van een stichting Risicobeheer, die veiligheidsregio’s adviseert op het thema risicobeheer rondom ongevallen en schade en voor de veiligheidsregio’s verzekeringen inkoopt. De gemeenschappelijke regeling van de Veiligheidsregio Utrecht voorziet in de mogelijkheid tot het oprichten van een privaatrechtelijke rechtspersoon. De gemeenteraden van deelnemende VRU-gemeenten worden gevraagd hun wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de VRU. Op basis van alle reacties zal het Algemeen Bestuur van de VRU een definitief standpunt bepalen.

De voorzitter leidt dit punt in met verwijzing naar de annotatie bij de agenda (zie boven).

340

De commissie De heer Van Corler (GroenLinks) vindt het zetten van deze stap op zich logisch in de samenwerking van de 25 veiligheidsregio's. Hij stipt twee aandachtspunten aan: (1) De VRU is nu een gezamenlijke regeling. De veiligheidsregio’s zetten dan weer samen iets op: een verbonden partij van een verbonden partij. Daarmee komt het redelijk ver af te staan van de democratische controle vanuit de raden. Hij kan zich voorstellen dat het nu wel meevalt, ook gezien de kosten die gemoeid zijn met deze Pagina 7 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

stichting. (2) zijn aandacht gaat ook uit naar het voornemen een Waarborgfonds in te stellen. Hij kan zich voorstellen dat dat over meer geld gaat dan wat er nu om gaat in de verbonden partijen. Daarop wordt nu voorgesorteerd. Hij vraagt of de burgemeester daarvan een indicatie kan geven: over welke bedragen gaat dat nu? En hoe gaan de veiligheidsregio's ervoor zorgen dat goed in de gaten gehouden blijft worden wat daarmee gebeurt. 350

De heer Işik (PvdA) sluit zich aan bij de opmerking van GroenLinks over het democratisch gehalte van de Stichting. Zijn fractie vindt goed werkgeverschap belangrijk; de positie van de werknemers moet goed worden geregeld. Naast de opmerking van GroenLinks vraagt de heer Işik of het college bereid is om deze wijze van werken over enige tijd (één jaar/twee jaar) te evalueren om na te gaan hoe de stichting heeft gefunctioneerd in deze werkwijze met een uitkomst daarvan aan de raad. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt ook om een dergelijke evaluatie. Bereikt dit het beoogde doel?

360

De heer Van Steeg (CDA) legt de vraag voor tot in hoeverre de verdere professionalisering gaat. Hij vindt evaluatie een goed idee.

370

380

Burgemeester Dijksma bevestigt dat het onderhavige gaat over een betrekkelijk klein onderwerp. Wanneer de regio's dit op deze wijze doen, zal dat winst opleveren. Wanneer dit ieder voor zich gedaan zou worden, voorziet de burgemeester ingewikkeldheden. Gevraagd is naar het Waarborgfonds. In relatie daarmee denkt de burgemeester dat anderen om een evaluatie vragen. Zij stelt dat evalueren altijd goed is en mogelijk moet zijn. Zij zal nagaan in hoeverre dat gezamenlijk gedaan wordt vanuit alle veiligheidsregio’s of wanneer dat niet mogelijk is, afzonderlijk vanuit de VRU. Haar voorkeur gaat uit naar gezamenlijk. Een afzonderlijke zienswijzeprocedure zal gevoerd worden voor het Waarborgfonds. Daarop heeft de raad wel degelijk invloed. De bedragen zijn nog niet bekend. De burgemeester kan op dit moment daarover niet veel meer zeggen. Zodra het voorstel gereed is, zal dat naar de raad gaan via een zienswijzeprocedure. In die zin besluit de burgemeester dat de commissie gelijk heeft met dat dit een getrapte procedure is. De veiligheidsregio bevat meer dan de gemeente Utrecht en is meer dan haar voorzitter. Het gegeven dat de raad dit gesprek voert, geeft aan dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om invloed uit te oefenen vanuit de raad op de keuzes. Dat hoort ook zo. De burgemeester vindt dat heel belangrijk. Zij weet nog niet wat een logische termijn is voor de evaluatie.

Dat zal een plek gegeven moeten worden in de zienswijzeprocedure. Dan zal bekend zijn wanneer het voorstel er is en is beter vooruit te kijken naar een logisch moment voor een evaluatie. Zij zegt toe dat op het moment waarop het voorstel er ligt daarover bij de raad terug te zullen komen. De heer Işik (PvdA) vraagt de burgemeester in te gaan op de vraag waar de bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt. Ligt die bij de stichting of bij de veiligheidsregio? Hij vraagt naar de onderlinge afstemming.

Pagina 8 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

390

400

410

Burgemeester Dijksma richt zich met haar antwoord op het voorstel dat nu voorligt; dan bestaat de stichting uit het bestuur, de Raad van Toezicht en een aantal medewerkers. Die stichting zal in de eerste fase ongeveer zes personen bevatten. Wanneer de stichting meer taken zou krijgen, kan er een uitbreiding plaatsvinden van de bezetting. De Stichting wordt voorlopig gehost door de Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland. De infrastructuur van die veiligheidsregio zal benut worden. De medewerkers zullen daar gehuisvest zijn, maar er zal ook regelmatig overlegd worden bij andere regio’s; het gaat om gemeenschappelijke inspanning waaruit een gemeenschappelijk product moet voortkomen. De heer Van Corler (GroenLinks) vindt de woorden van de burgemeester prima, ook als het gaat om de zienswijzeprocedure die nog zal volgen over het Waarborgfonds. Zijn punt zit niet zozeer op de zienswijzeprocedure, maar heeft meer betrekking op de vraag hoe gaandeweg de vinger aan de pols te houden. Daarover geeft de heer Van Corler mee dat in de verslaglegging vanuit de VRU ook hieraan goede aandacht besteed wordt, juist omdat het zo ver weg staat van wat in de raadzaal gebeurt. Burgemeester Dijksma antwoordt dat ze dat terecht vindt. Het streven is erop gericht de verslaglegging steeds inzichtelijker te maken.

Zij kan zich voorstellen dat een onderwerp zoals dat aan de orde kwam, daarin een goede plek kan krijgen. De voorzitter constateert dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Haar voorstel is dit met de A-status door te geleiden naar de raad. Zij schorst de vergadering voor 5 minuten tot 15:45 uur en zij heropent dan de vergadering. 9. Raadsbrief stand van zaken aanpak straatintimidatie Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare orde en Veiligheid Geagendeerd door: Bert van Steeg, (CDA), Myrthe van Mil, (S&S), Hester Assen, (PvdA), Tess Meerding (VVD), Cees Bos, (SBU), Sophie Schers, (GroenLinks)

420

Naar aanleiding van de Raadsinformatiebijeenkomst willen genoemde fracties in debat over de aanpak van straatintimidatie in Utrecht. Zij willen spreken over de huidige stand van zaken en hoe het beleid kan worden aangescherpt. Daarnaast willen zij ideeën en richting meegeven voor het aangekondigde plan van aanpak straatintimidatie. Naar aanleiding van de raadsinformatiebijeenkomst willen de fracties spreken over de manier waarop gedrag effectief kan worden beïnvloed en effectief omgegaan kan worden met meldingen. Als laatste genoemde wensen, zullen de fracties stilstaan bij de onveilige plekken in de stad als het gaat om straatintimidatie en hoe deze plekken veiliger te kunnen maken.

De voorzitter leidt dit agendapunt in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie boven). Dit onderwerp wordt besproken in een termijn. In afstemming met de commissie besluit zij agendapunt 10 in de avond te behandelen. Zij geeft de fracties het woord in volgorde van de agenderende partijen. 430

440

De commissie De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat straatintimidatie een veel voorkomend probleem is in Utrecht. Hij geeft een bloemlezing van de berichten in de kranten over incidenten die daarmee te maken hebben. In 2019 zegt 46% van de Utrechters zich slachtoffer te voelen. Hij vindt dat schrikbarende cijfers. Wat hem betreft is dat een reden om als bestuur hard aan de slag te gaan met de ontwikkeling van een aanpak. Zijn fractie is blij dat de burgemeester de voortvarende aanpak kiest en dat ze direct met dit onderwerp aan de slag is gegaan en dat ze inzet op gedragsverandering. Mannen-emancipatie is in dat licht een relevant onderwerp. Hij vraagt de burgemeester wat dit voor haar betekent en hoe die deze aanpak raakt. Pagina 9 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

450

460

470

480

Het gaat wat zijn fractie betreft niet alleen om emancipatie; het gaat zijns inziens juist ook om het stellen van een norm. Hij legt de vraag voor hoe dat te doen. Hij vindt het plan van aanpak van de burgemeester nog erg vaag en erg op de lange termijn. Wat hem betreft hoort hier strafbaarstelling van straatintimidatie bij. Te zien is dat in andere gemeenten daartoe pogingen worden gedaan. Hij roept de burgemeester op om te blijven kijken naar wat wel mogelijk is om te doen om de norm te handhaven. Hij benadrukt dat dit een thema is dat in Utrecht speelt en dat dat daarmee ook uitgedrukt wordt. Hij vraagt hoe de burgemeester dit ziet. Mevrouw Assen (PvdA) neigde hier eerder ook naar. Zij vraagt of de heer Van Steeg met haar van mening is dat dit weinig waarde heeft wanneer dit niet leidt tot verbetering van de situatie en zo lang rechters dit naar de prullenbak verwijzen. Wat lost de gemeente ermee op wanneer zij dit zo gaat doen? De heer Van Steeg (CDA) ziet de twijfel over de stappen die nu gezet moeten worden. Het is een keer gebeurd dat de rechter dit naar de prullenbak verwees; dan gaat het om het sis-verbod. Hij zou willen nagaan of dit succesvol is wanneer het gaat om gedrag en een mogelijke andere invulling van een APV-artikel. Hij pleit voor een stap naar voren indien mogelijk.

Hij vindt 2023 wel lang duren; mogelijk zal de gemeente nog een jaar of langer moeten wachten op een wet. Mevrouw Assen (CDA) is benieuwd naar de antwoorden van de burgemeester. Zij vraagt of de heer Van Steeg van mening is dat dit in zichzelf een waarde heeft; stel het wordt strafbaar gesteld, is er niet plotseling meer handhaving. Zij vraagt zich af hoe dit in de praktijk ervoor gaat zorgen dat vrouwen veilig over straat kunnen. Zij vraagt of de heer Van Steeg van mening is dat dat te doen zou moeten zijn, en dat de strafbaarstelling op zich het doel niet is. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat het in de praktijk moet functioneren. Hij benadrukt dat het een signalerende werking heeft, dat het laat zien dat straatintimidatie wordt aangepakt in de stad. Hij is het er over eens dat de gemeente niet iets moet invoeren dat niet te handhaven is. De nota van de burgemeester gaat nadrukkelijk over fysieke straatintimidatie. In reactie op het wetsvoorstel was te zien dat in grote steden online intimidatie een belangrijk deel uitmaakt van straatintimidatie. Hij legt de vraag voor wat dat voor deze nota betekent. Hij vraagt of het mogelijk goed is dit hierin mee te nemen. Daarnaast wil hij graag meer inzicht krijgen in straatintimidatie en in wat feitelijk plaatsvindt in Utrecht. Hij legt de vraag voor of de app nader moet worden verfijnd.

Wordt de Slim Meldenapp voldoende gevonden? Wordt dit ook meegenomen in de veiligheidsmonitor? Hoe voelen vrouwen zich op straat? Welke ontwikkelingen zijn er? Dat kan nog verder worden uitgesplitst en verder worden verscherpt. Daarnaast roept de burgemeester op om de preventiecampagnes te steunen. Hij roept ook op om als bestuur de organisaties die hiermee bezig zijn te steunen. Hij pleit voor de vergroting van de meldingsbereidheid. De vraag is of er voldoende gedaan wordt. Is het mogelijk om duidelijk te maken op welke plekken in de stad straatintimidatie plaatsvindt? Hij pleit voor het verwerven van meer inzicht in de problematiek die in de stad speelt. De heer Paalman (Student & Starter) wordt geraakt door verhalen over straatintimidaties. Hij schetst de huidige stand van zaken in de stad, zeker in bepaalde gebieden en op bepaalde tijdstippen. Hij beschrijft praktijken die vóórkomen om straatintimi-

Pagina 10 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

490

500

510

520

530

datie te voorkómen. Dit is voor zijn fractie een van de belangrijkste zaken die momenteel spelen in de stad. Elk verhaal, elk individueel geval raakt de fractie. Hij brengt de vragen van Student & Starter voor het voetlicht over de intimidatie die heeft plaatsgevonden op de Mariaplaats. Ook de ontwikkelingen die Boos onder de aandacht bracht, benadrukken de ernst van het probleem. Zijn fractie waardeert de aandacht die het college hieraan geeft. Zijn fractie stelt zich constructief op om gezamenlijk tot een nog betere aanpak te komen. Dat begint voor zijn fractie bij de precieze definitie van straatintimidatie. In de brief van 30 juni 2021 gebruikt het college een paraplu-term om straatintimidatie in Utrecht te omschrijven. Mevrouw Meerding (VVD) hoorde dit bij het CDA ook terugkomen, een constructieve aanpak. Zij is benieuwd of Student & Starter vindt dat er genoeg is gedaan in de afgelopen vier jaar, ondanks de constructieve houding? De heer Paalman (Student & Starter) waardeert de aandacht vanuit het college. Het is dan nog de vraag of er genoeg gedaan is. Hij beschouwt elke stap in dit dossier als een vooruitgang. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn en merkt op dat het lastig is om een meetlat naast een parapluterm te leggen. Zonder duidelijke normstelling blijven daden verscholen in het grijze gebied gecreëerd door de huidige definitie.

Hij pleit voor plaatsverboden en daarmee voor het vooruitlopen op landelijke wetgeving. Hij pleit voor het maken van sprongen waar Den Haag stapjes maakt. Hij roept het college op alle mogelijkheden te onderzoeken om mensen te beschermen tegen straatintimidatie. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de fractie van Student & Starter van mening is dat het gaat om minder groepen. Zij vraagt hoe zij dat voor zich moet zien. De heer Paalman (Student & Starter) zag in de brief een omschrijving die erg breed is. Het is lastig in zijn beleving om met de huidige definitie precies te zeggen wat onder straatintimidatie valt en wat niet. Hij vindt “bepaalde gedragingen geen mening meer”. Een voorstel daarvoor ziet hij halsreikend tegemoet. Het college deelt mee dat meldingen over straatintimidatie te melden zijn via Slim Melden en www.utrecht.nl Slim Melden wordt aangeduid als het eerste meldpunt. De heer Simşek (DENK) vraagt toelichting op “bepaalde gedragingen geen mening meer.“ Hij vraagt waar de fractie van Student & Starter de grens legt. De heer Paalman (Student & Starter) vindt dat een lastige vraag. De vrijheid van meningsuiting is een groot goed. De grens ligt voor zijn fractie bij zodra de gedragingen in de persoonlijke levenssfeer komen; dan is wat hem betreft de grens overschreden.

Hij vervolgt zijn bijdrage in zijn termijn met de vraag of het college bekend is met de reputatie van deze Slim Melden app in de verschillende appstores. Slim melden scoort een van de vijfsterren: de laagst mogelijke. Hoe ziet het college voor zich dat slachtoffers een melding maken van een dergelijke ingrijpende en persoonlijke gebeurtenis via een dergelijke app die zo laag scoort. Ook via de Utrecht website, moet hij zich door een wirwar van formulieren worstelen. Hij vraagt of het college van mening is dat de aangeboden loketten daadwerkelijk de beste middelen zijn om straatintimidatie te signaleren en aan te pakken? Zijn fractie stelt voor inspiratie op te doen in Rotterdam, waar straatintimidatie te melden is via een aparte app. Het enige wat het slachtoffer hoeft te doen is te drukken op een grote knop: HIER BEN IK LASTIG GEVALLEN.

Pagina 11 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

540

550

560

570

580

Zijn fractie is ook benieuwd naar het aantal meldingen van straatintimidatie via Slim melden gemaakt worden en hoe zich dat aantal verhoudt tot het daadwerkelijk aantal gevallen. Ook verneemt zijn fractie graag voorbeelden van wat er gebeurd is naar aanleiding van Slim melden-berichten: is er handhaving opgezet? Is de openbare ruimte aangepast? Is het slachtoffer geïnformeerd over de consequenties van de gemaakte melding. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. De maatschappelijke onrust van de afgelopen week laat zien dat het openen van loketten goed is maar niet voldoende. Voor veel slachtoffers in er voor het maken van een melding een drempel. Daarom is het belangrijk het probleem bij de wortel aan te pakken. Zijn fractie juicht initiatieven als Pretty Woman toe en ziet dat er vraag is naar extra mankracht. Hij vraagt of het college mogelijkheden ziet om daarvoor extra middelen in te zetten. Wanneer kinderen op jonge leeftijd wordt aangeleerd wat wel en wat niet acceptabel is binnen de samenleving, draagt dat elke generatie een stukje bij aan een veiliger Utrecht. Zijn fractie ziet ook heel graag een duidelijk zichtbare campagne om straatintimidatie tegen te gaan. Zijn fractie juicht toe dat het college daarvoor studentenverenigingen wil inzetten.

Zijn fractie wil het breder trekken, zeker nu het kabinet de horeca tot 22.00 uur de gelegenheid geeft tot bezoek en veel Utrechters weer tot laat in de stad te vinden zijn, ziet zijn fractie graag een grote campagne waaruit blijkt dat Utrecht verenigd is in dezelfde gedachte: straatintimidatie is niet welkom in de stad. Elke Utrechter mag dat weten, en dan wat hem betreft vooral de daders. Nederland gaat weer langzaam open. Veel Utrechters gaan elkaar weer zien in de stad. Bewustzijn, signalering en vooral actie zijn daarom nodig. Er zijn nog 364 dagen over per jaar na de Orange World-actie van het stadhuis om de hoogste prioriteit te geven aan “elke Utrechter zich veilig te laten voelen in zijn/haar eigen stad.” Mevrouw Assen (PvdA) gelooft vooral in preventieve maatregelen en bewustwording, ook als het gaat om straatintimidatie. Daarnaast zijn er plekken waar straatintimidatie vaker voorkomt: op bepaalde pleinen, straten, de binnenstad. Haar fractie is benieuwd naar de visie van de burgemeester op een gebiedsverbod. Welke middelen worden gebruikt met de huidige handhavings-en toezichtcapaciteit om plegers te straffen en zijn daarvan resultaten te melden? Het gaat om bewustwording. Haar fractie vraagt zich af of de burgemeester ook van mening is dat daaraan meer te doen is dan nu gebeurt. Zij deelt de inbreng over de app.

Haar fractie is blij dat verder is ingezet met een film gericht op bewustwording van dit probleem. Uit de bereikcijfers en uit de reacties van mensen die haar fractie spreekt, krijgt zij niet de indruk dat die film veel mensen en vooral ook de doelgroep heeft bereikt. Zij denkt dat winst te behalen is, zichtbaarheid en terugkoppeling in de website, de informatie, de plek om te melden en dat de gemeente dat niet moet laten. Zij vraagt hierop de reactie van de burgemeester. Haar fractie vraagt dit ook omdat zij samen met de jongeren van de Jonge Socialisten actie voert op straat tegen straatintimidatie en daarover met voorbijgangers kwam te spreken. Iemand zei “Ik heb nog nooit een melding gemaakt omdat ik dit al zo vaak heb meegemaakt dat ik het nu ervaar als dat het erbij hoort. Daarnaast weet ik niet waar ik hiervan melding zou moeten maken.” Dit is volgens haar een voorbeeld van hoe groot dit probleem is en hoe normaal mensen het zijn gaan vinden. Terwijl het niet normaal is. Hieruit blijkt ook dat mensen niet weten waar ze terecht kunnen. Het ging veelal om jonge vrouwen en mannen. Hun ervaringen maken opnieuw duidelijk hoe ingrijpend dit is wanneer mensen te maken krijgen met straatintimidatie Pagina 12 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

590

600

610

620

630

en voor hoeveel mensen dit geldt. Haar fractie ziet graag meer actie. Het was goed om te zien dat de actie van de PvdA, D66 en de Jonge Democraten inspireerden tot precies dezelfde actie. Zij is benieuwd naar hun resultaten. Zij vraagt naar de duiding door de burgemeester van de huidige cijfers met meldingen en het beeld dat die cijfers geven. Haar fractie denkt dat die beperkt zijn. Onder meer tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst werd duidelijk dat meer inzet mogelijk is op de bestrijding van straatintimidatie. Onder andere jongerenwerk gaf aan hierop in samenwerking met partijen als Pretty Woman goede projecten te draaien, maar met een beperkt bereik en niet stadsbreed terwijl dit wel succesvol is. Haar fractie vindt het belangrijk dat er veel meer aandacht komt voor jongens in alle preventieve activiteiten die worden geboden. De tijd van meiden weerbaar maken, is wat de PvdA betreft echt voorbij. Zij beschouwt de storm rond de uitzending van BOOS als een bevestiging daarvan. In Amsterdam komt Cupido op de bovenbouw van basisscholen om bij te dragen aan preventie. Cupido leert kinderen over wensen en grenzen en liefde en gezonde relaties, en Cupido leert hen alternatief gedrag indien nodig. Dat gebeurt hier nog beperkt naar haar inzicht, terwijl er in Utrecht partijen zijn die dat ook zouden kunnen doen.

Zij vraagt of de burgemeester kan toezeggen hierop meer te gaan inzetten, ook in Utrecht. De PvdA denkt dat de Utrechtse partijen die op dit terrein werkzaam zijn, dit met veel betrokkenheid en resultaat doen, en dat die ook geschikt zijn om nieuwe werkwijzen te implementeren zoals op basisscholen. Haar fractie pleit er niet voor om direct een nieuwe partij aan te trekken. Steeds meer jongeren kennen JOU en zijn daarmee vertrouwd. Zij vraagt de burgemeester dit uit te vragen via bestaande partijen. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst kreeg zij de indruk dat er nog een wereld te winnen valt op het gebied van online voorlichting omdat de online leefwereld van jongeren enorm verweven is met de fysieke. Zij vraagt hoe daarop wordt ingezet en of er al een plan ligt om dat te intensiveren. Haar fractie krijgt graag de toezegging dat dit onderdeel steviger wordt aangepakt. Mevrouw Meerding (VVD) schetst de impact van straatintimidatie op het gedrag van ingezetenen. Zij omschrijft de veiligheidsmaatregelen die individuen kunnen nemen om zich te beschermen om 's avonds veilig over straat te kunnen. Zij schetst de impact op de psyche van individuen van straatintimidatie. Zij stelt dat het voor vrouwen geen zekerheid is om veilig over straat te kunnen, ook in Utrecht. Hoe groot het probleem is, wordt nog eens pijnlijk duidelijk wanneer zij de cijfers erbij pakt, aldus mevrouw Meerding.

Uit het lokale Utrechtse onderzoek komt naar voren dat 46% van de respondenten in het afgelopen jaar te maken heeft gekregen met straatintimidatie. Uit landelijk onderzoek blijkt dat 73% van de vrouwen ooit te maken heeft gehad met straatintimidatie. Mevrouw Meerding vindt dat schrikbarende cijfers die attenderen op een duidelijk probleem. Een probleem dat overigens niet alleen vrouwen raakt, maar ook andere groepen zoals de LHBTI-gemeenschap. Het college belooft aan het begin van deze periode dat de aanpak van straatintimidatie een prioriteit zou zijn. De vraag is wat de gemeente in de afgelopen vier jaar heeft bereikt. De VVD vindt dat van die prioriteit te weinig terecht gekomen is. Zij gelooft in de goede intenties van dit college. Zij benadrukt dat het tijd is voor actie. Na het verschijnen van het Utrechts onderzoek naar straatintimidatie in de zomer van 2020 moest de raad een jaar wachten op het Actieplan dat hieruit zou volgen. De VVD keek erg uit naar dat plan maar werd tot haar spijt teleurgesteld met een update Pagina 13 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

640

650

660

van ongeveer 2 pagina’s. Zij vindt dat dat de naam actieplan niet mag dragen. Haar fractie vindt dat dat ambitieuzer moet. Daarom doet zij een aantal voorstellen die zij deels ook hoorde van andere partijen. Haar fractie vindt het allereerst van belang dat mensen weten dat en waar ze straatintimidatie kunnen melden. Brede bekendheid geven aan het nieuwe meldpunt is voor de VVD daarom een prioriteit. In de raadsbrief wordt een campagne aangekondigd om het meldpunt onder de aandacht te brengen. Zij doet de oproep aan het college de campagne te laten aansluiten bij de doelgroep. Zij doet de suggestie het over een andere boeg te gooien in de campagne en te kiezen voor grote posters in het straatbeeld met een prikkelende slogan. Zij doet de suggestie studentenverenigingen te betrekken en gebruik te maken van nieuwe media, zoals Instagram. Een dergelijke campagne mag wat haar betreft een stuk opvallender. Zij vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat zij zich dit advies ter harte neemt. Daarnaast ziet haar fractie een ander groot voordeel in het melden van straatintimidatie; dan is ook in kaart te brengen welke de specifieke plekken zijn met veelvuldig straatintimidatie.

Op die plekken wil de VVD gericht extra actie en inzet, bijvoorbeeld door extra handhaving en het plaatsen van extra straatverlichting of andere verbeteringen in de openbare ruimte of misschien zelfs een gebiedsverbod voor de daders. In de meest recente aanvullende raadsbrief zegt het college daarover iets. Zij vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat zij met deze punten aan de slag gaat. Vervolgens wil haar fractie straatintimidatie niet alleen aanpakken en bestraffen, maar het liefst ook zoveel mogelijk voorkomen. Om dat te doen moet gekeken worden naar het bijbrengen van normen en waarden aan de jongeren en in het bijzonder aan jongens. Zij vindt het belangrijk meer bewustzijn te creëren over grensoverschrijdend gedrag. Bewustwording van grensoverschrijdend gedrag vindt zij niet in de eerste plaats een taak van de gemeente. Zij zou wel willen kijken naar waar de gemeente kan bijdragen aan een dergelijke cultuurverandering. Dat betekent wat haar betreft optrekken met ouders, onderwijs- en welzijnsinstellingen om jongeren van jongs af aan bewust te maken van grensoverschrijdend gedrag. Zij vraagt hoe de burgemeester dit ziet. Haar fractie vroeg eerder naar een lokale strafbaarstelling van straatintimidatie op basis van gedragingen om de norm te stellen dat straatintimidatie niet geaccepteerd wordt. Dat zou op het verzoek van haar fractie onderzocht worden.

Zij vraagt naar hoe het daarmee staat. Zij vraagt of de burgemeester daarover iets kan zeggen.

670

680

Met betrekking tot het proces mist mevrouw Meerding een helder plan in de aanpak van straatintimidatie. Zij vraagt de burgemeester hierin een duidelijke lijn te trekken en een tijd te schetsen van wanneer welke acties plaatsvinden en standaard halfjaarlijks het stadsbestuur te rapporteren over de acties en de behaalde resultaten. Ook wil de VVD graag een eigen budget vrijmaken voor de aanpak van straatintimidatie, zoals haar fractie dat heeft gedaan in haar eigen tegenbegroting. Zij hoopt dat de burgemeester daarmee aan de slag wil in het college. Dit onderwerp gaat mevrouw Meerding enorm aan het hart. Sinds zij deel uitmaakt van de raad beseft zij welke maatregelen zij zelf neemt omdat zij zich onveilig voelt op straat. Ze dacht lange tijd dat dit erbij hoorde en dat het normaal was. Zij benadrukt dat straatintimidatie niet normaal is. Zij weigert dat te accepteren. Zij hoopt dat de gemeente Utrecht het verschil gaat maken.

Pagina 14 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

De voorzitter constateert dat Stadsbelang niet aanwezig is en geeft het woord aan GroenLinks.

690

700

710

720

730

Mevrouw Schers (GroenLinks) beseft dat de impact van straatintimidatie op een persoon pas goed duidelijk wordt wanneer iemand het zelf meemaakt. Het gaat daarbij steeds om de vraag wat de persoon anders had kunnen doen. Zij benadrukt dat dit niet het probleem is van het slachtoffer maar het probleem van de daders en van de maatschappij die de straatintimidatie niet kan voorkomen en dat vooral jongens zich schuldig maken aan intimiderend gedrag. GroenLinks ziet dat het college zich inzet op een omvattende aanpak en dat het oog heeft voor de slachtoffers, de daders en de samenleving. De invloed van gendernormen op het gedrag van jongens en mannen mag niet worden onderschat. Haar fractie is enthousiast over het meerjarenplan van Fairspace/Emancipator. Zij mist het financiële plaatje. Zij vraagt of de burgemeester daarop kan ingaan en kan aangeven of dat financiële deel hiervoor is gereserveerd en over welke termijn en hoe lang het college hiermee door wil gaan. Zij kan zich nog uitstekend vinden in de focus in het meerjarenplan op straatintimidatie van vrouwen en LHBTQIA. Haar fractie is ook blij dat de wethouder het verzoek heeft ingewilligd oog te hebben voor vrouwen met een hoofddoekje. In een recente brief over de aanpak, wordt al verwezen naar die groep maar nog niet in het meerjarenplan.

Zij vraagt of de burgemeester bij Fairspace/Emancipator kan aandringen op het expliciet betrekken van bijvoorbeeld een organisatie zoals Spiek, intersectioneel collectief voor en door moslimvrouwen, bij de uitvoering van het meerjarenplan. Een intersectionele aanpak is voor GroenLinks in ieder geval een aandachtspunt. Zij begrijpt dat zowel Fairspace als Emancipator werk maken van intersectionaliteit. Zij vraagt extra aandacht voor nog twee groepen, namelijk jonge dikke vrouwen en vrouwen met een handicap of een beperking. De intimidatie die zij meemaken, brengt normen aan het daglicht die niet over het hoofd gezien mogen worden en die benoemd dienen te worden, aldus mevrouw Schers. Zij vraagt of dat gebeurt en indien bevestigd wil zij graag weten hoe. Zij vraagt dit in het kader van het meerjarenplan en de uitvoering daarvan. Zij benadrukt dat de ondersteuning van slachtoffers hard nodig is. Straatintimidatie kan grote gevolgen hebben, zeker als er al sprake is van psychische of sociale kwetsbaarheid bij de slachtoffers. Zij vraagt hoe het college ervoor zorgt dat ook slachtoffers die niet melden, doorverwezen worden naar de juiste zorg. In algemene zin vraagt mevrouw Schers of er nog breder aandacht en nazorg wordt gegeven, behalve na een melding, bijvoorbeeld via scholen, huisartsen, jongerenwerk.

Haar fractie vraagt zich aanvullend af of het college zicht heeft op de financiële gevolgen voor slachtoffers, bijvoorbeeld doordat ze hun eigen bijdrage moeten betalen voor psychische hulp, omdat ze inkomensverlies lijden omdat men zich ziek meldt, of niet meer naar het werk durft te komen. Zo nee, vraagt mevrouw Schers of de burgemeester bereid is dat in kaart te brengen en te onderzoeken hoe dat aspect nog onderdeel is te maken van de aanpak. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of een financiële compensatie wellicht gepaard moet gaan met aangifte bij de politie. Zou dan ook gekeken moeten worden hoe dit te regelen in de APV? Mevrouw Schers (GroenLinks) vindt dat de heer Van Steeg daarmee een punt heeft, dat een aangifte een duidelijk bewijs is en dat wat iemand is overkomen bij de politie is verklaard. De vraag is dan of strafbaarstelling dè oplossing is. Zij kan op dit Pagina 15 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

740

750

760

770

moment niet voldoende beoordelen of die hierin goed werkt. Uit andere steden is bekend dat aangifte onvoldoende wordt opgevolgd. Zij is positief over het signaal dat de burgemeester bij het Rijk heeft afgegeven. Zij wacht af waarmee het Rijk komt. Wanneer dit kan helpen bij een financiële tegemoetkoming, juicht haar fractie dat zeker toe. Straatintimidatie kan samenhangen met online intimidatie. Dat kwam ter sprake bij de Raadsinformatiebijeenkomst. Zij vraagt hoe daarmee rekening wordt gehouden in de Utrechtse aanpak. Het voorkomen van online intimidatie, kan straatintimidatie onder jongeren voorkomen. Zij vraagt of er specifieke partners hierin expertise hebben in deze aanpak. Zo nee, vraagt zij of de burgemeester erop kan inzetten die expertise nog te betrekken bij deze aanpak. Zij sluit zich aan bij de eerder gemaakte punten over het gebiedsverbod. Zij is heel benieuwd naar wat de burgemeester daarop als antwoord heeft. Zij is nagegaan wat op de Utrechtse website staat over het melden van straatintimidatie. Zij leest dan eigenlijk alleen het 112 nummer en niet het spoednummer van de politie. Zij vraagt de burgemeester dat ook op de website te vermelden. Niet-agenderende partijen Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) benadrukt dat iedereen zich online en in de openbare ruimte veilig moet kunnen voelen. Dat is voor haar partij een belangrijk gegeven.

Zover is de gemeente nog niet tot haar spijt. Straatintimidatie moet nog steeds aangepakt worden. Die aanpak begint bij de aanpak van de daders. Alleen melden is haars inziens niet voldoende. Dat neemt niet weg dat zij het fijn vindt dat melden nu mogelijk is in de Slim Melden app. Dat geeft meer inzicht in de omvang van het probleem. Zij sluit zich aan bij de eerder gestelde vragen over het verscherpen daarvan en over het vergroten van de meldingsbereidheid. Niet iedereen in Utrecht weet precies waar hij/zij terecht kan voor een melding na een vervelende ervaring. Zonder te weten wat een melding precies gaat oplossen, is er weinig draagvlak. Zij vraagt de burgemeester daarop te reageren. Gedragsverandering en bewustwording en dan vooral bij de daders, kost tot haar spijt tijd en zijn lastig te sturen, maar er moet wat haar betreft een stap worden gezet. Het strafbaar maken, lijkt haar geen slecht idee. Haar fractie vraagt zich wel af of ook werkelijk gedragsverandering zal plaatsvinden. De PvdA sprak daarover ook al. De pakkans is namelijk heel klein. Zij wil graag weten hoe de burgemeester dit ziet.

Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vindt het fijn om te zien dat elke partij in deze vergadering het erover eens is dat straatintimidatie of welke vorm van intimidatie dan ook, niet okay is en dat de gemeente Utrecht dat probleem serieus neemt met een aanpak die gericht is op plegers, omstanders en mensen die dat tot haar spijt meemaken. Zo sterk als de noodzaak is om het probleem aan te pakken, zo ingewikkeld is dat ook. Zolang de potentiële slachtoffers het gevoel hebben 's avonds niet over straat te kunnen, is de gemeente nog niet waar zij moet zijn. Camera's, verlichting en een toegankelijk meldpunt, zijn belangrijk voor het gevoel van veiligheid. Toch neemt dat niet weg dat intimidatie het gedrag is van mensen. Zij legt de vraag voor of in het kader van preventie geïnvesteerd moet worden in een aanpak die de plegers, veelal jongeren, van de straat houdt zo dat ze zich niet meer op donkere straathoeken begeven. Zij vraagt of de burgemeester daarop kan reageren.

780

Pagina 16 van 29

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 27 januari 2022

790

800

810

820

Een aanpak die begint en eindigt op straat, vindt zij onvoldoende. Mevrouw Assen zei het al: een verbod op straatintimidatie houdt de meeste plegers niet tegen en dat is niet te handhaven. De onderliggende aanleidingen zijn brede maatschappelijke problemen. Intimidatie heeft niets te maken met vrijheid van meningsuiting of het kenbaar maken van de eigen opvatting. Seksisme, racisme en antisemitisme vormen de basis voor straatintimidatie. Het merendeel van die intimidatie wordt gepleegd door mannen en is gericht op vrouwen. In het gesprek met de raad en de organisaties werd duidelijk aangetoond dat repressie niet genoeg is om dit op te lossen. De gemeente moet aan de slag met de genoemde mannenemancipatie, hoewel haar fractie, zo zegt mevrouw Chirino, de inspanningen ziet en waardeert die worden gedaan om deze jongens en mannen aan te leren dat het bestuur van Utrecht dat niet accepteert. Daarin is aandacht voor wat jongens en mannen kunnen doen om dit te voorkomen; wat is wenselijk gedrag? Bijna altijd wordt gesproken over hoe het slachtoffer zich moet aanpassen in de richting van wat zij anders had kunnen doen om dit te voorkomen of over wat zij nu kan doen om ervoor te zorgen dat dit niet nog eens gebeurt. Van die scheve verhouding moet de gemeente af.

Zij vraagt hoe de burgemeester aankijkt tegen de inspanning die wordt gevraagd en die gericht is op meisjes en vrouwen ten opzichte van de inspanning die wordt gevraagd van en die gericht is op jongens en mannen in het beleid van de gemeente. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat de ChristenUnie strafbaarstelling niet ziet als een oplossing. De PvdA sprak daarover ook kritische noten. Toch ziet zij dat de vragen die zij daarover stelde, gesteund werden door de ChristenUnie. Zij vraagt hoe dit zich daartoe verhoudt nu de ChristenUnie zegt dat zij de strafbaarstelling geen goed plan vindt. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) verduidelijkt dat mevrouw Meerding goed begrepen heeft dat de ChristenUnie niet tegen strafbaarstelling is. In dat opzicht klopt haar stem vóór. Zij vindt strafbaarstelling niet de oplossing. Haar fractie vindt dat verder gekeken moet worden dan dat. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat niemand van mening is dat strafbaarstelling dè oplossing is. Uiteindelijk heeft het bestuur van de stad de mogelijkheid nodig om iets aan straatintimidatie te kunnen doen. Hij refereert aan het begin van het betoog van de ChristenUnie. Uiteindelijk is strafbaarstelling het sluitstuk van een geslaagde aanpak. Hij vraagt of mevrouw Chirino het daarmee eens is. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) bevestigt dat de heer Van Steeg haar parafraseert.