conceptverslag openbare vergadering commissie VBF 8 september 2022.doc

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 8 SEPTEMBER 2022 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

12 september 2022 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) oktober 2022

Aanwezigen: Middagvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma, en de wethouder mevrouw L. Voortman, mevrouw R. Streefland, en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), M Deldjou Fard (GroenLinks), mevrouw B. van der Wilt (D66), mevrouw B. Chirino (ChristenUnie), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw M. Ramaker (VVD), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw I Raaijmakers (PvdA), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer H. Dijkstra (CDA), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer R. Maas (VOLT), de heer G. Dijkstra (Een Utrecht), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer M. Sungur (DENK), mevrouw S. Nolten (Bij1), mevrouw N. Oul Fakir (Bij1), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris.

20

30

40

Avondvergadering De voorzitter, de heer H. Bakker, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma, en de wethouder mevrouw R. Streefland, en voorts de leden: M Deldjou Fard (GroenLinks), mevrouw M. Fattal (GroenLinks), mevrouw B. van der Wilt (D66), mevrouw B. Chirino (ChristenUnie), de heer T. Compagnie (ChristenUnie), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw M. Ramaker (VVD), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), mevrouw I Raaijmakers (PvdA), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), mevrouw S. van den Brink (Student & starter), de heer B. van Steeg (CDA), de heer R. Maas (VOLT), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer M. Sungur (DENK), mevrouw S. Nolten (Bij1), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. september 2022 Aanwezigen:..........................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ................................................................................................................................- 2 1. Opening en mededelingen ................................................................................................................................- 2 2.

Vaststellen van de agenda ...........................................................................................................................- 2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen....................................................................................................- 3 3.1 Raadsvoorstel vaststelling besluit tot wijziging van de APV partiële herziening 2022..................................- 3 3.2 Technische bijeenkomst Nota Waarderen, activeren en afschrijven van vaste activa .................................- 3 3.3 Agenderingen ter plaatse op basis van de ingekomen raadsbrieven ...........................................................- 4 4. Vaststellen verslagen....................................................................................................................................- 6 4.1 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën.........................................................................................- 6 5. Toezeggingen/moties d.d. 6 september 2022 ..............................................................................................- 6 Pagina 1 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

50

6. Raadsvoorstel wijziging legesverordening 2022 in verband met een nieuw tarief voor het thuisbezorgen van reisdocumenten.....................................................................................................................................................- 6 7. Raadsbrief rapportage onderzoek institutioneel racisme............................................................................- 11 7.1 Beantwoording schriftelijke vragen 2022 nr. 124 over onderzoek bij gemeente Utrecht over institutioneel racisme................................................................................................................................................................- 11 7.2 Raadsbrief Onderzoek institutioneel racisme geheime bijlage bij schriftelijke vragen 124.........................- 11 8. Raadsbrief aard en omvang en aanpak van mensenhandel ......................................................................- 45 9. Vergunningplicht Autobranche Bedrijventerrein Nieuw Overvecht .............................................................- 45 9.1 Raadsbrief Vergunningplicht Autobranche Bedrijventerrein Nieuw Overvecht 20-04-2022 .......................- 45 9.2 Raadsbrief Vergunningplicht Autobranche Bedrijventerrein Nieuw Overvecht...........................................- 45 10.

Lokale ombudsman ....................................................................................................................................- 46 -

Middagvergadering 8 september 2022

60

1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Peters, opent de vergadering omstreeks 14.00 uur, en heet alle aanwezigen welkom. Hij staat stil bij het overlijden van de collega, fractiemedewerker van Stadsbelang, de heer Hein Bos. Vanuit het bestuur en de griffie zijn bloemen gestuurd. De commissie neemt een kort moment van stilte in acht. Mededelingen vanuit de commissie Mevrouw Van der Wilt (D66) deelt mee dat Maarten Koning ziek is. Zij neemt waar voor hem in deze vergadering. Mevrouw Ramaker (VVD) deelt mee haar collega mevrouw Marjan Al Saqaff te vervangen.

70

Mededelingen college Geen.

80

90

1a. Heropening De voorzitter, de heer Bakker, heropent de vergadering omstreeks 20.00 uur, en heet alle aanwezigen welkom. Het debat over institutioneel racisme is uitgelopen. Vanavond vindt het tweede deel daarvan plaats. Na de afhandeling van dat agendapunt, zal alleen agendapunt 10 nog aan de orde zijn: het debat over de lokale ombudsman. Hij deelt mee dat het debat over mensenhandel verzet is naar de volgende vergadering van de commissie, agendapunt 8. De spreektijd die overblijft na het debat over punt 7, is bestemd voor de afhandeling van agendapunt 8. Zo ook is via de Whatsapp het debat over Vergunningplicht autobranche Nieuw Overvecht, agendapunt 9, verdaagd. Daarvoor geldt de regeling van de spreektijd voor agendapunt 8 niet. 2. Vaststellen van de agenda van 8 september De voorzitter constateert dat de commissie de agenda conform vaststelt. Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft begrepen dat meerdere partijen inbreng leveren bij het onderwerp leges. Dan is de geraamde tijd wellicht krap begroot. De voorzitter merkt op dat de commissie dit zo heeft vastgesteld. Mevrouw Van der Wilt (D66) gaat in op agendapunt 9 Bedrijventerrein Nieuw Overvecht. Het voorstel is om dit agendapunt te verschuiven naar de vergadering in oktober. Dit krijgt steun van DENK en de PvdA. De wens bestaat nog vragen in te Pagina 2 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

dienen over de invoering van de vergunningsplicht. Daarna is het debat beter te voeren. De voorzitter stelt met instemming van de commissie voor dit agendapunt te verschuiven naar de volgende vergadering. 100

110

120

130

140

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen De voorzitter leidt de bespreking in met de wensen kenbaar te maken. 3.1 Raadsvoorstel vaststelling besluit tot wijziging van de APV partiële herziening 2022 De heer Dijkstra (EenUtrecht) maakt zijn behoefte kenbaar aan een technische sessie voorafgaande aan de vergadering in de commissie. De voorzitter constateert dat de commissie zich kan vinden in de geraamde 150 minuten. Het staat de heer Dijkstra vrij om voor een technische sessie zelf iets te organiseren. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) stelt voor dat heer Dijkstra technische vragen stelt. Op grond van de antwoorden is dan alsnog te bepalen om hiervoor een technische sessie georganiseerd moet worden. De voorzitter deelt mee dat het de heer Dijkstra vrij staat het te doen zoals hij voorstelt. Wanneer de heer Dijkstra de enige is die behoefte heeft aan technische informatie, zou hij contact kunnen opnemen met de ambtelijke ondersteuning. De heer Dijkstra (EenUtrecht) licht toe hiervan melding te hebben gemaakt zo dat iedereen de gelegenheid heeft om zijn of haar interesse te tonen. Punt van orde De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat er een wildgroei is aan afspraken door de week heen. Hij roept iedereen op de technische bijeenkomsten vooral te plannen op de dinsdagen of donderdagen. De voorzitter begrijpt deze inbreng.

Hij stelt voor dat heer Bos dit ook in presidiumverband aan de orde stelt. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat dit al is afgekaart in presidiumverband. De voorzitter vindt dit een helder signaal en hij spreekt de hoop uit dat dit goed gevoeld wordt door alle partijen hier aanwezig. 3.2 Technische bijeenkomst Nota Waarderen, activeren en afschrijven van vaste activa Het voorstel is hierover een technische bijeenkomst te houden op 27 september voor 60 minuten. De voorzitter constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. 3.3 Het openbaar maken van persoonsgegevens is geagendeerd door EenUtrecht. Het voorstel is een commissiebehandeling van 15 minuten. De heer Dijkstra (EenUtrecht) had 5 minuten gesuggereerd in het geval iedereen het eens zou zijn met de motie die in concept is rondgestuurd. De te reserveren tijd hangt af van de mate van discussie. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt uitleg over de motie. De heer Dijkstra (EenUtrecht) licht toe dat hij het debat wilde voeren over het alsnog openbaar maken van de gegevens. De voorzitter houdt dit onderwerp op 15 minuten wanneer niemand mee wil agenderen. Pagina 3 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

150

160

170

180

190

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat een motie een Raadsinstrument is; die zou niet besproken moeten worden in een commissie. Wanneer dit gaat om een stukje besluitvorming stelt hij voor dit onderwerp in de raad te laten terugkomen. De voorzitter bevestigt dat dit de gebruikelijke weg is. Hij vraagt of de heer Dijkstra een actuele motie wil indienen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) concludeert aan de 15 minuten te hechten zodat er gelegenheid is om het verhaal toe te lichten. De voorzitter concludeert dat dit onderwerp zo op de agenda komt voor de eerstvolgende commissiebehandeling. 3.4 Agenderingen ter plaatse op basis van de ingekomen raadsbrieven De voorzitter nodigt de commissie uit eventueel inbreng te leveren in dit kader. De heer Sungur (DENK) wil graag spreken over het geheime conceptrapport over institutioneel racisme. De voorzitter constateert dat de volgende partijen willen aansluiten: EenUtrecht, VVD, Student & Starter, Bij1, VOLT, CDA, Stadsbelang Utrecht en dat dit voorstel breed gedragen wordt. Hij stelt voor na overleg met de commissie hiervoor 120 minuten in te ruimen voor de bespreking. Wethouder Streefland vraagt of dat betekent dat dit onderwerp vandaag niet behandeld zal worden. De heer Sungur (DENK) licht toe dat dat zijn intentie was. Hij kan hierover niet spreken voor andere partijen.

De voorzitter licht toe dat het wel de bedoeling is vandaag de publieke stukken te bespreken. Hij stelt voor dit onderwerp in die zin vandaag wel te behandelen en het agendvoorstel van de heer Sungur in de volgende commissievergadering. De heer Dijkstra (EenUtrecht) verneemt desgevraagd van de voorzitter dat het ene over de inhoud van het gepubliceerde rapport gaat en het andere over het proces tot de totstandkoming van het rapport. Hij stelt voor beide aspecten in één vergadering te behandelen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) begrijpt de uitleg van de voorzitter en steunt de behandeling in afzonderlijke vergaderingen. Hij sluit zich graag aan bij de agendering. Mevrouw Kendir (Student & Starter) benadrukt dit in praktische zin: het is niet mogelijk beide aspecten vandaag te behandelen vanwege de vertrouwelijkheid van een van de stukken; daarom sluit zij zich aan bij de afzonderlijke vergaderingen. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) sluit zich aan bij de Partij voor de Dieren en bij de door de heer Van Heuven voorgestelde 90 minuten voor de volgende vergadering. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vult de inbreng van DENK aan met op te merken dat tussen beide rapportages inhoudelijke verschillen zitten; het vertrouwelijke deel zal dus ook over de inhoud gaan. De voorzitter concludeert dat geprobeerd zal worden om dit onderwerp in 90 minuten te bespreken.

Het streven is de volgende keer zoveel mogelijk over het proces te spreken met in achtneming van de inbreng van de heer Dijkstra. De voorzitter vraagt of de commissie in dit kader nog meer inbreng heeft. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt de volgende vergadering tijd in te ruimen voor de bespreking van het burgerberaad op 6 oktober aanstaande. Hij vraagt dit naar aanleiding van mondelinge vragen en antwoorden die vorige week zijn gewisseld waaruit bleek dat het klimaatberaad geen burgerberaad is maar een panel en de Pagina 4 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

200

210

220

uitvoering van burgerberaad niet binnenkort maar dat het geld gereserveerd is voor 2024. Hij verwacht dat meerdere commissieleden dit aan de orde willen stellen. Mevrouw Van der Wilt (D66) poogde die ruimte te bieden met de agendering over participatie die zij rondstuurde. Ze kan zich voorstellen dat EenUtrecht zich kan aansluiten bij die agendering. De voorzitter vindt het een goed plan om zoveel mogelijk samen te voegen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) brengt in naar aanleiding van de verwarring over de beantwoording van de mondelinge vragen dat hij contact had met de wethouders en begreep dat er binnenkort een procesbrief komt over hoe om te gaan met klimaatberaad en burgerberaad. Hij stelt voor die brief af te wachten. In die brief wordt meer helderheid geschetst over de twee moties waarover verwarring was. Hij zou die brief willen agenderen. Dat kan ook bij de agendering van mevrouw Van der Wilt. De voorzitter vindt dat een goed voorstel. Hij constateert dat mevrouw Van der Wilt (D66) zich daarin kan vinden. Zij vermoedt dat de brief over het klimaatberaad pas in januari 2023 komt en de brief over het klimaatberaad in september 2022. In dat licht ziet zij een groot verschil. Dan is zij er voorstander van om in oktober het debat te voeren over participatie, mogelijk nog sturend op de brief in januari. Anders wordt het erg laat.

De voorzitter vindt dat een voorstel om zaken mee te geven voor de brief van januari over het klimaatberaad. Hij verwacht dat dit aansluit bij de wens die de heer Dijkstra zojuist uitte. De heer Dijkstra (EenUtrecht) denkt dat het dan wel veel wordt op 24 november wanneer participatie in brede zin op de agenda staat. Het idee is dan om daarvoor dan 120 minuten in te ruimen. Mogelijk sneeuwt burgerberaad dan onder. Hij zou het prettig vinden burgerberaad er uit te lichten. De voorzitter legt dit voor aan de commissie met inachtneming van de wijze woorden van de heer Bos. Hij ziet weinig steun voor dit voorstel het burgerberaad er uit te lichten. Hij constateert dat de commissie het eens is met de 120 minuten zoals voorgesteld door de heer Dijkstra. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) stelt namens haar collega mevrouw Assen een technische sessie voor, voor een werkbezoek aan de BOA’s. De voorzitter constateert dat daarvoor steun is. Dat zal georganiseerd worden.

230

240

De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat de Raadsinformatiebijeenkomst gehouden zal worden over zeggenschap; hij organiseert dat samen met D66. Hij nodigt daarvoor commissieleden uit . Die zal plaatsvinden op 15 november. Mevrouw Van der Wilt (D66) verneemt graag nadere toelichting. De heer Dijkstra (EenUtrecht) licht toe dat met dit voorstel in brede zin is te spreken over het beleggen van zeggenschap bij burgers op 15 november. Op 24 november zal in de commissie VBF in brede zin gesproken worden over participatie. De heer Dijkstra (CDA) maakt kenbaar graag door te willen met de agenda. De voorzitter vindt het van belang dat goed duidelijk is bij iedereen wat geagendeerd wordt. Hij verneemt van mevrouw Van der Wilt dat er geen onduidelijkheden meer zijn. Hij deelt mee dat de agendering van Op weg naar een Utrechts Democratisch Akkoord, een initiatiefvoorstel is geworden specifiek van EenUtrecht.

Pagina 5 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

4. Vaststellen verslagen 2022-06-09 Concept verslag openbare vergadering commissie Veiligheid Bestuur en Financiën Conform vastgesteld.

250

2022-06-09 Concept verslag openbare vergadering commissie Veiligheid Bestuur en Financiën Conform vastgesteld. 4.1 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën Ter kennisgeving aangenomen.

260

5. Toezeggingen/moties d.d. 6 september 2022 Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat de toezeggingen op het gebied van participatie niet in de lijst zijn opgenomen. Zij vraagt die op te nemen in de lijst. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat veel toezeggingen in de lijst staan die al zijn afgedaan. Hij vraagt daarvoor aandacht. De voorzitter constateert dat hiermee de lijst is vastgesteld. 6. Raadsvoorstel wijziging legesverordening 2022 in verband met een nieuw tarief voor het thuisbezorgen van reisdocumenten Wethouder Voortman, beleidsveld Publieksdienstverlening De raad wordt voorgesteld de wijziging van de Legesverordening gemeente Utrecht 2022 vast te stellen, waarmee het tarief voor het thuisbezorgen van een reisdocument wordt verhoogd naar het wettelijk maximum. De wijziging van de Legesverordening gemeente Utrecht 2022 vast te stellen, waarmee het tarief voor het thuisbezorgen van een reisdocument wordt verhoogd naar het wettelijk maximum

270

De voorzitter opent de behandeling met te refereren aan de annotatie bij de agenda. Zie boven. Het streven is de behandeling te doen plaatsvinden in de geraamde tijd.

280

290

De commissie Mevrouw Ramaker (VVD) is niet gelukkig met dit voorstel; het gaat om een verhoging van gratis naar ongeveer 16 euro. Zij vraagt aandacht voor de mensen die slecht ter been zijn, of te druk met de zaak na coronatijd, werk en zorg te moeten combineren. Dan komt het goed uit te kiezen voor een betaalbare variant. Zij vraagt of de wethouder wil nagaan hoe voor het coronaproef houden van de publieksdienstverlening deze bezorgservice betaalbaar te houden. Ze denkt dan aan € 4,95 met de inflatiecorrectie. Utrecht kent niet zoals in Amsterdam acht stadsloketten waar bewoners hun documenten kunnen ophalen. Bewoners in Utrecht moeten of naar het stadskantoor, of naar Vleuten. Wat wanneer zij in Overvecht wonen? De VVD vindt het rechtvaardig wanneer iedereen de keuzevrijheid heeft om tegen een betaalbare prijs gebruik te maken van deze dienst. Die discussie hoort in de raadzaal gevoerd worden. De heer Dijkstra (CDA) vindt dat de keuzevrijheid blijft met deze maatregel. Welke keuzevrijheid wordt hier opgeofferd? Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt bevestigend als het gaat om het maken van de keuze. De bewoners betalen daarvoor wel een prijs. De heer Dijkstra (CDA) vindt de € 16 een redelijk bedrag, uitgaande van een rit naar het stadskantoor. Pagina 6 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

300

310

320

330

340

Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat aangetoond is dat hiervan minder gebruik gemaakt zal worden wanneer het bedrag exorbitant wordt verhoogd. Zij leest dat ook in de stukken. Zij vindt dat een beperking van de keuzevrijheid. De heer Dijkstra (CDA) merkt op dat de 5% gebaseerd is op een onderzoek uit 2016; hij merkt op dat sinds 2016 de wereld nogal veranderd is. Na corona zijn mensen meer gewend om spullen thuis te laten bezorgen. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt in bevestigende zin dat hiervoor middelen beschikbaar zijn in de gemeentekas. Zij vervolgt haar betoog. Zij stelt voor de prijs voor het thuisbezorgen integraal te betrekken bij de visie op de publieksdienstverlening. Die komt in het derde kwartaal naar de raad. Zij stelt voor dat de raad die visie in samenhang bespreekt met alle geleverde producten en diensten inclusief wat het het gemeentebestuur waard is om de burgers een tarief te vragen. Zij vraagt of de wethouder de toezegging wil doen dit onderdeel in breder verband te bespreken in relatie tot die visie op de publieksdienstverlening en wat het gemeentebestuur hiervoor over heeft in financieel opzicht. Zij vraagt een financieel kader bij de visie. En ten derde doet zijn dringend beroep op de raad voorlopig het € 4,95 tarief te hanteren totdat de discussie over de visie is gevoerd in de raad.

Mevrouw Van der Wilt (D66) interrumpeert met de vraag of voor de VVD óf de prijs er toe doet óf de toegankelijkheid voor mensen die niet goed ter been zijn. Waar zit de crux en urgentie voor uitstel? Mevrouw Ramaker (VVD) antwoordt dat die zit in het deel van het verhaal van haar fractie over wat haar fractie waard vindt om publieksdiensten te verlenen. Zij herhaalt haar argumenten. Zij vindt een bespreking in integraal verband relevant. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of de VVD zelf ook financiële ruimte ziet. Er wordt nu een kostendekkende prijs voorgesteld; waar moet het geld vandaan komen voor een lager tarief? Zij vraagt naar de voorstellen van de VVD. Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe dat haar fractie heel erg benieuwd is naar de visie op de publieksdienstverlening. Zij heeft vernomen dat de werkdruk vrij hoog is. Zij vindt dat het gemeentebestuur een discussie moet voeren over hoe de publieksdienstverlening te organiseren zo dat de publieksdienstverlening uitvoerbaar is. In breder verband is ook te kijken naar het financiële kader. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) is blij met het pleidooi van de VVD voor mensen die slecht ter been zijn. Zij vraagt of zij differentiatie aanbrengt voor mensen met andere belangen bij het thuisbezorgen van het paspoort. Zij hoort dat niet terug in het verhaal van de VVD.

Mevrouw Ramaker (VVD) brengt het onderscheid onder de aandacht dat zij heeft gemaakt. Zij beschouwt die die als goede redenen om het paspoort thuis te laten bezorgen. De discussie over doelgroepenbenadering is in de raad te voeren. In het interruptie debat met mevrouw Chirino zegt mevrouw Ramaker uiteindelijk geen uitspraak te willen doen over doelgroepenbeleid in dit verband en eerst de discussie te willen voeren over de publieksdienstverlening. De heer Dijkstra (CDA) was al in 2019 voorstander van het pilot thuisbezorgen waarvoor incidenteel budget was verkregen. Destijds is al gezegd dat kostendekkendheid het uitgangspunt is. Dat is voor zijn fractie een prima uitgangspunt. Zijn fractie is het eens met de door de coalitie gekozen lijn. Een paar punten vallen zijn fractie op. Er wordt gerefereerd aan onderzoek uit 2016; daaruit blijkt dat slechts 5% van de mensen het paspoort thuis wil laten bezorgen.

Pagina 7 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

350

360

Die indicatie lijkt hem laag. In de huidige situatie wil ongeveer de helft van de mensen met een aanvraag voor een paspoort het paspoort thuis laten bezorgen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het CDA zich realiseert dat vooral de mensen met een krappe beurs hierdoor worden getroffen. Hij dacht dat het CDA juist opkwam voor mensen met een kleine beurs. Hij vraagt of dat niet het geval is. De heer Dijkstra (CDA) komt zeker op voor mensen met een krappe beurs. Uit navraag is hem gebleken dat er altijd een uitzondering is te maken voor mensen die het gevraagde bedrag niet kunnen betalen. Daarvan is hij voorstander. Hij pleit voor kwijtschelding van het bedrag voor mensen die slecht ter been zijn. Hij vervolgt zijn inbreng met de vraag aan de wethouder hoe realistisch het percentage van 5% is. Dat percentage is zijns inziens momenteel een stuk hoger. Er zijn ook mensen voor wie het tientje extra veel is. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of het CDA van mening is dat met deze verhoging mensen nog steeds gebruik willen maken van deze service. De heer Dijkstra (CDA) denkt heel veel meer dan 5% van de aanvragers van een paspoort. Hij denkt dat drukke gezinnen graag een tientje bijleggen in plaats van naar het stadskantoor te fietsen. Zijn fractie is benieuwd te vernemen hoe het in andere gemeenten gaat. Hij vraagt of daar navraag naar gedaan is bij de andere grote steden.

Zo niet, waarom niet? Het lijkt hem handig te leren van andere ervaringen. De heer Maas (VOLT) is voorstander van een kostendekkende bijdrage, maar is ook op zoek naar de bijzondere doelgroepenbenadering. Hij is bereid naar de uitkomst van de enquête die gehouden is tijdens corona: hij wil weten hoe groot het probleem is en hoeveel mensen tot specifieke doelgroepen behoren. Op basis daarvan wil hij een besluit nemen. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of dit te combineren is met de visie op de publieksdienstverlening. De heer Maas (VOLT) vindt dat vanzelfsprekend.

370

380

Mevrouw Fattal (GroenLinks) is blij dat het college streeft naar kostendekkende leges voor zover dat mogelijk is. De verhoging gaat wel vrij snel. Zij vraagt waarom het college heeft gekozen voor zo'n snelle prijsverhoging. Zij vraagt of overwogen is om de verhoging in gradaties uit te voeren en waarom daarvoor niet gekozen is. Zij sluit zich graag aan bij de vragen van haar collega raadsleden over hoe doelgroepen die minder gemakkelijk ter been zijn, gecompenseerd kunnen worden. De heer Dijkstra (CDA) vraagt of mevrouw Fattal weet heeft van de afspraak de leges kostendekkend te maken. Mevrouw Fattal (GroenLinks) is zich daarvan bewust. Zij vraagt naar de argumenten van het college. GroenLinks vraagt zich af in hoeverre thuisbezorgen van reisdocumenten ook kosten kan besparen, omdat de bemensing bij de loketten dan te beperken is. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) ziet uit naar de evaluatie van de voortgangsbrief over de publieksdienstverlening. Zij begrijpt het besluit dit zoveel mogelijk kostendekkend te maken. In het geval van doelgroepen die het paspoort niet kunnen ophalen, sluit zij zich aan bij de opmerkingen die gemaakt zijn door het CDA. De ChristenUnie vindt een kostendekkende prijs terecht wanneer mensen het paspoort wel kunnen ophalen.

Pagina 8 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

390

400

410

420

430

Haar fractie is blij dat de service wordt geboden. Bezorging moet wat haar betreft een uitzondering blijven. De beantwoording Wethouder Voortman dankt de fracties voor hun opmerkingen, vragen en de complimenten van mevrouw Ramaker voor de medewerkers van de publieksbalie. Zij brengt die complimenten graag over. De vraag is of het bestuur wil dat dit een collectieve voorziening wordt of een voorziening voor de mensen die dit graag zouden willen. Het college ziet dit als iets voor een individuele keuze. Wat het college betreft hoeft het niet groot worden toegepast. Daarom kiest het college voor een kostendekkend tarief. De VVD wil de dienstverlening graag coronaproof maken. Bij de gratis aanbieding was sprake van een noodzakelijke afstand, bewegingen te beperen. Nu is sprake van een andere tijd. Bovendien krijgt de gemeente geen landelijke middelen meer. Mevrouw Ramaker (VVD) werpt tegen dat iets dat zich bewezen heeft in tarief drie keer verhoogd wordt in één keer. Zij begrijpt het college hier niet. Wethouder Voortman bevestigt dat de dienst zich bewezen heeft. Het gaat om een toevoeging van de service. De vraag is of dat groot gemaakt moet worden. De kosten zouden flink omhoog gaan; dan gaat het volgend jaar om meer dan 400.000 euro per jaar omdat het college verwacht dat 25.000 mensen hiervan gebruik maken. Het jaar daarna zal het gaan om 900.000 euro.

Wanneer gerekend blijft worden met € 4,95 is sprake van 288.000 euro of 693.000 euro per jaar het jaar daarna. Terwijl er sprake is van innovatie bij de publieksdienstverlening van een half miljoen euro. Daarnaast is het principiële argument dat de mensen die er geen gebruik van maken het bedrag gaan ophoesten wanneer het bedrag niet kostendekkend wordt. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat het haar ook gaat om ontlasting van de medewerkers aan de balie. De verkeersbewegingen worden ook verlaagd met thuisbezorgen. Wethouder Voortman antwoordt dat dat alleen zou gelden wanneer heel veel mensen hiervan gebruik maken. De verlichting van de druk aan de balie staat in geen verhouding tot de extra kosten voor externe partijen die ingeschakeld moeten worden, de ICT-kosten. Zij stelt voor dit een jaar zo te doen om het vervolgens te evalueren. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat ook een pand open gehouden wordt, bodes, receptie, schoonmaak. Het ontlast het stadskantoor. Zij begreep dat in 2024 heel veel aanvragen te verwachten zijn. Wethouder Voortman antwoordt bevestigend. Wanneer minder reisdocumenten worden uitgegeven aan de balie, betekent dat niet dat het stadskantoor dicht kan. Die kosten blijven. Uit de cijfers van Amsterdam zijn de ervaringen daar nog niet af te leiden; want daarin zitten het gratis thuisbezorgen. Het college zal de vinger aan de pols houden bij andere gemeenten.

De heer Dijkstra (CDA) merkt op dat de wethouder nu weer spreekt over een jaar proberen, terwijl het pilot nog niet is geëvalueerd. Hij vindt het vreemd dat er geen cijfers beschikbaar zijn. Wethouder Voortman antwoordt dat er wel cijfers beschikbaar zijn. Het pilot is in 2019/2020 gedaan. 10% van de reisdocumenten is thuisbezorgd. De veranderingen die zich sindsdien hebben voorgedaan, kan weer andere inzichten opleveren.

Pagina 9 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

440

De heer Dijkstra (CDA) ziet niet in de stukken terug dat volgend jaar een verdubbeling zal plaatsvinden van aanvragen zoals hij leerde uit navraag. Hij vraagt in het vervolg concrete informatie bij dit soort zaken. Wethouder Voortman zegt toe dit soort informatie over aantallen mee te nemen. Een eventuele extra investering in het kader van gelijke kansen wil zij niet hierop inzetten. Het bestuur komt te spreken over de Visie publieksdienstverlening. Ook dan is er de mogelijkheid om het beleid te veranderen. Zij onderscheidt dan de principiële van de financiële discussie. De fractie van GroenLinks bracht de mogelijkheid van gradaties in. Zij begrijpt dat op het eerste gezicht. Het gaat hier om uitgaven die één keer per 10 jaar gedaan worden. Zij onderscheidt dat van uitgaven die elk jaar gedaan worden. Om die reden heeft het college daarvoor niet gekozen. Hiermee rondt zij haar beantwoording af.

450

Gemiste vragen Geen.

460

De wethouder zet uiteen dat het besprokene voor een jaar gedaan gaat worden. Na een jaar komt het college met de raad terug met een terugkoppeling over de ervaringen. Daar zal het college de heer Dijkstra van het CDA tegemoet komen met nadere informatie over maatwerkmogelijkheden. De voorzitter concludeert dat de wethouder toezegt in Q3 2023 hierover terug te komen in de evaluatie. De wethouder licht toe dat de tariefsverhoging per 1 januari 2024 zal plaatsvinden, wanneer dit een jaar is gedaan. Tweede termijn Mevrouw Van der Wilt (D66) dankt de wethouder voor de beantwoording. Zij pleit er wel voor om te zoeken naar ruimte als het gaat om toegankelijkheid. Het stelt haar gerust dat daarvoor mogelijkheden zijn. Zij merkt op dat op de website die mogelijkheden niet benoemd worden. Ziet de wethouder wel mogelijkheden dit ergens naar voren te halen? Of ziet ze daarin een risico?

470

480

Mevrouw Ramaker (VVD) begrijpt en krijgt van de wethouder bevestigd dat dit voor een jaar wordt ingevoerd voor € 16,04 en daarna geëvalueerd en dan is er daarnaast nog een visie publieksdienstverlening. Richting D66 zet de wethouder uiteen dat aan de ene kant het college niet van zins is om de indruk te wekken als kunnen mensen hierover te gemakkelijk gaan denken. Aan de andere kant begrijpt zij dat mensen er niet over zullen beginnen wanneer zij het niet weten. Zij zal een stand van zakenbrief leveren over de publieksdienstverlening; zij wil daarin hierop terugkomen. De heer Dijkstra (CDA) sluit zich aan bij de inbreng van mevrouw Van der Wilt; hij vraagt de website zo te maken dat mensen die een paspoort aanvragen direct zien dat ze de mogelijkheid hebben om niet naar het stadskantoor te komen. Wethouder Voortman antwoordt dat mevrouw Van der Wilt het dilemma ook aangaf en dat er niet te lichtvaardig over gedacht wordt. Zij geeft de voorkeur aan informatie in een gesprek. De stand van zakenbrief zal spoedig naar de raad komen. De voorzitter concludeert dat hiermee deze behandeling is afgerond. Hij stelt voor dit voorstel met de A-status door te geleiden naar de raad. Pagina 10 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

Mevrouw Ramaker (VVD) neemt dit onderwerp terug naar haar fractieberaad. De heer Sungur (DENK) neemt dit onderwerp terug naar zijn fractieberaad. De voorzitter stelt voor hiervoor 15 minuten in de raad uit te trekken. 490

Toezegging Bij stand van zaken publieksdienstverlening zal de wethouder ingaan op vragen van het CDA en D66 na ongeveer 4 weken na deze vergadering. 7. Raadsbrief rapportage onderzoek institutioneel racisme

500

510

520

530

Wethouder: Voortman, Beleidsterrein: Personeel en Organisatie Geagendeerd door: M. Sungur, (DENK), Il. Raaijmakers, (PvdA), T. Sturkenboom, (Student en Starter), R. Wiegant, (SP), B. van Steeg, (CDA), M. Saiah, (D66), M. Deldjou Fard, (GroenLinks), B. Chirino (ChristenUnie), T. Meerding, (VVD), M. van Heuven, (PvdD) , de fracties van EenUtrecht en BIJ1 en de fractie van de PVV. Naar aanleiding van de raadsbrief Rapportage onderzoek institutioneel racisme gaan de fracties graag met elkaar en het college het debat aan inzake de resultaten van het onderzoek, de aanbevelingen die worden gedaan door onderzoekers en de beperkingen die ze tijdens het onderzoek hebben ervaren. Daarnaast willen de fracties voorstellen doen om de risico’s waar op gewezen wordt door de onderzoekers weg te nemen, zo niet te minimaliseren.

7.1 Beantwoording schriftelijke vragen 2022 nr. 124 over onderzoek bij gemeente Utrecht over institutioneel racisme 7.2 Raadsbrief Onderzoek institutioneel racisme geheime bijlage bij schriftelijke vragen 124 De voorzitter refereert in zijn inleiding aan de Raadsinformatiebijeenkomst op 31 mei 2022. Afgelopen vrijdag volgde een raadsbrief met een geheime bijlage. De geheime bijlage bevat de conceptrapportage van het onderzoek. Afgesproken is dat de conceptrapportage van het onderzoek in een andere commissievergadering aan de orde komt. Nu wordt gesproken over de openbare definitieve rapportage. Punt van orde De heer Dijkstra (EenUtrecht) ergert zich aan de gang van zaken. Een conceptrapportage wordt in zijn geheel geheim verklaard, terwijl daarin ook kleine onderdelen zijn weg te lakken en de politieke discussie over wat overblijft is te voeren. Hij verzoekt dringend de wethouder in de komende weken om na te gaan welke delen openbaar zijn te maken. De voorzitter brengt dit verzoek over aan de wethouder. Wethouder Streefland bevestigt dat het gaat om herleidbaarheid naar personen en over een foutief beschreven werkwijze en over procedures die niet vrij te geven zijn zoals de Bibop. Het gaat om precaire informatie, naast de bescherming van personen maar ook om bescherming van onderzoekers of de begeleidingscommissie. De wethouder wil de afweging goed kunnen maken.

Zij beschouwt het door haar nu ingebrachte als richtinggevend. Het college wil met het onderwerp verder. De vraag is dan hoe dat te doen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) begrijpt alle punten die de wethouder noemt. Er blijven dan nog een aantal interessante zaken staan die hij publiekelijk wil bespreken. Hij roept de wethouder op de selectie te maken; de verschillen tussen de rapportages hebben wat hem betreft ook een politieke boodschap. De heer Sungur (DENK) sluit zich aan bij de inbreng van de heer Dijkstra. Dit kan de raad volgende week een discussie besparen. Hij onderstreept de vraag van de heer Dijkstra aan de wethouder een selectie te maken op onderdeelniveau in wat openbaar en wat niet openbaar kan. Wethouder Streefland is het daarover helemaal eens. Zij zal dat doen. De gebruikte methodologie is een vernieuwing. Daaronder was het eerste rapport nog niet goed. Pagina 11 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

540

550

560

570

580

Het gaat om de vraag hoe herleidbaar het college weet wat met het beoogde te meten. De methodologische benadering is mogelijk meer de reden voor het verschil dan dat het een politieke lading heeft. Dit staat los van het gegeven dat de wethouder dit een politiek zeer belangrijk onderwerp vindt. De voorzitter stuurt de commissie met die boodschap naar de volgende commissiebehandeling op dit onderwerp. Hij deelt mee dat dit onderwerp in een termijn wordt besproken. Daarvoor is 150 minuten ingeruimd. De commissie De heer Sungur (DENK) is blij dat het onderzoek naar institutioneel racisme is afgerond. Hij dankt iedereen die daaraan heeft bijgedragen. Dit rapport is voor zijn fractie een beginpunt van wat naar hij hoopt een effectieve aanpak wordt van institutioneel racisme. Uit de raadsbrief die is ontvangen blijkt tot zijn spijt dat de aanpak van institutioneel racisme niet zomaar is toe te vertrouwen aan het college. Waar de onderzoekers in het rapport spreken over concrete aanwijzingen voor institutioneel racisme en risico's op meerdere beleidsterreinen, is zijns inziens in de raadsbrief te zien dat het college haar stinkende best doet om de bevindingen te ontkennen en af te zwakken. Het college spreekt immers over “geen institutioneel racisme”. Hij attendeert op de verkleinwoorden in het rapport.

Hij vraagt naar de herkomst van de drang om de conclusies rondom institutioneel racisme weg te cijferen. Heeft deze raad aan dit college een betrouwbare samenwerkingspartner om de gemeentelijke organisatie te ontdoen van institutioneel racisme? Of moet eerst de discussie gevoerd worden over de aanwezigheid daarvan? Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. De zogenaamd concrete acties in de brief vindt zijn fractie verre van concreet en helemaal niet vernieuwend. In het rapport wordt ook gesproken over risico's en aanbevelingen rondom bijvoorbeeld de discretionaire bevoegdheid, de gebiedsgerichte aanpak (die wordt ook wel postcode-discriminatie genoemd), en risicogestuurd werken. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de heer Sungur met hem deelt dat het om veel meer gaat dan afzwakken. Hij vindt dat er sprake is van bijna ontkennen. In het rapport staat zijns inziens dat er sprake is van institutioneel racisme bij een afdeling, terwijl in de raadsbrief staat dat er sprake is van ongelijke behandeling. Hij vraagt de aandacht van de heer Sungur daarvoor. De heer Sungur (DENK) sprak over ontkennen en afzwakken.

Het college trekt de een hele andere conclusie, namelijk dat op alle vier beleidsterreinen helemaal geen sprake is van institutioneel racisme, terwijl de onderzoekers nadrukkelijk aangeven dat vooral bij Toezicht en Handhaving in de openbare ruimte wel degelijk het een en ander is geconstateerd ten aanzien van institutioneel racisme. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de hoofdconclusie is dat er geen institutioneel racisme is bij de gemeente. Er zijn een aantal aanwijzingen en risico's. Hij vraagt of de heer Sungur dat met hem deelt. De heer Sungur (DENK) deelt die conclusie niet. Die conclusie is ook niet die van de onderzoekers. Ze geven nadrukkelijk aan dat op drie beleidsterreinen ze dat niet hebben kunnen vaststellen in de regels en de procedures, maar dat vooral in de praktijk bij de BOA’s zowel vanuit de sleutelfiguren vanuit de stad maar ook door de medewerkers vanuit de gemeente zelf er hele concrete aanwijzingen zijn dat er sprake is van institutioneel racisme. Dat is de conclusie van het rapport. Pagina 12 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

590

600

610

620

630

De heer Van Steeg (CDA) deelt dit en vindt dat ernstig. Daaraan moet iets gedaan worden. De hoofdconclusie is dat er geen institutioneel racisme is maar wel nadrukkelijk aanwijzingen bij een aantal afdelingen en dat daar eventueel verder naar gekeken moet worden. Dat is wat geschreven is. En niet zoals de heer Sungur zegt dat er sprake is van institutioneel racisme bij de hele gemeente. De heer Sungur (DENK) merkt op dat de conclusie van de onderzoekers niet in die zin is opgebouwd dat ze zeggen dat gekeken wordt naar de gemeente in zijn algemeenheid. Ze hebben vier beleidsterreinen onderzocht, waarvan ze zeggen dat bij een van de beleidsterreinen zowel vanuit de stad, sleutelfiguren, inwoners, ondernemers als de medewerkers van de gemeente zelf wordt geconstateerd dat er sprake is van institutioneel racisme (bladzijde 145). Op drie andere terreinen geven ze aan dat het onderzoek te beperkt was, bijvoorbeeld in aantallen respondenten, om te kunnen stellen dat er sprake is van institutioneel racisme. Ook daar hebben ze de signalen ontvangen. Maar het aantal respondenten was te beperkt zo dat het niet representatief is geweest waardoor niet te stellen was dat het gaat om institutioneel racisme. Hij benadrukt dat dat de conclusie is van de onderzoekers.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt wat de heer Sungur ervan vindt dat een college durft te zeggen op basis van een rapport waarin staat “eerste aanwijzingen voor institutioneel racisme” dat er geen sprake is van institutioneel racisme. Hij vraagt hoe dat uit te leggen. De heer Sungur (DENK) kan zich daarbij aansluiten in die zin dat hij de vraag stelde of de raad met dit college verder kan als het gaat om het aanpakken van institutioneel racisme. Hij herhaalt de vraag die hij stelde in dit verband. Hij vervolgt zijn inbreng met op te merken dat hij in de brief leest dat de gemeente aangeeft verder te zullen gaan met de discretionaire bevoegdheid, gebiedsgerichte aanpak en risicogestuurd werken. Het grondrecht op gelijke behandeling wordt daarmee als ondergeschikt gezien. Zijn fractie zal op deze onderwerpen op een ander moment terugkomen. Hij voelt zich voor nu genoodzaakt een aantal voorstellen in te dienen om echt werk te maken van de bestrijding van institutioneel racisme. Hij begint dan met het vervolgonderzoek. Het onderzoek dat heeft plaatsgevonden heeft zich voor een belangrijk deel gericht op de interne organisatie. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst gaven onderzoekers aan onder tijdsdruk te hebben moeten handelen, dat de scope te breed was en dat zij tegen praktische beperkingen aanliepen waardoor goed onderzoek soms niet mogelijk was.

Veel conclusies zijn alleen gebaseerd op uitspraken van de medewerkers. De onderzoekers hadden graag meer verdiepend willen onderzoeken, vaker mee willen lopen en goed willen kunnen observeren. Er zou meer gesproken moeten worden met burgers, ondernemers, mensen met ervaring in de stad. Dat kwam uit de Raadsinformatijbijeenkomst naar voren. Ook Artikel1 pleit hiervoor. Daarom stelt zijn fractie voor om onafhankelijk vervolgonderzoek te laten plaatsvinden, waarbij ook op casusniveau te kijken is naar praktijkervaringen van burgers. Hij krijgt graag een toezegging op dit verzoek. Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt de heer Sungur of hij nog meer kan uitweiden over de opzet van het vervolgonderzoek. Zij vraagt dat omdat hiertegen bezwaren waren in de eerste ronde. De heer Sungur (DENK) herhaalt zijn uitspraak over de vragen die gesteld zijn aan de medewerkers en dat de conclusies daarop gebaseerd zijn. Ook is gezegd dat de onderzoekers institutioneel racisme niet kunnen uitsluiten. Daarom denkt hij dat het

Pagina 13 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

640

650

660

670

680

belangrijk is de onduidelijkheid weg te nemen door goed te kijken waar zaken tekort gedaan zijn om op die manier ook een vervolgonderzoek in te richten. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met op te merken dat veel aanbevelingen voor het bestrijden van institutioneel racisme over het stellen en uitdragen van sociale normen. Bij de politie is momenteel het uitgangspunt dat agenten die zich schuldig maken aan racisme en discriminatie ontslagen worden. Om de normstelling bij de gemeentelijke organisatie kracht bij te zetten, pleit zijn fractie ervoor dat ook bij de gemeentelijke organisatie en in het bijzonder bij VTH ontslag het uitgangspunt wordt bij discriminatie. Hij hoort hierop graag de wethouder een toezegging doen. Mevrouw Van der Wilt (D66) is benieuwd hoe DENK dat voor zich ziet. Zij heeft niet de ervaring bij de politie met wat die organisatie exact doet. Het gaat haar om het proces om te kunnen beoordelen wat zij vindt van dit idee. De heer Sungur (DENK) begrijpt dat heel goed; dat was ook de vraag van zijn fractie. Hij vindt dat hiermee de norm gesteld moet worden zo dat iedereen beseft dat de organisatie ongewenst gedrag zo belangrijk vindt dat iedereen op zijn hoede is en moet redeneren vanuit een ander. Daarom vindt hij de norm belangrijk; die moet hoog in het vaandel. Dat betekent dat iemand die zich misdraagt kan worden ontslagen.

Vervolgens beseft hij dat iedere casus anders is en dat goed steeds de ernst van de situatie moet worden bezien om ook feitelijk over te gaan tot ontslag of wellicht tot een iets mildere maatregel. Mevrouw Van der Wilt (D66) pleit ook voor het nadrukkelijker kijken naar de norm. Zij vraagt zich wel af of DENK nog opties ziet in de stappen die daarvoor gezet worden. Zij vraagt of DENK daarbij gedachten heeft. De heer Sungur (DENK) zet uiteen niet een heel stappenplan te hebben uitgewerkt uitgaande van wat er allemaal zou kunnen gebeuren. Hij kan zich voorstellen dat er al heel veel maatregelen zijn ten aanzien van onbehoorlijk handelen. De vraag is wat als uitgangspunt te nemen. Eerst zou een mondelinge waarschuwing op zijn plaats zijn, vervolgens een schriftelijke berisping, daarna een schorsing, et cetera. Zijn fractie vindt het heel belangrijk dat de medewerkers het besef hebben van het belang van dit onderwerp. Per situatie is te kijken naar wat het meest passend is. De heer Van Steeg (CDA) volgt de heer Sungur goed. Hij gaat er vanuit dat racisme al een reden voor ontslag kan zijn. Hij vraagt wat nieuw is aan dit voorstel. De heer Sungur (DENK) merkt op dat racisme verboden is bij wet. De dader kan strafrechtelijk vervolgd worden. In de praktijk is te zien dat er weinig meldingen gedaan worden. Mensen hebben het vertrouwen niet dat daaraan opvolging wordt gegeven.

Dat betekent dat in het reflectieverslag van Artikel 1, maar ook in de verslagen van andere onderzoekers zoals KJNS, of Movisie ervoor gepleit wordt iets te doen aan normstelling. Daarom kiest hij voor dit uitgangspunt van ontslag. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) volgt de inbreng van de heer Sungur goed. Zij deelt zijn woorden. Zij vraagt of de heer Sungur van mening is dat in geen enkele situatie er kans op verbetering mogelijk is en dat mensen de mogelijkheid moeten krijgen om te laten zien dat ze ook níet kunnen discrimineren. De heer Sungur (DENK) antwoordt dat hij de mening is toegedaan dat mensen die kans moeten krijgen. Daarom differentieert hij de gradaties. Het is ook mogelijk in een bepaalde situatie iemand een waarschuwing te geven, al dan niet formeel. Hij kan zich ook situaties voorstellen waarin mogelijk ook collega's discriminerend behandeld worden. Dat verdient eerder een straf dan een leermoment dat is mee te nemen in het P-dossier. Dat hangt van de situatie af.

Pagina 14 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

690

700

710

720

730

Mevrouw Chirino (ChristenUnie) denkt dat dat een goed uitgangspunt is. Zij merkt op dat wanneer iemand ontslagen wordt, dat leermoment wordt ontnomen. Met ontslag wordt het probleem op straat gelegd. De heer Sungur (DENK) denkt dat niet. Het gaat om een strafmaatregel die er ook is bij de overheid. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vindt dat de vergelijking niet helemaal opgaat. Zij denkt dat ook andere sancties denkbaar zijn binnen de organisatie. De heer Sungur noemde al schorsing. Zij verneemt graag van hem dat binnen de organisatie eerst gekeken wordt naar een harde sanctie voordat betrokkene op straat wordt gezet. De heer Sungur (DENK) vindt dat afhankelijk van de ernst van de situatie en de sanctie. Hij herhaalt zijn stellingname over de normstelling. Hij herhaalt zijn informatie over de houding bij de politie. Mevrouw Nolten (Bij1) betuigt haar steun voor het betoog van de heer Sungur. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt DENK of de norm wellicht ook gaat over wat onder institutioneel racisme verstaan wordt. Wanneer duidelijk is dat dat niet de bedoeling is kunnen de medewerkers elkaar gemakkelijker aanspreken. Het begint ook daar wel bij het met elkaar in gesprek gaan. Zij vraagt of DENK het daarmee eens is.

De heer Sungur (DENK) denkt dat dat te kunnen combineren; duidelijk aangeven wat de verwachting is, en vervolgens gezamenlijk het gesprek voeren waarom het zo belangrijk is en wat racisme met mensen kan doen. Hij denkt dat dat laatste enorm wordt onderschat, ook als het gaat om het vertrouwen van de burger in de overheid. Hij vervolgt zijn betoog. Zijn fractie stelt voor non-discriminatie als apart onderdeel toe te voegen aan het Utrechtse ethiek-model (Uthiek) om de normen rond discriminatie beter te verankeren. Vervolgens vindt hij belangrijk dat bij inrichting van processen of inzet van handhavingsinstrumenten het Utrechtse ethiekmodel altijd gebruikt wordt als toets, zoals de privacy-impactanalyse. Het gaat daarbij niet om digitale vernieuwing, maar echt ook om handhavingsinstrumenten en inrichting van processen. Hij krijgt graag een toezegging van de wethouder daarop. Aangezien bij VTH de meest concrete aanwijzingen zijn van institutioneel racisme is dat ook het organisatieonderdeel waar het snelst concrete actie is vereist. Zijn fractie verzoekt de wethouder om op seniorbeleid en leidinggevende functies bij VTH in het bijzonder extra in te zetten op culturele diversiteit in personeel en de voortgang daarvan jaarlijks terug te koppelen naar de raad, ook in het bijzonder naar de afdeling. Hij krijgt hierop graag een toezegging van de wethouder.

Hiernaast presenteert het college in het najaar een plan van aanpak tegen etnisch profileren. Het lijkt hem goed wanneer VTH met concrete acties een prominent onderdeel wordt van het plan van aanpak tegen etnisch profileren. Ook in dat opzicht vraagt hij de toezegging van de wethouder. Uit onderzoek blijkt verder dat het niet altijd duidelijk is wat er met de melding of klachten gebeurt als het gaat om discriminerend handelen. Om de meldingsbereidheid bij slachtoffers te vergroten, is het belangrijk dat mensen het gevoel hebben dat de klachtenafhandeling onafhankelijk is en dat ook daadwerkelijk gevolg wordt gegeven aan de melding. Het lijkt zijn fractie daarom essentieel meldingen van discriminatie afzonderlijk te registreren en inzicht te krijgen in wat er met meldingen van discriminatie is gebeurd. Daarom het verzoek van zijn fractie aan de wethouder de raad jaarlijks te informeren over het aantal meldingen/klachten per onderwerp, dus ook over discriminatie. Daarnaast lijkt het zijn fractie een goed idee wanneer de wethouder in gesprek gaat met Artikel 1 om na te gaan of discriminatiemeldingen ook te registreren zijn naar Pagina 15 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

740

750

760

770

780

overheidsinstellingen, zodat per overheidsinstelling een beeld ontstaat in de stad. Hij krijgt graag op deze punten een toezegging van de wethouder. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vindt de genoemde maatregelen van de heer Sungur sympathiek. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder. Het college zegt ook een aantal maatregelen te nemen. Artikel 1 zegt dat het tijd is voor een meerjarig samenhangend plan van aanpak. De dingen die de heer Sungur noemt zouden daarvan onderdeel kunnen zijn. Hij vraagt wat de heer Sungur hiervan vindt. De heer Sungur (DENK) vindt dat een heel goed idee. Het lijkt hem verstandig na te gaan hoe dit in een meerjarig plan is te gieten waarbij ook tussentijds gekeken wordt hoe het zit met de voortgang, ook op onderdelen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zou daarvan ook een voorstander zijn zoals toegelicht door de heer Sungur. Hij is benieuwd wat de wethouder daarvan vindt. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) gaat terug naar de aanleiding van het onderzoek twee jaar geleden. Zij noemt de demonstratie van Black Lives Matter op het Jaarbeursplein in Utrecht en de gevolgen die dat had op het vlak van onder meer de bestuurlijke aandacht. Zij hoopt dat dit onderzoek een aansporing is voor andere organisaties in Nederland dit voorbeeld te volgen.

Er zijn eerste aanwijzingen van institutioneel racisme gevonden in een uitvoeringspraktijk van een groep BOA’s. Zij vindt dat ernstig en onacceptabel. Zij is benieuwd of de wethouder kan aangeven wat sinds het verschijnen van het rapport een half jaar geleden veranderd is en hoe het loopt bij deze afdeling. Zij vraagt de wethouder ook breder te reflecteren. Voordat dit onderzoek verscheen was er al een nieuwe Anti-Discriminatie-Agenda en ook al een gemeentelijk actieplan Diversiteit en Inclusie. Het lijkt alsof het onderzoek niet veel nieuwe zaken in gang heeft gezet. Zij vraagt de reflectie van de wethouder. Dit onderzoek was ervoor bedoeld lering uit te trekken en bruggen te slaan tussen beleid en praktijk. Wat heeft dit onderzoek nu wezenlijk opgeleverd voor de organisatie, en wat zij nog belangrijker vindt, voor de inwoners van Utrecht? Zij prijst zich gelukkig met de komst van een ombudsman. Ook de PvdA maakte zich daarvoor hard. Veilige klachtenprocedures zijn heel erg belangrijk. Zij hoopt dat de nieuw aan te stellen ombudsman daarin een rol kan vervullen en de aanbevelingen van dit onderzoek naar institutioneel racisme kan meenemen. Mevrouw Ramaker (VVD) verneemt desgevraagd van mevrouw Raaijmakers (PvdA) dat Utrecht een Nationale ombudsman had maar geen lokale. Zij vervolgt met de aanbevelingen van KIS en van Artikel 1 Midden Nederland in het rapport.

Vervolgens is verwezen naar een publicatie van KIS (Kenniscentrum voor Integratie en Samenleven) genaamd Wat Werkt en de Aanpak van Institutioneel racisme. Een van die aanbevelingen gaat over ontmoeting met groepen die zich ongelijk behandeld voelen. Zij vraagt of de gemeente daarop meer kan inzetten. Dat meer organiseren werd ook genoemd bij het indienen van de motie in de aanloop naar het onderzoek. Zij ziet dat niet terugkomen in de brief. Dit is ook geen groot onderdeel van de Anti DiscriminatieAgenda. Zij pleit ervoor de ontmoeting meer te stimuleren en het gesprek hierover aan te gaan. Artikel 1 Midden Nederland deed onder meer de aanbeveling om te focussen op een gemeenschappelijk gedragen

Pagina 16 van 53

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 8 september 2022

790

800

810

820

830

interne norm en dit naar buiten toe te communiceren. Zij vraagt of de wethouder op kan reageren met aan te geven hoe zij dat wil doen. In het verlengde daarvan geeft mevrouw Raaijmakers aan het jammer te vinden dat het Utrechtse inclusiebeleid zo intern is gericht. Er zijn meer overheden en meer organisaties in Utrecht die kunnen leren van dit onderzoek. Is de wethouder bereid de lessen van dit onderzoek te delen met andere partijen in de stad of daarover het gesprek aan te gaan?; hoe wil de wethouder dat doen. Eerder is gesproken over het belang van de diverse organisaties. Meerdere partijen namen daarover een motie aan. Zij vraagt hoe het met de uitvoering van die moties staat. Zij noemt in dit verband het begrip streefcijfers. Wanneer kan de raad daarover meer informatie verwachten?Hiermee rondt zij haar bijdrage af. De heer Sungur (DENK) vraagt mevrouw Raaijmakers naar haar reactie op de conclusie van het college op het voorliggende rapport. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt dat een duidelijk onderscheid gemaakt moet worden tussen dat er sprake is van institutioneel racisme en aanwijzingen daarvoor. Zij is er voorstander van om daarover secuur te spreken, juist vanwege dit gevoelige onderwerp. Zij onderschrijft de woorden van de onderzoekers hierover: dat er aanwijzingen zijn. Dat is iets anders dan dat er institutioneel racisme is.

De heer Sungur (DENK) vraagt wanneer volgens mevrouw Raaijmakers sprake is van institutioneel racisme, wanneer aanwijzingen niet voldoende zijn. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) volgt daarbij de onderzoekers. Dat is hun pionierswerk. De onderzoekers verwijzen ook naar publicaties van KIS over wat institutioneel racisme is. Dat wordt duidelijk uitgelegd in een tweeledige definitie: dat het direct aantoonbaar terug te vinden is, te herleiden van documenten, processen of dat het zo uitpakt in de praktijk. Dat er aanwijzingen zijn, zijn de woorden van de onderzoekers. Zij vindt dat de raadsleden dit secuur moeten overnemen. Mevrouw Raaijmakers gaat dat werk niet overdoen. Zij gebruikt de term die zij gebruiken. De heer Sungur (DENK) heeft ook de woorden van de onderzoekers gelezen. Tegelijkertijd zitten de raadsleden bijeen omdat ze een standpunt hierover hebben en daarover de discussie aangaan. De onderzoekers stellen ook vast dat de medewerkers de signalen ook hebben geconstateerd. De sleutelfiguren geven die signalen ook nadrukkelijk aan. Mensen in de stad geven ook aan dat er sprake is van ongelijke behandeling. Een deel van de medewerkers is van de afdeling VTH. Hij vraagt wat dan nog nodig is om te zeggen dat het voldoet aan de definitie. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) stelt voorop dat elke individuele ervaring met racisme verschrikkelijk is en onacceptabel.

Daar moet naar gehandeld worden. Zij vindt nog steeds dat er een verschil is tussen individuele ervaringen - dat beschrijven de onderzoekers ook - en het collectief. In het onderzoek worden een paar individuele ervaringen genoemd. Zij wil die niet afdoen als zijn die niet racistisch. Zij vindt het belangrijk te worden van de onderzoekers te volgen. Met de aanwijzingen is institutioneel racisme niet aangetoond. Mevrouw Nolten (Bij1) had hetzelfde punt als ingebracht door de heer Sungur. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vervolgt op de vragen van de heer Sungur met de PvdA te vragen wat mevrouw Raaijmakers ervan vindt dat het college zegt dat er geen sprake is van institutioneel racisme. Was het dan niet beter geweest ook volgens de PvdA dat het college daarop terugkomt en dat het mogelijk een te crue uitspraak is waarmee het college de klokkenluiders in hun hemd laat staan. Dat er geen sprake is van institutioneel racisme, is op zijn minst niet zeker. Hij vraagt of de PvdA dat met hem deelt. Pagina 17 van 53