Conceptverslag commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 30 mei 2024

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 30 MEI 2024 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

7 juni 2024 Stadhuis, raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) september 2024

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, mevrouw L. Bode, en van het college de wethouder mevrouw Streefland, en wethouder S. Schilderman, wethouder E. Oosters en voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer F. Claassen (GroenLinks) mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), de heer R. Peters (D66), de heer A. Daoua (D66), de heer T. Stam (PvdA), mevrouw R. Leever (PvdA), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw R. Leever (PvdA), mevrouw T. Westra van Til (ChristenUnie) de heer R. van der Graaf (ChristenUnie) de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), mevrouw M. Ramaker (VVD), mevrouw Y van Hessel (Utrecht Solidair), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), mevrouw S. Nolten (BIJ1), de heer B. van Steeg (CDA), de heer R. Maas (VOLT), de heer I. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok, L. Ulsamer, commissiesecretaris.

20

30

40

Middagvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de wethouder mevrouw E. Oosters, en voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer D.J. van Vliet (D66), de heer D. Van Bergen (ChristenUnie), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie) de heer B. van Steeg (CDA), de heer S. van Bemmel (Partij voor de Dieren), de heer R. Maas (VOLT), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer V. Paalman (Horizon), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), mevrouw K. Steinhart (Stadsbelang Utrecht), de heer R. Maas (VOLT), de heer I. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok. Avondvergadering De voorzitter, mevrouw L. Bode, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66) de heer D. Van Bergen (ChristenUnie), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer T. Stam (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), de heer H. Dijkstra (EenUtrecht), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer V. Paalman (Horzizon), de heer R. Maas (VOLT), mevrouw S. Nolten (BIJ1) de heer M. Sungur (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok, en de gemeentesecretaris de heer M. Ruis.

Pagina 1 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

Verslag openbare vergadering commissie VBF d.d. 30 mei 2024

50

60

Aanwezigen:.....................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ..................................................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda van 21 maart 2024 ..........................................................................................- 2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen .....................................................................................- 3 4. Verslagen .................................................................................................................................................- 4 5. Toezeggingen/moties ...........................................................................................................................- 4 6.

Ingekomen stukken ...............................................................................................................................- 5 7 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën .......................................................................- 5 8 Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2025-2028 Het Utrechts Archief (HUA) ..- 5 9 Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2025 BghU, inclusief meerjarenperspectief 2026-2028 .......................................................................................................................................................- 10 10 Raadsvoorstel Beleidsnota Samen stad maken ........................................................................- 17 11. Raadsvoorstel Zienswijze financiële stukken VRU ...................................................................- 45 12. Demonstraties en politie-inzet bij de Universiteit Utrecht .......................................................- 47 -

1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Bode, opent de vergadering om 11.00 uur en heet iedereen welkom. Mededelingen vanuit de commissie Geen Mededelingen van het college Geen

70

1a. Heropening in de middag De voorzitter, de heer Peters, heropent de vergadering om 14.00 uur en heet alle aanwezigen welkom. Hij stelt de voortgang aan de orde van de bespreking van deze agenda met de voortzetting van de bespreking van agendapunt 10. Mededelingen commissie Geen. Mededelingen vanuit het college Geen.

80

90

1a. Heropening in de avond De voorzitter, mevrouw Bode, heropent de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen welkom. De agendapunten 11 en 12 zullen vanavond aan de orde zijn. 2. Vaststellen agenda van 30 mei 2024 De voorzitter deelt mee dat de agenda is gewijzigd. Vanuit de commissie is de wens te kennen gegeven het debat te voeren over de demonstraties bij de universiteit Utrecht in de afgelopen weken. De inschatting is dat daarvoor 180 minuten gereserveerd moet worden. Een aantal agendapunten betreft raadsvoorstellen met een fatale termijn; daarom zal dit spoeddebat in de avond kunnen plaatsvinden. Dat betekent dat de laatste twee agendapunten moeten wijken naar een andere commissiedag: het initiatiefvoorstel Digitale Omgangsvormen, ingebracht door de heer Van Steeg van het CDA en de raadsbrief voortgang aanpak overlastgevende vreemdelingen. Zij stelt voor in agendapunt 3 op deze agenda deze agendapunten opnieuw Pagina 2 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

op te nemen in de planning. Het spoeddebat zal in ieder geval vanaf 20.00 uur plaatsvinden of later in het geval er uitloop is bij andere agendapunten. Zij verneemt dat de commissie hiermee kan instemmen.

100

110

120

130

140

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen 3.1 Initiatiefvoorstel Digitale omgangsvormen Enkele fracties willen hiervoor eerst de Raadsinformatiebijeenkomst organiseren. Het voorstel is om deze bijeenkomst te laten plaatsvinden op 18 juni van 20.00 – 21.00 uur. En de behandeling van het initiatiefvoorstel te laten plaatsvinden op de commissievergadering van 20 juni voor eveneens 60 minuten. De voorzitter verneemt dat de commissie daarmee kan instemmen. De heer Simşek (DENK) vraagt waarom gekozen is voor 20.00 uur – 21.00 uur. De heer Lok (commissiegriffier) licht toe dat dit de Raadsinformatiebijeenkomst is van VBF. Dit valt binnen de planning van 19.30 – 21.30 uur. Het is mogelijk dat de commissie besluit eerder of later te beginnen. Dat is aan de commissie. De heer Van Steeg (CDA) geeft de voorkeur aan 20.00 uur wanneer er één punt op de agenda staat. Als er twee in te plannen zijn, begrijpt hij dat de planning gewijzigd moet worden. De voorzitter constateert dat de commissie akkoord gaat met 20:00 uur en dat zij akkoord gaat met de commissievergadering zoals voorgesteld. 3.2 Raadsbrief voortgang aanpak overlastgevende vreemdelingen De inschatting is dat hiervoor 120 minuten gereserveerd moet worden. Het voorstel is deze brief te bespreken in de commissievergadering op 13 juni. De voorzitter constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat.

Wethouder Streefland merkt op dat zij op 13 juni ook aanwezig moet zijn bij andere commissies; zij vraagt daarmee de rekening te houden in de planning. De voorzitter neemt daarvan nota en zal dat meenemen. 3.3 Raadsvoorstel Herijking project Regeling risicovolle projecten Het voorstel is om dit raadsvoorstel met de A-status door te geleiden naar de raad. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat haar fractie dit wil doorgeleiden met de Bstatus. De voorzitter deelt mee dat de vergaderingen op 13 en 20 juni vol zitten; daar is alleen ruimte wanneer iets anders worden doorgeschoven. Het volgende moment van bespreking wordt dan september. Zij neemt ervan kennis dat de commissie akkoord gaat met de agendering voor september. Zij vraagt of er andere fracties zijn die dit onderwerp willen bespreken. De heer Van Steeg (CDA) verwacht hierop inbreng te zullen leveren. Mevrouw Van Hessel (Utrecht Solidair) wil dit ook bespreken. De voorzitter stelt voor 45 minuten te reserveren voor de bespreking. 3.2 Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Drempels om te Stemmen Het voorstel is dit voorstel te agenderen voor de commissievergadering op 19 september voor 60 minuten. De voorzitter constateert dat de commissie hiermee instemt. De heer Stam (PvdA) vraagt het college een brief mee te sturen met een update over hoe dit is meegenomen richting de Europese verkiezingen die dan geweest zijn.

De voorzitter geleidt dit verzoek door naar het college.

Pagina 3 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

3.3 Raadsvoorstel Rekenkamerrapport: Over lastig handhaven De voorzitter deelt mee dat de rekenkamer op 18 juni om 19.00 uur een technische bijeenkomst over dit onderzoek organiseert. Het voorstel is om dit voorstel te agenderen voor de commissie van 19 september voor 60 minuten. Zij constateert dat de commissie daarmee instemt. 150

3.4 Raadsvoorstel Van Ombudsloket naar Ombudsman De voorzitter deelt mee dat het voorstel is dit voorstel te agenderen voor de commissie van 13 juni en daarvoor 45 minuten te reserveren. Zij constateert dat commissie daarmee instemt. 3.5 Bespreking jaarverslag als onderdeel van de jaarstukken Het voorstel is het vergaderdeel dat gereserveerd is voor deze commissie op 20 juni en hiervoor 60 minuten te reserveren. De commissie gaat daarmee akkoord.

160

170

3.6 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Van Steeg (CDA) stelt voor een Raadsinformatiebijeenkomst na het zomerreces te houden over de brief van de burgemeester over de rellen bij FC Utrecht FC en alle betrokkenen daarover te horen om daarmee meer greep te krijgen op de stand van zaken in onder andere de digitale meldingsplicht. De voorzitter constateert dat VOLT, EenUtrecht, DENK, D66, PvdA, GroenLinks en de VVD de agendering steunen. Zij vraagt de heer Van Steeg een agenderingstekst aan te leveren voor een agendering na de zomer. Zij constateert dat er geen andere agenderingsvoorstellen zijn. Onlangs heeft de commissie aangegeven een technische bijeenkomst te willen organiseren over de eerste bestuursrapportage; er wordt een passend moment gezocht, mogelijk op de Raadsinformatiebijeenkomst op 18 juni of anders voorafgaand aan de veegcommissie op 13 juni in de ochtend. Daarover krijgt de commissie nog nader bericht. 4. Verslagen Ter vaststelling Conceptverslag commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 18 april 2024. De commissie stelt dit verslag conform vast.

180

5. Toezeggingen/aangenomen moties in de raad met daarbij de status d.d. 30 mei 2024 De voorzitter legt de vraag voor of over deze lijst vragen of opmerkingen zijn. De heer Stam (PvdA) heeft vragen over de status van de motie 582 over de verhoging van het minimumloon naar 14 euro per uur bij de aan de gemeente gelieerde organisaties. De voorzitter geleidt die vraag door naar het college. Mevrouw Nolten (BIJ1) heeft vragen over toezegging 588 over het vervolgonderzoek naar institutioneel racisme. Daaraan is nog geen opvolging gegeven. Zij vraagt wanneer de raad hiervan een update kan verwachten. De voorzitter geleidt deze vraag door naar het college.

190

De heer Dijkstra (EenUtrecht) heeft vragen over motie 423 Investeren in Gemeenschapskracht, Ontlast de Gemeente; volgens het college zou die zijn afgedaan. Zijn Pagina 4 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

fractie vindt dat die niet is afgedaan; hij verzoekt deze motie aan te houden en de motie alsnog af te doen. Hij had expliciet gevraagd om een lijst met specifieke taken. De heer Stam (PvdA) merkt op dat die brief is toegezegd in Q2. Momenteel is het bestuur aanbeland aan het einde van Q2. Hij wil dan graag een datum hebben en niet alleen een kwartaal. De voorzitter geleidt de vragen door naar het college. 200

6. Ingekomen stukken Geen. 7 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën Verslag Adviescommissie Controle en Financiën 21 maart 2024 Dit wordt ter kennisgeving aangenomen. De voorzitter schorst de vergadering voor 3 minuten en heropent die voor de inhoudelijke beraadslaging. 8

210

Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2025-2028 Het Utrechts Archief (HUA)

Wethouder: Streefland, Beleidsterrein: Personeel en Organisatie De gemeente Utrecht participeert in de gemeenschappelijke regeling Het Utrechts Archief (HUA). De gemeente Utrecht wordt in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen op de ontwerp programmabegroting 2025-2028 en op de kadernota 2024.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven) De gemeente Utrecht kan tot uiterlijk 7 juli 2024 een zienswijze indienen. De bespreking is in twee termijnen. 220

230

240

De commissie. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat het Utrechts Archief een belangrijke cultuurdrager is in de stad en een belangrijke rol speelt gezien de tentoonstellingen die daar plaatsvinden met onder andere tekeningen over de stad. Het Utrechts archief geeft de geschiedenis weer van de stad Utrecht. Het is belangrijk te beseffen dat de gemeente Utrecht voor 80% aandeelhouder wordt in de toekomst; dat brengt risico's met zich mee. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat het niet gaat om een aandeelhouder maar dat het gaat om een gemeenschappelijke regeling. Zij legt de vraag voor in hoeverre de gemeenschappelijke regeling houdbaar is gezien het aantal deelnemers. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat het een gemeenschappelijke regeling is. Hij legt de vraag voor aan het college hoe die regeling wordt geborgd in de afspraken met het Rijk. Op deze manier is het niet voor de lange termijn houdbaar, alleen wanneer het Rijk een commitment aangaat voor de lange termijn. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat het mogelijk is de gemeenschappelijke regeling op te heffen wanneer OC&W uit de gemeenschappelijke regeling stapt. De heer Van Steeg (CDA) legt de vraag voor aan het college hoe die constructie er uit moet zien. Het gegeven dat het Rijk uitstapt, heeft financiële consequenties. Hij legt de vraag voor hoe dat goed structureel te regelen.

Het is ook belangrijk te weten welke risico's de gemeente daarop loopt. Hij wil dat voor de lange termijn de afspraken met het Rijk goed geregeld zijn; hij krijgt daarop graag de reactie van het college. Pagina 5 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

250

260

270

280

290

In antwoord op de interruptie van mevrouw Ramaker merkt hij op dat nagedacht wordt over de constructie; hoe ziet het bestuurlijk in de komende jaren er uit. Hij vraagt hierop de reactie van de wethouder. De heer Van Steeg vindt de begroting complex; hij vindt het lastig te zien wat er te gebeuren staat. Hij heeft in ieder geval gezien dat de kosten zullen oplopen; het archief zou gedigitaliseerd worden. Hij vraagt hoe dat rijmt met de krapte in de Voorjaarsnota en dat in de komende Voorjaarsnota geen stappen worden gezet richting het Utrechts archief. Hoe ziet de financiering er uit vanuit de gemeente op de langere termijn. Als het gaat om een verminderd budget; wat betekent dat dan voor de taken die wel en niet plaatsvinden? Nu wordt nog iets betaald vanuit de reserve. Is het mogelijk de ambities waar te maken die dit archief zegt te hebben? Hij vraagt of de verminderde financiering klopt en wat dat betekent voor de toekomst? De heer Van Steeg vindt dat de raad hier nadrukkelijker bij betrokken moet zijn. Dit betreft ook de uitvoering van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen; die is nog niet uitgevoerd terwijl dat wettelijk wel moet. Hoe is de raad hierbij betrokken; hij vraagt de reactie van de wethouder. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt welke bezuinigingen het college zelf ziet bij het Utrechts archief; zij sluit zich in dat opzicht aan bij de inbreng van het CDA.

Zij vraagt welke besparingsmogelijkheden het college ziet voor de aansturing van het Utrechts Archief. In hoeverre zoekt het college naar intensievere samenwerkingsmogelijkheden voor het archiveren? Haar voorkeur gaat uit naar meer deelnemers. Zij denkt dan aan een omvang te vergelijken met de GGD Utrecht. Er zijn nog twee historische centra met een archieffunctie. Zij doet de suggestie in regionaal verband te zoeken naar overkoepelende mogelijkheden. Zij merkt op dat het ministerie van OC&W een heel belangrijke partner is voor de gemeente Utrecht, voor de financiering en voor de archiefstukken. Zij waakt voor te grote afhankelijkheid van OC&W ook als het gaat om de exploitatie. Zij vraagt wat het uittreden van OC&W concreet betekent. Is het mogelijk dan te bezuinigen? De organisatie heeft dan ook minder mensen nodig wanneer OC&W is uitgetreden. Hoeveel zekerheid kan het Utrechts Archief het personeel nog bieden? In hoeverre is de gemeente een back-up? Mevrouw Leever (PvdA) is ook kritisch over de uittreding van het Rijk. Zij refereert aan de inbreng van de heer Van Steeg over het Utrechts archief als belangrijke cultuurdrager. Zij sluit zich aan bij enkele vragen die de heer Van Steeg stelde. De specifieke uitkering waarmee het Rijk het HUA wil financieren is een tijdelijke. De beloftes die nu gemaakt worden met de SPUK kunnen over een aantal jaren anders zijn.

Daarover maakt zij zich zorgen. Het demissionaire kabinet deelt haar zorgen niet. Er zijn nu nieuwe politieke verhoudingen in Den Haag. Zij legt de vraag voor of daar nog kansen liggen. Zij vraagt of de lobby voortgezet wordt tegen de uittreding van het Rijk. De heer Claassen (GroenLinks) vindt het goed dat Utrecht dit archief heeft; Utrecht heeft een mooie historie om gearchiveerd te hebben. Welke taken zou het archief niet meer kunnen uitvoeren of welke taken komen in gevaar na de uittreding van het Rijk? Hij vraagt het college in gesprek te gaan met het Rijk met het oog op het Ravijnjaar. GroenLinks steunt een dergelijk gesprek en ziet graag de consequenties van die uittreding. Pagina 6 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

De heer Daoua (D66) noemt het Utrechts Archief de schatkamer van de Utrechtse geschiedenis. Hij betreurt het dat het Rijk uit de gemeenschappelijke regeling stapt. Hij kan zich vinden in de inbreng van de heer Van Steeg en in diens vragen. Aanvullend vraagt hij over welke termijn besparingsmogelijkheden in kaart gebracht zijn.

300

310

320

330

Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) deelt de zorgen over de juridische en bestuurlijke consequenties van de uittreding. Een bezoek aan het depot laat de waarde daarvan zien: zij complimenteert het archief met de meerwaarde die het heeft voor de stad Utrecht en met het terugzien daarvan in de programmering. Haar partij onderstreept de waarde van het erfgoed voor de stad, haar inwoners en de regio. Zij dankt het college voor de technische sessie. Enig licht is geschenen over de uitdagingen waarvoor het Utrechts Archief staat. Zij dankt het college voor het overzicht in de risicoanalyse. Zij zag twee zaken er uitspringen als het ging om het financiële effect: de kosten bij de uittreding van het Rijk. Zij vernam dat de SPUK zal slinken en eventueel overgeheveld naar het Gemeentefonds. Zij vraagt het college hoe het dat beziet, welke zijn verwachting daarin is en op welke wijze de bijdrage van het Rijk een vastere vorm kan krijgen, mogelijk in een bijdrage in de reservering? Het tweede effect gaat over de veranderingen in de samenwerking met de partners.

Zij vraagt op wie het college dan doelt; welke partners zijn er? Zij vraagt of het mogelijk is in de toekomst een spreiding van risico's door bijvoorbeeld verbindingen aan te gaan met private partijen of met andere partijen of particuliere fondsen; is dat een overweging? Is dat juridisch mogelijk? Zij vraagt naar de reflectie van de wethouder. Als het gaat om het bewaken van de belangen van de resterende partijen nadat het Rijk is vertrokken, dankt zij de fracties van het CDA en de VVD voor de gevraagde reflectie op de gemeentelijke regeling. Zij vindt het goed te zien dat er vooruitgelopen wordt op mogelijke scenario's en dat ook werkgroepen zijn ingesteld bij de uittreding van het Rijk in deze complexe setting, ook op de korte termijn, en daarnaast op het Gemeentefonds het fonds van de Provincie. Zij vraagt of het mogelijk is om een voorzichtige inschatting te maken van de effecten op de dienstverlening en de werkwijze van het archief als de gelden van het Rijk structureel achter zouden blijven. Zij gaat in op de effectindicatoren. In het nalopen van de speerpunten kwam zij tot aanvullende vragen/kanttekeningen. Speerpunt 1 Partner betrouwbare Overheid; als het gaat om de diverse documentatie vindt zij het goed te zien welke stappen in het verleden eerder zijn gezet op thema’s als kolonie en slavernij.

Zij vraagt of het college nog andere doelgroepen in het vizier heeft voor een bredere opbouw van de collectie. Is er ook contact met andere religieuze organisaties? Weten zij dit archief te vinden? Is daarvoor nog ruimte? De voorzitter merkt op dat mevrouw Westra-van Til veel technische informatie vraagt; die kan ze ook stellen buiten de vergadering. Zij benadrukt dat deze vergadering bedoeld is voor het politieke debat. Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) besluit haar vragen op een ander moment te stellen. Zij wenst het bestuur succes met de verdere voorbereiding in de werkgroep. De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent die voor de beantwoording. Pagina 7 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

340

350

360

370

380

De beantwoording Wethouder Streefland bevestigt en benadrukt het belang van het Utrechts Archief voor de stad. Zij refereert aan de inbreng in de commissie. Tegelijkertijd is er nog veel onduidelijk; het gaat om het moment waarop het Rijk gaat uittreden. Daarvoor is de Archiefwet nodig; de Archiefwet zou nu al lang in werking moeten zijn. Het college verwacht op zijn vroegst dat de wet op 1 januari 2026 door de Eerste en Tweede Kamer zal zijn behandeld. Daarna moet de lagere regelgeving nog vormgegeven worden. Dit betekent vooruitkijken zonder goed te weten hoe het er uit gaat zien. Zolang hierover geen duidelijkheid is, zit de gemeente met de Provincie, de gemeente en het Rijk in het HUA. Op dit moment is het college in gesprek met allerlei werkgroepen en ook met OC&W om goed beslagen ten ijs te komen zodra de verandering er aan gaat komen. Het college zal de raad hierover voortgaand blijven informeren. Voorbereidingen worden getroffen om in september naar de betrokken raden te gaan. Het college denkt in Q4 de raad te kunnen informeren over het toekomstperspectief zo dat wat zij heeft ingebracht daarin kan landen. Ze dankt het CDA voor de gestelde vragen over de telefoon; die vragen hebben haar geholpen scherpte aan te brengen. Het klopt dat het gaat om een Gemeenschappelijke Regeling.

Het bestuur van de HUA, het college, de provincie en de gemeente hebben gekozen voor het behoud van de meerwaarde van de samenwerking. Zij refereert aan het desbetreffende onderzoek van Berenschot. Het is mogelijk dit met twee partijen door te zetten. Tegelijkertijd zoekt het college door naar mogelijkheden voor versterking in de toekomst; zij refereert hierbij aan de inbreng van de ChristenUnie. Het Rijk wil het stelsel Regionaal Archief graag behouden; dus ook het Rijk is voorstander van de gekozen optie. Dit speelt ook in de andere provinciale hoofdsteden; de 11 andere RAC’s. Het Rijk heeft toegezegd in de komende jaren dezelfde financiële bijdrage te willen blijven geven om in ieder geval hun deel – het Rijksarchief op een goede manier te kunnen behouden en te kunnen ontsluiten. In de werkgroepen worden op dit moment de belangen van de gemeente en de provincie verder uitgewerkt, en daarmee ook die van de HUA. De borging daarvan staat voorop. Om die reden zijn er werkgroepen gevormd om dit op een goede manier voor te bereiden. De heer Van Steeg (CDA) gaat er vanuit dat wat dat betekent voor de financiering op de lange termijn daar ook wordt besproken ook als het gaat om de financiering door het Rijk. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Voor de langere termijn is dat ook kwetsbaar.

Zij noemt in dit verband de gesprekken met het Rijk samen met de burgemeester van Haarlem; de financiering via de SPUK is ook kwetsbaar voor de langere termijn. De betrokkenen willen goed gefinancierd blijven worden voor de taken die de RAC’s uitvoeren voor het Rijk. Dat staat voorop, naast wat de RAC’s afzonderlijk extra nodig hebben, zoals uitbreiding van het depot of andere zaken die gefinancierd moeten worden door het Rijk. Het Rijk wordt er aan gehouden dat diegene die vertrekt, betalen moet voor dat vertrek; dat staat ook wettelijk vast. Het gaat betrokkenen om duurzame financiering op de langere termijn. Waar het gaat om de bestuurlijke constructie zou Utrecht de grootste partner worden in de regeling. De Provincie is daarin een stukje kleiner. In goed overleg moet gekozen worden voor de juiste stemverhouding. De werkgroep voor de gemeenschappelijke regeling is bezig met deze Governance vraag.

Pagina 8 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

390

400

410

420

430

Als het gaat om de begroting, financiert de gemeente standaard bijdragen met indexatie per jaar. Nu is er geen aanleiding tot inbreng in de Voorjaarsnota; er zijn reserves die eerst aangesproken kunnen worden. De ambities in het meerjarenbeleidsplan zijn ambitieus. In het laatste algemeen bestuur is aangestuurd op prioritering, minimalisering en scenario's met het oog op besparingen. De wethouder schetst de vragen die daarbij spelen. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt of de reserves betrekking hebben op het Utrechts archief of op de reserves van de gemeente Utrecht. Wethouder Streefland antwoordt het Utrechts archief. De wettelijke taken van het archief zijn ontsluiten en beheren. De HUA zal zelf scenario's voorleggen ten behoeve van bezuinigingen: publiek bereiken beperken van de reserves. Ze noemt eventuele mogelijkheden voor bezuinigingen. Ook andere RAC’s kijken uit naar mogelijkheden om nieuwe partners te krijgen. Private partners kunnen een dienst afnemen; dat vindt al plaats. Private partners zullen nooit in een gemeenschappelijke regeling treden. De heer Van Steeg (CDA) zou het betreuren wanneer de bezuinigingen het publiek raken; hij pleit ervoor om de activiteiten van het Utrechts Archief zichtbaar te houden. Wethouder Streefland kent de HUA-directie als behoorlijk proactief en naar buiten gericht.

Zij denkt dat dit een goed onderwerp is om mee te nemen in de brief in het najaar. Zij noemt in dit verband mogelijke andere financiering. Ze kan zich voorstellen dat dit soort fondsen al in beeld zijn en dat daarvan gebruik gemaakt wordt. Als het gaat om de concrete betekenis van de uittreding wil OC&W de regionaal belegde rijksarchieven delegeren via een betaling via de SPUK. Hiermee blijft de personele inzet en de taakstelling gelijk. Dit is ook toegezegd in de bestuursconvenant dat getekend is met OC&W. Mevrouw Ramaker (VVD) hoorde de wethouder ook spreken over een soort van bruidsschat bij uittreding. Zij vraagt hoe de wethouder dat ziet. Wethouder Streefland antwoordt dat het college in gesprek is met OC&W over hoe dat model er in zijn algemeenheid uitziet en wat dat specifiek betekent per RAC. De voorbereiding van de onderhandelingen vinden plaats in de werkgroepen: wat is algemeen en wat specifiek? Zij hoopt op een langdurige bruidsschat. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt naar de voorkeur van de wethouder. Wethouder Streefland geeft de voorkeur aan een langdurige bruidsschat. Mogelijk is een duurzame financiering via het gemeentefonds mogelijk. Mevrouw Leever (PvdA) hoorde de wethouder een aantal keren zeggen “duurzame financiering op lange termijn”; zij vindt dat niet rijmen met de tijdelijke aard van de SPUK. Wethouder Streefland is het daarover eens.

Het college is daar stevig tegen ingegaan, zelfs al tegen het idee van uittreden. Die race is al veel eerder gelopen. Niet uittreden is een onmogelijke optie. Zij hoopt dat een andere manier van financieren gaat helpen. Zij vervolgt haar beantwoording. De heer Claassen (GroenLinks) vraagt of de wethouder in de onderhandeling met het Rijk kritisch zal blijven op de korting als het gaat om de nieuwe manier van financieren. Wethouder Streefland begrijpt dat heer Claassen doelt op 10%. De inzet van de gemeente was 5%. Zij neemt nota van de door GroenLinks gestelde vraag.

Pagina 9 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

440

450

Ingaand op de vraag van D66 over de besparingsmogelijkheden refereert zij aan haar al gegeven antwoord. Het HUA zoekt naar mogelijkheden om geholpen te worden door middel van toepassing van AI. Gesproken wordt over innovatie. Ze is het eens met de ChristenUnie over het uittreden. Zij bevestigt dat het een geweldige ervaring is om het depot te bezoeken. Het gaat daar om medewerkers die waanzinnig veel weten. Het eerlijke antwoord is dat er onzekerheid blijft. Via werkgroepen probeert het college zo transparant mogelijk zich voor te bereiden op de uittreding die gaat komen. Als het gaat om de partners die in beeld zijn, vooral om de provincie en de gemeente. Zij stelt dat de gemeente Utrecht in dat verband een stabiele constructie heeft. Het zou goed zijn wanneer andere gemeenten nog kunnen aansluiten. Het college verkent die optie. De effecten op de te voorziene vermindering op de dienstverlening worden in kaart gebracht. De wethouder voorziet dat het bestuur hiermee in een andere tijd terecht zal komen. Haar streven is het goede te behouden. Zodra hierover meer bekend is, zal het college de raad in Q4 informeren over hoe het proces er uit ziet en wat de rol is van de raad; zij zal dit expliciet meenemen in haar voorbereiding van de brief.

Als het gaat om de effectindicatoren focust het college zich op de wettelijke taak, kijkt het college naar mogelijkheden om te prioriteren en wil het college de innovatie niet plat slaan. Tweede termijn? Nee.

460

De voorzitter stelt voor in afstemming met de commissie dit punt door te geleiden met de A-status. De toezeggingen In Q4 volgt een update in een brief over de stand van zaken van de HUA specifiek met het oog op de voorziene uittreding van het Rijk en de rol van de raad en over de aanpassing van de gemeenschappelijke regeling aan de hand van de gewijzigde WGR. De voorzitter schorst de vergadering voor twee minuten en heropent die.

470

9

Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2025 BghU, inclusief meerjarenperspectief 2026-2028

Wethouder: Schilderman, Beleidsterrein: Financiën De BghU stuurt de ontwerpbegroting BghU 2025 waarop u een zienswijze kunt indienen. Tevens wordt het meerjarenperspectief 2025-2028 geboden waarin de ontwikkelingen zijn vertaald naar planvorming en financiële consequenties. Daarnaast treft u, ter informatie, de jaarstukken 2023 en de concept controleverklaring van de onafhankelijke accountant aan. De gemeente Utrecht kan tot eind juni een zienswijze indienen.

480

De voorzitter leidt de behandeling van dit agendapunt in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven). De bespreking is in twee termijnen. De commissie De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat het langzaamaan de goede kant opgaat bij de BghU. Hij vraagt het college de raad periodiek op de hoogte te houden over het geheel in de voortgang. Hij vraagt of het voorstel om geld te besparen binnenkort Pagina 10 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

490

500

510

520

530

komt, nog voor de raadsbehandeling. Misschien is dat dan ook het moment om de bredere informatie te geven waarom hij zojuist vroeg? Hij ziet niet duidelijk genoeg in de zienswijze of het goed komt met de BghU. Zit alles op de goede weg? Wanneer daar nog twijfels zitten, vraagt hij de zienswijze scherper te maken. De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen voor een ruimer kwijtscheldingsbeleid waarvan ook gemeenten gebruik kunnen maken met een hogere vermogens grens. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen dit in een gesprek met de BghU mee te nemen zodat zij zich hierop gaan voorbereiden. Hij heeft de stand van zaken huisbankier opgevraagd; hij leest dat het in lijn gebracht wordt met het inkoopbeleid van de deelnemende gemeenten. De gemeenteraad heeft het verzoek gedaan over te stappen naar een duurzame bank, een groene bank. Hij vraagt de wethouder dat in alle scherpte op te nemen in de zienswijze. Mevrouw Ramaker (VVD) heeft moeite met deze zienswijze; de druk op de uitvoering wordt nog groter wanneer ook aan de BghU gevraagd wordt besparingsmogelijkheden voor te stellen. Zij begrijpt dat het college één lijn trekt en dat het wil dat alle uitvoeringsorganisaties ook in hun portemonnee kijken.

Wanneer dit college bijvoorbeeld voorstelt in de Voorjaarsnota opnieuw de OZB te verhogen en eigenaren van woningen extra te laten opdraaien voor het tekort van 93 miljoen euro, is de kans zeer groot dat de BghU een stroom aan bezwaarschriften krijgt. Zij vraagt in hoeverre het college de BghU besparingen oplegt, zonder opnieuw een onvoldoende te krijgen van de Waarderingskamer. De heer Peters (D66) is benieuwd of de VVD kan uitleggen waarom 40 euro extra betalen per jaar tot een aanzienlijke stroom van meer bezwaarschriften gaat leiden. Welke aanleiding is daartoe voor de VVD om dat te veronderstellen? Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe dat wanneer niets gedaan wordt en dit jaar het weer gedaan wordt zoals vorig jaar, de kans op bezwaarschriften geringer is dan wanneer wel wijzigingen worden doorgevoerd. De heer Peters (D66) begrijpt dat dit een abstracte redenering is over de kans dat er meer bezwaarschriften komen. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat de BghU niet alleen staat voor de WOZ-aanslagen, maar ook de hondenbelasting en precario. Alle verhogingen leveren meer druk op; de organisatie moet daarvoor ingeregeld worden. De kans op bezwaren is ook groter. Daarmee wordt de druk verhoogd op de uitvoering. De heer Peters (D66) begrijpt dat de soep niet zo heet gegeten wordt als die werd opgediend door de VVD.

Hij gaat er vanuit dat de VVD ook voorstander is van de efficiënte overheid. Dan moet toch bij de uitvoerende organisaties gekeken worden naar hoe zo efficiënt mogelijk te werken. Hij vindt het dan niet vreemd te kijken naar het mogelijk in kaart brengen van bezuinigingsopties. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt dat ook en zij vindt het logisch consistent te zijn als college door dit aan alle uitvoeringsorganisaties te vragen. Het is alom bekend dat deze organisatie in het afgelopen jaar heel hard heeft moeten werken om de achterstanden in te halen. Duidelijk is dat ze daar nog niet zijn. Om die reden stelt zij de vraag wat het zou betekenen voor de BghU als de OZB-knop omhoog gedraaid wordt. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen zijn maatregelen de BghU te ontlasten aan de VVD toe te sturen.

Pagina 11 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

540

550

560

570

580

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA. Hij vindt het goed te lezen dat de organisatie zich aan het verbeteren is. Deze organisatie is een contactpunt van de overheid met inwoners en draagt bij aan het vertrouwen wanneer het goed functioneert. Hij gaat dieper in op het punt van de huisbankier. Hij vindt het goed dat het college dit blijft noemen, ook in deze zienswijze. Hij vindt de passage te vrij. Het huidige contract loopt tot 1 januari 2027 en de mogelijkheid van verlenging met nog eens vijf jaar; die tekst geeft wat hem betreft de mogelijkheid tot een escape naar de volgende contractperiode. Hij ziet graag dat in de strekt ter vervanging de afronding van de overgang naar een andere huisbankier komt te staan, zo dat verlenging niet nodig is. Hij krijgt hierop graag een toezegging. Hij kan zich voorstellen dat de vrijblijvendheid ook het nodige effect heeft op de BghU. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt in hoeverre de Partij voor de Dieren bereid is tegemoet te komen aan de extra kosten die gemoeid zijn met de overgang naar een andere huisbankier. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat dit in de aanbesteding moet gebeuren; dat gaat hoe dan ook geld kosten. Hij weet niet precies waar dit begroot is en wie dat gaat betalen.

Hij vindt het als inwoner van Utrecht niet vertrouwenwekkend geld over te moeten maken naar de ING; in dit geval de BghU. Hij wil dit graag snel geregeld hebben. Mevrouw Ramaker (VVD) benadrukt dat de wisseling van thuisbankier veel administratieve kosten met zich mee zal brengen en veel organisatie. In hoeverre is zijn partij bereid om de extra kosten door de gemeente Utrecht te laten betalen? De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat dit niet naar voren geschoven wordt maar dat de raad hier al een tijd om vraagt. Hij wil om die reden een strekt ter vervanging waarin staat dat het college dit met urgentie behandelt. Wanneer Utrecht daarin moet bijbetalen, vindt hij dat een goed idee. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat de kosten uiteindelijk uit de portemonnees van de inwoners komen. Zij begrijpt uit de inbreng van de heer Van Heuven dat diens partij dat prima vindt. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt zich af of dit tot kostenverhoging leidt. Hij herhaalt hierop een strekt ter vervanging te vragen. De heer Peters (D66) merkt op dat de deelnemersbijdrage hoger is in 2025 dan in 2024, vooral door stijgende personeel- en afschrijvingslasten. Hij vraagt zich af of er voldoende inspanningen zijn geleverd om de kosten te beperken.

Hij vraagt of de mogelijkheden onderzocht zijn om efficiënter te werken of om alternatieve financieringsbronnen te vinden om deze lastenstijging te dempen. Voor zijn partij is de significante toename zorgwekkend waar het gaat om de proceskostenvergoeding als gevolg van het stijgend aantal WOZ-bezwaren als gevolg van de activiteiten van de No Cure No Pay bureaus. De BghU heeft een voorziening opgenomen van 1 miljoen euro. Hij legt de vraag voor aan het college hoe effectief het nieuwe beleid is in het terugdringen van deze kosten dat sinds januari 2024 van kracht is. Zijn er al concrete resultaten zichtbaar? Welke verdere maatregelen worden ook overwogen om dit terug te brengen? De BghU heeft diverse Verbeterplannen geïnitieerd om achterstanden weg te werken en de dienstverlening te verbeteren. Hoewel voortgang is geboekt, zijn de zorgen over de uitvoering en de achterstanden nog niet helemaal verdwenen. Hij vraagt wat de concrete stappen zijn die de BghU in de komende maanden zal nemen om deze Pagina 12 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

590

problemen definitief aan te pakken. Welke rol zijn het college en de wethouder bereid te nemen en hoe wordt de raad hierover geïnformeerd? Waar het gaat om de bezuinigingen waarvoor de gemeente aan de lat staat en de verwachte bezuinigingen op het Gemeentefonds vanaf 2026 moet het gemeentebestuur anticiperen op mogelijke financiële tekorten. Hij vraagt of de BghU daarmee aan de slag kan; het bestuur van de BghU wordt gevraagd scenario’s uit te werken voor mogelijke besparingen. Zijn fractie vraagt naar de status van deze verkenningen en hoe de besparingen zonder significante daling van het niveau van dienstverlening zijn te realiseren. Wordt hierin samen opgetrokken met alle andere gemeenten die aangesloten zijn bij de BghU? Voor de gemeente geldt ook de datum 2026. Hij stelt deze vraag aan de wethouder. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt aandacht voor de duurzame huisbankier bij de BghU. Dat amendement is breed in de raad aangenomen; daarin staat zo snel mogelijk over te stappen. Hij vindt dit niet duidelijk terug in de zienswijze. Hij roept ertoe op dit zo snel mogelijk te regelen. Hij vraagt naar het waarom dit niet is opgenomen in de zienswijze en dit alsnog daarin op te nemen.

600

610

De heer Claassen (GroenLinks) is blij met de inbreng van de PvdA over de opgemerkte voortgang. Hij vraagt naar de betekenis van de zin over geïnformeerd worden. Hij sluit zich aan bij de inbreng over de huisbankier. Ook hij vindt dat het gewoon gebeuren moet. Hij krijgt graag inzicht in hoe de raad in beeld is als het gaat om besparingsmogelijkheden; hij vindt het onvoldoende als het uitsluitend zou gaan via een voorhangprocedure, een zienswijze procedure. De wethouder werkt er aan om de WOZ-waarde standaard vermeld te krijgen op de aanslagbiljetten zo dat huurders daarmee hun voordeel kunnen doen. Hij vraagt naar de stand van zaken daarin. De heer Van Steeg (CDA) sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA over vooral het Verbeterplan en hoe dat precies gaat. Daar wordt nogal wat geld gestort in de reserve. Hij vraagt het college de raad mee te nemen in de voortgang hierop. Hij vindt het goed dat dit de goede kant opgaat. Hij sluit zich ook aan bij de vraag van de VVD over de gevolgen van de stijging van de OZB in de stad Utrecht, over de uitvoering en over het personeel van de BghU.

620

De heer Maas (VOLT) sluit zich graag aan bij de vorige sprekers, de PvdA, de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie en bij de VVD als het gaat om de capaciteit. Hij vraagt de wethouder hoe het zit met de rente-meevaller van 600 K. Kan die mogelijk vrijvallen bij een positief resultaat? De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent die voor de beantwoording.

630

Wethouder Schilderman bevestigt de PvdA dat zij de raad op de hoogte zal houden van de stand van zaken. Richting GroenLinks licht de wethouder toe dat daarop de zin in de zienswijze betrekking heeft; het is een voorstel om de raad op de hoogte te houden. Zij refereert aan de brief van een maand geleden over de stand van zaken. Zij kan geen noemenswaardige veranderingen noemen sindsdien. Pagina 13 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

640

650

660

670

680

Zij bevestigt deel te nemen aan de stuurgroep. Zij refereert aan de vraag van onder andere de PvdA naar mogelijkheden om geld te besparen; het college heeft dit besproken met bijna alle wethouders Financiën in de provincie van betrokken gemeenten om bij alle Gemeenschappelijke Regelingen dezelfde soort vragen te stellen: welke mogelijkheden voor besparing zijn er vanaf 2026? Of dat een goed idee is, zal mogelijk verschillen per Gemeenschappelijke Regeling, als het gaat om zowel de potentie tot besparen als de wenselijkheid daartoe. Dit vraagt enige belasting van de BghU. Het college vindt het belangrijk. De vraag is gesteld of het college hierover iets kan toesturen voor de raadsbehandeling; de wethouder antwoordt ontkennend. Dit loopt mee binnen de gemeente in het traject rond de hervormingsopdracht. Het college heeft daartoe een suggestie gedaan in de Voorjaarsnota; als kader is meegegeven dat gezocht wordt bij het verbonden partijen. Het college zal daar uitgebreid op terugkomen bij de programmabegroting en daarna vervolgens weer bij de Voorjaarsnota. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of hij het als volgt goed samenvat: het procesontwerp zal op de helft van 2024 gereed zijn. Wanneer daaruit keuzes volgen en er wordt bezuinigd of er wordt minder geld uitgegeven binnen de BghU, leest de raad dat terug in de programmabegroting.

Wethouder Schilderman antwoordt bevestigend; wanneer het bij de programmabegroting dat niet concreet genoeg is, kan het terugkomen bij de Voorjaarsnota daarna. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt de wethouder het bij de programmabegroting concreet te maken; wanneer dat niet lukt vraagt hij een ander informatief moment voorafgaand aan de Voorjaarsnota. Hij voorziet dat anders een jaar zonder meer doorgaat terwijl het in de organisatie niet vanzelf gaat. Wethouder Schilderman licht toe dat er per definitie een update komt bij de programmabegroting. Het college zal de raad informeren over het niveau van uitwerking op het moment en over waar het college naar streeft. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of hierop geen planning zit: wanneer de wethouders wat willen weten? Wethouder Schilderman antwoordt dat het de wethouders gevraagd is om halverwege het jaar iets op te leveren zodat zij de raad bij de programmabegroting verder kunnen informeren en waar mogelijk specifieke keuzes kunnen maken. Wanneer het nog niet specifiek genoeg is, geven zij richting aan zo dat de informatie specifieker wordt bij de Voorjaarsnota; dat is de planning. Zij bevestigt dat het kwijtscheldingsbeleid bekend is, zeker ook in BghU verband. Het is een groot succes dat de motie is aangenomen, maar zij moet nog wel worden uitgevoerd. De wethouders zetten daar alle druk achter die daarbij kan helpen.

De PvdA en andere fracties vroegen naar de stand van zaken bij de huisbankier. De wethouder bevestigt dat het inderdaad de bedoeling is van de BghU om van huisbankier te veranderen. Misschien is dat te verdekt geformuleerd. Het is de bedoeling te veranderen op dat moment en geen gebruik te maken van de mogelijkheid tot verlenging. Zij legt de vraag voor aan de commissie of dat moet leiden tot wijziging in de zienswijze. De heer Van der Zweth (PvdA) wil dan in ieder geval een wijziging van de zienswijzen omdat er nu iets anders staat, maar dan ook in de scherpte van wat de gemeente daarvan vindt: dat het een genomen besluit is en dat het doel van de gemeente is van huisbankier te veranderen. Hij wil elke vorm van ruis voorkomen. Wethouder Schilderman zegt de raad een strekt ter vervanging toe om dit te verduidelijken. Mogelijk zijn de juiste woorden hiervoor niet gebruikt. Pagina 14 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

690

700

710

720

Zij gaat in op de inbreng van de VVD over de bezuiniging rondom de BghU; dat het nu uitgevraagd wordt, betekent niet dat het een goed idee is om dit daadwerkelijk te gaan doen; of het daadwerkelijk gedaan wordt, zal besloten worden wanneer de opties bekend zijn. De mogelijkheden tot besparing kunnen zeer uiteenlopend zijn. Zij heeft nog niet gezien wat de gesprekken daarover hebben opgeleverd. De VVD vroeg wat er kan gaan gebeuren om de werkdruk bij de BghU te verlagen; is het mogelijk om binnen de eigen organisatie iets te doen? De primaire verantwoordelijkheid voor het organiseren en de uitvoering ligt bij de BghU; daar ligt het zwaartepunt van alle activiteiten. Ook de parkeerhandhaving in een pluspakket wordt gedaan via de BghU; het zal werk schelen wanneer de BghU dat niet doet. Het nadeel daarvan is dan dat de gemeente het zelf moet doen; daarin zit haars inziens niet echt de besparing of de verandering. D66 ging in op de deelnemersbijdrage; in de zienswijze wordt de BghU opgeroepen de mogelijkheden na te gaan efficiënter te werken; dat is onderdeel van de hervormingen. D66 stelde vragen over de stand van zaken met betrekking tot de No Cure No Pay bureaus. Het lijkt wethouder Schilderman goed de raad mee te nemen bij een volgende update over de voortgang in het kader van de stand van zaken in de achterstanden. Het college zal de BghU daartoe verzoeken.

Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe te hebben gevraagd welke maatregelen het college zelf neemt om de werkdruk bij de BghU te verminderen. Zij vernam als antwoord iets over parkeerbelasting. Zij doet de suggestie die kwijtschelding van belastingen stop te zetten om de werkdruk te verminderen. Wethouder Schilderman antwoordt dat het de vraag is of dat de werkdruk daadwerkelijk zal verminderen; de kans is dat het aantal bezwaren zal toenemen wanneer afgezien wordt van kwijtschelding. Mevrouw Ramaker (VVD) doelt op het punt dat de PvdA zojuist inbracht. Dat wat extra gevraagd wordt, levert extra werkdruk op. Zij vraagt de bevestiging dat die redenering klopt. Wethouder Schilderman bevestigt dat dit werk kost. Zij ziet ook dat het een brede wens is die gedeeld wordt; zij heeft niet het plan om voor te stellen daarmee op te houden. Zij ziet ook in dit debat de wens om juist daaraan méér aandacht te besteden in plaats van minder. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt dat de gemeente de spiegel ook op zichzelf kan richten. Zij zou graag de bespreking willen of daadwerkelijk meer bezuinigd moet worden en het liefst bij de begroting. Zij hoopt dat de wethouder zich daarvoor gaat inzetten. Wethouder Schilderman zal zich daarvoor zeker inzetten. Er is alle vrijheid om vanuit de uitvoeringsorganisaties meerdere ideeën aan te leveren.

Zij kreeg die van de AVU al aangeleverd en zag nog geen suggesties van de BghU. Tot op heden heeft zij de indruk dat de uitvoeringsorganisaties gebruik maken van de vrijheid om de suggesties te doen. Zij zal daarop controleren en die delen met de raad. Zij vervolgt haar beantwoording. D66 ging in op de concrete stappen in de dienstverlening; zij zet uiteen dat daarvoor het plan van aanpak is gedeeld. En in de informatiememo van ongeveer een maand geleden deelde het college de voortgang hierop met de raad. D66 vroeg naar de aanpak van de financiële tekorten; zij heeft daarop al antwoord gegeven met het efficiënter werken.

Pagina 15 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

730

740

GroenLinks vroeg naar de aanslagbiljetten voor huurders; het college heeft de vragen beantwoord over de huidige status. Dit onderwerp zal opnieuw besproken worden met de BghU. De BghU verwacht dat er meer bezwaren zullen komen wanneer de informatie op de aanslagbiljetten gezet zal worden. Dat is een grond voor bezwaar. Dat maakte dat het college in een bestuursvergadering daarover niet een knoop kon doorhakken; daarom brengt het dit beter in kaart en zal dit geagendeerd worden voor de volgende bestuursvergadering zodat alle gemeenten zich kunnen uitspreken over of ze dat wenselijk vinden of niet. Het college zal de raad hierover blijven informeren. Richting het CDA zet de wethouder uiteen dat het niet duidelijk is waardoor de toename van bezwaren is veroorzaakt: de stijging van de OZB, de tariefstijging, de woningwaardestijging? VOLT vroeg naar de rentemeevallers; of ze op den duur kunnen vrijvallen? De wethouder zet uiteen dat de rente meevalt op de jaarrekening 2023; die wordt op dit moment ingezet voor het verbetertraject binnen de BghU. Dat is ook genoemd in de zienswijze. Op dit moment ziet zij nog niet voldoende financiële ruimte om de deelnemersbijdrage te verminderen. Onbeantwoorde vragen? Nee.

750

760

Tweede termijn De heer Van der Zweth (PvdA) attendeert op de aangenomen motie voor een breed kwijtscheldingsbeleid en dat gekeken gaat worden naar bezuinigingen en dat de raad daarover geïnformeerd gaat worden; hij wil voorkomen dat later de raad gaat merken dat kwijtschelden eindelijk wettelijk kan, maar dat de BghU daarvoor dan geen ruimte meer heeft omdat zij moet besparen. Hij vraagt of de wethouder in die context iets kan zeggen over hoe de raad wordt meegenomen en welke keuzes daar gemaakt zullen worden. Hij vraagt ervoor te zorgen dat niets gedaan gaat worden dat kwijtschelding in de weg zit. Wethouder Schilderman zal het bij de volgende vergadering weer op de agenda zetten bij de BghU. Zij beseft dat de BghU goed doordrongen is van de wens van het Utrechtse bestuur. Tot op heden staat de regelgeving de uitvoering in de weg. Zij zal nagaan of er niets in de organisatie in de weg gaat zitten. Zij deelt de bedoeling van de PvdA. De wethouder zal hierover terugkomen bij de commissie bij het volgend informatiemoment zo dat de PvdA dit kan volgen. De voorzitter verneemt dat er geen andere partijen zijn die gebruik willen maken van de tweede termijn. Zij legt de vraag voor hoe dit onderwerp door te geleiden naar de raad.

770

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) is blij dat er een strekt ter vervanging is toegezegd. De afspraak is dan dit nog even aan te houden als een punt met de Bstatus zo dat de raad zich de woorden in de strekt ter vervanging tot zich kan nemen. Wanneer het goed is kan dit agendapunt door naar de raad met de A-status. Hij stelt voor dit op de agenda te zetten voor 5 a 10 minuten. De voorzitter vraagt wanneer zij de strekt ter vervanging kan verwachten. De reactie moet uiterlijk 28 juni bij de BghU binnen zijn. Pagina 16 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

780

790

Wethouder Schilderman antwoordt dat de strekt ter vervanging aanstaande dinsdag aan de raad zal worden toegezonden. De voorzitter concludeert dat dit agendapunt voor de zekerheid met de B-status op de agenda van de raad gezet wordt voor 5 minuten. Toezeggingen De toezegging betreft de strekt ter vervanging en bij de programmabegroting komt er een update over onder andere de besparingsvoorstellen bij de BghU. Deze laatst genoemde toezegging was al een bestaande. Zij schorst de vergadering tot 14.00 uur. Heropening van de vergadering in de middag De voorzitter, de heer Peters, heropent de vergadering om 14:00 en heet alle aanwezigen welkom. 10

Raadsvoorstel Beleidsnota Samen stad maken

Wethouder: Oosters, Beleidsterrein: Participatie De voorgestelde Beleidsnota Samen stad maken ‘Geen Utrecht zonder U’ bevat de uitgangspunten bij de samenwerking tussen Utrechters en gemeente. Er wordt richting gegeven aan participatieprocessen, met leidende principes voor houding en gedrag voor ambtenaren, college en raadsleden. Daarnaast wordt het Kompas voor zeggenschap’ geïntroduceerd, een handvat voor een gesprek met Utrechters om te komen tot de best passende samenwerkingsvorm voor dat moment. Het Kompas is bedoeld om verwachtingen over en weer helder te maken en stimuleert dat de principes voor houding en gedrag worden toegepast.

800

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven). De bespreking is in twee termijnen.

810

820

De commissie De heer Dijkstra (EenUtrecht), vindt dat de nieuwe poging een leidraad te geven voor vooral ambtenaren bij veel mooie woorden blijft. Hij stelt dat het uithollen van participatie kan doorgaan met deze nota. In deze nota staan geen zekerheden voor de Utrechters. Daar zit zijn grootste punt van kritiek. Zijn verkiezingsleus in Utrecht was Is ook van Jou met als inzet de positie van Utrechters te versterken in de burgerparticipatie en om ruimte te maken voor Utrechters zelf eigenaar te zijn van een belangrijk deel van de publieke taken waarin de overheid participeert. Dat vraagt harde zekerheden. Tot zijn spijt komen die harde zekerheden niet terug in deze nota. Het college is opgedragen een lijst te maken van alle gemeentelijke taken waarvan de uitvoering kan worden overgelaten aan de gemeenschap omdat hij daarvan primair eigenaar is en als eerste aan zet is. Hij krijgt graag de bevestiging van de wethouder dat de motie nog moet worden uitgevoerd en de bevestiging dat de raad nog een lijst gaat krijgen van dit soort taken, uiterlijk 30 juni van dit jaar. In plaats van de lijst komt dit college met een ingewikkeld schema op pagina 22. Dat schema moet worden doorlopen om te zien waar op uit te komen met zeven opties; de eerste vraag die dan gesteld is of er een besluit van de gemeente nodig is.

Wanneer het antwoord daarop ja is, is het eigendom van de gemeente mag de burger participeren en als het antwoord nee is, is het klaarblijkelijk eigendom van de gemeenschap. Wanneer dit gevolgd wordt, is alles eigendom van de gemeente; overal is wel een besluit voor nodig. Degene die iets betaalt, is niet per se eigenaar; daar gaat zijns inziens het hele schema fout. Wat hem betreft moet de eerste vraag zijn wie de eigenaar is; is dat vooral de gemeente of vooral de gemeenschap? Hij pleit ervoor om bij elk project die keuze vooraf te maken. Daarmee ontstaat meer Pagina 17 van 99

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 30 mei 2024

830

840

850

860

870

duidelijkheid. Dan is het niet nodig om op de zeven opties uit te komen. Wat hem betreft blijft Utrecht bij de vier opties zoals Peel en Maas die gebruikt. Punt van orde De voorzitter schorst de vergadering voor technische storing met geluidsoverlast en heropent die nadat de overlast is verholpen. Hervatting van het debat De heer Dijkstra (EenUtrecht) zet zijn inbreng voort. In het overzicht wordt onderscheid gemaakt tussen burgerparticipatie en peilen. Dat kan ertoe leiden dat bewoners alleen een enquête hoeven in te vullen omdat ze alleen gepeild worden. Aan de voorkant is niet te voorzien of de bewoners nog goede ideeën hebben en dat zij de ideeën ook willen inbrengen. Daarmee doet zijns inziens de gemeente zichzelf tekort. Hij roept het college ertoe op dit dan aan de voorkant niet overdreven te organiseren. Het belangrijkst is duidelijk te maken aan het publiek dat het er niet over beslist, maar dat ze mogen meedenken. Hij pleit ervoor aan mensen zelf over te laten hoe zij willen meedenken. Hij vindt het gemaakte onderscheid misleidend. De heer Van Vliet (D66) merkt op dat de twee geluiden in het verhaal van de heer Dijkstra op hem overkomen als tegenstrijdig: zekerheden inbouwen en dingen niet van tevoren te veel dichttikken. Hij vraagt hierop uitleg.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) zet uiteen dat de zekerheid aan de voorkant inbouwen betekent duidelijk maken waarover het publiek wel mag beslissen en waar het wel primair eigenaarschap is van het publiek en waar niet. Waarover gaat de gemeenschap waarover gaat de gemeente? Die zekerheid wil hij. Hij wil ook dat wanneer mensen participeren zij hun rechten kennen. Dat moet wat hem betreft goed vastgelegd worden in een verordening en het liefst ook in deze nota. Hij wil niet dat er technocratisch allerlei modellen worden gemaakt met burgerparticipatie en burgerpeilen waardoor een deel van de participatie wordt beknot; daardoor loopt de gemeente informatie mis. Het belangrijkste is dat mensen weten wanneer ze iets kunnen beslissen. De heer Van Vliet (D66) begrijpt dat het niet gaat om zekerheden van uitkomsten, maar hoe het proces wordt ingericht en wie eigenaarschap heeft; daarover gaat de duidelijkheid. Hij vraagt of dat juist is. De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt bevestigend. Aan de voorkant de rechten goed vastleggen. De heer Dekkers (GroenLinks) vraagt of dan ook de belangrijk is aan de voorkant van het proces duidelijk te maken om welke soort inbreng het gaat; gaat het om alleen een mening, kunnen mensen ergens over meepraten? Gaat het misschien ook over de beperking die gelegd wordt in wat peilen is? De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt dat het om beide gaat.

Nu wordt in heel veel gevallen gezegd dat het alleen gaat om peilen. Dat beperkt enorm de participatie die burgers op dat traject dan hebben. Hij krijgt graag de reflectie van de wethouder op de door hem gevraagde duidelijkheid en de door hem gevraagde ruimte voor participatie. Hij vraagt de toezegging van de wethouder het goed functionerende model van Peel en Maas toe te gaan passen, wat hem betreft niet misleidend en niet nodeloos ingewikkeld. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Hij vervolgt met op te merken dat wanneer de Gemeenschap eigenaar is, de Gemeenschap daarvan gebruik wil maken. In één van de dorpen rond Peel en Maas