Conceptverslag Commissie Veiligheid Bestuur en Financiën 13 februari 2025

Wat hebben de gemeente en de politie geleerd van deze situatie? Welke acties zijn er nodig en wat is er nodig om het recht van de demonstranten in de toekomst te kunnen garanderen? Hoe kunnen grootschalige demonstraties in de toekomst doorgang vinden? GroenLinks wil voorkomen dat demonstraties, een groot goed in de democratie, vaker worden afgelast.

49

5

10

Mevrouw Nolten (BIJ1) had het debat graag eerder gevoerd, want het demonstratierecht is een groot goed. De stad heeft Utrecht uitgeroepen tot demonstratiestad. De stad verdient die titel niet na de afgelasting van de demonstratie op 14 november 2024. Het had anders gekund en gemoeten. Er wordt nu geheimzinnig geschermd met een gewelddadige dreiging vanuit de proPalestijnse activistenhoek. Er was geen sprake van hoor en wederhoor bij de lokale demonstranten uit deze beweging. Op sociale media en in de Tweede Kamer ging een Israëlische propagandarapport rond die deze Utrechters onterecht verdacht maakten. De vreedzame beweging tegen genocide werd over één kam geschoren met alle gevolgen van dien. De organiserende partijen FNV en AOB zouden zelf hebben besloten om de demonstratie af te gelasten. Later bleek dat dit gebeurde onder druk van de politie. De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat een smaldeel van de groep betrokken was bij het geweld. Moet dan het principe van hoor en wederhoor worden toegepast?

15

Mevrouw Nolten (BIJ1) merkt op dat er een vermoeden was dat de dreiging uit die hoek kwam. Dat zou je direct moeten controleren door contact te leggen met de groep. Dat is ook de werkwijze van de verbindingspolitie. Dat is echter niet gebeurd. De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) gelooft niet dat een groep daarna iets zal toegeven.

20

Mevrouw Nolten (BIJ1) benadrukt dat in het geheel niet duidelijk is dat deze mensen wat van plan waren. Zij verwerpt deze versimpeling van de gang van zaken en heeft geen zin een wellesnietesdiscussie. Als een nieuwe groep een demonstratie aanvraagt, wordt vaak contact met de groep opgenomen. Dat is in dit geval niet gebeurd. De heer Peters (D66) merkt op dat er sprake was van een dreiging. Er was daarmee sprake van een fundamenteel wantrouwen jegens de politie. Wat heeft het dan nog voor zin om contact op te nemen? Mevrouw Nolten (BIJ1) blijft het belangrijk vinden om contact te leggen. Dat is niet gebeurd.

25

30

De heer Peters (D66) wil weten of er daadwerkelijk sprake is van een fundamenteel wantrouwen jegens de politie. Mevrouw Nolten (BIJ1) benadrukt dat haar partij altijd aandacht wil voor zaken die systemisch in de maatschappij zijn geslopen, zoals discriminatie. Zij is van mening dat de politie daar niet boven staat, maar er ook aan onderhevig is. Zij geeft aan een kritische volksvertegenwoordiger te zijn richting instanties die een geweldsmonopolie te hebben en zich structureel schuldig hebben gemaakt aan etnisch profileren. De voorzitter snapt dat hier emoties bij betrokken zijn. Zij vraagt om gerichte antwoorden op vragen.

35

De heer Van Bergen (ChristenUnie) wil weten bij wie hoor en wederhoor had moeten plaatsvinden. Mevrouw Nolten (BIJ1) deelt mee dat er een WOO-verzoek is gedaan om inzicht te krijgen in de communicatie binnen de driehoek. In de reactie is een aantal organisaties genoemd, zoals een aantal Utrechtse pro-Palestina organisaties. Die organisaties zijn echter niet direct bevraagd. Dat is bijzonder.

40

45

De heer Van Bergen (ChristenUnie) kan zich voorstellen dat in de destijds aanwezige context, na de rellen in Amsterdam, er een reden was om kritischer te kijken naar pro-Palestina bewegingen. Is de beweging die dreigde met geweld bekend bij mevrouw Nolten? Mevrouw Nolten (BIJ1) is daar niet van op de hoogte. Daarom heeft zij de vraag gesteld waar dit vandaan komt. Zij heeft met enkele organisaties gesproken. Zij gaven aan dat zij dit niet van plan waren. Het rapport dat in de Tweede Kamer circuleerde maakte de Utrechtse organisaties echter verdacht. 50

5

De heer Van Bergen (ChristenUnie) kan zich voorstellen dat kritisch naar de organisaties wordt gekeken, maar ook dat geconcludeerd kan worden dat deze organisaties vreedzaam gaan demonstreren. Maar als er sprake is van een organisatie waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij geweld gebruiken, is dat voldoende reden om de demonstratie af te gelasten, zonder wederhoor. Mevrouw Nolten (BIJ1) bestrijdt dat dat de werkwijze in Utrecht is bij het wel of niet toestaan van demonstraties in Utrecht is. Bovendien werd er gesproken over lokale Utrechtse bewegingen. Het is dan bijzonder dat later werd gezegd dat het om bewegingen van buiten de stad ging. Daar heeft BIJ1 vragen over.

10

15

20

25

Toen Rood en de studentenvakbonden een alternatieve demonstratie organiseerden met een aangepast programma, kwamen daar alsnog duizenden mensen op af. De demonstratie verliep gemoedelijk. De gemeente riep alsnog op om niet te komen, maar zei ook dat er geen dreiging meer was van een kaping van de demonstratie toen het sprekersprogramma was geschrapt, terwijl dat eerder geen probleem was. Pro-Palestina organisaties waren eerder expliciet uitgenodigd door de organisatoren. Het aanmerken van deze organisaties als risico is framing en een poging om de studentenbeweging en de Palestinabewegingen van elkaar te scheiden. Maar in de werkelijkheid is er veel overlap. De pro-Palestina bewegingen wordt door de driehoek als zondebok gebruikt voor het ondermijnen van het demonstratierecht. Daar zijn zij nu de dupe van. De beantwoording van de eerder gestelde vragen roept nieuwe vragen op. Waarom heeft de burgemeester de demonstratie niet zelf afgelast. Zij wist dat er sprake was van een grote dreiging. Waarom is de organisatie onder druk gezet om zelf te demonstratie af te gelasten? Waarom is er niet gekeken op welke manier de democratie wel gefaciliteerd had kunnen worden? De vage manier van communiceren zorgt voor onduidelijkheid en een gevoel van onveiligheid. Is er al contact op genomen met de Palestinabeweging in Utrecht? De beweging is ten onrechte geassocieerd met gewelddadigheid.

Is de communicatie daarover geëvalueerd? Andere demonstraties op dit gebied zijn, zowel in Utrecht als in Den Haag, probleemloos verlopen. Hoe reflecteert de burgemeester op haar handelen? De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) vindt dat het probleemloos verlopen van die andere demonstraties niets zegt over de dreiging bij dit evenement.

30

35

Mevrouw Nolten (BIJ1) is het daar niet mee eens. Een partij die de demonstratie had willen verstoren, had ook die andere demonstraties kunnen verstoren. Zij vraagt zich dan ook af of die dreiging wel zo groot was. De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) geeft een voorbeeld. Als een rivier dreigt te overstromen en je maatregelen neemt en de rivier overstroomt niet, zeg je ook niet dat die maatregelen overbodig waren. Mevrouw Nolten (BIJ1) deelt mee dat dat nu juist het onderwerp is van dit debat; is er wel een dreiging dat de rivier overstroomt? De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) vindt dat het vreedzaam verlopen van de andere demonstraties niet relevant is.

40

Mevrouw Nolten (BIJ1) vindt dat wel relevant, want de redenering van de driehoek rammelt. De heer Van Steeg (CDA) stelt vast dat BIJ1 al haar conclusie getrokken. Mevrouw Nolten (BIJ1) wil slechts weten in hoeverre er sprake was van een dreiging, waardoor de demonstratie geen doorgang kon vinden. Ook wil zij weten waarom er niet voldoende is gecommuniceerd. Waarom kon de demonstratie geen doorgang vinden?

45

De heer Van Steeg (CDA) stelt vast dat BIJ1 vindt dat de politie niet te vertrouwen is en dat de demonstratie gewoon door had kunnen gaan. 51

Mevrouw Nolten (BIJ1) heeft daar geen zicht op, maar stelt wel vast dat een alternatieve demonstratie in Utrecht en een demonstratie op 20 november 2024 op het Malieveld in Den Haag (met een vaste sprekersprogramma) wel doorgang konden vinden. Waren bij die demonstraties geen dreigingen van kapingen? Daar moet de gemeenteraad de driehoek kritisch over bevragen. 5

De heer Van Steeg (CDA) vindt kritiek prima, maar hekelt het feit dat BIJ1 haar conclusie al getrokken heeft. Mevrouw Nolten (BIJ1) verwijst voor een reactie naar haar betoog.

10

15

20

25

De heer Stam (PvdA) prijst het recht op demonstreren, ook al ben je het niet eens met het doel van de demonstratie. In de Wet openbare manifestaties zijn daarvoor kaders opgenomen. Het is dan kwalijk dat landelijke politici uitspreken dat de ene demonstratie wel en andere niet door kan gaan, zonder alle feiten te kennen. Dat zet het demonstratierecht onder druk en is schadelijk voor de positie van de burgemeesters en de lokale democratie. Utrecht heeft het manifest van Amnesty ondertekend. Amnesty heeft Utrecht vaak gecomplimenteerd met het faciliteren van demonstraties. De PvdA heeft er vertrouwen in dat de driehoek zijn best doet om demonstraties (vierhonderd in het afgelopen jaar) door te laten gaan. De fractie vraagt de burgemeester naar de context bij het afgelasten van deze demonstratie. Er werd gesproken over een pro-Palestina organisatie die geweld niet zou schuwen. Dat maakt veel los. In de afgelopen jaren zijn veel proPalestina demonstraties georganiseerd. Uit antwoorden op de schriftelijke vragen blijkt dat informatie van buiten Utrecht aanleiding was om de demonstratie af te gelasten. Naderhand is op sociale media en in de Tweede Kamer veel gesproken over het internationale conflict tussen Israël en Palestina. Dat en de beïnvloeding van pro-Israël organisaties hebben invloed gehad op de berichtgeving over de rellen en de demonstratie in Amsterdam.

Wat is de relatie met de afgelasting van de demonstratie in Utrecht? Er worden mensen getypeerd als pro-Palestina. Het is natuurlijk mogelijk dat mensen die demonstreren tegen de bezuinigingen op onderwijs ook hun solidariteit met Palestina willen laten zien. Maar dat is geen reden om de demonstratie af te gelasten. Waarom is deze demonstratie dan wel afgelast? De PvdA sluit zich aan bij vragen van andere fracties, onder andere van GroenLinks en de Partij voor de Dieren. Het protest van pro-Palestina demonstranten heeft ook niet geleid dat onbehoorlijkheden.

30

35

40

De heer Peters (D66) vindt dat de burgemeester juist heeft gehandeld, maar heeft een aantal aanvullende vragen. In hoeverre is gekeken naar andere vormen van demonstraties of naar andere locaties? Is er, vooraf aan de afgelasting, een uitputtend onderzoek uitgevoerd naar alternatieve scenario’s en locaties? Heeft ook de capaciteit van de politie een rol gespeeld? De burgemeester sprak in haar nieuwjaarspeech over allerlei onvoorziene en onprettige dingen in 2025. De spanningen in de samenleving nemen toe. Betekent dat dat demonstraties in de toekomst vaker als onveilig worden betiteld en niet door kunnen gaan? En hoe kan de burgemeester dat tegengaan? Groepen of individuen proberen in toenemende mate demonstraties te kapen voor een eigen boodschap. Dat levert veiligheidsrisico’s op. Gaat de driehoek die demonstraties annuleren of worden er alles aan gedaan om het protest alsnog mogelijk te maken? Mevrouw Nolten (BIJ1) wil weten of die vragen ook betrekking hebben op pro-Palestina demonstranten die voor de demonstratie zijn uitgenodigd. Zij maken daarmee gewoon deel uit van deze demonstratie.

45

De heer Peters (D66) beaamt dat iedereen voor zijn eigen doel mag demonstreren. Dat geldt ook voor pro-Palestina demonstranten. Er is echter een trend dat bij bepaalde demonstraties ook andere groepen met een ander doel aanwezig zijn. Dat zorgt voor veiligheidskwesties. Mevrouw Nolten (BIJ1) herhaalt dat het niet direct gaat om twee conflicterende zaken, er is sprake van overlap. Dat levert toch geen verhoogd risico op. Bovendien zijn binnen het demonstratierecht ook tegendemonstraties mogelijk, maar dat is nu niet aan de orde. 52

De heer Peters (D66) stelt vast dat de fracties het met elkaar eens zijn. De afgelasting schept een precedent. Daarmee laat de driehoek toe dat demonstraties worden gekaapt door dreigementen. Dat kan ertoe leiden dat vele demonstraties moeten worden afgelast. Hoe kan de burgemeester deze zorg van D66 wegnemen? 5

10

De heer Van Steeg (CDA) vindt dat het recht op demonstratie, een grondrecht, moet worden gefaciliteerd. Dat doet de burgemeester ook. Hij gaat ervan uit dat er goede redenen zijn om een demonstratie af te gelasten, bijvoorbeeld vanwege de veiligheid. Hij deelt echter de vragen van de fracties, onder andere over de communicatie met de raad over onder andere de afwegingen om tot dit besluit gekomen. Dat had een oordeel van de raad gemakkelijker gemaakt. Het CDA gaat ervan uit dat het besluit zorgvuldig is genomen. Het CDA deelt de zorgen van D66 dat partijen demonstraties kapen, waardoor ze moeten worden verboden. Oproepen op sociale media kunnen al snel leiden tot onordelijkheden.

15

20

25

De heer Maas (Volt) gruwt van de geluiden over het inperken van het demonstratierecht. Een verbod op een demonstratie moet het laatste redmiddel zijn. Hij sluit zich aan bij de vragen van andere fracties over de precieze argumentatie voor het verbod op deze demonstratie. Vooralsnog is deze argumentatie moeilijk uit te leggen. De heer Şimşek (DENK) vindt dat pro-Palestijnse activisten vaak ten onrechte worden beschuldigd van allerlei zaken. Ze krijgen vaak te maken met allerlei lastercampagnes vanuit de zionistische lobby en de Nederlandse politiek. Zij worden ok beschuldigd van het kapen van deze demonstratie, mogelijk met geweld. Dat plakt wederom een sticker op hen, zonder dat er sprake was van hoor en wederhoor. De raad blijft met vragen zitten als wie was deze groep en om welke dreigingen en signalen ging het? Daar had de gemeenteraad, wellicht met een geheime brief, over geïnformeerd moeten worden. Waarom wordt er nadruk gelegd op de pro-Palestina demonstratie zonder dat in het openbaar nader te onderbouwen? Zowel de alternatieve demonstratie als de verplaatste demonstratie verliepen ordentelijk. Heeft dat de burgemeester op andere gedachten gebracht? DENK sluit zich verder aan bij de vele vragen van BIJ1 en de Partij voor de Dieren. De heer Paalman (Horizon) stelt vast dat alle partijen het jammer vinden dat de demonstratie niet is doorgegaan.

Hij ziet uit naar de reactie van de burgemeester.

30

De heer Gaillard (Stadsbelang Utrecht) kan zich tot zijn eigen grote verbazing voor het eerst in deze raadsperiode aansluiten bij de betogen van D66 en GroenLinks. De voorzitter geeft na een korte pauze het woord aan de burgemeester voor een reactie op de bijdrage van de fracties.

35

40

45

Burgemeester Dijksma gaat in op de situatie waarin zij staat en waar zij vandaan komt. Toen zij 14 jaar oud was heeft zij in een scholierenstaking gepleit voor meer geld voor onderwijs. De minister van Justitie en veiligheid heeft haar nu gevraagd hoe zij aankijkt tegen het huidige demonstratierecht. Zij heeft toen onder andere gesproken over botsende grondrechten. Zo worden bijvoorbeeld vrouwen die abortus willen plegen, gehinderd in hun grondrecht door demonstranten die gebruikmaken van hun vrije meningsuiting. De gemeente Utrecht heeft nu een proefproces aangevraagd. Daar gaat de Raad van State nu over oordelen. Maar de burgemeester ziet geen enkele aanleiding om het demonstratierecht te wijzigen. Zo wordt gesproken over het verbieden van gelaatsbedekkende kleding. De burgemeester vindt dat zeer onverstandig. Het aantal demonstraties is er de afgelopen vier jaar gestegen van 90 naar meer dan 500. Veel demonstraties, ook pro-Palestina demonstraties, verlopen meer dan uitstekend. Soms zijn er problemen. Dat is vervelend. Dan grijpt de gemeente in. Ook is er soms sprake van informatie waaruit blijkt dat een demonstratie problemen zal veroorzaken. De demonstratie Let women speak op het Paardenveld zou zorgen voor een tegendemonstratie. De gemeente heeft deze demonstraties gefaciliteerd met een ME-linie en met de inzet van paarden tussen de 53

demonstraties. Dat was niet gemakkelijk en ging maar net goed. Ook is er eerder een grote klimaatdemonstratie geweest die gekaapt dreigde te worden met het dreigement dat er ieder half uur iemand zou worden gedood. Slechts een paar uur voor de demonstratie is de bewuste persoon opgepakt. 5

10

15

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vraagt de burgemeester zich te beperken tot de vragen over de afgelaste demonstratie. Burgemeester Dijksma benadrukt dat ook deze informatie relevant is. Daaruit blijkt dat de driehoek niet wijkt voor grote druk. De driehoek hakt wel vaker met dit bijltje, met vage informatie waarmee de openbare orde in het geding zou kunnen komen. Utrecht is een mensenrechtenstad. De stad heeft de verklaring van Amnesty ondertekend. Daarmee heeft de stad de dure plicht om ook in moeilijke situaties demonstraties te faciliteren. Er is geen sprake van een politiek motief of van framen, zoals eerder door BIJ1 werd gesuggereerd, om een bepaalde demonstratie af te raden. Zij ervaart het verbieden van deze demonstratie dan ook als een groot verlies. Het mag niet zo zijn dat mensen door te dreigen met geweld, anderen het recht op demonstratie ontnemen. Daar moet de gemeente dan ook alles aan doen. Mevrouw Nolten (BIJ1) heeft gesproken over framen, omdat de mensen dat zo ervaren. Zij hebben daar last van. De burgemeester heeft niet voorkomen dat onschuldigen in de slipstream werden meegenomen.

20

Burgemeester Dijksma bestrijdt dat zij dat niet gedaan heeft. Ze geeft aan dat zij de raad meer informatie heeft gegeven dan is toegestaan. Zo had zij niet mogen zeggen dat de organisatie waar de bedreiging vanuit ging, niet uit Utrecht kwam. Mevrouw Nolten (BIJ1) verwijst naar een reactie op het WOO-verzoek. Daarin wordt gesproken over allerlei Utrechtse groeperingen die uitspraken hebben gedaan die mogelijk als risico worden bestempeld.

25

Burgemeester Dijksma bestrijdt dat daarover is gecommuniceerd. Het ging om een interne memo. Daar kun je niet de conclusie uit trekken dat daar extern over gesproken is. De demonstratie is op advies van de driehoek niet doorgegaan. De burgemeester ervaart dat als een groot verlies. Zij benadrukt dat de demonstratie op een later tijdstip, in Den Haag, gewoon heeft plaatsgevonden.

30

35

De driehoek heeft kort voor de demonstratie informatie gekregen. Die is aan de gemeenteraad verstrekt. Meer informatie was er niet. De politie had serieuze informatie over een dreiging van een kaping met geweld. Het is niet de taak van de burgemeester om daar eigen onderzoek naar te doen; ieder zijn vak. De vraag is of het zo serieus is dat er een andere afweging gemaakt moet worden. De districtschef van de politie in Utrecht gaf aan dat het echt serieus was. Toen is er in eerste instantie keken naar alternatieven, bijvoorbeeld op een andere locatie of niet met een route maar op een vaste plek. De heer Van Rooij (Student&Starter) stelt vast dat er een serieuze dreiging was van kaping met geweld. Op basis van die informatie heeft de burgemeester besloten om de demonstratie af te gelasten.

40

Burgemeester Dijksma beaamt dat. De heer Van Rooij (Student&Starter) zet vraagtekens bij de beslissing om de demonstratie met deze summiere informatie af te gelasten.

45

Burgemeester Dijksma herhaalt dat zij de politie gevraagd heeft om een nadere duiding van die informatie en een inschatting hoe serieus dit is. Dat is een taak van de politie en niet van de burgemeester. De heer Van Rooij (Student&Starter) vindt dat de raad met deze summiere informatie (zonder inzage in de signalen) niet kan controleren of dit een rechtmatig besluit is geweest. 54

5

Burgemeester Dijksma moet vertrouwen hebben in de instituties, maar heeft ook de bevoegdheid om nadere informatie op te vragen. Maar de politie zal en mag niet haar bronnen vrijgegeven. Als zij niet kan vertrouwen op de politie, kan zij haar werk niet meer doen. Ze begrijpt dat het onbevredigend is voor de gemeenteraad en dat het heel moeilijk uit te leggen is. Het is het lastigste besluit dat zij in de afgelopen periode heeft moeten nemen. Maar uiteindelijk is zij van mening dat het een verantwoord besluit is geweest. De heer Şimşek (DENK) vindt dat er tussen mogelijke alternatieven maatregelen en het afgelasten van de demonstratie veel lucht zit. Welke alternatieve maatregelen heeft de burgemeester overwogen?

10

15

Burgemeester Dijksma herhaalt dat er is gekeken naar een alternatieve locatie, de mogelijkheid van een statische demonstratie en bijvoorbeeld naar extra beveiligingsmaatregelen. In andere situaties zou deze voldoende kunnen zijn, maar gelet op het late tijdstip dat de informatie binnenkwam, de verwachte grote opkomst en de grote risico’s voor de openbare orde en de veiligheid van demonstranten was de conclusie dat de politie de demonstratie niet kon beschermen. Zij herhaalt dat zij zelf ook moeite had met dit besluit, mede gezien het gemak waarmee je een demonstratie zou kunnen tegenhouden. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) stelt vast dat de informatie pas laat binnenkwam bij de gemeente. Had de demonstratie wel door kunnen gaan als die informatie eerder was binnengekomen?

20

25

Burgemeester Dijksma beaamt dat dat wellicht het geval had kunnen zijn als er meer tijd zou zijn geweest, bijvoorbeeld door maatregelen te nemen of door de bedreigers op te sporen. Maar dat is natuurlijk niet zeker. Daarover kun je slechts speculeren. Maar hoe meer tijd je hebt, hoe meer mogelijkheden je hebt om dingen te regelen. Eerder was er bij een andere demonstratie ook sprake van een dreiging. De demonstratie was echter al gestart. Dan kun je slechts zichtbare en onzichtbare maatregelen nemen of kiezen voor een kortere route of een statische demonstratie. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vind het verwarrend. Zo had de gemeente meer kunnen doen als er meer tijd zou zijn geweest, maar aan de andere kant is er nog steeds onzekerheid over de dreiging.

30

35

40

Burgemeester Dijksma is het daarmee eens, maar verwijst opnieuw naar de summiere informatie op basis waarvan het besluit moest worden genomen. Zij prijst het openbare debat over dit onderwerp. Een besloten behandeling zou slechts leiden tot meer complotdenken. Mevrouw De Vries vroeg waarom de gemeente de demonstratie niet zelf had verboden. Ook de organisatoren gaven er in het nagesprek de voorkeur aan dat de gemeente de demonstratie zelf zou verbieden. De burgemeester legt uit dat het verbod op een heel laat moment is bekendgemaakt. Toen was al bekend dat mensen toch zouden komen (maar niet dat dat door Rood was georganiseerd). Dan wordt naar de burgemeester gekeken om dat te handhaven en de mensen die toch komen, te sommeren om te weg te gaan. Dat kan alleen met een grote politieinzet. Daarmee zouden onschuldige demonstranten opgepakt moeten worden. Daar was de burgemeester geen voorstander van. Mevrouw Nolten (BIJ1) wil weten of de burgemeester de verantwoordelijkheid voor het instellen van de demonstratie bij de organisatoren heeft gelegd, zodat zij een alternatieve demonstratie konden organiseren.

45

Burgemeester Dijksma bestrijdt dat. Dat was niet haar bedoeling. Maar ze wist wel dat zij politie moest inzetten als er toch mensen zouden komen. De burgemeester baalt ook van wat er na het verbod allemaal is gebeurd, namelijk dat Rood een alternatieve demonstratie heeft georganiseerd. Het was ook moeilijk om met die organisatie afspraken te maken over routes en bijvoorbeeld een statische demonstratie. Zij benadrukt dat het om een veel kleinere demonstratie ging dan de demonstratie van de grote vakbonden met 55

5

sprekers, politici uit Den Haag en met een enorme landelijke uitstraling. Dat kan al een grote dreiging met zich meebrengen. Daarom zijn de twee demonstraties verschillend beoordeeld. Bovendien moet iedere demonstratie opnieuw op zijn merites worden beoordeeld. Bij de alternatieve demonstratie was geen sprake van dreiging. De FNV en AOB waren woedend dat deze demonstratie wel door mocht gaan. Dat had de gemeente met de vakbonden moeten bespreken. Maar daar was geen tijd voor. De nieuwe demonstratie vergde veel tijd en inspanning, omdat Rood geen vastomlijnde afspraak willen maken. Mevrouw Nolten (BIJ1) stelt dat Rood ook een recht heeft op demonstreren. Burgemeester Dijksma herhaalt dat zij dat recht ook hebben gekregen.

10

15

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) wil weten of de burgemeester met statement bedoeld: niet naar de stad komen. Burgemeester Dijksma beaamt dat. Zij vond het verstandig om op dat moment die oproep te doen. Maar daar stond ook een tekst in die iets zei over de bonden. Dat had niet gemogen. De politiek binnen de bonden heeft een bepaalde dynamiek. Die heeft de gemeente niet voorzien. Daarmee zijn FNV en AOB onnodig betrokken bij ongewenste beeldvorming. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) wil weten of de burgemeester nog steeds achter de oproep staat om niet naar de stad te komen. Dat is een - onterecht - afschrikkend signaal, zeker als de demonstratie niet is verboden.

20

25

Burgemeester Dijksma beaamt dat een dergelijke oproep afschrikt, maar blijft bij haar mening dat die oproep in een dergelijke context terecht was. Zo was nog steeds niet duidelijk wat er mis zou kunnen gaan. Daarbij was er veel onrust in andere steden in Nederland. Iedereen stond op scherp. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) wil weten wat er dan allemaal mis kan gaan. De oproep heeft veel onrust onder demonstranten opgeleverd en onduidelijkheid over de vermeende dreiging. Het kan toch niet de bedoeling zijn om mensen een zo vertekend beeld te schetsen? Burgemeester Dijksma heeft de demonstranten niet gevraagd hoe zij dit ervaren hebben, maar weet dat een paar duizend demonstranten zich niets hebben aangetrokken van de oproep. De sfeer was goed. Zij had niet het gevoel dat mensen bang waren.

30

35

40

De fracties hebben gevraagd om alle beschikbare informatie, maar ook om dat niet allemaal in het openbaar te doen. De beschikbare informatie is verstrekt, met daarbij ook informatie over groepen. Daarvoor is toestemming gevraagd van de hoofdofficier. Dat was niet bedoeld om te framen, maar om duidelijk te maken dat het niet ging om groepen uit Utrecht. Mevrouw Nolten (BIJ1) vindt de communicatie op zijn minst verwarrend. In de raadsbrief staat dat de driehoek concrete informatie van buiten de stad had ontvangen waaruit bleek dat een proPalestina organisatie de demonstratie wilde kapen. Daarmee is niet gezegd dat de organisatie niet uit Utrecht komt. Burgemeester Dijksma beaamt dat die informatie niet duidelijk was. In de brief werd gerefereerd aan groepen van buiten Utrecht, maar je kunt de zin inderdaad ook anders lezen. Zij kondigt aan daar in de toekomst beter op te letten. Zij benadrukt dat de gemeente goede relaties heeft met Utrechtse pro-Palestijnse groepen. De burgemeester herhaalt dat zij de raad zo snel mogelijk zoveel mogelijk informatie heeft gegeven. Dat had niet sneller gekund. Het is nu aan de raad om daar over te oordelen, maar het is niet aan de raad om mee te beslissen. Daar zou de raad dan ook later verantwoording voor moeten afleggen.

45

Mevrouw Meerding (VVD) legt uit dat zij het zo niet heeft bedoeld. Zij beaamt dat de raad niet op de stoel van de burgemeester moet gaan zitten. De VVD heeft destijds slechts opgeroepen om de 56

raad vooraf zoveel mogelijk te informeren. Dat is nog steeds het geval, maar zij snapt de moeilijkheden die dat oplevert.

5

Burgemeester Dijksma gaat in op het verzoek van GroenLinks om bedreigingen te categoriseren. Dat is lastig. Veel bedreigingen worden weggeorganiseerd door politie-inzet of het oppakken van verantwoordelijken. Dit moet een extreme uitzondering blijven. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het met dat laatste eens en ook dat de rollen gescheiden moeten blijven. Maar met een soort categorisering kunnen zaken beter worden gecontroleerd en geëvalueerd.

10

15

Burgemeester Dijksma legt uit dat de afwegingen die moeten worden gemaakt, in de buurt komen van het verzoek van GroenLinks. Als alles goed gaat of nagenoeg goed gaat, wordt de raad daar niet over geïnformeerd. Wellicht moet dat wel gebeuren, zodat ook duidelijk is dat de driehoek niet bij ieder zuchtje tegenwind een negatief besluit neemt. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat fijn om te horen. Maar het is nu wel gebeurd en de raad moet dat nu achteraf kunnen controleren. Het zou wel fijn zijn om dat te kunnen wegen. Dat is nu niet mogelijk. Burgemeester Dijksma beaamt dat, maar heeft nog geen manier gevonden om dat gemakkelijker te kunnen wegen. Zij heeft op basis van de informatie die zij heeft gekregen gezocht naar alternatieven, maar het was niet mogelijk. Er is geen één-op-één relatie tussen de verkregen informatie en een besluit. Soms zijn er wel alternatieven mogelijk.

20

De heer Peters (D66) kan zich voorstellen dat (openbare) informatie over dreigingen interessant zijn, maar waarschuwt ervoor dat je mensen niet onnodig bang moet maken. Wellicht dat de informatie dan onder geheimhouding moet worden verstrekt. Burgemeester Dijksma is het daarmee eens. Zij stelt voor om dat in een informatiebijeenkomst nader uit te leggen.

25

30

Verder is gevraagd of de context, de situatie in Nederland en in de wereld, de situatie heeft beïnvloed. De burgemeester benadrukt dat de beslissing voornamelijk is genomen op basis van de verkregen informatie. Zij beaamt dat er een context is met de situatie in en discussies over Gaza. De (beperkte) politiecapaciteit mag nooit een weging zijn bij de beoordeling. Het was voornamelijk de onvoorspelbaarheid van de dreiging wat de politie deed oordelen dat het een onmogelijke operatie werd. Dat mocht niet misgaan. De voorzitter geeft ruimte voor aanvullende en nog niet beantwoorde vragen.

35

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wil weten wat er van deze situatie valt te leren om een volgende situatie als deze te voorkomen en om ervoor te zorgen dat een dergelijke situatie in de toekomst wel door kan gaan. Mevrouw Nolten (BIJ1) wil weten of hierover contact is opgenomen met de Utrechtse proPalestina organisaties en vraagt de burgemeester om te reflecteren op de opmerkingen over de communicatie.

40

45

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) herhaalt haar vragen over het open podium bij de alternatieve demonstratie en de relatie met de dreiging. Zij heeft verder vragen gesteld over de lokale pro-Palestina demonstranten, de zorgvuldige voorbereiding van de eerste demonstratie, de impact op het oordeel qua dreiging en of een ongecontroleerde toestroom naar de stad zonder duidelijk programma of aanspreekpunt een reden is om het demonstratierecht in de perken. De heer Van Rooij (Student&Starter) herhaalt zijn vragen wat de burgemeester kan doen om te voorkomen dat demonstraties in de toekomst worden afgelast en of de burgemeester bereid is om daarvoor een plan opstellen. Hij vraagt ook om een reactie op de opmerkingen van de fractie over 57

de informatievoorziening aan de raad. Is de burgemeester bereid om te onderzoeken hoe de raad betere in stelling kan worden gebracht om dit soort gevoelige kwesties te controleren?

5

Burgemeester Dijksma stelt vast dat er een hoge maakbaarheid schuilt in de vragen zit. Zij legt uit dat een dergelijke situatie niet vaak aan de orde is. Het is een unieke situatie die ook moeilijk uit te leggen is in deze mensenrechtenstad. Het is het moeilijkste besluit dat zij in de afgelopen vier jaar heeft moeten nemen. De heer Van Rooij (Student&Starter) beaamt dat het een moeilijk besluit is geweest, maar zet er toch vraagtekens bij: hoe is het mogelijk dat de burgemeester niet om meer informatie heeft gevraagd bij de politie?

10

Burgemeester Dijksma herhaalt dat het gaat om zelfstandige rollen met eigen bevoegdheden. Zij kan slechts het gesprek aangaan met de districtschef en hem deze vragen stellen. De heer Van Rooij (Student&Starter) vindt dat de burgemeester toch moeten weten wat de aard van de dreiging is om zo bijvoorbeeld te kunnen besluiten dat de demonstratie in afgeslankte vorm wel kan doorgaan.

15

20

Burgemeester Dijksma herhaalt de aard van de dreiging: er was een groep die met geweld de demonstratie wilde kapen. Dan gaan alle alarmbellen af. En dan wordt natuurlijk gevraagd of dit serieus is, of het goed gecheckt is en of een demonstratie op een alternatieve locatie of in afgeslankte vorm wel mogelijk is. De heer Van Rooij (Student&Starter) is het daarmee eens, maar herhaalt zijn vraag wat het concreet betekent: dreigen met een kaping met geweld. Burgemeester Dijksma deelt mee dat dat nu juist onduidelijk is. Als bijvoorbeeld duidelijk is dat iemand met een mes mensen gaat steken, dan had hij kunnen worden opgepakt of had er extra beveiliging kunnen worden ingeschakeld. Maar de informatie bleef onduidelijk.

25

De burgemeester benadrukt dat zij geen bange bestuurder is en dan zij niet snel demonstraties verbiedt. Dat blijkt ook uit alle casussen in de afgelopen jaren. Maar in dit geval moest de burgemeester afgaan op een serieuze maar onduidelijke dreiging. De heer Van Rooij (Student&Starter) bestrijdt dat hij gezegd heeft dat hij de burgemeester ervan beschuldigd de demonstratie te hebben verboden zonder goed onderzoek te doen. Hij heeft slechts naar de gronden voor deze beslissing gevraagd.

30

Burgemeester Dijksma is het daarmee eens. GroenLinks wilde weten wat je van deze situatie kunnen leren. De burgemeester is al ingegaan op de communicatie met de organisatoren. Ook de driehoek heeft de ontwikkelingen geëvalueerd en onderzocht wat beter zou kunnen. Achteraf blijkt nu ook dat het niet anders had gekund.

35

40

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) maakt zich zorgen dat met slechts een dreiging van geweld een demonstratie gekaapt kan worden. Wat kan daar nog aan gedaan worden? Dat raakt aan de rechtsstaat. Burgemeester Dijksma heeft geleerd om demonstraties zoveel mogelijk door te laten gaan. Scholen sluiten na een dreigement snel hun deuren. Met hen is gesproken en is gezegd dat het leven gewoon doorgaat. Je moet er niet aan toegeven. Dat is de houding en de basis van waaruit de driehoek zijn werk doet. Alleen als het echt niet anders kan, moeten demonstraties verboden worden. Er is doorlopend contact met de Utrechtse pro-Palestina groepen, maar de burgemeester weet niet of dat in deze context ook is gebeurd. Zij zegt toe om, als daar behoefte aan is, contact met hen op te nemen.

58

5

Bij de grote demonstratie was sprake van een programma met een open podium met bepaalde sprekers. Dat is een verantwoordelijkheid van de organisatie. Dat is geen onderwerp van de afweging van de driehoek. De driehoek heeft slechts gesproken over een mogelijke alternatieve locatie of een statische demonstratie. Bij de kleine demonstratie was inderdaad ook een open podium. Daardoor kon die demonstratie ook niet worden gekaapt. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) is van mening dat ook de alternatieve demonstratie over een programma beschikte. Ze begrijpt dat er geen alternatief voor de grote organisatie is besproken zonder een open podium met sprekers of het afgelasten van het programma.

10

Burgemeester Dijksma herhaalt de eerder genoemde alternatieven. Voor meer besprekingen was het te kort dag. Bovendien was ook niet duidelijk op welke plek en wanneer de kaping zich zou manifesteren. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) heeft in een interview met de burgemeester gehoord dat de alternatieve demonstratie niet was verboden, omdat er geen dreiging was omdat er geen programma was.

15

Burgemeester Dijksma legt uit dat er geen lijst van sprekers was. Iedereen die dat wilde, kon spreken. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) herhaalt haar vraag in hoeverre de zorgvuldige voorbereiding van de lokale pro-Palestina groepen impact heeft gehad op het besluit dat naar aanleiding van de dreiging is genomen.

20

Burgemeester Dijksma bestrijdt dat dat impact heeft gehad. Het had niets te maken met de dreiging waardoor de democratie werd afgelast. Toezeggingen

25

•

De burgemeester heeft toegezegd contact op te nemen met de lokale pro-Palestina organisaties.

•

De burgemeester heeft een technische sessie toegezegd over besluiten over demonstraties.

De voorzitter vraagt de fracties of de bespreking van dit onderwerp doorgeleid moet worden naar de raadsvergadering. De heer Van Rooij (Student&Starter) kondigt fractieberaad aan. 30

De heer Stam (PvdA) vindt het geen probleem als het onderwerp na de eerstvolgende raadsvergadering in de raad wordt besproken. De voorzitter schorst kort de vergadering.

13. ‘Goed werkgeverschap en rechtsgang’ 35

40

De voorzitter heropent de vergadering. Aanleiding voor deze bespreking is de rechterlijke uitspraak om dat de beheerder van de Domtoren niet mag worden ontslagen. De wethouder heeft hierover op 17 oktober 2024 mondelinge vragen beantwoord. De agenderende fracties willen met de wethouder in debat over goed werkgeverschap en over het moment wanneer naar de rechter gestapt wordt. Ook wordt er gesproken over de bestuurlijke sensibiliteit in de zin van hoe en wanneer zaken in het openbaar worden gebracht en de gevolgen daarvan voor de beeldvorming van de gemeente Utrecht als werkgever. Mevrouw Ramaker (VVD) is verbaasd over het acteren van het college en hoe de wethouder omgaat met dit dossier. De individuele casus is geheim, maar met de stap naar de rechter wordt alles openbaar. De rechter heeft de gemeente in het ongelijk gesteld. De beheerder is dus 59

onterecht ontslagen. Het is pijnlijk te lezen dat de gemeente de plank arbeidsrechtelijk compleet heeft misgeslagen. Nog pijnlijker is dat is gebeurd bij de opening van de Dom.

5

Heeft de wethouder als werkgever een risico-inschatting gemaakt? Is het een patroon dat leidinggevenden naar de rechter stappen om zich te verlossen van hun werknemer? Wat zijn de checks en balances voor een gang naar de rechter en in hoeverre wordt de bestuurder daar bij betrokken? De VVD begint zich zorgen te maken over de bestuurlijke sensibiliteit van de ambtelijke top.

10

De wethouder verwijst naar een afspraak uit 2017. Moet die afspraak niet worden herijkt? Wellicht is de afspraak voor een individueel geval van toepassing, maar in dit geval komt het imago van de stad om de hoek kijken en bestaat er het risico dat de rechter niet in het voordeel van de gemeente beslist. Het is goed dat werknemers beschermd worden, maar er zijn nog meer zaken die bij een gang naar de rechter moeten worden afgewogen.

15

20

25

De heer Maas (Volt) sluit zich voor een deel aan, onder andere over de aanleiding, bij het betoog van de VVD. Deze avond nog is een publicatie verschenen over dit onderwerp. In de raadsbrief staat dat het vonnis aanleiding is om het handelen kritisch onder de loep te nemen. De beschikking van de rechter wordt zorgvuldig geanalyseerd en er worden lessen uit getrokken. De heer Maas vraagt de wethouder de resultaten met de raad te delen. Welke lessen zijn getrokken en hoe gaat het beeld en het beleid van de gemeentelijke organisatie veranderen? Eerder is met wethouder gesproken over een visie op centrale sturing. De fractie heeft onder andere vragen over de handelingsbevoegdheid bij het al dan niet aangaan van ontslag en de rol van andere afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie zoals P&O en Juridische Zaken. Bestaan er centrale procedures of is er een handelingsplan bij een ontslag van een medewerker? Het is natuurlijk niet de directe verantwoordelijke van de wethouder, maar zij zich moet zich hier wel voor verantwoorden. Wanneer in dit proces is de informatie met wethouder gedeeld? Was het toen nog mogelijk om in te grijpen? Ziet wethouder nog mogelijkheden om de visie van de afdelingen op de centrale sturing te versterken? De heer Van Steeg (CDA) prijst de gerestaureerde Dom en de openingsmanifestatie. Dat geldt echter niet voor de kwestie met de beheerder.

De gemeente heeft fouten gemaakt. Het gaat om een individuele zaak. Daar mag je slechts voorzichtig bredere conclusies uit trekken.

30

Er zijn verschillende signalen dat het op het gebied van personeelsbeleid rommelt, onder andere bij de Veegdienst, en er circuleren geluiden over eilandjes op het stadskantoor zonder centraal beleid.

35

Deze individuele zaak had eerder moeten leiden tot urgentie. Het is een zaak die ook de mensen op het stadskantoor raakt. Het gaat over het werkgeverschap van de gemeente. Ga hiermee aan de slag en kijk wat beter kan, ook breder op het gebied van personeelsbeleid. De zaak is breed uitgemeten in de media. Hoe gaat de wethouder dat beperken? Hoe laat zij zien dat ze, als werkgever op het stadskantoor, staat voor de ambtenaren op alle afdelingen op het stadskantoor?

40

Mevrouw Ramakers (PvdA) wil weten of deze zaken op zichzelf staan. Volgens de rechter is de gemeente Utrecht een slechte werkgever. Een gemeente moet echter het goede voorbeeld geven en een goede werkgever zijn. Daarvoor is extern onafhankelijk onderzoek nodig. Heeft dat plaatsgevonden? Worden de uitkomsten met de raad gedeeld? Verder sluit de PvdA zich aan bij de vragen van Volt over het trekken van lessen en deze te delen met de raad.

45

Wethouder Streefland geeft aan dat er nog gesproken wordt over deze casus. Zij kan dan ook slechts prudent antwoorden op de vragen en kan dus niet alle vragen kunnen beantwoorden. Niemand wil een casus als deze, zowel de werknemer als de werkgever niet. Daar kun je ook niet trots op zijn. Daar moet je lering uit trekken en zaken zoveel mogelijk bijsturen en herstellen.

50

De VVD vroeg aandacht voor de checks en balances en verwees naar het handelingskader uit 2017 over hoe om te gaan met integriteitkwesties, de verschillende rollen en de informatievoorziening aan de raad. Dat kader is nog steeds actueel. De wethouder zegt toe het handelingskader te herijken en het resultaat te delen met de raad in een sessie waarin ook uitleg 60

5

wordt gegeven over de werking en de rollen van de raad, het college en de top van de organisatie bij kwesties over bijvoorbeeld integriteit. Het handelingskader zal ook ingaan op afwegingen over bijvoorbeeld wanneer iets gedeeld wordt met het college. De portefeuillehouder binnen de eigen kolom is de eerste verantwoordelijke; alleen bij een bredere casus haakt de portefeuillehouder P&O aan. De heer Maas (Volt) merkt op dat in het Handelingskader integriteit alle elementen zijn opgenomen die de wethouder noemde, over bijvoorbeeld verantwoordelijkheden.

10

15

Wethouder Streefland herhaalt dat zij het kader zal herijken, verhelderen en aanvullen met informatie over de verschillende rollen. Zo is de raad kaderstellend en controlerend; de wethouder is uitvoerend. Deze gaat niet over personeel. Dat is gemandateerd aan de directeur van de organisatie. Daarmee moet helder zijn wanneer wie instapt. Werknemers moeten te allen tijde worden ondersteund en beschermd. Maar dat geldt ook voor de leidinggevende. Dat vraagt om een goede balans. De heer Maas (Volt) begrijpt dat die zaken nu nog niet zijn opgenomen in het handelingskader en dat die alsnog worden opgenomen. Wethouder Streefland beaamt dat en zegt toe de informatie later te delen met de raad, wellicht in Q2. Het team werkt nu hard aan de hervormingsbezuinigingen.

20

Mevrouw Ramaker (VVD) benadrukt dat het niet gaat om een individuele casus maar om patronen en vraagt de wethouder de vraag hierover van de VVD te beantwoorden. Wat verstaat de wethouder onder Personeel en Organisatie?

25

Wethouder Streefland antwoordt dat het gaat om het totale beleid van de organisatie in bestuurlijke zin. Zo praat zij met bonden. Verder gaat het over het functiehuis, diversiteit en inclusie, ziekteverzuim, inhuur, hervormingsbezuinigingen enzovoort. Zij staat naast de portefeuillehouder bij een incident of een patroon en informeert onder andere de raad over het beleid op het gebied van integriteit. Daarnaast is er de IPM-kolom. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat er twee jaar geleden al sprake was van een tekort van 40 miljoen euro. Nu is de financiële functie versterkt, maar daarbij zat geen wethouder P&O aan de tafel terwijl het wel om een ambtelijk fout ging. Als er iets gebeurt in de organisatie op de afdeling P&O, wordt het een verantwoordelijkheid van de wethouder P&O.

30

Wethouder Streefland deelt mee dat in die casus de wethouder Financiën de primaire verantwoordelijkheid heeft. Als er patronen zijn die breder over de organisatie verspreid zijn, zal zij daar niet van wegblijven. Zo is de wethouder Mobiliteit verantwoordelijk voor de fietsenstalling onder het stadskantoor, met naast zich de wethouder Vastgoed. Dat is de verdeling. De wethouder P&O is niet verantwoordelijk voor elke situatie

35

Mevrouw Ramaker (VVD) beaamt dat, maar vindt dat het duidelijker vermeld moet worden. Daarmee vermijd je discussies. Wethouder Streefland is het daarmee eens. Het is goed dat duidelijk wordt wie waarvoor verantwoordelijk is, zeker als het gaat om dingen die in de krant staan.

40

45

De heer Van Steeg (CDA) snapt de verschillende verantwoordelijkheden van de verschillende wethouders, maar het gaat hier om personeelsbeleid in combinatie met het omgaan met incidenten. Daar moet de wethouder P&O op aangesproken kunnen worden. Ook dat moet in het kader worden opgenomen, bijvoorbeeld over de afhandeling van de problemen in de organisatie. Wethouder Streefland beaamt dat. Zo moet duidelijk zijn hoe een ontslag door middel van rechtszaak moet worden aangepakt. Dat is in 2024 (slechts) vijf keer gebeurd, op zesduizend medewerkers. Het beleid is: oplossingen zoeken zo nabij mogelijk waar het kan, de inschakeling van een vertrouwenspersoon, het meldpunt integriteit enzovoort.

61

De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat er een checklist komt voor de gehele organisatie waarmee moet blijken of de procedure goeddeels is doorlopen.

5

Wethouder Streefland deelt mee dat er strakke regelingen en protocollen zijn, zoals het integriteitprotocol. Verder is er de integriteitscoördinator met zijn team. Dat staat de medewerkers bij. Alles is, net zoals in vele andere organisaties, strak omschreven. Maar dan nog kan er altijd een inschattingsfout worden gemaakt. Het is mensenwerk. Dat moet hersteld worden. Mevrouw Ramaker (VVD) begrijpt dat, maar wil ook dat de raad, desnoods in het geheim, geïnformeerd wordt, ook bij individuele casussen. Kunnen daar afspraken over worden gemaakt?

10

15

20

25

Wethouder Streefland probeert dat altijd te doen, met aandacht voor de bescherming van de medewerkers. Soms kan dat te laat zijn, bijvoorbeeld als het al in de pers is verschenen. De wethouder benadrukt dat de wereld sinds 2017 is veranderd met de toename van ingewikkeldheden, ook in de gemeentelijke organisatie. Zo moeten hervormingsbezuinigingen worden doorgevoerd en is er sprake van een hoge werkdruk. De scherpte in de samenleving is ook doorgedrongen in de gemeentelijke organisatie. Dat is geen excuus voor de ontstane situatie. Mevrouw Ramaker (VVD) weet dat gemeenten soms rechtszaken aanspannen, maar vraagt daarbij aandacht voor het imago van de stad en bijvoorbeeld de wethouder. De VVD ziet dan ook liever dat informatie in een vroeg stadium in het geheim wordt gedeeld. Wethouder Streefland verwijst naar het handelingskader van 2017. Daar staat in op welke wijze de wethouder de raad informeert. Dat zal niet altijd het geval zijn, want soms is ook de wethouder niet op de hoogte van een bepaalde casuïstiek. Het is moeilijk in te schatten wanneer dingen wel of niet naar buiten gaan. Daar wordt nu aandacht aan besteed; ook aan de informatie die de raad nodig heeft om goed te kunnen sturen. Mevrouw Ramaker (VVD) neemt aan dat de wethouder wordt geïnformeerd door haar ambtenaren. Het is dan aan de wethouder om af te wegen of het een risico is voor het imago van de stad.

Als dat het geval is, moet de raad daarover worden geïnformeerd. Wethouder Streefland neemt de oproep van de VVD serieus bij de herijking van het handelingskader.

30

Volt vroeg om lessen te trekken uit deze casus. De wethouder beaamt dat je van een casus als deze moet leren en moet onderzoeken wat beter kan. Elke casus is anders. Zowel HR als bijvoorbeeld een arbeidsjurist kijken mee, maar het meeste bereik je met menselijke contacten zodat mensen geen schade worden aangedaan. Ontslag is het uiterste redmiddel. De heer Maas (Volt) gelooft dat laatste graag. Dat zowel HR als arbeidsjuristen meekijken, roept de vraag op hoe het mogelijk is dat dit proces zo uit de hand is gelopen en door de rechter volledig onderuit geschoffeld is.

35

Wethouder Streefland benadrukt dat dergelijke functionarissen altijd onbevooroordeeld en met kennis van zaken meekijken. Maar het is ook mensenwerk. De betreffende casus raakt inderdaad het imago van de organisatie. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt een nadere toelichting op de checks en balances, zeker gezien de uitspraak van de rechter.

40

Wethouder Streefland kan niet ingaan op deze casus. Zij benadrukt dat de organisatie hiervan leert. Sowieso moet je altijd proberen te voorkomen dat je bij de rechter terechtkomt. Mevrouw Ramaker (VVD) herhaalt haar vraag over de checks en balances. Die zijn overal in de organisatie aanwezig. Waarop wordt een gang naar de rechter gebaseerd? Is dat op advies van een jurist?

62

Wethouder Streefland legt uit dat er een proces wordt doorlopen. Dat wordt straks opgenomen in het handelingskader. Zij benadrukt dat een gang naar de rechter niet het idee is van een leidinggevende. 5

De heer Van Steeg (CDA) vraagt zich net als veel andere partijen af hoe dit heeft kunnen gebeuren. Wethouder Streefland deelt mee dat er nu een mediationtraject wordt doorlopen zodat de betreffende medewerker op een goede manier terug kan komen in de organisatie. Daarom moet ze prudent zijn in de beantwoording. Zij herhaalt dat er allerlei checks en balances zijn voor een gang naar de rechter. Toch kan het gebeuren.

10

15

20

25

30

35

Volt vroeg wanneer de wethouder wordt geïnformeerd. Dat is als er aanleiding is om een feitenonderzoek te starten; in eerste instantie de wethouder van de betreffende portefeuille en daarna de portefeuillehouder P&O. Er zijn vragen gesteld over centrale sturing. De problematiek heeft echter te maken met helderheid over de werkwijze. Dit incident zal leiden tot een aanscherping van de werkwijze. Vervolgens moet iedereen, bijvoorbeeld de afdeling Integriteit maar ook de top van de organisatie en de lagen eronder, goed weten wat te doen en bijvoorbeeld weten welke procedure moet worden gevolgd. Het is een grote organisatie met zesduizend medewerkers. Daarin gebeuren ook dingen die je niet wilt. Daar moet je zorgvuldig mee omgaan en iedere keer weer de procedures verder aanscherpen. De wethouder benadrukt dat veel goed gaat en hoopt dat het in de toekomst nog meer wordt. Zij waarschuwt echter voor het huidige ingewikkelde tijdsgewricht met een hoge werkdruk en een hoog ziekteverzuim. Ook de samenleving wordt ingewikkelder. Er moeten worden gestuurd op output, op resultaat. Het werk moet ook meer worden gestandaardiseerd. Dat is niet altijd leuk. Daarmee verliezen medewerkers hun autonomie De gemeente moet ook beter aanspreekbaar zijn. Dat alles leidt weer tot wrijving in de organisatie. De hervormingsbezuinigingen moeten leiden tot efficiënter en effectiever werken.

Er is gevraagd wat de wethouder doet om de schade beperken. Deze casus is schadelijk voor de betrokkenen, maar ook voor de organisatie. De wethouder spreekt daar regelmatig over met de gemeentesecretaris en de directeuren P&O en HRM, onder andere over patronen en de aanscherping van procedures. De gemeentesecretaris en de centrale ondernemingsraad staan primair aan de lat voor het vaststellen en uitvoeren van het personeelsbeleid. De wethouder is bestuurlijk verantwoordelijk. De PvdA heeft vragen gesteld over de informatievoorziening aan de raad. Daar is de wethouder al eerder op ingegaan. Zo worden ook de processen herijkt. Informatie over deze casus en wat daarvan geleerd kan worden, kan nog niet gedeeld worden. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) ziet uit naar het herijkte kader, maar ook naar de lessen die uit deze casus worden getrokken en de uitkomsten van het extern onderzoek. Wethouder Streefland herhaalt haar toezegging om de raad te informeren over onder andere de herijking, wellicht in een dialoog of in een technische sessie.

40 Toezeggingen Naar aanleiding van agendapunt 8: Raadsvoorstel Rekenkamerrapport: de Mens als zwakke schakel de toezegging: 45

•

In het plan van aanpak op dit raadsvoorstel wordt o.a. ingegaan op het vervangen van legacy software en training/bewustwording

63

Naar aanleiding van agendapunt 10: Raadsvoorstel Verordening Samenwerking, participatie en inspraak zegt wethouder Oosters toe dat: • 5

Bij de monitor Samen Stad Maken van maart 2026 wordt ingegaan op de afwegingen bij het afwijzen van een bewonersbod, terugkijkend vanaf 2024

Naar aanleiding van agendapunt 13 Goed werkgeverschap en rechtsgang’ zegt wethouder Streefland toe dat: •

Een herijking van het handelingskader integriteit, waarbij ook het moment en de manier van informeren van de raad wordt betrokken, volgt waar mogelijk in Q2 2025

10

64