Conceptverslag commissie VBF 21 maart 2024

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 21 MAART 2023 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

28 maart 2023 Stadhuis, raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) april 2024

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma, wethouder Schilderman en wethouder Streefland, en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer D. Van Bergen (ChristenUnie), de heer T. Stam (PvdA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), mevrouw M. Minnaert (BIJ1), mevrouw M. L. Beekmans (Bij1), de heer V. Paalman (Horizon), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), de heer R. Maas (VOLT), de heer I. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok, en de commissiesecretaris. Middagvergadering De voorzitter, mevrouw L. Bode, de burgemeester mevrouw S. Dijksma en wethouder S. Schilderman en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer F. Claassen (GroenLinks) de heer M. Koning (D66), de heer A. Ait Daoua (D66), de heer Vasters (D66), de heer D. Van Bergen (ChristenUnie), de heer T. Stam (PvdA), mevrouw R. Leever (PvdA), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw M. Minnaert (BIJ1), mevrouw M. L. Beekmans (Bij1), de heer V. Paalman (Horizon), de heer R. Snijder (Student & Starter), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw X. Minnaert (Partij voor de Dieren), de heer M.

van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer R. Maas (VOLT), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok en de commissiesecretaris.

30

Avondvergadering De voorzitter, mevrouw L. Bode, en van het college burgemeester Dijksma en voorts de leden: de heer F. Claassen (GroenLinks), de heer J. Vasters (D66), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer R. Maas (VOLT), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Lok, en de commissiesecretaris. 40

Verslag openbare vergadering commissie VBF d.d. 21 maart 2024

Aanwezigen:.....................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ..................................................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda van 21 maart 2024 ..........................................................................................- 3 Pagina 1 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

50

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen .....................................................................................- 3 3.4. Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven ...........................- 4 4. Verslagen .................................................................................................................................................- 4 5. Toezeggingen/moties ...........................................................................................................................- 4 6. Ingekomen stukken ...............................................................................................................................- 4 7 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën .......................................................................- 5 8 Komst Islamitische prediker naar Utrecht ......................................................................................- 5 9 Raadsbrief Voortgangsrapportage 2023 nota 'Grenzen stellen, perspectief bieden’ ...- 13 10 Raadsbrief Uitvoeringsprogramma Vergroten digitale weerbaarheid .................................- 30 11 Raadsbrief Groter tekort op inkomsten vanuit het Rijk ............................................................- 42 12 Claim uitbreiding Rekenkamer

........................................................................................................- 74 -

1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Peters, opent de vergadering om 11.00 uur en heet iedereen welkom. 60

70

80

Mededelingen vanuit de commissie De griffie heeft een bericht van verhindering ontvangen van de fractie van UtrechtNu. EenUtrecht zal vanochtend ook niet aanwezig zijn. Zoals besproken in de commissie van 15 februari wordt op verzoek van de commissie op 18 april van 13.15 uur – 13.45 uur een korte technische sessie gehouden over het aanbestedingsproces voor de nieuwe accountant. Wanneer raadsleden zich willen aanmelden, is het verzoek dat via het raadsportaal te doen. Geen nadere mededelingen. Mededelingen van het college Geen. 1a. Heropening in de middag De voorzitter, mevrouw Bode, heropent de vergadering om 14.00 uur. Zij deelt mee dat er een verzoek is van het CPR en van het DB aan deze commissie met betrekking tot de agendering van De uitbreiding van de Rekenkamer. De vraag is of de commissie dit onderwerp vandaag wil behandelen. Mevrouw Meerding (VVD) deelt mee dat wat haar betreft dit met de A-status doorgekund naar de gemeenteraad. Er zijn andere partijen die dit wel willen bespreken. Haar voorkeur gaat er naar uit de bespreking aan het eind van deze agenda te plannen. De andere onderwerpen zijn ook belangrijk en waar wel eerder gepland. De voorzitter legt dit voorstel voor aan de commissie: zij zet dit op de agenda als laatste agendapunt en zij verneemt dat de commissie daarmee akkoord gaat.

Zij geeft het woord aan GroenLinks voor de voortzetting van het debat over agendapunt 9 Mededelingen commissie Geen.

90

Mededelingen vanuit het college Geen. 1b. Heropening van de vergadering in de avond Pagina 2 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

De voorzitter, mevrouw Bode, heropent de vergadering om 20.00 uur. Zij heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen Geen 100

110

2. Vaststellen agenda van 21 maart 2024 Het verzoek van het Dagelijks Bestuur van de raad is het onderwerp uitbreiding Rekenkamer toe te voegen aan de agenda. De raadsleden hebben de toelichting gekregen bij de bijgevoegde brief. De heer van Heuven zal aanwezig zijn om in zijn hoedanigheid als voorzitter van de CPR (Commissie Personeelszorg en Raadsfunctionarissen) het agendaverzoek toe te lichten. De voorzitter legt de vraag voor of er vragen zijn aan de heer Van Heuven. Bovendien vraagt hij of dit met de Astatus door kan naar de raad. De heer Stam (PvdA) heeft behoefte aan het gebruik maken van de mogelijkheid dit agendapunt voor een half uur te agenderen. Het gaat hem om de wenselijkheid hiervan in het kader van de bredere financiële politiek van de gemeente. De voorzitter zal dit onderwerp proberen te agenderen vóór het vragenuur. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt naar de overwegingen van de voorzitter om dit agendapunt op deze plek in de agenda te zetten. De voorzitter antwoordt dat dit te maken heeft met de beschikbare ambtelijke ondersteuning. Mevrouw Meerding (VVD) stelt voor rond die tijd van deze planning nog even gezamenlijk na te gaan wat een handig volgorde is. De voorzitter zal in het begin van het middagdeel hierover terugkomen bij de commissie.

120

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen 3.1 Memo Verzoek behandeling adviezen burgerberaad jaarwisseling Aanwezig zijn hierbij de burgemeester en mevrouw Oosters vanuit participatie. Het voorstel is dit raadsvoorstel te agenderen voor 90 minuten. De commissie gaat daarmee akkoord.

130

140

3.2 Informatie op Orde / Zaaksysteem Wethouder Streefland deed eerder het aanbod een technische bijeenkomst te organiseren over de programma’s Informatie op Orde en Continuïteit/zaakgericht werken. De voorzitter neemt ervan nota dat hiervoor onvoldoende behoefte is. Hij adviseert de geïnteresseerden te schakelen met wethouder Streefland en haar medewerkers om dat één op één te doen. 3.3 Presentatie jaarverslag Ombudszaken Het Ombudsloket zou graag in gesprek willen met de commissie over de bevindingen van de eerste vier maanden en over de doelen van dit loket voor 2024. De voorzitter neemt ervan kennis dat hieraan behoefte is. De griffie zal een voorstel doen voor een agendering op een reguliere VBF-dag. De heer Van Heuven (voorzitter CPR) weet dat het een grote wens is te vernemen van het Ombudsloket zelf om dit met de commissie te delen en van de raad en de commissie te vernemen hoe het beste contact te houden en samen te werken. Hij

Pagina 3 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

nodigt de commissie breed uit aanwezig te zijn. Het Ombudsloket is in ontwikkeling. Dit gesprek is van belang voor de verdere ontwikkeling.

150

160

170

3.4. Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Stam (PvdA) deelt mee dat het voorstel is de eerder geplande en geannuleerde Raadsinformatiebijeenkomst over Utrecht zijn we Samen nu te plannen op 9 april vanaf 19:00 uur – 20.15 uur. Deze is mede geagendeerd door GroenLinks, D66, EenUtrecht, VVD, CDA en mogelijk ook de ChristenUnie. De voorzitter stelt vast dat daarvoor een breed draagvlak is. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt naar de argumentatie voor het tijdstip van 19.00 uur. Afgesproken was Raadsinformatiebijeenkomst op zijn vroegst te houden om 19.30 uur. De voorzitter bevestigt dat dit standaard vanaf 19.30 uur is. De heer Stam (PvdA) licht toe dat er vijf kwartier tijd is wanneer de vergadering om 19:00 uur begint. Anders moet de vergadering gehouden worden op 21 mei. Dat zou drie maanden zijn nadat de brief is gestuurd. De heer Koning (D66) stelt voor hierop te puzzelen met de commissiegriffier en uitsluitsel te krijgen over de mogelijkheden op die avond. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) hecht aan de gemaakte afspraken. Hij is hiervan geen voorstander. De voorzitter concludeert dat het uitgangspunt is om 19.30 uur te beginnen – 20.30 uur. Hiermee gaat de commissie akkoord. De voorzitter heeft begrepen dat de commissie in april het raadsvoorstel kan verwachten over de Herijking Samen Stad Maken.

Die zal dan in mei inhoudelijk worden besproken in deze commissie. Het college heeft aangeboden hierover een technische bijeenkomst te organiseren. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt naar de reden voor een technische sessie. De voorzitter en de burgemeester beschikken niet over die toelichting. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op een enorme verwatering te zien rond technische sessies. Hij hecht er aan het moment te kiezen waarover de afspraken zijn gemaakt in een ander gremium voor het houden van technische sessies. De voorzitter deelt mee dat het bijwonen van technische sessies facultatief is. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat er afspraken zijn gemaakt over wanneer technische sessies kunnen worden gehouden; niet of ze facultatief zijn. Dat is voor alle bijeenkomsten het geval. De voorzitter herhaalt zijn vraag en ziet bij drie partijen dat zij daaraan behoefte hebben. Hij stelt voor dat deze partijen contact opnemen met de desbetreffende wethouder om daarvoor een afspraak te maken op maat. Hij neemt ervan kennis dat de commissie daarmee akkoord gaat.

180

4. Verslagen Ter vaststelling Conceptverslag van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 15 februari 2024. Het verslag is conform vastgesteld. 5. Toezeggingen/moties Ter vaststelling Zonder vragen of opmerkingen vastgesteld. 190

6. Ingekomen stukken Geen. Pagina 4 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

7 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën Verslag adviescommissie Controle en Financiën 11 januari 2024 Dit wordt ter kennisgeving aangenomen. De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten en heropent die. 8 200

Komst Islamitische prediker naar Utrecht

Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare orde en Veiligheid DENK wil met spoed in debat over berichtgeving in het kader van de komst van de islamitische prediker Mohamed Hoblos naar Utrecht. De fractie wil onder andere in debat over de drang om een islamitische prediker te weren uit deze stad en hoe de inzet en houding van de burgemeester in deze kwestie zich verhoudt ten aanzien van andere kwesties die hebben gespeeld in de stad. De CU, VVD en het CDA en UtrechtNu! willen met het college in debat over het voorgevallen incident en de rol van het college daarin. Daarnaast willen zij bespreken hoe dergelijke situaties in het vervolg eerder ondervangen kunnen worden.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven). De behandeling vindt plaats in twee termijnen. 210

220

230

240

De commissie De heer Simşek (DENK) schetst de aanleiding voor zijn inbreng: de organisatie van een bijeenkomst met een islamitische prediker. Hij schetst hoeveel tegenweer dit opriep. De heer Maas (VOLT) merkt op dat de prediker niet een gewone islamitische prediker is. Het gaat om een salafist die een gewelddadige Jihad predikt. De heer Simşek (DENK) doet niet mee aan die stereotypering. De prediker in kwestie is niet veroordeeld. Hij stelt dat de prediker op politieke gronden de toegang is ontzegd. Hij verzet zich daartegen. De heer Maas (VOLT) vraagt of de heer Simşek ontkent dat deze prediker oproept tot het plegen van geweld. De heer Simşek (DENK) herkent dit niet. Dit was ook niet de strekking van de bijeenkomst in de Jaarbeurs. De heer Maas (VOLT) vroeg naar de feiten. De heer Simşek (DENK) stelt voor dat de heer Maas zelf met de feiten komt. Hij vindt de beschuldigingen aan de prediker heftig. Hij hoorde daarvoor nog geen onderbouwing en geen bewijzen. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het vervelend dat dit debat op deze manier wordt geopend. Zij hoorde ook de term islamofobie. Zij steunt de inbreng van de heer Maas: geen gewone islamitische prediker. Deze man heeft uitspraken gedaan die zij niet wil herhalen. Zij vraagt hoe DENK kijkt naar dergelijke uitspraken. Zij vindt die uitspraken niet acceptabel in de samenleving.

De heer Simşek (DENK) merkt op dat de bijeenkomst een religieuze was over de zin van het leven. Hij stelt voor dat het CDA die uitspraken dan maar noemt waarmee zij zoveel problemen heeft. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het goed dat religieuze bijeenkomsten worden georganiseerd. In dat opzicht houdt zij het voor mogelijk dat DENK en het CDA dicht bij elkaar kunnen staan. De uitspraken die zij hekelt, hebben niets te maken met het doel van de religieuze bijeenkomst. Die uitspraken zetten aan tot geweld. Zij gaat die uitspraken niet in het openbaar herhalen. Zij vraagt de heer Simşek waarom hij de reacties van het bestuur bestempelt tot islamofobie. Het gaat om een haatprediker. Pagina 5 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

250

260

270

280

De heer Simşek (DENK) licht toe dat hij dit heeft geagendeerd omdat dit telkens zo gebeurt. Snel wordt de sticker haat prediker op een islamitische prediker geplakt. Hij merkt op dat in Utrecht meerdere incidenten zijn geweest met haat zaaien. Hij noemt een koranverscheuring. Hij zag de partijen die nu hun uitspraken hebben gedaan tegen deze islamitische prediker destijds niet op de barricades staan. Een anti islam film, gefinancierd door de Indiase overheid, draaide in de Utrechtse bioscopen. Toen vond hij de partijen die nu reageren op de komst van deze islamitische prediker niet aan zijn zijde. Hij verzet zich daartegen. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat deze prediker in het Schengen informatiesteem stond waardoor hij in ieder geval geen toegang tot Nederland kon krijgen. Zij vindt dat een objectiveerbaar gegeven. Iemand komt niet zomaar op een dergelijke lijst. Zij vraagt hoe de heer Simşek daartegen aankijkt. Zij vraagt of hij met haar van mening is dat het niet om politieke motieven gaat. De heer Simşek (DENK) merkt op dat het Schengen informatiesysteem een systeem is waaraan overheden informatie kunnen leveren en mensen in dat systeem kunnen plaatsen. In Nederland en in andere landen in Europa is te zien dat moslims onrechtmatig behandeld worden. Hij stelt dat dit structureel gebeurt. Hij noemt incidenten in Nederland die in het nieuws zijn geweest.

Hij vindt het Schengen informatiesysteem niet vrij van een politiek oordeel en hij vindt het zeker niet objectief. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat de uitspraken van deze prediker uitgebreid in de kranten hebben gestaan. Haar mening is dat personen niet zomaar op een dergelijke lijst terecht komen en dat personen niet zomaar de toegang tot Nederland worden ontzegd. Zij werpt de gedachte van zich als gaat het hier om willekeur. Zij vindt dat er wel degelijk aanwijsbare feiten zijn. De heer Simşek (DENK) vervolgt zijn betoog. Hij stelt dat Pegida wel moslims tot het bot mag beledigen. Maar dat een moslimprediker wordt geweerd. Hij roept de partijen in de raad op daarover uitleg te geven aan de moslims in deze stad. Hij is benieuwd naar de mening van de PvdA en D66 in deze kwestie. Hij hoopt dat te horen in hun bijdrage. De burgemeester stelde dat er geen plek is voor extreme uitlatingen als er sprake is van haatzaaien. Hij stelt dat er geen sprake was van een veiligheidsrisico. Hij vindt dat in deze kwestie gemeten is met twee maten. Hij legt de vraag voor wanneer de burgemeester gaat staan voor de rechten van moslims in Utrecht en hij legt de vraag voor hoe de burgemeester het gevoel van onrecht bij de moslimgemeenschap in Utrecht gaat wegnemen. Interrupties De heer Koning (D66) gaat in op waar de bevoegdheden liggen.

In dit geval is een keuze gemaakt op het ministerie om samen te werken met een buurland om in Nederland te komen tot ontzegging van de toegang. Het stoort hem dat de heer Simşek de indruk wekt als is de burgemeester in eerste instantie degene die dit besluit nam. Hij vraagt hierop de reactie van de heer Simşek. Het stoort de heer Simşek (DENK) dat nog voordat het ministerie het besluit had genomen, in Utrecht allerlei acties zijn ondernomen om dit evenement niet te laten doorgaan met deze prediker De heer Koning (D66) bevestigt dat de burgemeester hier aandacht voor heeft vanuit haar taak van de handhaver van de openbare orde. Het is logisch dat zij schakelt met het ministerie. Hij legt de vraag voor aan de heer Simşek of hij het eens

Pagina 6 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

290

300

is met hem dat dit in eerste instantie de bevoegdheid is van de landelijke overheid en dat daarmee de betrokkenheid van de burgemeester beperkt is. De heer Simşek (DENK) werpt tegen dat het juist is dat er een bevoegdheid is van het ministerie; maar op lokaal niveau wel degelijk acties ondernomen zijn om de prediker tegen te houden. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt de heer Simşek naar zijn definitie van extremisme. Moet de Utrechtse gemeenteraad daarmee iets? De heer Simşek (DENK) legt de vraag terug. Hij vraagt hoe het kan dat VVD de rode loper blijft uitrollen voor extreem rechtse groeperingen die naar Utrecht komen. De inlichtingendiensten hebben vaak gewaarschuwd voor het gevaar van extreem rechts, voor toenemende islamofobie en polarisatie in de samenleving. Hij herhaalt zijn informatie over het doel van deze prediker. Hij herhaalt dat er geen concreet bewijs was dat hier een veiligheidsrisico was. Hij vraagt de VVD zelf bewijzen te leveren wanneer de VVD dergelijke aantijgingen uit. Mevrouw Meerding (VVD) zou precies dezelfde vragen stellen als nu gedaan wanneer een extreemrechtse prediker naar Utrecht zou zijn gekomen. Haar partij is tegen extremisme in welke vorm dan ook. Zij bestrijdt dat de rode loper uitgerold wordt voor Pegida. Pegida mag niet overal demonstreren. Zij vindt dat ook terecht gezien de veiligheidsrisico's.

Daarmee wordt op een andere manier omgegaan dan de heer Simşek nu zegt.

310

320

330

De heer Van Bergen (ChristenUnie) benadrukt dat woorden ertoe doen. Dat woorden soms gevaarlijk kunnen zijn. En dat woorden ook kunnen overgaan tot daden. Hij stelt dat de vrijheid van meningsuiting grenzen kent. De heer Simşek (DENK) legt de vraag voor welke daden het gevolg waren van de woorden van deze prediker. De heer Van Bergen (ChristenUnie) bevestigt dat hij zijn inbreng baseert op een artikel in De Telegraaf. De heer Simşek (DENK) beschouwt het antwoord van de heer Van Bergen als de bevestiging dat er geen bewijs is dat uitspraken van deze prediker hebben geleid tot bepaalde daden. De heer Van Bergen (ChristenUnie) merkt op dat de spreker niet gekomen is en dat die vraag hem niet relevant lijkt voor dit debat. Hij leidt van de eerder gedane uitspraken van de prediker af dat hij aanzet tot haat. Hij is tegen het verscheuren van de koran. Het primaat om daartegen op te treden ligt niet bij de gemeente maar bij de landelijke overheid. De heer Simşek (DEN K) herhaalt zijn verwijt van met twee maten meten en noemt daarvoor gebeurtenissen in Utrecht waartegen de ChristenUnie zich niet verweerde. Hij herhaalt zijn steun voor de prediker. Hij vraagt of de ChristenUnie herkent dat er met twee maten wordt gemeten als het gaat om islamitische predikers en om haatzaaiende groeperingen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) herkent dat beeld niet. Hij vervolgt zijn inbreng.

Hij besteedt aandacht aan de ruimte in de stad voor verschillende meningen, opvattingen en levensvisies. Hij herhaalt dat de vrijheid van meningsuiting niet zonder grenzen is. Hij pleit voor een klimaat waarbij rekening gehouden wordt met de ander. Haat zaaien en het aanzetten tot geweld en discriminatie is niet toegestaan. Hij tekent daarbij aan dat de rol van de raad daarbij beperkt is, zoals ook de rol van het college daarin. Hij herhaalt de informatie die eerder is gegeven door de heer Koning over de bevoegdheden in Nederland. Pagina 7 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

340

350

360

370

380

Hij vindt dat de burgemeester zich juist en passend heeft opgesteld. Hij is benieuwd naar de reflectie van de burgemeester op het proces. Welke lessen zijn hier uit te trekken? Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt de heer Van Bergen of hij van mening is dat de overheid geloofsgemeenschappen moet beschermen tegen extremistische sprekers. Zij stelt dat ook binnen de islam gelovigen zich onveilig kunnen voelen door dit soort sprekers. Dit zou wat haar betreft ook binnen het christendom aangepakt moeten worden als daarvan sprake is. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vindt dat terughoudendheid daar gepast is en hij noemt daarbij de vrijheid van godsdienst. Hij vindt dat hoe dan ook haatzaaien niet acceptabel is. Hij bevestigt dat mensen daartegen in bescherming genomen moeten worden. Mevrouw Meerding (VVD) brengt de vragen over de komst van de prediker die zij heeft gesteld in herinnering. De heer Simsek (DENK) vraagt of mevrouw Meerding de volledige lezing heeft beluisterd waarin de uitspraken van de prediker die in de krant genoemd werden in de context waren geplaatst. Zo ja, wat vond mevrouw Meerding van die lezingen. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt dat die lezingen bij haar niet bekend zijn. Zij vond in haar onderzoek niet de lezingen waarop de heer Simşek nu doelt.

De heer Simşek (DENK) vraagt of mevrouw Meerding inziet dat bepaalde uitspraken in hun context gezien moeten worden voor een goede beoordeling. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat haar eerste vraag aan de burgemeester was of de berichtgeving in de krant klopte. Zij bevestigt dat het nieuws kritisch bekeken moet worden. Zij bevestigt dat niet alles in de juiste context geplaatst wordt. Zij vindt dat zij als raadslid wel moet kunnen uitgaan van het nieuws en dat zij daarover vragen moet kunnen stellen. De heer Simşek (DENK) merkt op dat de lezingen op Youtube te vinden zijn. Hij vindt het niet kunnen dat zonder onderzoek een bestuurder een prediker bestempelt als haatprediker en daarop acties onderneemt. Mevrouw Meerding (VVD) benadrukt voorzichtig te zijn geweest en ook niet alle mogelijke middelen te hebben om het juiste onderzoek te doen. Zij herhaalt haar informatie. Zij benadrukt dat in de ogen van de VVD geen plek is voor extremisme. Zij vindt het toegestaan scherp van mening te verschillen. Zij bevestigt de burgemeester te hebben gevraagd of het mogelijk was om de komst van de prediker naar Utrecht te verbieden. De burgemeester heeft navraag gedaan bij de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Daaruit bleek dat genoemde uitspraken inderdaad gedaan zijn door de prediker en dat de prediker vermeld is in het Schengen informatiesysteem waardoor hij geen toegang tot Nederland zou kunnen krijgen. De burgemeester heeft contact opgenomen met de organisatie van het evenement en erop aangedrongen dat deze prediker ook niet via videoverbinding zou kunnen spreken. De VVD is tevreden met het handelen van de burgemeester. Zij legt de vraag voor aan de burgemeester of het gemeentebestuur er tijdig aan de voorkant bij is om extremisme in Utrecht te voorkomen. Hoe ervoor te zorgen dat dit in de toekomst goed gewaarborgd is. De heer Simşek (DENK) vraagt of hij de VVD aan zijn zijde krijgt wanneer extreemrechtse groeperingen haat gaan zaaien tegen moslims. Mevrouw Meerding (VVD) herhaalt dat zij dan dezelfde soort vragen zal stellen. Pagina 8 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

390

400

410

Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet dat het gaat om landelijk beleid, ziet dat daar haars inziens een goede afweging is gemaakt door bewindspersonen en diverse instanties, ook in Europees verband. Zij vindt de uitspraken die zij heeft gelezen vreselijk. Zij vindt die uitspraken ondermijnend voor de samenleving in Nederland. Zij laat haar inbreng verder bij de interrupties die zij heeft gedaan. Zij vindt het bijzonder dit debat te moeten voeren. Zij benadrukt en onderstreept dat het geen gewone islamitische prediker is. De heer Simşek (DENK) vraagt waar het CDA was toen extreem rechts naar Utrecht kwam om haat te zaaien naar moslims. Mevrouw Zwinkels (CDA) brengt in dat haar fractie zich ook verzet heeft tegen het handelen van Pegida. Zij benadrukt de positie die haar partij inneemt. Zij is tegen extremisme. Zij zoekt juist de verbinding en wil met mensen in gesprek komen en hen de bescherming bieden die ze in Nederland verdienen. Zij weet ook dat mensen zich onveilig kunnen voelen door dit soort ontwikkelingen in hun eigen geloofsgemeenschap. Dat gaat haar aan het hart. De heer Simşek (DENK) vraagt hoeveel moslims die zich onveilig voelden door de komst van deze prediker, zij gesproken heeft. Mevrouw Zwinkels (CDA) vertrouwt erop in een democratie te leven waarin bestuurders de juiste afweging proberen te maken naar de inzichten en de kennis die daarover bestaat bij professionals.

De heer Simşek (DENK) benadrukt dat het CDA actief heeft meegedaan om deze prediker te weren. Hij zet de schriftelijke vragen van het CDA in dat perspectief. Mevrouw Zwinkels (CDA) antwoordt dat haar fractie ook landelijk tegen het inreisverbod was. Niet-agenderende parijen De heer Stam (PvdA) vindt deze discussie olie op het vuur en hij voelt zich ongemakkelijk daardoor. Hij is tegen haat en extremisme. Hij benadrukt dat het gaat om een in Duitsland genomen besluit. Hij bestrijdt dat het gaat om een politiek besluit Nederland. De heer Simşek (DENK) zag de terughoudendheid niet bij de Nederlandse vertegenwoordigers van de overheid.

420

430

De heer Paalman (Horizon) bevestigt dat ook hij de vragen heeft gesteld. Wat hem betreft biedt Utrecht geen podium voor het aanzetten tot haat. Hij noemt een uitspraak van deze prediker over de aanslag in Israël. Hij dankt de burgemeester voor haar optreden. Hij vraagt hoe de burgemeester mensen kan weren uit de stad die aanzetten tot haat, ook als de minister niet ingrijpt. De heer Simşek (DENK) neemt aan dat hij Horizon aan zijn zijde zal vinden wanneer korans worden verscheurd. De heer Paalman (Horizon) bekijkt dat per casus. Wanneer DENK vragen stelt over een haatzaaiende groepering en zijn fractie is het daarmee eens, staat ook zijn naam daar onder. Mevrouw Fattal (GroenLinks) kijkt niet alleen de burgemeester aan maar ook de raadsleden in deze commissie. Wat haar betreft heeft de burgemeester goed gehandeld. Zij kent de wet goed. Achteraf wordt getoetst of een uitspraak door de beugel kon; censuur vooraf mag niet. Dat heeft de burgemeester gedaan; zij is het gesprek aangegaan met de organiserende organisatie. Pagina 9 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

440

450

460

470

480

Zij doet uitspraken over deze prediker, maar ze heeft ook uitspraken in de krant gedaan over Pegida. Mogelijk is dit iets is snel gegaan. De burgemeester voert al een tijdlang gesprekken met verschillende groepen in de stad om verbinding te creëren. Zij deelt de mening van DENK dat dit een slecht effect heeft gehad voor moslims in Utrecht. Zij noemt heftige uitspraken die gedaan zijn over de moslimgemeenschap. Die hebben te maken met polarisatie die al gaande was. Op dit moment draagt de politiek daaraan bij, door dit soort vragen te stellen, door dit te agenderen. Zij ervaart dit als ophitsingspolitiek. Ze kijkt zichzelf ook aan en roept haar collega politici op en zichzelf om hiermee op te houden. Dit maakt het alleen maar erger. Mevrouw Meerding (VVD) ondersteunt op zich de oproep van mevrouw Fattal dat politici elkaar heel moeten laten. Zij werpt het woord ophitsingspolitiek verre van zich. Dit is een politiek thema. Iedereen heeft de middelen om in te zetten; zij pleit ervoor dat op een goede manier te doen. Mevrouw Zwinkels (CDA) dankt mevrouw Fattal voor haar inbreng. Zij vraagt of dan ook antwoord wordt gegeven op de berichtgeving om duidelijk te maken hoe het zit. Als dat niet gebeurt, hitsen de politici elkaar alleen maar op en maken zij elkaar verwijten. Zij vraagt naar de reactie van mevrouw Fattal hierop.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) deelt met mevrouw Zwinkels dat de politiek vooral zich moet houden aan de feiten. Zij verontschuldigt zich richting de VVD voor het woord ophitsingspolitiek. Het gaat erom dat de politiek ook op zichzelf reflecteert. Zij vond de gestelde vragen niet goed. Het debat dat is geagendeerd vond zij ook niet goed. De burgemeester heeft bepaalde bevoegdheden en mag na afloop toetsen of de spreker in het openbaar te ver is gegaan. Dat geldt ook voor politici. Zij pleit ervoor dat de raadsleden zich houden aan die regels waar de raadsleden de burgemeester aan houden. Die regels zijn bij wet verankerd. Dat wil niet zeggen dat moslimhaat okay is. Dat wil ook niet zeggen dat extremisme okay is. Zij voelt veel ongemak over hoe dit is gegaan. Zij spreekt zich hierover uit om te voorkomen dat het zo verder gaat. De heer Simşek (DENK) kan zich vinden in een deel van het betoog van mevrouw Fattal. Hij vraagt of zij het beeld herkent dat leeft bij moslims dat ze moeten vechten voor elk grondrecht dat ze hebben en dat op elk moment er een dreiging is dat die grondrechten voor hen worden ingeperkt op allerlei manieren. Mevrouw Fattal (GroenLinks) herkent dat. Zij vindt dat heel heftig. De heer Van Bergen (ChristenUnie) kan zich deels herkennen in de inbreng van GroenLinks en deels verbaast die inbreng hem.

Hij vraagt of mevrouw Fattal erkent dat de politiek wel degelijk middelen tot zijn beschikking heeft die legitiem gebruikt zijn. Ziet mevrouw Fattal in de set schriftelijke vragen dat er wel degelijk behoefte was aan informatie en dat er terughoudendheid was in het oordeel dat geveld werd. Mevrouw Fattal (GroenLinks) erkent dat. Zij wil geen enkele partij verwijten dat ze iets fout hebben gedaan. Zij roept ertoe op überhaupt terughoudend te zijn met het politieke instrument. Zij begrijpt hoe de vragen zijn opgesteld. De beantwoording Burgemeester Dijksma dankt de fracties die haar handelwijze steunden. Zij refereert aan de inbreng van mevrouw Fattal; de discussie die nu gevoerd is, kan leiden tot polarisatie. Zij merkt op dat de toon van het debat een andere is dan de toon in het gesprek dat zij voerde met de Dawah-groep. Deze organisator zocht een andere spreker toen bleek dat de aanvankelijk genodigde spreker voor onrust zou zorgen. De Dawah-groep bood de spreker ook geen ruimte om online zijn verhaal te Pagina 10 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

490

500

510

520

530

doen. Die bijeenkomst van de burgemeester met de Dawah-groep is uiteindelijk in goede sfeer verlopen. De burgemeester bevestigt ook dat de Duitse autoriteiten hebben besloten dat deze spreker niet naar Europa mag komen. Daarmee was het ook niet een Utrechts besluit. Als het gaat om een vermeend extremistische achtergrond, is het uiteindelijk aan de Nederlandse autoriteiten te beslissen of de desbetreffende persoon al dan niet de toegang tot Nederland ontzegd wordt. Dat besluit de burgemeester van deze stad niet. Dan blijft de discussie over of gemeten wordt met twee maten. De burgemeester herkent dat debat. Zij refereert hierbij aan de gesprekken met jongeren bij JOU over hetzelfde onderwerp. Zij zal niet zeggen dat met twee maten wordt gemeten. Zij denkt dat mevrouw Fattal daarop doelt wanneer zij zegt dat het stadsbestuur voorzichtig moet zijn. Vanuit haar rol licht zij toe hoe de Nederlandse wetgeving in elkaar zit, wat zij daar wel en niet aan beïnvloeding heeft en op welke wijze de bevoegdheden worden ingezet en hoe daarover ook verantwoording moet worden afgelegd. Zij vindt het prima om die verantwoording af te leggen. Dit debat leeft in de stad. Dus leeft dit debat ook in de raad. Daarom vindt zij het goed hierover te spreken. De vraag is dan waar de kern zit van het verschil.

De burgemeester zet uiteen dat het verbranden van de koran mag binnen de Nederlandse wet en regelgeving. De burgemeester bestrijdt dat het stadsbestuur de rode loper uitlegt voor extremistische rechtse anti islam uitingen. Dat is het bezwaar van de burgemeester waar het de inbreng van de heer Simşek betreft. Hij heeft een aantal dingen gezegd die feitelijk onjuist zijn. Burgemeester noemt de rode loper in dit verband. De burgemeester heeft een verbranding van een koran verboden toen daarvan sprake was op het Moskeeplein. Zij verbiedt in het algemeen verbrandingen in de stad. Zij maakt bezwaar tegen het voortdurend voeden van de gedachte dat het meten met twee maten het uitgangspunt zou zijn. Ook maakt zij bezwaar tegen de suggestie als worden moskeeën in Utrecht bespioneerd. Zij vraagt de heer Simşek te stoppen met suggesties van zaken die niet waar zijn. Dan nog resteert er een ingewikkeld debat waarbij er bij verschillende gemeenschappen emoties zijn, waarbij het gevoel gaat overheersen over of er wel ruimte is voor de aanwezigheid van betrokkenen in Utrecht. Zij beschouwt het als de taak van het gemeentebestuur om daar juist de verbinding te zoeken. De heer Simşek (DENK) heeft niet gezegd dat er in deze stad moskeeën worden bespioneerd. Hij heeft gezegd dat vanuit de landelijke overheid onrechtmatig is gehandeld richting moslims.

Hij merkt op dat de burgemeester heel stellig is geweest over de komst van deze prediker via allerlei kanalen om na te gaan of deze prediker te weren was, via de media, nog voordat landelijk werd besloten dat de prediker niet mocht komen. Daarbij is ook gesproken over een gebiedsverbod. Hij vraagt of de burgemeester het beeld herkent bij veel moslims, dat andere extreem rechse groeperingen zoals Pegida niet met dezelfde stelligheid door de burgemeester zijn behandeld. Burgemeester Dijksma merkt op dat daar twee dingen mis gaan. Zij deelt mee dat er niet gesproken is over een gebiedsverbod. Zij vraagt de heer Simşek dat ook niet in de discussie in te brengen. Zij bevestigt als burgemeester over de openbare orde te gaan in de stad. Op basis van oproepen tot geweld – de burgemeester heeft steeds gezegd “als dit zo gezegd is dan…- geeft zij haar mening daarover. Wanneer die uitspraken zo gezegd zijn als in de media gekomen, zou ook de heer Simşek en de raad en de fractie van DENK daarvan iets moeten vinden. Pagina 11 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

540

550

560

570

580

Zij bevestigt dat er een hele rij van bevoegdheden is in het geval er een extremistische spreker naar Utrecht toe komt; die bevoegdheden liggen in eerste instantie bij andere instanties dan bij de burgemeester. Als het gaat om demonstraties, bijvoorbeeld die van Pegida, wordt ook aan de voorkant altijd beoordeeld of er sprake is van mogelijke wanordelijkheden. Dat kan leiden tot verplaatsen van de demonstratie. Dat kan in een bepaald geval ook leiden tot beperkingen. Zelfs wanneer aan de voorkant blijkt dat dat leidt tot grote mate van verantwoordelijkheden, tot het verbieden ervan. Die bevoegdheden worden altijd gewetensvol afgewogen. De stelling dat dat een politieke afweging zou zijn, werpt zij verre van zich De heer Simşek (DENK) stelt dat de burgemeester als burgermoeder niet zo stellig in de media kan treden over uitspraken die uit hun context zijn gehaald. Hij ervaart dat als worden moslims in Utrecht daarmee weggezet. Burgemeester Dijksma bestrijdt dat zij de intentie heeft om bepaalde groepen weg te zetten. Zij stelt dat het feitelijk onjuist is gebleken dat er geen ruimte zou zijn voor religieuze bijeenkomsten gezien het verloop van het evenement met een andere spreker. Zij refereert aan uitspraken in de commissie over het blokkeren van de komst van de omstreden prediker vanuit de Schengen systematiek en benadrukt dat die blokkade niet voor niets is opgeworpen.

De heer Simşek (DENK) vindt dat geen antwoord op zijn vraag waarom de burgemeester haar uitspraken zo stellig heeft gedaan in het licht dat hij heeft geschetst. Burgemeester Dijksma vindt het niet aan haar om over de context van de uitspraken een oordeel te vellen. Het gaat in dit geval om het effect van de komst van een spreker op de orde in de stad. Op basis daarvan worden afwegingen gemaakt en uitspraken gedaan. De burgemeester merkt op dat veel vragen gesteld zijn. Dit was volgens haar de kern van waarover het debat ging. De enige vraag die voor haar nu resteert, is de vraag wat te doen in een dergelijk geval in de toekomst. Dan heeft een deel van de raad daar zelf ook een antwoord op gegeven. Feitelijk ligt de bevoegdheid niet lokaal. Die bevoegdheid ligt er landelijk. Dan zou het aan de minister van justitie zijn om te beoordelen of iemand welkom is of niet. Zij bedankt de Dawah-groep voor zijn benadering van deze kwestie. Gemiste vragen De heer Paalman (Horizon) merkt op dat de burgemeester zegt dat het weren van mensen uit de stad een landelijke bevoegdheid is; in zijn hoofd zit een notie als dat burgemeesters wel de mogelijkheid hebben de toegang tot hun stad te ontzeggen. Hij vraagt of er geen enkel ander middel is dat is in te zetten om bepaalde personen uit de stad te weren. Burgemeester Dijksma antwoordt dat uiteindelijk die gronden er wellicht zijn.

Zij merkt op dat wanneer op nationaal niveau er geen grond gevonden wordt om iemand de toegang tot het land te ontzeggen, het wel heel ingewikkeld wordt voor de burgemeester om dan lokaal op basis van een bestuurlijke rapportage van de politie vooraf te besluiten dat iemand een gebiedsverbod krijgt. Dat is een niet lichtvaardig te nemen besluit. De bewijslast daarvoor is dermate complex dat zij dat niet snel mogelijk acht, tenzij op voorhand bekend is dat een bijeenkomst tot gewelddadigheden gaat leiden. Daarvan was in dit geval geen sprake en zo is dat ook gezegd door de heer Simşek. Pagina 12 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

Toezeggingen Geen De voorzitter vraagt de agenderende fracties of zij met deze bespreking het doel hebben bereikt. 590

Het lijkt de heer Simşek (DENK) dat de beantwoording voor nu duidelijk is. Zijn fractie zal intern overleggen. Mocht zijn fractie toch een agendering hebben voor de raad zal de griffie dat zo spoedig mogelijk vernemen. De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent die voor de behandeling van agendapunt 9. 9 600

610

Raadsbrief Voortgangsrapportage 2023 nota 'Grenzen stellen, perspectief bieden’

Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en veiligheid Geagendeerd door: Bert van Steeg (CDA), Derk van Bergen (ChristenUnie), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair), Tess Meerding (VVD), Hester Assen (PvdA), Maarten Koning (D66), Ruud Maas (Volt),David Bosch (UtrechtNu!), Mahaar Fattal (GroenLinks), Esma Kendir (Student & Starter) Naar aanleiding van de raadsbrief van d.d. 28 november 2023 over de voortgangsrapportage van “Grenzen Stellen, Perspectief Bieden” willen de fracties van CDA, CU, VVD, US, D66, PvdA, Volt, UtrechtNu!, GL en S&S in debat. In de voortgangsrapportage van “Grenzen stellen, perspectief bieden” wordt de stand van zaken en de resultaten van de aanpak, die twee jaar geleden zijn geïntroduceerd, beschreven. De genoemde fracties willen in debat over de voortgang en willen de aanpak bijsturen. Zij willen in het bijzonder stilstaan bij de vraag in hoeverre de aanpak succesvol is om criminele carrières en doorgroei te voorkomen. Daarbij zullen de effectiviteit van de persoonsgerichte aanpak (PGA) en de aanpak van plofkraken belangrijke onderwerpen zijn in het debat.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie hierboven). Zij vraagt aandacht voor de tijdsbesteding. De bespreking is in een termijn.

620

630

De commissie De heer Van Steeg (CDA) vindt het goed om hier stil bij te staan nu het bestuur hiermee twee jaar bezig is. Hij is blij met deze evaluatie om de effecten ervan na te gaan. Hij is ook blij met de uitgebreide voortgangsrapportage. Hij vindt het onacceptabel dat Utrecht een knooppunt is van ondermijning, drugscriminaliteit, plofkrakers met enorme effecten voor de stad, en ook voor ongelijkheid in de stad. Het is van belang daaraan keihard te werken. Hij brengt het meest recente debat over drugs voor het voetlicht. Wat zijn fractie betreft mag het onderwerp normalisering drugsgebruik prominenter op de agenda, juist in deze stad. Daarbij mag wat hem betreft de nadruk gelegd worden op de gebruiker van drugs. Hij vindt dat die gebruiker in grote mate verantwoordelijk is voor de situatie rond drugsgebruik in de stad. Hij vindt dat onacceptabel. De heer Koning (D66) vraagt of het CDA drugsgebruikers ziet als criminelen of soms ook als slachtoffer van het systeem, en soms als ziek, verslaafd, en soms als recreatief gebruiker. De heer Van Steeg (CDA) beschouwt drugsgebruikers als mensen die iets doen dat ze beter niet kunnen doen en dat ze daarmee problemen en ongelijkheid in de stad faciliteren. Hij vindt het daarom goed om de verantwoordelijkheid bij die mensen te leggen.

Pagina 13 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

640

650

660

670

680

De heer Koning (D66) hoort het CDA niet uitsluiten dat er ook andere rollen spelen voor gebruikers van verschillende soorten drugs. Dat stelt hem enigszins gerust. Hij vindt dat op zich al winst. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat een onjuiste conclusie, zeker als het gaat om harddrugs. Dan gaat het formeel om een criminele rol van de gebruiker. Nog veel belangrijker is dat men zich de gevolgen realiseert van de drugs die gebruikt worden. Hij denkt dat daarvoor nog onvoldoende bestuurlijke aandacht is. De heer Koning (D66) is dan benieuwd hoe de heer Van Steeg aankijkt tegen de verslavingszorg in de stad Utrecht; ervoor zorgen dat drugsgebruikers niet alleen maar in de rol van crimineel worden weggezet maar dat ook gekeken wordt naar mogelijkheden om bepaalde soorten drugs lichter te behandelen en niet direct te criminaliseren. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat ook in die gevallen in principe hetzelfde geldt. Dat betekent niet dat verslavingszorg geen oplossing kan bieden of dat die zorg de problematiek kan verminderen. Hij refereert aan de discussie over het Lucas Bolwerk. Misschien is ook veel te voorkomen door meer de nadruk te leggen op de gevolgen van drugsgebruik op zichzelf. Daar is meer te doen wat hem betreft. Hij vervolgt zijn inbreng.

Hij vraagt de burgemeester wat nog zichtbaar is te doen in de stad als het gaat om het tegengaan van de normalisering van drugsgebruik. Hij brengt een recente evaluatie van de top 600 aanpak in Amsterdam onder de aandacht. De persoonsgerichte aanpak is een heel belangrijk onderdeel in grenzen stellen en perspectief bieden; hij denkt ook dat dat een goede aanpak is. Hij vindt het ook goed dat dat integraal gebeurt. Door het WODC (onderzoeksinstituut van het ministerie) werden harde noten gekraakt over de risico's. Dan ging het vooral over de recidive. Recidive is een belangrijk onderdeel van dit debat. Utrecht heeft ontzettend veel jonge daders. Hij wil dat die op het goede pad komen. Welk effect heeft het onderzoeksrapport van WODC en de top 600 aanpak op wat in Utrecht wordt gedaan en hoe wordt ervoor gezorgd dat die recidive in Utrecht laag blijft en dat het echt verbetert. Hij vraagt of de burgemeester daarover concreter kan worden. Hij vraagt of Utrecht de recidive concreet kan bijhouden, ook in de voortgang van Grenzen stellen en Perspectief bieden. Hij legt de vraag voor wanneer het stadsbestuur succesvol is op dit terrein. Hij roept de burgemeester op hierover concreter te zijn. Al lang wordt gesproken over het brede onderwerp ondermijning. Hoe is ervoor te zorgen dat hierop nog iets meer grip komt.

Recentelijk waren de plofkraken weer in het nieuws, zeker ook in het Utrechtse. Het blijft een groot probleem. Hij weet ook dat er drempels liggen als het gaat om recidive; hoe is te voorkomen dat mensen die in Duitsland in de cel zetten ook daadwerkelijk een andere keuze gaan maken wanneer ze vrij komen. Het delen van gegevens speelt daarbij een belangrijke rol. Hij vraagt naar de stand van zaken. Wat kan de burgemeester nog meer doen op dat vlak? Een deel van het debat bij Grenzen stellen en Perspectief bieden ging over nieuwe vormen van delen van data bij elkaar brengen. Hij noemt de pilot met de Rabo-bank waarbij het bestuur uitgebreid stilstond. Hij ziet weinig terug van in welke mate er gevolg gegeven wordt aan het rapport dat hieruit is voortgekomen. Wat hem betreft moeten de technologische mogelijkheden gebruikt worden. Hij vraagt hoe ervoor te zorgen dat dat rapport ook daadwerkelijk leidt tot verbetering, tot meer delen van data en eerdere opsporing en eerdere ingrepen in de keten. Pagina 14 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

Hiermee rondt hij zijn inbreng af.

690

700

710

720

730

De heer Van Bergen (ChristenUnie) heeft bij dit onderwerp steeds gemengde gevoelens. Hij schrikt van de verwoestende effecten die drugsgerelateerde criminaliteit heeft op de stad. Hij schrikt ook van jonge kinderen en kwetsbare jongeren schaamteloos worden geronseld door de onderwereld. Hij wordt bijna moedeloos van de spiraal waarin deze kwetsbare mensen terecht dreigen te komen. Hij kan er niet omheen dat ook de recreatieve gebruikers medeverantwoordelijk zijn voor het in stand houden van deze ellende. Tegelijkertijd is hij trots op deze aanpak. Daarmee kiest de stad niet voor een Law and Order reflex, maar probeert de stad de spiraal te doorbreken met haar uitgestoken hand door perspectief te bieden en hoop in situaties die uitzichtloos lijken. Hij is ook blij met de samenwerking die Utrecht vindt met maatschappelijke partners. Hij vraagt over het bezoek van HALT aan klassen in het onderwijs hoe het is dat er maar één MBO klas zit onder de 144 die bezocht zijn. Hij vraagt hoe HALT tot die selectie is gekomen. En hoe bereikt deze organisatie de doelgroep hiermee? Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Mevrouw Meerding (VVD) gaat in op dat heer Van Bergen en blij mee is dat het geen Law and Order aanpak is. Zij gaat ervan uit dat er uiteindelijk wel Law and Order moet zijn wanneer de gemeente de crimineel wil bestraffen of wil oppakken.

De heer Van Bergen (ChristenUnie) vindt Grenzen stellen en Perspectief bieden, treffend gekozen. Aan de ene kant is er een grens nodig en moet die zeker gehandhaafd worden. Maar aan de andere kant vindt hij het belangrijk na te gaan waar mensen te helpen zijn en in te grijpen in de schrijnende situaties die bestaan. Dat vindt hij effectiever dan met de harde hand te strijden tegen het totaal van de situatie. Hij deelt wat mevrouw Meerding benoemt. Hij vindt het goed om perspectief te blijven bieden. Hij vervolgt zijn bijdrage in zijn termijn. De heer Van Steeg (CDA) is het eens met heer Van Bergen dat het goed is dat op de preventie wordt ingezet; hij vindt de balans heel belangrijk. Hij vraagt of het recreatief gebruik van drugs voldoende aandacht krijgt in het programma. De heer Van Bergen (ChristenUnie) merkt op dat dit rapport vooral focust op de daderkant en niet op die van de gebruikers. Hij benadrukt dat hij het drugsgebruik niet normaal vindt en dat ook niet gedaan moet worden als zou het normaal zijn. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of de heer Van Bergen zich senang voelt in een coalitie die meer inzet op liberalisering van drugsgebruik en dat onderbrengt bij Zorg en niet bij Veiligheid. De heer Van Bergen (ChristenUnie) voelt zich zeer comfortabel binnen deze coalitie.

Zijn fractie zal binnen en buiten de coalitie blijven hameren op het niet normaal zijn van drugsgebruik en op het verwoestende effect daarvan. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat de heer Van Bergen niet kan ontkennen dat juist deze coalitie heel erg inzet op normalisering van drugsgebruik en dat die stappen gezet zijn in het coalitieakkoord. Hoe kan hij zeggen dat hij zich senang voelt op dat vlak in deze coalitie. De heer Van Bergen (ChristenUnie) houdt de duiding van de daden van deze coalitie voor rekening van de heer Van Steeg. Mevrouw Beekmans (BIJ1) vraagt of de heer Van Bergen wil zeggen dat er een verband is tussen het MBO en de doelgroep van dit beleid.

Pagina 15 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

740

750

760

770

De heer Van Bergen (ChristenUnie) licht toe dat de doelgroep jonger is. Er zitten veel jongeren op het MBO. Dat verband legt hij. Hij wil niet zeggen dat specifiek op het MBO veel potentiële criminelen zitten. Het lage aantal anonieme meldingen op de ASW en op de PTNO baart hem zorgen. Het aantal meldingen neemt af, terwijl dit kwetsbare gebieden blijven. Hij vraagt hoe het college die trend duidt. En wat aan de meldingsbereidheid gedaan wordt om die in deze omgeving te verhogen. Is er een verhoogde inzet nodig van de kant van het gemeentebestuur? Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Hij sluit zich aan bij de vragen van het CDA over plofkraken. De voortgangsrapportage stemt hem voorzichtig hoopvol; tegelijkertijd moet het bestuur zich ervan bewust zijn dat dit een kwestie is van lange adem. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat drugscriminaliteit een van de belangrijkste onderwerpen in een van de grootste zorgen op het gebied van veiligheid blijft voor haar fractie. Het is een hardnekkig probleem dat op vele manieren doorwerkt en schade veroorzaakt aan de Utrechtse samenleving. Zij brengt de explosies in woonwijken onder de aandacht in dit verband, jongeren die gebruikt worden als geldezel en daarmee het criminele circuit in worden gezogen. Dan noemt zij nog niet eens de plofkraken en de liquidaties. Zij stelt dat heel Utrecht daaronder te lijden heeft.

De VVD staat achter de complete aanpak hiervan. Zij vindt het goed hierover vandaag bestuurlijk te spreken. Met betrekking tot de evaluatie in de voortgang van de aanpak, leest haar fractie heel veel acties in het kader van weerbaarheid en bewustwording; dan gaat het haar vooral om trainingen en voorlichting. Zij mist de duidelijke cijfers over het aantal drugscriminelen dat opgepakt is. Zij vraagt of de burgemeester daarover iets kan zeggen. Heeft het gemeentebestuur hierin inzicht? Haar fractie mist een actie. Dan gaat het over straffen en criminelen aanpakken. Een van de dingen die daarbij zouden kunnen helpen is als er gekeken wordt naar het afpakken van spullen die met crimineel geld zijn verkregen of verkocht. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt hoe de VVD het aanpakken van criminelen definieert. Mevrouw Meerding (VVD) refereert aan de aanpak in Rotterdam. Daar heeft het de naam patseraanpak. De politie is daar verzocht extra controle uit te oefenen wanneer mensen gezien worden met onverklaarbaar dure spullen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt of hij goed begrijpt dat de VVD nu spreekt over de grote jongens en niet over de geldezels. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat zij dat nu bedoelt.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt of de VVD zich ervan bewust is dat meerdere mensenrechtenorganisaties in Nederland de patseraanpak hebben veroordeeld, omdat het discriminatie in de hand zou werken. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat mensenrechtenorganisaties wel vaker kritische vragen stellen bij op zich effectieve politieoptredens; de VVD vindt dat wel gekeken moet worden naar de echte aanpak van criminaliteit, ook gelet op de zwaarte van de criminaliteit en wat er allemaal speelt in het Utrechtse. Mevrouw Fattal (GroenLinks) hoort hier de VVD zeggen dat ten koste van mensenrechten het stadsbestuur ingrijpende middelen mag inzetten. Zij hoopt dat de VVD het eens is met GroenLinks dat de gemeente terughoudend moet zijn met dergelijke inzet, tenzij het middel bewezen effectief is.

Pagina 16 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

780

790

800

810

820

Mevrouw Meerding (VVD) vindt het dan leuk de raad te informeren over hoe bewezen effectief het middel is in Rotterdam. Zij is benieuwd naar de resultaten daar. Zij vervolgt haar inbreng met op te merken dat haar fractie graag een extra actie wil zien zoals in andere steden al plaatsvindt in een gemeenschappelijke samenwerking met de FIOD. Zij is benieuwd hoe de burgemeester daarover denkt en of dat ook in Utrecht mogelijk is. Zij kan zich aansluiten bij de inbreng van het CDA en de ChristenUnie waar het gaat over het aanspreken van gebruikers. Zij zou zelf iets andere woorden kiezen dan deze partijen. Ook de VVD ziet dat gebruikers uiteindelijk belangrijke schakels in deze keten zijn. Daarom vindt haar fractie het belangrijk gebruikers bewust te maken van de schaduwzijden van het gebruik van drugs. Zij zou graag willen dat daaraan meer gedaan wordt vanuit de gemeente. Zij vraagt de burgemeester hoe zij daar naar kijkt en of zij mogelijkheden ziet gebruikers bewuster te maken van de schaduwzijde van hun gebruik. In de voortgangsrapportage staat een hele korte paragraaf over de financiën en er wordt vooral verwezen naar een volgende P&C-cyclus. Haar fractie zou graag meer uitgesplitst inzicht willen hebben in waar de middelen voor deze aanpak precies heengaan.

Zij ziet graag een uitsplitsing De heer Stam (PvdA) is blij met de tientallen jongeren die sinds 2021 worden begeleid door de Top X aanpak en de persoonsgerichte aanpak. Tegelijkertijd is die aanpak ook een van lange adem. Utrecht vult zijns inziens nog steeds de verkeerde lijstjes aan. In Utrecht zijn meer jonge jongens betrokken bij de drugshandel dan in andere steden. Vaak zijn ze in aanraking gekomen met criminaliteit door een familielid. Ondermijnende criminaliteit is niet van vandaag op morgen aangepakt. Dat vergt een stevige en langdurige inzet. Daarom gaat hij ervan uit dat de burgemeester dit debat als aanmoediging ziet om hiermee door te gaan. Hij moedigt de burgemeester aan om samenwerking te zoeken met het onderwijs, met de zorg en met andere partners in het sociale domein. Dan gaat het hem niet alleen om vroegsignalering maar ook om een bredere aanpak. Hij noemt de aandacht voor kinderen in armoede om te voorkomen dat ze afglijden in criminaliteit. Hij krijgt nog steeds signalen van handelingsverlegenheid van docenten en vraagt daarvoor aandacht in de samenwerking met het onderwijs; dit bestaat ondanks de forse problematiek bij leerlingen. Hij noemt de Buurtagenda op maat op buurtniveau op meer plekken dan alleen in Overvecht.

Wat hem betreft moet de buurt een veilige plek zijn waarop de criminelen geen greep kunnen krijgen door jongerenwerk, ouders, buurtvaders en –moeders, onderwijs en Buurtteams en alles daartussen. Hij merkt op dat er buurten zijn die kwetsbaarder zijn voor criminele invloed en aanwas. Hij vindt dat het stadsbestuur de ogen daarvoor niet moet sluiten. Zijn fractie stelt daarom voor een pilot te starten met een buurtrechter. Dan gaat het hem om een snelle berechting door een rechter die zelf ook fysiek veel aanwezig is en weet wat er in de buurt speelt. Hij kijkt uit naar de uitwerking bij de Voorjaarsnota door de burgemeester, van de motie van de PvdA “Utrecht Veilig” gericht op de aanpak van personele tekorten, het hebben van een sterk onderliggend netwerk van handhaving, wijkagenten en de politieorganisatie.

Pagina 17 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 21 maart 2024

830

840

850

860

870

De heer Koning (D66) is tevreden over de vorm van deze voortgangsrapportage. Over de inhoud is zijn fractie constructief positief. Het is heel helder hoe kwantitatief en kwalitatief resultaat geboekt wordt. In de afgelopen twee jaar zijn tal van projecten binnen deze aanpak gestart. Hij verneemt graag van de burgemeester of het juist is dat er na de start hiervan ook bij haar deverwachting is dat er met gelijkblijvende inzet meer resultaat te boeken is. Na het kwartier maken kan het stadsbestuur verwachten dat er nog meer te oogsten is. Hij legt die als vraag voor aan de burgemeester. Zijn fractie heeft een warm hart voor preventief werkende maatregelen in de aanpak. Haar indruk is wel dat er een goede balans gevonden is op ook het stuk van grenzen stellen. Hij neemt motie 495 om te lobbyen voor een progressiever drugsbeleid. Hij wil graag weten wat de burgemeester daaraan gedaan heeft in de afgelopen jaren, samen met het college. Met een progressief en landelijk drugsbeleid zou het gemakkelijker zijn om ook de veiligheid in de stad Utrecht te verbeteren. The War On Drugs is een strijd waar vele miljarden in omgaan en nog steeds weer meer geld. Het kan ook anders. Burgemeester Halsema pleitte daarvoor; zij wil niet dat Amsterdamse agenten niet alleen maar bezig zijn met drugscriminaliteit.

Er zijn inmiddels zoveel bewijzen dat het decriminaliseren van drugs leidt tot een veiligere samenleving waarin volksgezondheid weer voorop komt te staan en het criminele verdienmodel van gangster wordt afgepakt. De voorhoede van deze discussie heeft een lange adem. Het vergt leiderschap om te erkennen dat het niet altijd helpt om de dingen zo te blijven doen zoals het gemeentebestuur ze al decennialang deed. Hij vraagt hoeveel meer bewijzen nodig zijn voordat de burgemeester van Utrecht zich ook aansluit bij haar Amsterdamse collega. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat het stadsbestuur de dingen doet zoals het bestuur dat alle decennialang doet. Daarvoor is deze nieuwe aanpak ingesteld. Hij vraagt of de heer Koning de antwoorden heeft gelezen op de gestelde vragen en de brieven die daarover geschreven zijn over het effect van liberalisering van drugs. De heer Koning (D66) vindt het heel belangrijk dat het besef er is dat drugs heel veel verschillende middelen omvatten. Hij ergert zich in dit debat aan het over één kam scheren van die middelen. Wat zijn fractie sterk vond aan het pleidooi van burgemeester Halsema, is om internationaal de verbinding te zoeken en te kijken naar middelen waarmee op internationaal niveau is na te gaan hoe specifiek de cocaïnehandel/productie en gebruik beter te reguleren zijn. Dat betekent ook een stukje decriminalisering.