Conceptverslag Commissie Energie(transitie) duurzaamheid en wonen 1 september 2022.docx

Verslag openbare ochtendvergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 5

10

15

20

25

30

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

1 september 2022 Stadhuisbrug 1, Utrecht Mieke van de Belt (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen De voorzitter, de heer Bos, de wethouder, de heer De Vries, de leden, de heer H. Bakker (D66), de heer D. Bosch (PVV), de heer G. Dijkstra (EénUtrecht), mevrouw M. Deldjou Fard (GroenLinks), de heer I. El Abassi (DENK), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw M. Hellevoort (GroenLinks), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw M. Minnaert (BIJ1), mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), mevrouw A. Sasbrink (Partij voor de Dieren), mevrouw V. Smit (Volt), de heer N. Temming (Stadsbelang Utrecht), de heer Van der Zweth (PvdA) en mevrouw J. Zwinkels (CDA)

Verslag ochtendvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 1. Opening.........................................................................................................................................1 2. Vaststellen van de agenda van 1 september 2022 .......................................................................2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen ....................................................................................2 3.1 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven ...................................2 4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen .....................................2 5. Toezeggingen/moties ....................................................................................................................2 6. Beantwoording SV 2022, nr. 23, Hoe betaalbaar is wonen nu echt bij Change= in Utrecht? .......2 7. Versneld inlopen achterstand taakstelling huisvesting statushouders .........................................6 LIJST MET TOEZEGGINGEN ........................................................................................................11

1. Opening 35

De voorzitter, de heer Bos, opent de vergadering om 10.40 uur. Hij deelt mee dat er bericht van overlijden is van griffiecollega Ine Arets. In gedachten is de commissie bij haar en haar familie. Bij de griffie ligt een condoleanceboek klaar. De vergadering neemt een moment van stilte in acht.

Pagina 1 van 22

De heer Bakker (D66) heeft het eerder gehad over een technische sessie met vragen over het tijdelijk wonen. Die zou hij graag in samenspraak met de griffie organiseren. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) meldt dat de SSH de commissie heeft uitgenodigd om te kijken naar de leefwereld van studenten. Ze hoopt op meer geïnteresseerden. 5 Het college heeft geen mededelingen.

2. Vaststellen van de agenda van 1 september 2022 10

Er is alleen een ochtend- en middagdeel mogelijk wegens het inwerkprogramma van de raad vanavond. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen Er zijn geen agenderingen vooraf ontvangen waarmee de agenda voor de 29ste nog leeg is. 15

3.1 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Van der Zweth (PvdA) agendeert graag voor een RIB zonnepanelen. De PvdA, Volt, Student & Starter, Partij voor de Dieren, Stadsbelang Utrecht, GroenLinks en D66 zien dat graag.

20 De voorzitter meldt dat die bijeenkomst al staat geregistreerd; die vindt overigens pas in november plaats.

25

4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen Het verslag van 2 juni 2022 van de commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen wordt ongewijzigd vastgesteld.

5. Toezeggingen/moties 30

Lijst toezeggingen-moties-brieven EDW d.d. 24 augustus 2022 wordt vastgesteld.

6. Beantwoording SV 2022 nr. 23, Hoe betaalbaar is wonen nu echt bij Change= in Utrecht? 35

40

45

De voorzitter brengt naar voren dat verschillende fracties graag de beantwoording van de schriftelijke vragen over Change= hebben geagendeerd. Er is met Change= afgesproken een complex te bouwen, vallend onder sociale huur, waarbij de kale huur past binnen dit kader, maar de servicekosten buitensporig hoog zijn. Deze servicekosten zouden enkel kostendekkend moeten zijn, maar huidige lopende zaken tegen Change= en een uitzending van het programma BOOS wekken het vermoeden dat de servicekosten te hoog zijn. In de beantwoording werd duidelijk dat de woningen moeilijk te vergelijken zijn met het reguliere sociale huuraanbod en daarom ook niet als dusdanig gezien moet worden. De hoge servicekosten zijn geen reden om deze woningen onder middenhuur te scharen. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) brengt het grote tekort aan woningen naar voren. Dat zorgt voor een zoektocht naar betaalbare woningen. Student & Starter is voor betaalbare en Pagina 2 van 22

5

10

vernieuwende concepten, maar bij dit project Change= is de huur weliswaar precies onder de grens van 633 euro, maar de servicekosten bedragen maar liefst 625 euro. Dat laatste bedrag is een optelsom van servicekosten en communitykosten. Dat is helemaal niet alleen maar kostendekkend zoals wettelijk voorgeschreven. De stichting die de huurders bijstond, spreekt van een angstcultuur. Het mag niet zo zijn dat huurders de consequenties vrezen als ze naar de huurcommissie stappen. Ze is benieuwd wat de wethouder gaat doen om te voorkomen dat dergelijke situaties zich voordoen in Utrecht. Student & Starter stelt voor te kijken naar de totale vaste lasten van een huurwoning en niet alleen naar de kale huurprijs. Afgesproken is weliswaar dat er Utrecht 40% sociale huur wordt bijgebouwd bij alle projecten, maar met dergelijke hoge servicekosten grijpt de doelgroep er naarst. Ze wil dan ook actief actie ondernemen. De heer Bakker (D66) is dan benieuwd hoe Student & Starter actief wil ingrijpen.

15

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) ziet dat de gemeente een zeer passieve houding aanneemt in de schriftelijke beantwoording. Huurders kunnen de huurcommissie inschakelen, maar ze kan zich voorstellen dat de wethouder die huurcommissie aanstuurt om dit soort praktijken te onderzoeken. Ze kijkt graag samen uit naar manieren om dit te verbeteren.

20

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) ziet de misstanden ook. Naast ingrijpen door de overheid ziet hij ook een rol in het veel beter informeren van de mensen over hun rechten. Dan kunnen mensen zelf hun recht halen.

25

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) meent dat dat zeker ook moet gebeuren, maar nu de huurderscommissie spreekt van een angstcommunity, is het probleem eigenlijk veel groter. Innovatieve woonvormen zijn belangrijk, maar ze moeten wel betaalbaar zijn voor iedereen. Ze kijkt uit naar manieren om dit beter in te richten.

30

De heer Bakker (D66) sluit zich aan bij de woorden van Student & Starter. Het gaat om de vraag wat de gemeente aan de huurcommissie gaat vragen en wat de wethouder kan doen om die kosten te verlagen. De vraag is ook wat de raad hiervan kan leren en hoe die ervoor kan zorgen dat dit niet meer gebeurt.

40

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) had het idee dat ze bij de beantwoording van de vragen over dit complex een reclamefolder zat te lezen. Vernieuwend, een aanvulling op de woningvoorraad. GroenLinks zit dit anders. Het lijkt meer op uitholling van het begrip sociale huur. Ze oppert dat er meer ondersteuning komt met hulp van het huurteam. Er moet echt meer grip komen op dit soort situaties door anterieure overeenkomsten. Meer complexen die innovatief van aard zijn klinkt prima, maar dit is niet de innovatie die GroenLinks toejuicht. Ze roept op dit in de toekomst te voorkomen.

45

De heer Van der Zweth (PvdA) sluit zich aan bij de vorige inbrengen. Change= is excessief; het is gewoon te duur. Dit is zeker geen aanvulling op de sociale huur. Dit is ook niet wat is afgesproken. Sociale huur is corporatiehuur, dus daar hoort geen poespas omheen. De beantwoording van het college vindt hij niet gepast.

35

Mevrouw Zwinkels hoort graag wat uit de collegebeantwoording de PvdA niet aanstaat. 50

De heer Van der Zweth (PvdA) leest dat iets wat innovatief is, meer kan kosten. De PvdA wil gewoon betaalbare woningen. De woningen zouden een aanvulling zijn op de bestaande voorraad. De markt wenst echt niet veel meer te betalen. Het is uit schaarste en armoede aan keuzes dat mensen hiervoor moeten kiezen. Dat moet echt anders.

55

Mevrouw Zwinkels (CDA) leest dat het college aangeeft te sturen op eerdere uitgangspunten. Ze hoort graag of daar dan ook iets aan schort. Deze discussie over diverse kosten speelde ook bij de Kanaalzone. De heer Van der Zweth (PvdA) legt uit, dat er klaarblijkelijk ruimte was om dit zo te doen. Dat vereist dat het nu anders wordt georganiseerd. Dit mag niet nog eens op deze manier gebeuren. Pagina 3 van 22

5

10

15

20

25

30

35

40

Hij stelt voor in de Woonvisie vast te leggen wat de gemeente precies verwacht en hoe de diverse kosten worden gelimiteerd. Met een anterieure overeenkomst kan de gemeente sturen. Hij verzoekt de wethouder inzichtelijk te maken hoe het corporatiebezit er nu precies uitziet, wat meetelt als sociale huur en wat niet. Voor ieder project waar dan ook in de stad moet gelden: de afspraak over de betaalbaarheid van een segment geldt. Bedragen mogen niet via allerlei trucs toch de hoogte in schieten. Overigens verwacht hij bij het Merwedekanaal nog wel enige grip te hebben. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) constateert dat er in Utrecht wordt geëxperimenteerd en dat Change= een mooie aanvulling lijkt te zijn. Maar dat is bedrieglijk. Extra service leidt tot hoge kosten. Hij is benieuwd of de wethouder dat monitort en hoe hij daarop stuurt. Een huurder heeft het recht de facturen in te zien om te bekijken of die bedragen voor servicekosten kloppen. Daar ziet hij wel een rol voor de overheid weggelegd in samenwerking met het huurteam. Bewoners moeten zelf ook goed weten wat hun rechten zijn, zodat ze er zelf mee aan de slag kunnen gaan en eventueel hoge servicekosten kunnen aanvechten. Hij is benieuwd hoe de wethouder huurders – in verschillende talen – hierover gaat informeren.

Mevrouw Smit (Volt) vindt het concept van community building een mooi concept, maar ze stelt dat het nooit de bedoeling kan zijn dat de servicekosten zo hoog zijn. Ze hoort graag of toetsing of de servicekosten marktconform zijn bij Change= bij Leidsche Rijn al heeft plaatsgevonden bij de huurcommissie en of dit inderdaad marktconform is. De heer El Abassie (DENK) onderschrijft de bijdragen van Student & Starter en van de PvdA. Het is een mooi concept, maar niet voor de sociale huur. Deze servicekosten passen niet bij de huur. Mevrouw Meerding (VVD) stelt dat het niet de bedoeling is sociale huur op deze wijze zo duur te maken. Dat moet het uitgangspunt zijn. Toch kan ze zich voorstellen dat er wel sociale woningen denkbaar zijn voor bijvoorbeeld studenten, maar het moet wel om uitzonderingen gaan. Change= is een kwalitatief hoogwaardig concept. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) oppert die servicekosten optioneel te laten zijn. Er ligt immers een afspraak wat de maximale sociale huur mag zijn. Mevrouw Meerding (VVD) stelt dat het financiële plaatje niet meer kloppend zal zijn als een deel van de mensen niet meebetaalt. Een dergelijk concept met deze kwaliteit vergt gewoon een hoger bedrag. Wellicht wordt hiermee niet de primaire doelgroep sociale huurders aangesproken, dus het moet echt een uitzondering zijn. Het is juridisch toegestaan servicekosten te vragen.

Bovendien kunnen deze bewoners wel huurtoeslag krijgen. Dus dit concept voldoet aan de definitie, aan de regels. Mevrouw Smit (Volt) vraagt dan wat de VVD vindt van termen als ‘uitzondering’ en ‘keuze’ in een veel te krappe woningmarkt waar mensen helemaal geen keuze hebben in een woning. Mensen staan al heel lang in een wachtrij. Dan is het eigenlijk geen echte keuze meer.

45

Mevrouw Meerding (VVD) denkt dat er echt veel mensen zijn die in een community willen wonen. Mensen maken altijd zelf de keuze om op dit project in te gaan of langer op de wachtlijst te blijven staan. Het project staat niet leeg, dus kennelijk zijn er mensen die dit wel willen betalen. Dan vindt de VVD het prima.

50

De heer Dijkstra (EénUtrecht) sluit zich aan bij de woorden van de voorgaande vraagstelers. Hij wil nog horen wat de gemeente aan de voorkant echt anders had kunnen doen om dit te voorkomen.

55

60

Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het echt misleidend om die servicekosten zo hoog te laten zijn en zeker waar die een verplicht karakter hebben. Dit is misleidend en dit is een slechte manier om invulling te geven aan sociale huur. Navraag heeft opgeleverd dat de kosten binnen de bandbreedte te overzien zijn. In de beantwoording geeft het college aan dat Change= een presentatie heeft gegeven waarin de kosten uiteen werden gezet. Een kostenoverzicht van de website van Change= laat zien dat zij in vergelijking met corporaties lage kosten hebben. Ze is benieuwd of het college achter die cijfers staat. Pagina 4 van 22

5

10

15

20

Beantwoording door de wethouder: Wethouder De Vries licht in z’n algemeenheid toe dat in de tijd waarin deze afspraken werden gemaakt, de rol van de corporaties echt anders was. De corporaties stonden voor sociale huur. De gemeente stuurt sterk door die anterieure afspraken met o.a. ontwikkelaars. Wonen is een basisrecht. Het huidige college is niet erg blij met de manier waarop dit project in elkaar steekt en al die extra kosten. Er zijn het college nog geen misstanden ter ore gekomen, maar het college is er scherp op. Prima om mensen aan te moedigen naar de huurcommissie te stappen. De huurcommissie is bedoeld om het gesprek aan te gaan met huurders, dus het is niet aan de gemeente om de huurcommissie te verzoeken onderzoek naar Change=in te stellen. Huurders actief aanmoedigen kan natuurlijk wel. Ambtelijk is de gemeente wel het gesprek hierover aangegaan, want de wethouder wil hier echt scherper op sturen. De vraag is wat de gemeente anders had kunnen doen om dit in de toekomst te voorkomen. De wethouder staat achter de woorden sociale huur = corporatiehuur en daar zet hij scherp op in. Hij gaat het kritische gesprek aan over wat nu precies wel of geen servicekosten zijn. In het verleden is dan niet altijd gebeurd. Dat moet goed in kaart worden gebracht. Bij sociale huur horen bepaalde bedragen en het kan niet zo zijn dat er nog honderden euro’s bovenop komen.

De heer Van der Zweth (PvdA) is blij met de anterieure overeenkomst, maar afspraken zouden ook in de Woonvisie moeten worden opgenomen. Dan is dat aan de voorkant helder. Wethouder De Vries kan zich voorstellen daar op een later moment nog op terug te komen en dat dit inderdaad in de Woonvisie terugkomt.

25

30

De heer Dijkstra (EénUtrecht) meent dat alleen een gesprek niet voldoende is. Zo’n gesprek moet uitmonden in een afspraak. Wethouder De Vries geeft aan dat dat al gebeurt. Aan de voorkant worden afspraken gemaakt met samenwerkende partijen over onder andere deze kosten. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) hoort graag of de wethouder actief gaat monitoren hoe zaken lopen bij dit soort innovatieve woonvormen.

40

Wethouder De Vries kan zich voorstellen dat hij bij dit soort vernieuwende woonvormen kijkt hoe zaken lopen, juist om hiervan te leren. Of bedragen nog marktconform zijn, dat dienst te worden getoetst door de huurcommissie. Daartoe kunnen bewoners een verzoek doen. De gemeente heeft daarin geen actieve rol. Het lastige van de cijfers voor servicekosten is dat ze niet heel gedetailleerd te controleren zijn. Ze lijken wel aannemelijk. Het gaat natuurlijk wel om sociale huur. Er is nu een grote wooncrisis gaande en de betaalbaarheid speelt daarbij inderdaad een grote rol.

45

Mevrouw Zwinkels (CDA) stelt dat die cijfers op z’n minst gevalideerd moeten worden. Ze neemt geen genoegen met de uitspraak dat de cijfers niet te controleren zijn. Zo kunnen bedragen voor stoffering echt wel worden gecontroleerd. Op websites worden vergelijkingen gemaakt tussen corporatiewoningen.

50

Wethouder De Vries wijst op de principiële overwegingen in het coalitieakkoord. Ook corporaties brengen bepaalde kosten niet specifiek in rekening. Dat maakt vergelijkingen heel lastig. Maar het is zeker zo dat de gemeente steviger moet sturen door onder andere die anterieure afspraken en door het uitgangspunt dat sociale huur corporatiehuur is.

35

Mevrouw Oudejans (PvdA) stelt dat een uitsplitsing van de verschillende bedragen echt mogelijk is waardoor de kosten kunnen worden vergeleken. 55

60

Wethouder De Vries licht toe dat er in het verleden afspraken zijn gemaakt over de hele range aan servicekosten en hoe dat wordt opgeteld. Dat maakt het heel moeilijk om daar nu op terug te komen. Daarover gaat hij met de huidige partijen nog wel een bestuurlijk gesprek aan. De wethouder zegt een brief toe waarin hij de raad uitgebreid zal informeren over het gesprek met Change= in Q1. Pagina 5 van 22

De heer Dijkstra (EénUtrecht) krijgt graag de toezegging dat vanaf nu in een anterieure overeenkomst wordt vastgelegd wat de definitie van servicekosten is en wat de hoogte van de bedragen kan zijn. Hij wil dat echt beter vastgelegd hebben. 5

10

15

Wethouder De Vries zal daar specifiek op terugkomen in zijn brief. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat dit echt moet worden vastgelegd in de Woonvisie. Hij wil ook nog horen hoe de sociale huurvoorraad eruit ziet, wat corporatiewoningen zijn en wat niet. Hij krijgt graag een gevoel bij de vraag of dit vaker voorkomt of niet. Wethouder De Vries neemt dit mee in zijn brief. Hij komt met een overzicht wat sociaal is, wat corporatie is en wat niet. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) kan zich voorstellen dat huurders actief bij elkaar gebracht worden en niet allemaal individueel een probleem moeten aankaarten. Wethouder De Vries gaat dit scherp volgen en als het nodig is, zal hij daar scherp op sturen.

20

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) wil weten wanneer zo’n gemonitorde huur duur uitvalt waardoor een woning niet meer binnen de sociale woningvoorraad past. Dat vergt dat er wordt gekeken naar de totale vaste lasten van een woning en niet alleen naar de kale huurprijs. Wethouder De Vries komt hier later op terug in zijn brief. Het lijkt hem een goed voorstel.

25

30

De heer Bakker (D66) is benieuwd wat de raad hierover gaat terugzien in de raad en in het college. De voorzitter concludeert dat agenderende fracties hiermee de discussie voldoende hebben kunnen voeren.

7. Versneld inlopen achterstand taakstelling huisvesting statushouders 35

40

7.1 Beantwoording SV 2022, nr. 32 over Versneld inlopen van achterstand taakstelling huisvesting statushouders 7.2 beantwoording SV 2022, nr. 35 over Statushouders eerst, Utrechters laatst

Pagina 6 van 22

5

10

15

De voorzitter brengt het volgende in herinnering. Op 13 juli jl. heeft de raad een brief van het college ontvangen over het versneld huisvesten van statushouders. Het college kondigt in deze brief aan statushouders versneld een sociale huurwoning toe te wijzen in Utrecht. Concreet maakt het college bekend dat vanaf 1 augustus gedurende 6 weken het grootste deel (circa 90%) van de vrijkomende sociale huurwoningen uitsluitend beschikbaar wordt gesteld aan statushouders. Het college wil hiermee de asielketen ontlasten en de achterstand in de taakstelling van het huisvesten van statushouders inlopen. Tegenover deze inzet voor statushouders stelt het college ook aan de slag te willen met het bieden van meer perspectief op een woning voor regulier woningzoekenden door het inzetten op de versnelde bouw van circa 1000-1500 tijdelijke woningen per jaar tot en met 2025. De agenderende fracties willen met het college in debat over de totstandkoming en de inhoud van dit besluit. De fracties willen ingaan op de timing van het besluit, de overwegingen die hebben meegespeeld om tot dit besluit te komen en eventuele alternatieve oplossingen. Daarnaast willen de fracties in debat over de gevolgen van dit besluit voor regulier woningzoekende en over hoe de (versnelde) uitwerking van de taskforce tijdelijke woonruimte vorm gaat krijgen.

20

Mevrouw Meerding (VVD) memoreert het besluit van de wethouder van 13 juli dat de gemeenteraad heeft overvallen. Gedurende zes weken zouden alle sociale huurwoningen in Utrecht met voorrang worden toegewezen aan statushouders, een besluit dat bij velen boze reacties heeft opgeroepen. Ook de VVD vindt dat besluit onrechtvaardig. Statushouders mogen geen voorrang krijgen op Utrechtenaren die al jaren wachten op een sociale huurwoning. De VVD stelt dat er voor statushouders flexwoningen kunnen worden ingezet, want ook Utrecht moet voldoen aan de landelijk opgelegde taakstelling.

25

De heer Bosch (PVV) meldt dat er onder het VVD-bewind nog nooit zo veel mensen het land binnen zijn gekomen.

30

35

Mevrouw Meerding (VVD) verduidelijkt dat de VVD een voorstander is van een beperking van de instroom, maar deze statushouders zijn er nu eenmaal en aan de landelijke taakstelling moet Utrecht voldoen. De VVD staat voor een strikt immigratiebeleid. De heer Bosch (PVV) beschouwt deze instroom als het gevolg van het beleid zoals dat landelijk door de VVD wordt gevoerd. De VVD had daar wel wat aan kunnen doen, namelijk regeren met de PVV. Mevrouw Meerding (VVD) is vertegenwoordigd in de landelijke VVD. Afgelopen week is besproken wat er juridisch mogelijk is. De VVD doet al het mogelijke om een zo strikt mogelijk asielbeleid neer te zetten.

40

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) is benieuwd of de VVD dit toch niet als een heel moedig besluit te zien. Het is bovendien ook een plicht.

45

Mevrouw Meerding (VVD) wil zeker voldoen aan die plicht, maar ze hoort graag wat de alternatieven zijn. De VVD zou niet kiezen voor die versnellingsslag. De VVD wil inzetten op flexwoningen als een van de oplossingen. De taakstelling voor het hele jaar is nu behaald. Eigenlijk loopt de gemeente dus vooruit.

50

55

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) weet dat er nu tijdelijke woningen worden gebouwd. Daar heeft het rijk nu geld voor vrij gemaakt. Zij zou graag meer oplossingen horen van de VVD. Mevrouw Meerding (VVD) brengt in herinnering dat de VVD al jaren om die tijdelijke woningen vraagt. Nu kan dat kennelijk ineens wel. De heer Van der Zweth (PvdA) is benieuwd hoe de VVD ervoor zou hebben gezorgd die 400 mensen te huisvesten. De taakstelling van het rijk is terecht, kijkend naar wat er in Ter Apel gebeurt.

Pagina 7 van 22

5

Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt niet waarom het oude systeem waarbij 30% wordt toegewezen aan kwetsbare groepen, niet werkt. Dat krijgt ze graag toegelicht. Er is in Utrecht een achterstand, maar de VVD zat niet in de lokale coalitie. Bovendien begrijpt ze echt niet waarom er zo’n korte periode is genomen om de statushouders te huisvesten. Het is aan het college om met alternatieven te komen. Met deze keuze is ze erg ongelukkig. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt het onbegrijpelijk dat de VVD terug wil naar het oude beleid waardoor nu zo veel mensen op straat staan.

10

Mevrouw Meerding (VVD) vervolgt haar betoog. Voldoende tijdelijke flexwoningen zorgen ervoor dat er sociale huurwoningen voor gezinnen beschikbaar blijven. Dat is onvoldoende gebeurd.

15

Mevrouw Minnaert (BIJ1) krijgt graag toegelicht waarom sociale huurwoningen minder geschikt zouden zijn voor statushouders. Het is niet zo dat statushouders sociale huurwoningen afpakken van Utrechtenaren. Er is een groot tekort en dat was er ook al voordat de statushouders kwamen. De wachtlijsten van twaalf jaar zijn niet te wijten aan deze onderbreking van zes weken.

20

25

30

35

40

45

50

55

Mevrouw Meerding (VVD) meent dat flexwoningen voldoende ruimte bieden aan de statushouders. Die zijn kleiner en van tijdelijke aard. Dat past beter bij statushouders. Mevrouw Minnaert (BIJ1) begrijpt niet waarom de tijdelijke huisvesting voor statushouders goed genoeg is. Mevrouw Meerding (VVD) licht toe dat statushouders meestal in kleinere samenstellingen hier zijn en wellicht op termijn willen doorverhuizen. De VVD vindt het onbegrijpelijk dat er nu is gekozen voor dit noodmiddel en waarom er niet eerder actie is ondernomen om dit te voorkomen. Ze hoort graag welke alternatieve oplossingen er waren geweest. Dit knaagt immers aan het draagvlak voor huisvesting van statushouders onder andere woningzoekenden. Reguliere woningzoekenden worden nu zoet gehouden met de belofte van 1500 flexwoningen per jaar. Daarvoor heeft het rijk nu geld vrijgemaakt, maar de realisatie is nog hoogst onzeker. In voorgaande jaren is dat niet gelukt. Ze is benieuwd welke concrete locaties de wethouder op het oog heeft en of die flexwoningen ook geschikt te maken zijn voor gezinnen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) ziet graag de VVD aan haar zijde om bestemmingsplannen versneld aan te passen, zodat die flexwoningen er echt kunnen komen. Mevrouw Meerding (VVD) wil daar zeker aan meewerken.

Tot slot spreekt zij haar zorg uit over het soort sociale huurwoning dat nu aan statushouders wordt toegewezen. Het gaat immers om relatief veel eenpersoonshuishoudens en weinig gezinnen, terwijl het aanbod in Utrecht andersom is. Concreet is de vraag of de toegewezen woningen aan statushouders te grote eengezinswoningen zijn. Dit besluit werd de raad tijdens het zomerreces voorgelegd. Dat is erg ongelukkig. Zo werd de raad buiten spel gezet. De raad was graag meegenomen in dit proces, bijvoorbeeld middels een update dat er gesprekken plaatsvonden of door te worden meegenomen in de gesprekken met woningcorporaties. De VVD ziet het met voorrang toewijzen van sociale huurwoningen aan statushouders niet als oplossing. Dit is eens en nooit meer, De heer Bosch (PVV) realiseert zich dat woningzoekenden nu zes weken langer verder worden opgeschoven. Het kwaad is al geschied. Al die huizen komen niet meer vrij voor de Utrechters. Die komen straks in een containerwoning. De inhaalslag is wat sneller gemaakt dan aanvankelijk gedacht. Dat krijgt hij graag toegelicht. Zijn er soms al woningen vóór 1 augustus vrijgehouden voor deze groep? Het moment dat dit beleid werd gepresenteerd was heel doordacht: net na aanvang van het zomerreces. De PVV wilde hier graag eerder over praten, maar daar hadden andere fracties geen oren naar. Die gingen vakantie vieren.

De eigen Utrechtenaren worden hiermee keihard gediscrimineerd. Is het college van plan dit middel vaker in te zetten? Het nationale asielbeleid is dweilen met de kraan open. In het eerste deel van dit jaar zijn er 120.000 mensen bij gekomen. Daar valt niet tegenop te bouwen, ook niet Pagina 8 van 22

met flexwoningen. Hij ziet geen andere mogelijkheid dan de grenzen dicht te gooien. Nederland is vol. Na dit debat komt de heer Bosch met aanvullende schriftelijke vragen. 5

De heer Van der Zweth (PvdA) beschouwt de maatregel om woningen versneld toe te wijzen aan statushouders als een noodmaatregel. Het kon niet anders. De heer Bosch (PVV) wil dan wel eens weten hoe die situatie is ontstaan.

10

De heer Van der Zweth (PvdA) legt uit dat de opvang van asielzoekers al jaren is afgebouwd en met de gevolgen kampen nu alle gemeenten. De twaalf jaar wachttijd voor een sociale huurwoning is niet nu niet ontstaan door de komst van asielzoekers of de noodzakelijke doorstroom van statushouders. De oorzaak ligt ook in het achterblijven van de woningbouw.

15

De heer Bosch (PVV) brengt naar voren dat maar liefst 120.000 mensen het land in zijn gekomen en die moeten allemaal woningen krijgen – ook in Utrecht. Mevrouw Sasbrink (PvdD) heeft een punt van orde. Nu wordt er wéér landelijk beleid bij gehaald. Dat stoort haar. Het gaat hier immers om gemeentelijk beleid.

20

25

30

35

40

45

De heer Bosch (PVV) moet het wel over dat beleid hebben, omdat er nu 120.000 woningen worden weggegeven. Daar doen andere fracties niets aan. Het zijn lang niet allemaal vluchtelingen; het zijn veelal gewoon gelukszoekers. De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat die getallen helemaal niet juist zijn. Die zijn veel te hoog. Zonder statushouders is er nog steeds een gigantisch tekort aan sociale huurwoningen. Die worden nu bijgebouwd – zo is te lezen in het coalitieakkoord. Die tijdelijke woningen gaan ook verlichting geven. Wat er in Ter Apel gebeurt, is in humanitair opzicht desastreus. De taakstelling voor gemeenten blijft overeind. In Utrecht is dit de manier waarop deze stad het verschil gaat maken. En natuurlijk is het zuur voor mensen die al jaren op de wachtlijst staan en voor wie het nu weer vier weken langer gaat duren. De opvang is afgebouwd waardoor er het nu lijkt alsof er een overdreven grote toestand van statushouders is. Dat is niet zo. We hebben te weinig sociale huur. Daar knelt het. De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) beaamt dat het asielbeleid onder Rutte II is afgebouwd. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dit een radicaal besluit, maar de PvdA begrijpt het besluit en vindt het ook noodzakelijk. De heer Bosch (PVV) is benieuwd of de PvdA bereid is dit radicale besluit vaker te nemen.

De heer Van der Zweth (PvdA) noemt dit besluit ook radicaal, maar hij staat er wel achter. Ook in dit debat zijn geen andere oplossingen naar voren gekomen. Mevrouw Meerding (VVD) hoort dat er heel veel moet worden bijgebouwd, maar toch verzet deze coalitie zich om te bouwen in een hele nieuwe wijk, Rijnenburg. Dan rijst de vraag of die grote aantallen woningen die nodig zijn, überhaupt wel kunnen worden gerealiseerd. Is de heer Van der Zweth dan van plan al die benodigde sociale huurwoningen bij te bouwen in bijvoorbeeld Rijnenburg?

50

De heer Van der Zweth (PvdA) legt uit dat het om een taakstelling gaat die er nu ligt. Die wijk Rijnenburg staat er nog helemaal niet. Het gaat er om wat Utrecht nu kan doen om het verschil te maken. Utrecht moet massaal sociale huurwoningen bijbouwen en tegen de tijd dat Rijnenburg wordt ontwikkeld, ook. Maar niet alleen daar.

55

De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) begrijpt dat er nu zo snel mogelijk sociale huurwoningen bij moeten komen. Er moeten straks in Rijnenburg sociale huurwoningen bij komen. Gaat de tijd van nood ooit voorbij?

60

De heer Van der Zweth (PvdA) heeft het niet over de timing. Er moeten sociale huurwoningen in voldoende mate worden bijgebouwd. Daar zet de gemeente vol op in, maar dat duurt wel even. En Pagina 9 van 22

5

10

15

dus zijn dit soort radicale besluiten nodig. Daar kiest de PvdA wel voor. Het kon nu echt niet op een andere manier. Natuurlijk wil hij niet dat een dergelijk besluit vaker nodig is. De PvdA heeft haar zorg geuit over andere kwetsbare doelgroepen. Daar moeten de wethouders echt oog voor hebben. Hij kijkt dan ook uit naar de evaluatie van alle opvang. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt de timing van dit besluit toch wel heel ongelukkig waarvan de uitvoering zelfs plaatsvond tijdens het zomerreces. Wat het CDA betreft is er een heel pallet aan oplossingen mogelijk. Faseren had bijvoorbeeld voor de hand gelegen. De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat de timing geen keuze is. Het kabinet riep gemeenten net voor de zomer op hiermee aan de slag te gaan. Het is een uiterst ingewikkelde situatie en er is nog geen enkele andere, concrete oplossing naar voren gekomen. Mevrouw Meerding (VVD) stelt dat de wethouder eerder bij het rijk had kunnen terugleggen dat dit probleem in Utrecht niet oplosbaar was.

25

De heer Van der Zweth (PvdA) hoort nog altijd geen andere oplossing. Het rijk werd met deze crisis geconfronteerd toen de situatie net voor het reces uit de hand liep. Hij is zeker niet dolgelukkig met deze maatregel, maar het kon niet anders. Blij is hij wel dat het werkt en dat het in vier weken is gelukt in plaats van zes weken. De wachttijd voor reguliere woningzoekers is in plaats van twaalf jaar twaalf jaar en vier weken geworden. Bovendien is die groep wel geholpen met de extra tijdelijke woningen. Natuurlijk dienen ook tijdelijke woningen altijd sociaal en betaalbaar zijn. Daarbij horen uiteraard ook kwaliteitseisen. Tijdelijke woningen vormen natuurlijk geen structurele oplossing. Daarmee zijn Utrechtenaren op de wachtlijst alleen tijdelijk geholpen.

30

Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst erop dat de gemeente al jaren lang probeert locaties voor tijdelijke huisvesting te vinden. Dat lukte eerder niet of slechts heel beperkt. Die tijdelijke huisvesting is altijd een papieren werkelijkheid gebleken. Ze begrijpt dat de heer Van der Zweth er wel in gelooft dat er nu duizenden woningen kunnen worden toegevoegd.

20

35

40

45

De heer Van der Zweth (PvdA) heeft er moeite mee dat juist de partijen die hier landelijk niets aan doen, ook hier veel commentaar hebben maar zelf geen oplossingen aandragen. Mensen tegen elkaar opzetten helpt echt niet. De aantallen flexwoningen zijn hoog en ambitieus en daar heeft de PvdA ook wel zorgen over. Als het lukt is het prachtig, maar het wordt ingewikkeld. Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft een punt van orde. Ze stoort zich aan de woorden dat zij mensen tegen elkaar zou opzetten. Dat heeft ze nooit gezegd. De heer Van der Zweth (PvdA) heeft tot drie keer toe moeten benoemen dat hij niet dolgelukkig is, maar dat het een ingewikkeld besluit is. Dat bleef maar herhaald worden en dat noemt hij de boel opstoken.

50

De heer Dijkstra (EénUtrecht) hoort dat de meeste mensen op de wachtlijst niet zo zeer kritiek hebben op die verlenging van vier weken, maar het gaat hen vooral om de vraag wie er in welke woning terecht komen. De mensen op de wachtlijst komen straks in een tijdelijke woning en de statushouders – en die hebben terecht recht op een woning - wellicht in een mooie sociale huurwoning. Als er een goed debat was gevoerd, hadden alle Utrechtenaren daar kennis van kunnen nemen.

55

De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat de frustratie vooral zit op de snelheid waarmee mensen een woning krijgen. Natuurlijk begrijpt hij de zorg en daarom is het nodig veel meer permanente sociale huurwoningen te bouwen en grondposities in te nemen. De komende jaren worden er bij elk plan veel meer sociale woningen gebouwd, maar dat is niet nu gelijk geregeld.

60

De heer Bakker (D66) stelt vast dat sinds afgelopen maandag de normale toewijzingsprocedure weer geldt. De noodzaak om statushouders te huisvesten staat niet ter discussie. Hij hoort graag van het college wat het tijdelijk bevoordelen van deze specifieke groep ten opzichte van andere kwetsbare doelgroepen en andere woningzoekenden heeft gerechtvaardigd. De vraag staat Pagina 10 van 22

5

10

voorop wat hiermee nu voor de langere termijn wordt opgelost. Er zijn gewoon te weinig betaalbare woningen voor kwetsbare mensen. De vraag is in hoeverre de nu gevoerde maatregel ruimte en inzicht geeft om dit te gaan versnellen naast het toevoegen van tijdelijke – en het liefst ook permanente – woningen. Een overzicht daarvan krijgt hij graag toegezegd. Woningdelen ziet dit college als succesvolle stap. D66 roept op mensen die dat willen en kunnen een huis te laten delen. Dat kan onderdeel van de oplossing zijn. De timing was lastig gezien de onderhandeling met het rijk, maar een brief een week na aanvang van het reces is niet chic. Gedane zaken nemen geen keer, maar graag hoort hij dat dit niet meer gebeurt. Het college had bijvoorbeeld best tijdens de onderhandelingen een geheime brief naar de raad kunnen sturen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) stelt dat een crisis zich niet laat leiden qua timing, ook niet door een reces. Hij is benieuwd hoe de raad dan eerder geïnformeerd had kunnen worden.

15

20

25

De heer Bakker (D66) meent dat het college ervoor had kunnen kiezen om vroegtijdig een geheime brief te sturen met indien gewenst een besloten debat. Dan de winstpunten uit de onderhandelingen vanuit het rijk. D66 is best positief over de komst van de tijdelijke woningen, maar er is ook een punt van zorg. Binnenkort zal er een technische sessie over volgen. Hij is benieuwd of er al locaties voor die 3.000 tijdelijke woningen zijn. Participatie speelt daarbij natuurlijk een rol. Over dat besluit wordt hij graag nader geïnformeerd. In de wandelgangen en in de mail heeft hij veel racistische drek en zelfs bedreigingen aan raadsleden voorbij zien komen. Dat vindt hij ontoelaatbaar en daar neemt hij afstand van. Mevrouw Meerding (VVD) hoort graag wat voor D66 de doorslag heeft gegeven om dit besluit toch te steunen. De heer Bakker (D66) staat er ambivalent in, want er kleven voor- en nadelen aan. Toch steunt hij dit besluit, want het kon niet anders.

30

De heer Bosch (PVV) neemt aan dat de heer Bakker aangifte heeft gedaan van de genoemde bedreigingen. De heer Bakker (D66) gaf aan dat het uitingen op social media en de mail betrof.

35

Mevrouw Zwinkels (CDA) wil graag weten of D66 ook vindt dat dergelijke keuzes niet aan een wethouder of college zijn maar aan een gemeenteraad. De heer Bakker (D66) zou er in de toekomst inderdaad graag een raadsbesluit van maken.

40

De voorzitter schorst de vergadering net na 13.00 uur.

Lijst met toezeggingen: 45

Wethouder De Vries zegt toe: - in Q1 2023 met een uitgebreide brief te komen met onder andere terugkoppeling van de gesprekken, een servicekostenoverzicht en een overzicht sociale huur.

Pagina 11 van 22

Verslag openbare middagvergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 5

10

15

Datum Locatie Verslag door

1 september 2022 Stadhuisbrug 1, Utrecht Mieke van de Belt (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen

De voorzitter, de heer Van Steeg, wethouder, mevrouw Streefland, wethouder De Vries, de leden H. Bakker (D66), de heer D. Bosch (PVV), de heer G. Dijkstra (EénUtrecht), mevrouw M. Deldjou Fard (GroenLinks), de heer I. El Abassi (DENK), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw M. Hellevoort (GroenLinks), Mevrouw Hessel (Utrecht solidair), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw M. Minnaert (BIJ1), mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), mevrouw A. Sasbrink (Partij voor de Dieren), mevrouw V. Smit (Volt), de heer N. Temming (Stadsbelang Utrecht), de heer Van der Zweth (PvdA) en mevrouw J. Zwinkels (CDA)

Verslag middagvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 20

Opening...........................................................................................................................................12 7. Vervolg: Versneld inlopen achterstand taakstelling huisvesting statushouders …………………12 LIJST MET TOEZEGGINGEN ........................................................................................................22

Opening 25

30

35

De voorzitter, de heer Bert van Steeg, heropent de vergadering om 14.00 uur. Aan de orde is het vervolg op het debat rond het besluit Versneld inlopen achterstand taakstelling huisvesting statushouders.

7. (vervolg) Versneld inlopen achterstand taakstelling huisvesting statushouders De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) stelt dat het genomen besluit niet populair is en vooral een voorbeeld is van gebrekkige communicatie met de raad. Dit ingrijpende besluit van het college heeft voor veel ophef en onrust gezorgd. Utrechtenaren zijn al langer dan tien jaar op zoek naar een woning en dit besluit zal de bereidheid om vluchtelingen op te vangen nog verder doen verdampen. Pagina 12 van 22

5

Het college mocht dit besluit nemen. Daarvoor is een wettelijke basis. De commissie kan nu alleen achteraf het debat voeren. Dit duidt op een gebrekkige bestuurscultuur. Het is de collegepartijen te verwijten dat Utrecht al jaren niet heeft voldaan aan de huisvesting van statushouders, maar niet de Utrechtenaren of de partijen die tegen dit besluit zijn. Juist op gevoelige thema’s als asiel en wonen moet de gemeente omzichtig te werk gaan. Precies op deze beleidsterreinen moet er samen met de burgers naar oplossingen worden gezocht. Utrechtenaren zouden echt wel de noodzaak van deze maatregel kunnen begrijpen. Iedereen kent de beelden uit Ter Apel. Utrechtenaren hadden via hun vertegenwoordigers in de raad moeten kunnen meepraten over dit besluit.

10 De heer El Abassi (DENK) hoort graag of de heer Temming het hem eens was dat er geen tijd was voor uitgebreide communicatie, want de crisis bereikte een hoogtepunt. Het is nu zaak draagvlak achteraf te creëren. Hij hoort graag wat er dan beter had kunnen gebeuren om de crisis op te lossen. 15 De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) constateert dat deze handelwijze een heel negatief gevoel heeft opgeroepen over het huisvesten van statushouders. Dat had anders gemoeten en gekund. Het is nu niet het moment om de landelijke politiek te bespreken. 20

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) constateert dat dit een moedig besluit is om de noodsituatie op te lossen. Ze kan zich voorstellen dat veel mensen hier positief op reageren. Wonen is een basisrecht De heer Bosch (PVV) heeft die mensen met positieve reacties niet gesproken.

25 Mevrouw Meerding (VVD) gaat ervan uit dat de verschillende partijen een andere achterban hebben met allemaal een andere mening, maar ze neemt de suggestie weg dat alle studenten en starters dolblij waren met dit besluit. Ook zij behoort tot deze leeftijdsgroep. 30

35

40

45

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) heeft wel degelijk positieve reacties gekregen. Ze hoort graag van de wethouder hoe die ervoor gaat zorgen dat dit in de toekomst niet meer zo gebeurt en dat de huisvesting niet meer zo’n achterstand oploopt. Ze ziet een evaluatie van de statushouders zelf graag tegemoet. Ze is enthousiast dat het woningdelen nu op deze manier wordt ingezet en ook de evaluatie daarvan ontvangt ze graag. Ze is ook blij met het resultaat dat er snel veel tijdelijke woningen worden bijgebouwd. Wel wil ze weten hoe lang tijdelijk is, hoe deze woningen eruit gaan zien en waar ze komen. Zorg heeft ze wel over de realiseerbaarheid van het hoge aantal woningen. Dat komt wellicht bij de technische sessie aan bod. Student & Starter is blij dat de gesprekken van de wethouder met het rijk hebben geleid tot het snel bijbouwen van tijdelijke woningen, wellicht een passende oplossing voor een deel van de woningzoekenden. Mevrouw Minnaert (BIJ1 Utrecht) is blij met de versnellingsactie om huisvesting voor statushouders mogelijk te maken. Het college heeft goed gehandeld door af te wijken van de standaardwerkwijze en is met een maatwerkoplossing gekomen. De actie heeft wel heel verschillende reacties opgeroepen en dan met name bij mensen op de wachtlijst voor een sociale huurwoning. Die moeten nu vier weken langer wachten en die voelen zich wellicht ongezien.

De wachttijden zijn niet te wijten aan de toewijzing aan statushouders, maar wel aan huisjesmelkers, projectontwikkelaars en investeerders en aan neoliberaal beleid.

50 De heer Bosch (PVV) heeft nog nooit gehoord dat er een recht bestaat om in Nederland een woning te krijgen als asielzoeker. Utrecht kan niet de hele wereld opvangen. Pagina 13 van 22

5

10

15

20

Mevrouw Minnaert (BIJ1 Utrecht) benadrukt dat de raad systeemkritisch zal moeten zijn om het gevoerde beleid te keren. Het tekort aan sociale huurwoningen is debet aan alle verhitte discussies. Het is tijd om ook lokaal verantwoordelijkheid te nemen voor de achterstand die is opgebouwd. De wachtlijst met alleenstaande mensen is minder hard geslonken en dat krijgt ze graag toegelicht. Als oplossing wordt gekeken naar het friendsconcept waarbij verschillende statushouders een woning delen met anderen. BIJ1 is sceptisch over de duurzaamheid van deze oplossing. Ze krijgt graag een toelichting op de manier waarop het college deze friendswoningen wil vormen en hoe dat woningdelen contractueel wordt vastgelegd inclusief de rechten van de verschillende huurders. Tot slot hoort ze graag wat het college gaat doen om de achterstand in het bouwen van sociale huurwoningen in te lopen. 40% sociale huur bij nieuwbouwprojecten is blijkbaar veel te weinig. BIJ1 zal hier op blijven inzetten. De heer El Abassi (DENK) complimenteert het college voor zijn toewijding en durf om statushouders versneld woningen toe te wijzen. Statushouders zijn niet de oorzaak van de wooncrisis. Er is geen sprake van voorrang, maar het gaat om een wettelijke plicht om statushouders binnen 14 dagen te huisvesten. Die heeft er dan als asielzoeker al heel veel tijd op zitten in het AZC.

De realiteit is dat die huisvesting niet gebeurt. Statushouders verblijven soms nog jaren in asielzoekerscentra. De heer Bosch (PVV) stelt dat Utrechtenaren ook recht hebben op een woning. De heer El Abassi (DENK) brengt in herinnering dat mensen buiten op de grond moeten slapen. De urgentie is duidelijk. Eerder heeft hij een motie ingediend over loting, maar de PVV stemde tegen. De PVV wil kennelijk bepaalde mensen wel voorrang geven en anderen niet.

25 De heer Bosch (PVV) heeft het helemaal niet over loting. Daar is hij op tegen. Kiezers van DENK vertelden de heer Bosch dat ze furieus zijn over de voorrang die nu is verleend. 30

35

40

De heer El Abassi (DENK) legt graag aan zijn kiezers uit dat de situatie in Ter Apel inhumaan en onmenselijk is. DENK gaat niet uit van geluiden maar van idealen. Een derde van de asielzoekers is statushouders en daarom heeft het rijk de gemeenten gevraagd die huisvesting voor 7.500 statushouders te realiseren. Tot nu toe ging gemiddeld 7,9 % van de sociale huurwoningen naar statushouders. Dat percentage gaat dan over de sociale huurwoningen. Gaat het om alle huurwoningen, dan betekent dat 7,9% van 30% en dat betekent 2,3% van de sociale woningvoorraad. In 2020 ging 4,3% van de sociale woningen naar statushouders. Omgerekend is dat 1,2% van de hele woningvoorraad. Op 1 juli waren er 1858 statushouders minder gehuisvest dan afgesproken. Utrecht probeert de achterstand in te halen en daarmee de afspraak richting het rijk na te komen. De crisis is veroorzaakt door politieke beslissingen, niet door statushouders, waarbij ook de overheid streeft naar winst. Statushouders zijn mede-slachtoffers van het woningtekort en van de politiek. DENK neemt absoluut haar verantwoordelijkheid. De heer Bosch (PVV) meent dat er een heel ander asielbeleid nodig is, want in landen als Denemarken of Tsjechië zijn die beelden niet te zien.

45 De heer El Abassi (DENK) legt uit dat het veelal mensen betreft die uit oorlogssituaties hierheen zijn gekomen. 50

De heer Bosch (PVV) stelt dat het veelal om Afrikanen gaat die hier hun geluk komen zoeken. Die komen helemaal niet uit zo’n dramatische situatie. Er moet een veel duidelijker asielbeleid komen; er moet ergens een grens worden getrokken. Pagina 14 van 22

De heer El Abassi (DENK) heeft al uitgelegd dat statushouders hier hun toevlucht hebben genomen en hier mogen blijven. Dat is een verantwoordelijkheid voor ook Utrecht. 5

10

Mevrouw Meerding (VVD) is benieuwd wat DENK van de timing vindt. Zij vindt het niet gek dat mensen kritisch zijn op dit proces. De raad was niet bij dit proces betrokken en zij kan dit dan ook niet uitleggen. Zij heeft al meerdere concrete oplossingen genoemd. De heer El Abassi (DENK) heeft van de VVD geen antwoord gekregen op de vraag hoe het dan anders had gekund. ‘In gesprek gaan’ of ‘kijken naar draagvlak’, dat is geen oplossing – en al helemaal niet op korte termijn. Dat maakt immers geen einde aan de inhumane omstandigheden. De heer Bosch (PVV) stelt dat er in alle steden mensen op straat slapen. Welke oplossing biedt DENK deze daklozen?

15

20

25

30

35

40

45

50

De heer El Abassi (DENK) vindt dat ook die mensen moeten worden geholpen. Dat vergt veelal wel een andere oplossing. Mevrouw Zwinkels (CDA) brengt in herinnering dat Utrecht al een forse achterstand had bij het huisvesten van statushouders. Dat betrof 490 statushouders tot het einde van dit jaar. Het juichverhaal is dus niet terecht. De maatregel ligt heel gevoelig in de samenleving en die bevordert het vertrouwen in de politiek niet, en al helemaal niet ten tijde van de grote woningnood. Het CDA is geen voorstander van de soloacties, maar ziet graag een gespreide verantwoordelijkheid – niet alleen geografisch, maar ook in de relatie met de inwoners en maatschappelijke partners. Het CDA roept al langer op tot het transformeren van kantoorlocaties. Dat is eerder ook gelukt bij het Provinciehuis voor Oekraïners. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) is blij dat het CDA ook vindt dat Utrecht haar verantwoordelijkheid moet pakken. Hij wil dan weten waar het CDA dat juichverhaal vandaan haalt. Er wordt wel degelijk samengewerkt met omliggende gemeenten. Hij begrijpt niet wat het CDA nog extra wil. Mevrouw Zwinkels (CDA) las in verschillende kranten hoe het college van Utrecht zichzelf op het podium hees. Ze hoort graag alsnog hoe het dan zit met die samenwerking met omringende gemeenten. Vluchtelingenwerk schijnt te maken te krijgen met een verdubbeling: 500 nieuwe cliënten.

Daarmee is ook een tekort ontstaan aan vrijwilligers. Ze hoopt dat de wethouder daar faciliterend kan zijn en iets voor die vrijwilligersorganisatie kan betekenen. Het CDA meent dat er meer mogelijkheden zijn tot huisvesting. Het provinciehuis zou deels leeg staan net als andere panden. Deze gehaaste aanpak en deze impulsieve acties leiden er misschien toe dat niet de meest geschikte woningen worden toegewezen. Het CDA is bereid experimentele oplossingen toe te staan als die leiden tot het oplossen van structurele tekorten. Toch verbaast mevrouw Zwinkels zich over de koppeling met de tijdelijke woningbouw. Bij andere initiatieven, bijvoorbeeld tiny houses, waren er altijd veel belemmeringen: de locatie, geen matching. Het college heeft veel laten liggen op het gebied van die tijdelijke woningbouw. Nu er geld uit Den Haag bij komt, kan het allemaal kennelijk wel. Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) complimenteert het college met dit plan. De vraag is natuurlijk of dit het probleem gaat oplossen. De gemeente neemt in ieder geval haar verantwoordelijkheid en in samenwerking met corporaties en met de inzet van het COA en Vluchtelingenwerk is de huisvesting in vier weken gehaald. De PvdD is blij dat de gemeente haar verantwoordelijkheid neemt. Pagina 15 van 22

5

10

15

Ze voorziet echter dat de gemeente elk jaar met deze taakstelling te maken krijgt. Gegeven de noodsituatie in de asielcentra vindt de Partij voor de Dieren dit een geëigende oplossing zeker in combinatie met de toevoeging van de tijdelijke woningen, maar het is zaak die urgente tekorten te voorkomen. Mevrouw Sasbrink spreekt haar zorg uit over de aanname dat er nu wel binnen een jaar tijdelijke woningen worden gebouwd. Geld was toch niet zozeer het probleem, wel de locaties. 1000 tijdelijke woningen binnen een jaar is wel heel erg ambitieus. Hoe realistisch is het om een zorgvuldig proces te doorlopen en wat gaat het effect zijn van honderden bewoners erbij op de natuur en de omgeving? Voor tijdelijke woningen gelden minder strenge regels. Wat gaat de wethouder doen om te zorgen dat die tijdelijke woningen leefbaar blijven? Containerwoningen zijn tijdens een hittegolf in feite onbewoonbaar. Ze vreest gigantische wachtlijsten als straks alle energie gaat zitten in het bouwen van tijdelijke woningen. Tot slot benadrukt ze dat de vluchtelingenproblematiek alleen maar heikeler wordt wanneer de klimaatcrisis niet wordt bezworen. Droogte en overstroming zorgen voor grote migratiestromen. Ook in Utrecht moet alles op alles worden gezet om klimaatverandering te stoppen. De heer Dijkstra (EénUtrecht) complimenteert de wethouder met dit buitengewoon moedige besluit.

Zo kun je ook onorthodox met een crisis omgaan. Het maakt hem trots op de stad.

20

25

De heer Bosch (PVV) brengt naar voren dat zelfs de gemeenteraad hierin niet is gekend. Daar kan niemand toch trots op zijn. De heer Dijkstra (EénUtrecht) stelt dat de timing wel heel ongelukkig was. Hij wil echt toegelicht krijgen waarom het stadsbestuur niet zes weken heeft gewacht zodat er een gedragen besluit kon worden genomen. Mensen vrezen in een tijdelijke woning te komen terwijl statushouders in een vaste woning komen. Hij hoort graag voor wie die tijdelijke woningen zijn bedoeld. Het lijkt hem verstandig die tijdelijke woningen te bestemmen voor mensen met een urgentie, waaronder statushouders. Voorts hoort hij graag meer over de schaal waarop dat gebeurt. Op beide punten moet het besluit hier in de gemeenteraad vallen.

30 De heer El Abassie (DENK) wijst op de instrumenten van de raad zoals een spoeddebat of schriftelijke vragen. Die instrumenten heeft EénUtrecht niet ingezet. 35

De heer Dijkstra (EénUtrecht) legt uit dat dat steden als Utrecht worden geforceerd woningen beschikbaar te stellen, omdat vier partijen op landelijk niveau te weinig geld vrijmaken om asielzoekers tijdelijk te huisvesten – wellicht om ze te ontmoedigen. Dit had echt beter gekund. Het college had de afgelopen week kunnen gebruiken om niet alleen de versnelde procedure voor te bereiden maar tegelijkertijd ook een iets verder uitgewerkt plan voor die tijdelijke huisvesting. Hij wil zich niet laten gijzelen door deze bewust gekozen strategie van de overheid.

40 Mevrouw Smit (Volt) wil weten waarop de heer Dijkstra zijn uitspraken over de landelijke overheid baseert. 45

De heer Dijkstra (EénUtrecht) licht toe dat het kabinet bewust aanstuurt op het niet-creëren van opvangplekken en dus wordt dat afgewenteld op de verschillende gemeenten. Het COA voert dat beleid uit zodat er minder asielzoekers naar Nederland komen.

50

Mevrouw Smit (Volt) vindt het juist moedig dat de woningtoewijzing is versneld. Ook al is de crisis te wijten aan slecht woonbeleid of een krappe arbeidsmarkt, is het nu nodig en het is ook menselijk. Het toont leiderschap. Natuurlijk is het moeilijk voor mensen die al lang wachten op een woning. Het is ook een wettelijke taakstelling. De raad is voor het reces op de hoogte gesteld en ze is gevraagd naar de wensen in het proces. Heel prettig. Pagina 16 van 22

De heer Bosch (PVV) weet alleen van een korte mededeling van een wethouder in het laatste slotdebat van de raad. Dan kan de gemeenteraad toch helemaal niets meer zeggen, een dag voor het reces. 5

10

15

20

25

30

Mevrouw Smit (Volt) brengt hiertegen in dat dit de eerste mogelijkheid was voor de raad om aan te geven op welke manier ze het wilde. Het verdient zeker geen schoonheidsprijs, maar de raad was op de hoogte en de kwestie was uiterst urgent. In zo’n situatie moet er iets gebeuren. Dat rechtvaardigt de huidige werkwijze. Volt vraagt zich af wat er hierna gaat gebeuren en wat Utrecht nog meer kan doen. Wellicht kan het college hiervoor een plan uitwerken. Volt is blij met de inzet op tijdelijke woningen. Er komt een werksessie over energieneutraal en diervriendelijk bouwen. Misschien is een combi met de technische sessie over tijdelijk wonen mogelijk. De vraag speelt ook of de woningen passen bij de woningzoekenden en hoe de match wordt gemaakt. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) ziet dat er onmenselijke situaties in Ter Apel zijn ontstaan waarbij zelfs Artsen zonder Grenzen noodhulp moesten bieden. Een dieptepunt. De crisis is niet nieuw; die loopt al weken. De heer Bosch (PVV) kan niet anders dan constateren dat juist het Nederlandse beleid voor deze opvangcrisis zorgt. Elders is dat niet zo. Als er woningen voor Utrechtenaren moeten worden gebouwd, kan dat vaak niet omdat er geen snelweg ligt of geen bus rijdt. Voor deze groep kan het kennelijk wel. Andere mensen moeten twaalf jaar wachten.

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) wijst erop dat op straat slapen echt onacceptabel is. Utrecht liep achter op haar afspraak met het rijk om een bepaald aantal statushouders te huisvesten. De ChristenUnie neemt wel degelijk haar verantwoordelijkheid in dit probleem maar ook voor andere woningzoekenden. Het probleem in de Azc’s zit vooral in het gebrek aan doorstroming. Het rijk kon niet anders dan gemeenten opleggen statushouders te huisvesten. Rijk en provincie helpen nu ook met tijdelijke woningen. Het college deed de handreiking om in gesprek te gaan over versnelling van procedures en maatwerk in toepassing van de regels om de woningen daadwerkelijk snel te bouwen. Er is de ChristenUnie alles aan gelegen dat snel en flexibel te doen. Hij hoort dan ook graag wat er nodig is om het tempo hoog te kunnen houden.

35

40

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) beschouwt de maatregel als ongebruikelijk en onorthodox en voor sommige mensen wellicht ook pijnlijk of zelfs onaanvaardbaar. De situatie in Ter Apel is echter onmenselijk geworden. Die mag niet voortduren. Het is heel goed dat Utrecht haar verantwoordelijkheid heeft gepakt. GroenLinks staat vierkant achter de hulp voor mensen die gevlucht zijn voor oorlogsgeweld. De heer Bosch (PVV) begrijpt dat GroenLinks zich inzet voor vluchtelingen, maar voor anderen heeft GroenLinks kennelijk geen plek in het beleid.

45

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) gaat nu geen discussie voeren over het asielbeleid. Tegelijkertijd zoeken heel veel Utrechtenaren ook een woning. Het is het mooi dat er veel tijdelijke woningen bij komen om de wachtlijsten voor de sociale huurwoningen te verlichten. Dat roept wel veel vragen op maar die komen in de technische sessie aan bod.

50

Mevrouw Zwinkels (CDA) begrijpt dat GroenLinks sociale huurwoningen aan statushouders wil toewijzen en tijdelijke woningen aan mensen op de wachtlijst. GroenLinks wil kennelijk beide doelgroepen bedienen, maar er waren echt alternatieve maatregelen mogelijk geweest. Net voor het reces is er één oplossing gekozen en die is uitgevoerd tijdens het reces. Pagina 17 van 22

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) staat achter deze maatregel omdat de situatie dermate urgent was dat wachten geen optie vormde. Die tijdelijke woningen staan er nu nog niet. GroenLinks staat zeker open voor alle creatieve oplossingen. 5 De heer Dijkstra (EénUtrecht) wijst erop dat Utrecht urgente en niet-urgente woningzoekers kent. Omwille van de rechtvaardigheid en het draagvlak zou die tijdelijke huisvesting alleen voor mensen met een urgentie moeten zijn, inclusief statushouders. 10

15

20

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) staat erachter om de woningen te verdelen volgens het afgesproken systeem: 70% naar de reguliere wachtenden en 30% naar de urgente woningzoekenden. Ze is geen voorstander van allemaal verschillende woningen voor verschillende groepen. GroenLinks blijft zich inzetten voor meer betaalbare huurwoningen. Er komt een stop op de verkoop van sociale huurwoningen en 40% van alle nieuwbouw wordt sociale huur. Desgevraagd voegt ze nog toe dat GroenLinks zowel positieve als negatieve reacties heeft gehad, maar dit besluit is zeker uit te leggen – hoe pijnlijk dit ook is. Mevrouw Hessel (Utrecht solidair) beperkt zich tot de maatregel om de statushouders voorrang te geven bij de woningtoewijzing. Eindelijk steekt iemand z’n nek uit voor deze groep. Ze is dus blij met dit besluit. Ook zij heeft negatieve geluiden gehoord, maar het lukt bijna altijd binnen een paar minuten om mensen ervan te overtuigen dat dit een hele goede maatregel is. De wachttijd is misschien verlengd met vier weken, maar het is absoluut niet normaal dat Artsen zonder Grenzen hier aan het werk moest.

25 De heer Van der Graaf (ChristenUnie) meent dat deze versnelling helemaal niet leidt tot langer op de wachtlijst staan, want Utrecht had die indicatie anders over de komende maanden moeten uitsmeren. 30

Mevrouw Hessel (Utrecht solidair) kon dit inderdaad goed uitleggen. De heer Bosch (PVV) meent dat dit probleem wordt veroorzaakt door al die mensen binnen te laten.

35

Mevrouw Hessel (Utrecht solidair) kan heel goed uitleggen waarom dit een goed besluit is, terwijl mensen op de wachtlijst nu twaalf jaar plus vier weken moeten wachten. Zij zit hier voor de Utrechters. Deze opvang betreft een wettelijke plicht en daaraan moet de gemeente voldoen. Beantwoording door het college:

40

45

50

Wethouder Streefland benadrukt dat de vluchtelingencrisis dit jaar – mede door de oorlog in Oekraïne – groot is en stevig voelbaar is in de stad. Ook Utrecht moet helpen de doorstroom te verlichten. Er moet het nodige gebeuren voor die Oekraïners, hun opvang, de scholing, maar ook aan noodopvang en een tweede ACZ. Die 30% bijzondere doelgroepen zijn de gemeente allemaal even lief. Er zijn niet veel woningen te vergeven en dat heeft geleid tot de achterstand bij de huisvesting van statushouders. Daarover heeft het college heel open contact met de provincie. Toen kwam de opdracht dat er een versnelling moest plaatsvinden. Wethouder De Vries beaamt dat dit een verplichting betreft. Er was een achterstand opgelopen. Die crisis moest worden opgelost. In het Veiligheidsberaad op 24 juni werd dit besproken. Daarop is direct overleg met de bestuurders van de woningcorporaties gevoerd over de aanpak. Er is gezamenlijk gezocht naar een oplossing. Pagina 18 van 22