Conceptverslag Begrotingscommissies VBF, ZWCS en OWE d.d. 27 oktober 2021

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE INZAKE DE BEGROTING D.D. 27 OKTOBER 2021 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

5 november 2021 Stadhuis, de hal Geertjan Benus (Notutekst) november 2021

Openbare vergadering Commissie Veiligheid, bestuur (en financiën)

10

20

30

Aanwezigen: Middagvergadering-1 De voorzitter, mevrouw T. Sturkenboom, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouders A. Klein en L. Voortman en voorts de leden: de heer P. van Corler (GroenLinks), de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer H. Bakker (D66), de heer M. Koning (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), de heer M. de Pagter (VVD), de heer M. van der Marel (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer R. Wiegant (SP), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), mevrouw L. Snippe (Partij voor de Dieren), de heer M. Sungur (DENK), de heer D. Bosch (PVV) en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie Mens & Samenleving d.d. 27 oktober 2021 Aanwezigen:..........................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen............................................................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda en inventarisatie agendapunten ....................................................................................- 2 3.

Openbare orde en Veiligheid, Handhaving en Vergunningen, prostitutie, Representatie, Bestuurlijke zaken, Internationale zaken, Wijkgericht werken en Participatie, Burgerzaken incl. verkiezingen, Publieksdienstverlening, Organisatie, Financiën en inkoop, Ombudszaken, Klachtafhandeling en Diversiteit (incl. Utrecht zijn we samen)- 3 4. Cultuur (incl. amateurkunsteducatie), Volksgezondheid (incl. verslavingszorg), Jeugd en jeugdzorg, Welzijn, Maatschappelijke Ondersteuning incl. WMO, Agenda 22, Hulp bij huishouden, Toegankelijkheid, Asiel en Integratie, Erfgoed (incl. HUA en Utrecht 900), Maatschappelijke Ondersteuning .............................................- 23 5. Onderwijs (incl. MBO), Bibliotheek en laaggeletterdheid, Onderwijshuisvesting, Werk & Inkomen, Economische zaken, Citymarketing, Toerisme, Evenementenbeleid, La Vuelta ................................................- 50 -

Openbare vergadering Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport d.d. 27 oktober 2021

40

Aanwezigen: Middagvergadering-2 De voorzitter, mevrouw H. de Boer en de wethouder de heer E. Eerenberg en wethouder M. van Ooijen, en A. Klein en verder de leden: de heer M. Vonk (GroenLinks), de heer F. Dekkers (GroenLinks) de heer S. Rood (GroenLinks), mevrouw A. Naphegyi (D66), de heer D. Gilissen (VVD), de heer M. de Pagter (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw L. Snippe Pagina 1 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

(Partij voor de Dieren) de heer R. Wiegant (SP), mevrouw T. Sturkenboom) de heer M. Hajtic (DENK), en de commissiegriffier mevrouw E. Hamelink.

Openbare vergadering Commissie Onderwijs, Werk en Economie d.d. 27 oktober 2021

50

Aanwezigen: Avondvergadering De voorzitter, de heer D. Gilissen, de wethouders A. Klein, L. Voortman en K. Verschuure en verder de leden mevrouw J. Kleinrensink (GroenLinks), de heer S. Rood (GroenLinks), de heer R. Peters (D66), de heer Saiah (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), de heer M. van Dalen (VVD), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw A, Sasbrink (Partij voor de Dieren), de heer R. Wiegant (SP), de heer J.H. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier mevrouw W. Kok en de commissiesecretaris. Middagvergadering-1

60

1. Opening De voorzitter, mevrouw Sturkenboom, opent de vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën om 14.00 uur en heet iedereen welkom. Gisteravond is Financiën behandeld. Dit onderdeel wordt behandeld in twee termijnen. Zij stelt dit aan de orde (zie dit verslag bladzijde 2/3) Zij licht de orde van de vergadering toe en haar streven dit onderwerp binnen twee uur te behandelen. Het is de laatste keer dat de begroting behandeld wordt in deze termijn van het college 2018-2022.

70

Mededelingen Geen. Middagvergadering-2

1a. Heropening van de vergadering De voorzitter, mevrouw De Boer, heropent de vergadering om 16.00 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt het agendapunt 4 aan de orde (zie dit verslag bladzijde 23). Avondvergadering

80

1b. Heropening van de vergadering De voorzitter, de heer Gilissen, heropent de vergadering om 20.00 uur. Hij stelt het agendapunt 5 aan de orde (zie dit verslag bladzijde 50) 2. Vaststellen agenda en inventarisatie agendapunten De voorzitter attendeert de commissie op de gezamenlijke verantwoordelijkheid over de agendapunten en de behandeltijden en constateert dat de commissie met het voorstel kan instemmen. Aldus vastgesteld. 3.

90

Openbare vergadering Orde en Veiligheid, Handhaving en Vergunningen, prostitutie, Representatie, Bestuurlijke zaken, Internationale zaken, Wijkgericht werken en Participatie, Burgerzaken incl. verkiezingen, Publieksdienstverlening,

Pagina 2 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

Organisatie, Financiën en inkoop, Ombudszaken, Klachtafhandeling en Diversiteit (incl. Utrecht zijn we samen)

100

110

120

130

De commissie Mevrouw Meerding (VVD) gaat in op Veiligheid en licht toe dat het streven van de VVD is dat iedere Utrechter zich veilig voelt in de stad. Dat vraagt wat haar fractie betreft een stevige aanpak en een balans tussen preventie en repressie. Zij haalt de woorden van de burgemeester aan in dit verband: “Grenzen stellen en perspectief bieden”. Zij ziet tot haar spijt die balans in de begroting op dit thema niet terug. Er is weinig geld gereserveerd voor het daadwerkelijk oppakken en bestraffen van daders. Zij ziet dat het programma vol staat met termen als “voorlichtingsbijeenkomsten, bewustwordingsacties en samenwerkingsoverleggen”. Zij voelt zich persoonlijk een stuk veiliger wanneer in haar straat een extra BOA rondloopt dan wanneer er een extra samenwerkingoverleg plaatsvindt. De VVD vindt dat een gemiste kans. Zij vraagt de burgemeester uitleg op de door haar geschetste nadruk. Zij vraagt waarom er geen extra geld wordt uitgetrokken voor BOA’s of extra camera's. De heer Sungur (DENK) merkt op dat de VVD praatgroepen wel effectief vindt wanneer het gaat om discriminatie. Hij vraagt uitleg van het verschil. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat die praatgroepen er zijn en benadrukt preventie van belang te vinden. Zij mist de balans. Zij mist de concrete maatregelen om het veiliger te maken op straat.

De heer Sungur (DENK) vraagt of hij kan aannemen dat de VVD aan zijn zijde staat wanneer op termijn de Anti DiscriminatieAgenda behandeld gaat worden, waarbij zijn fractie vindt dat er stevige maatregelen moeten komen. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat dat een heel ander onderwerp is. Dan zal daarover uitgebreid bestuurlijk worden gesproken. Zij herhaalt haar standpunt over de balans tussen preventie en repressie. De VVD zal met die blik ook kijken als het gaat om de Anti DiscriminatieAgenda. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat de VVD haar fractie aan haar zijde vindt wanneer het gaat om die balans. Zij vraagt naar het wat wanneer het veel effectiever is om veel meer in te zetten op preventie; zij merkt op dat er dan minder behoefte is aan repressie. Zij vraagt naar die duiding van de VVD. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat in deze programmabegroting geen onderbouwing wordt gegeven voor de verdeling van het geld en er worden geen cijfers gegeven over effectiviteit van preventieve of repressieve maatregelen. Er worden wel hele duidelijke keuzes gemaakt. Zij herhaalt haar commentaar daarop. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt wat te doen wanneer blijkt dat het effectiever is dat er een jongerenwerker in de straat rondloopt dan een BOA; zij vraagt of dat dan wel mag. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend als dat gebleken effectiever is.

De heer Van Steeg (CDA) is het eens met mevrouw Meerding dat preventie niet zonder repressie kan en dat dat ook duidelijk naar voren moet komen in de begroting. Hij vraagt of mevrouw Meerding het met hem eens is dat het aantal camera's voor de openbare orde moet meegroeien met de groei van de stad. Mevrouw Meerding (VVD) is dat eens met hem. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt de burgemeester om op het aantal camera's te reflecteren, niet alleen in relatie tot de groei van de stad maar ook in relatie tot de pro-

Pagina 3 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021 140

150

160

170

180

blematiek die niet alleen vraagt om flexibele maar ook om structurele langdurige plaatsing van camera’s. De heer Sungur (DENK) sluit zich daar graag bij aan; ook wat zijn fractie betreft gaat het niet om de groei van de stad als zodanig. Hij is ook voorstander van eerst na te gaan welke problematiek in de stad speelt en wat de camera's aan de oplossing daarvan kunnen bijdragen. Mevrouw Meerding (VVD) vervolgt haar bijdrage met in te gaan op meer specifieke punten. Twee belangrijke punten voor haar fractie zijn ondermijning en straatintimidatie; die staan al ingepland voor een bestuurlijk debat. Zij gaat kort in op straatintimidatie en de manier waarop de aanpak daarvan in de begroting is opgenomen. Geschreven is dat het doel is straatintimidatie zoveel mogelijk te voorkomen en daarbij zich te richten op bewustwording, toezicht, weerbaarheid en op de veilige inrichting van de openbare ruimte. Zij vindt het naïef om te denken dat straatintimidatie op te lossen is door het te voorkomen. Ook lijkt het uit deze woorden alsof de verantwoordelijkheid deels bij de slachtoffers wordt gelegd; die moeten weerbaar zijn.

Wat de VVD betreft had daar geschreven moeten worden dat het bestuur er alles aan doet om daders van straatintimidatie op te pakken en te bestraffen waarbij alle mogelijke wettelijke middelen worden aangegrepen, zowel op het vlak van preventie als op het vlak van repressieve. Zij is benieuwd te vernemen of de burgemeester deze insteek deelt en of zij ook van mening is dat dit nu onvoldoende uit de programmabegroting blijkt. Zij vernam in de wandelgangen dat er een aanvullend plan van aanpak voor straatintimidatie naar de raad komt. Zij krijgt graag een concrete toezegging over wanneer dit plan van aanpak naar de raad gestuurd zal worden. Eind november vindt de actie Orange the World weer plaats waarbij aandacht wordt gevraagd voor geweld tegen vrouwen. Zij vernam dat verschillende gemeentes aanvullende acties organiseren, naast het oranje kleuren van het stadhuis om meer aandacht te vragen voor dit initiatief. Zij wil graag weten of de gemeente Utrecht ook aanvullende acties gaat ondernemen. Zij verneemt dat graag van de burgemeester. De heer Van der Marel (VVD) vervolgt de inbreng van de VVD met in te gaan op participatie. Hij dankt de wethouder voor de brief Vervolg Actieprogramma Samen Stad Maken. Dit programma loopt momenteel. Hij hoopt dat de wethouder dit programma zal doorzetten.

De begrote budgetten nemen structureel toe; dat lijkt zijn fractie in lijn met de doelstellingen en met de groeiende stad. Wat hem betreft gaat het tot nu toe goed. Het participatietraject door derden baart hem zorgen. De Omgevingswet die naar hij hoopt in het volgende begrotingsjaar wordt ingevoerd, schrijft participatie door derden niet voor. De desbetreffende partij moet alleen aangeven of hij aan participatie heeft gedaan en zo ja, de resultaten daarvan. Hij ziet ook dat niet iedereen even gelukkig is met participatie door derden. Het zou bij derden extra jammer zijn wanneer de raad slechts indirect kan ingrijpen hierop. In dat verband stelt hij de volgende vragen. Hoe denkt de wethouder hierop grip te krijgen. Hoe kunnen bewoners bij ontwikkelingen door derden zeker zijn van een gestructureerd participatieproces. Hoe kan de gemeente daaraan bijdragen? Het lijkt hem goed hiervoor een model of tool te ontwikkelen. Hij deelt mee dat ze in de markt te vinden zijn. Hij vraagt hoe de wethouder dit voor zich ziet en of zij het met hem eens is.

Pagina 4 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

190

200

210

220

230

De heer Bosch (PVV) vraagt of de VVD met “derden” doelt op onder meer de bibliotheek. De heer Van der Marel (VVD) noemt nadere voorbeelden waar het niet goed is gegaan. De heer DePagter (VVD) wil bouwen aan een verkeersveilig Utrecht. De VVD vindt dat in de begroting te weinig geld voor handhaving op de verkeersveiligheid is vrijgemaakt. Zijn fractie wil meer flitspalen in de stad, en meer handhaven door de eigen BOA’s. Hij ziet dat het pilot goed loopt. Hij wil dat het pilot verder wordt uitgebreid en niet alleen naar de binnenstad, maar ook naar andere wijken en ook voor bijvoorbeeld scooters en ander gemotoriseerd verkeer. Hij vraagt of de burgemeester dat eens is met de VVD en hoe dat zo snel mogelijk te realiseren. Hij vervolgt met in te gaan op personeel en organisatie en in het bijzonder de overhead daarop. De post advies en ondersteuning neemt heel erg toe ten opzichte van de rekening 2020. Hij vraagt of de wethouder het met de VVD eens is dat die ontwikkeling zorgelijk is. Kan zij de raad informeren over wat zij daaraan gaat doen. De heer Van Corler (GroenLinks) snijdt vanuit de begroting zijn zorgen aan over de aard en de omvang en de complexiteit van de veiligheidsproblematiek in relatie tot personen in een kwetsbare positie zo dat er opgeschaald moet worden naar meer specialistische aanpakken. Nu zijn er incidenteel extra middelen voor PGA-experts.

Die zijn voor de lange termijn niet toereikend. Hij gaat graag met de burgemeester en met het college in de komende maanden hierover in gesprek; over hoe dit verder bestuurlijk aan te pakken, ook in relatie tot de samenwerking met de partners en de hobbels die daarin worden ervaren, zoals op het gebied van de informatie-uitwisseling. Hij verneemt graag hoe de burgemeester daartegen aankijkt. De heer Dekkers (GroenLinks) gaat eerst in op Wijkgericht Werken en Participatie. Hij stipt de buurtbudgetten aan waardoor bewoners meer inzicht in en grip krijgen op geldstromen en prioriteiten voor de buurt. Dan moet het volgens zijn fractie vooral gaan over de normale programma's en niet alleen over de verdeling van geld uit het Initiatievenfonds. Hij noemt het Buurtbudget Lunetten en de burgertops van daaruit gestart over groen in die wijk. Hij noemt ook een buurtdialoog over ontmoetingsplekken in Oost; daar was de idee een prijsvraag uit te schrijven voor de realisatie van die ontmoetingsplekken. Die initiatieven passen zijns inziens goed bij Buurtbudgetten. Hij vraagt de wethouder of zij bereid is te onderzoeken of die initiatieven deels uit het Initiatievenfonds te financieren zijn, maar vooral ook met geld dat is gebudgetteerd voor de normale programma's voor groen, openbare ruimte en de sociale basis voor deze wijken.

Mevrouw Assen (PvdA) hoort vanuit de stad vaak dat het minder goed gaat wanneer meerdere partijen hierbij betrokken zijn, ook binnen de gemeente. Zij vraagt naar de geluiden die de heer Dekkers daarover hoort en of hij daarom deze vraag stelt. De heer Dekkers (GroenLinks) stelt deze vraag vooral ook omdat er al eerder op aangedrongen is dat die buurtbudgetten niet alleen over het Initiatievenfonds moeten gaan, maar vooral ook over andere fondsen. Ook hij hoort die geluiden. Hij prijst zich gelukkig dat Utrecht beschikt over het Groene Golf Team om de initiatieven daar te verbeteren. Hij ziet ook dat het extra nodig is om initiatieven goed te ondersteunen wanneer het initiatief over verschillende beleidsterreinen gaat en wanneer zij actief zijn op meerdere programma's. Pagina 5 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

240

Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op diversiteit. Hij complimenteert de wethouder met te luisteren naar het verzoek van de raad van de verscheidene acties op het gebied van diversiteit te benoemen in de begroting. Hij ziet de stevige inzet vanuit het college binnen verschillende beleidsterreinen. In de komende weken volgen drie debatten over de aanpak van discriminatie en racisme. In dat licht stipt hij twee punten aan: De AntiDiscriminatievoorziening krijgt structureel meer geld. Hij uit zich daarover enthousiast. Dat is wat GroenLinks betreft ook nodig. Ten tweede merkt hij op dat de wethouder zich momenteel bezighoudt met een inventarisatie op de vraag of de huidige middelen voor de aanpak van discriminatie gemeentebreed voldoende zijn. Hij vraagt de wethouder wanneer de uitkomsten daarvan te verwachten zijn en of de wethouder bereid is om ook de realisatie van de nieuwe Anti DiscriminatieAgenda mee te nemen in deze inventarisatie.

250

260

270

280

Mevrouw Assen (PvdA) pakt een aantal onderwerpen samen in Veiligheid. Zij stipt de overlast aan van vuurwerk(bommen) in Zuilen. Het gaat daarbij om een plek waar al langdurig overlast wordt ervaren. Enkele partijen in deze raad noemen cameratoezicht schijnveiligheid. Zij daagt hen uit dat tegen de bewoners te zeggen die hun slaapkamer verhuisd hebben en die in de logeerkamer slapen of overwegen te verhuizen. Zij kunnen dat al niet meer zeggen tegen de bewoners die al verhuisd zijn om deze reden. Haar fractie zet ook altijd in op een combinatie van preventieve en bestrijdende maatregelen. Zij ziet in de preventieve sfeer een verband met het verdwijnen van de jongerenhuiskamer. Zij vraagt of de burgemeester dat verband ook ziet. Welk oordeel heeft zij over het gegeven dat het meer dan drie jaar na de sluiting het nog niet gelukt is om een nieuwe plek te vinden in Geuzenwijk. Zij vraagt of zij nieuwe mogelijkheden ziet in de preventieve sfeer, zoals het versterken van jongerenwerk. De PvdA acht het voor jongeren en hun omgeving noodzakelijk meer samen te werken met ook Onderwijs en Zorg. Zij vraagt hoe hierop samengewerkt wordt op ambtelijk niveau en of hierop na de zomer nieuwe acties zijn ondernomen. De heer Bosch (PVV) kan zich goed vinden in wat mevrouw Assen zei over de camera's. Hij vraagt aan welk aantal de PvdA denkt.

Mevrouw Assen (PvdA) heeft vorig jaar via een motie gevraagd naar een evaluatie van de vaste en flexibele camera's. Haar fractie is benieuwd de resultaten daarvan te vernemen. Zij ziet ook een relatie met de groei van de stad. Zij gaat geen aantallen noemen. Ze denkt ook dat camera's altijd samen moeten gaan met andere maatregelen. Zij denkt dat de optie moet blijven bestaan tijdelijk af te wijken van het vastgestelde aantal. De heer Bosch (PVV) vraagt of de PvdA het met hem eens is dat het vreemd is dat in bijvoorbeeld Leidsche Rijn en Vleuten De Meern geen camera’s hangen. Mevrouw Assen (PvdA) vindt dat op zich niet vreemd. Zij is van mening dat camera's daar moeten hangen waar ze overlast tegengaan. Waar geen overlast is, hoeft voor haar geen camera te hangen. Een camera al of niet hangt af van wat er speelt. De heer Bosch (PVV) merkt in concluderende zin op dat in Leidsche Rijn en Vleuten De Meern ook overlast is en dat dat stadsdeel is uitgebreid maar dat daar nooit camera's zijn geplaatst. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de burgemeester daarop wil reageren. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn met in te gaan op verwaarlozing van stedelijke pleinen in de Geuzenwijk. Dat staat in schril contrast met het bericht over het recentelijk opgePagina 6 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

290

300

310

320

330

knapte Lauwerhof in de binnenstad waar gloednieuwe speeltoestellen worden weggehaald met vergroening van het plein daarna. Bewoners lopen in de Geuzenwijk al jaren stuk op de gemeentelijke bureaucratie, met hun verlangen hun pleinen aantrekkelijker te maken met de functies spelen, groen en ontmoeten. In de diverse wijk met nieuwe en oude Utrechters van alle leeftijden zou dat geen luxe zijn, maar van grote waarde voor de samenhang in de buurt. Dit staat niet op zich. Al eerder zag zij dit in Pijlsweerd en Dichterswijk. Zij vindt dat dit hoort bij Veiligheid. Wat haar fractie betreft is er een integrale aanpak nodig met aandacht voor gezondheid van bewoners in de buurt, ruimte voor groen, bewegen en spelen, voorzieningen voor jong en oud die verveling en eenzaamheid tegengaan, samenwerking met onderwijs, jongerenwerk, zorg en politie om juist de problemen op het gebied van veiligheid ook te voorkomen en aan te pakken. Zij is in deze periode als raadslid geschrokken van het besef hoe moeilijk het is/lijkt om integraal samen te werken binnen de gemeente en daarmee frustraties bij bewoners te voorkomen. Om die reden besteedt zij veel aandacht aan dit punt. Zij verwijst naar de motie uit 2020 over de verhouding tussen vaste en flexibele camera's; zij vraagt de burgemeester of zij daarop vooruit kan blikken, ook in relatie tot wat er in deze zomer speelde in de Geuzenwijk.

Februari 2020 vroeg haar fractie om een politiepost in Lombok. De politiepost zou er komen. Zij vraagt naar de stand van zaken. Binnenkort zal de commissie de Anti DiscriminatieAgenda bespreken. Daarop vooruitlopend maakt zij een punt over de financiën in dat licht. Zij hoorde het al tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst: er ligt een ambitieuze agenda die in schril contrast staat tot de financiële middelen. De incidentele middelen lopen eind 2022 af waardoor de uitvoer van de agenda onzeker wordt, en dat terwijl dit een zodanig belangrijke agenda is en heel erg leeft. Waarom niet meer zekerheid en extra budget vrijmaken? De heer Koning (D66) gaat in op het onderwerp maatschappelijk effectieve rechtspraak. In overleg met de rechtbank Midden Nederland worden in die richting stappen gezet. Hij moedigt het college aan daarmee volgend jaar verder te gaan. Rechtspraak dichtbij mensen brengen helpt de rechtsstaat vooruit. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. Zijn fractie blijft hameren op de handhavinginzet voor Verkeer die vooral ingezet zou moeten worden op het aanpakken van snelheidsovertreders, asociaal rijdende scooters en bumperklevende automobilisten. Hij vraagt de stand van zaken in de lobby in Den Haag om de aanpak mogelijk te maken. De veroorzakers van zware ongelukken zijn bijna nooit fietsers, maar juist auto's, vrachtwagens en scooters.

Zij moeten wat hem betreft aangepakt worden. De heer Bosch (PVV) merkt op dat een door rood rijdende fietser de veroorzaker is van het ongeval. De heer Koning (D66) bevestigt dat het niet toegestaan is door rood te rijden. Hij legt de prioriteit bij de aanpak van het snelverkeer. De heer Bosch (PVV) vindt dat de heer Koning uitgaat van een aanname. Hij herhaalt zijn stellingname. De heer Koning (D66) betreurt de visie van de heer Bosch. Hij gaat uit van de gegevens uit de statistieken. De heer Bosch (PVV) vindt dat de heer Koning er goed aan doet om de cijfers nog eens te bekijken. De heer Van Corler (GroenLinks) merkt op dat dit precies dezelfde discussie is die gevoerd is bij de Voorjaarsnota. Hij vindt de vraag van D66 terecht om stand van

Pagina 7 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

340

350

360

370

380

zaken in de lobby na te vragen. De vraag om het “en…en” te doen is breed gedragen in de raad. De heer Van Steeg (CDA) vraagt van D66 (1) of de heer Koning het ermee eens is dat fietsers vaak onvoldoende licht dragen en (2) of de heer Koning niet voor verlenging is van het pilot wanneer de uitbreiding niet plaats zal vinden. De heer Koning (D66) reageert op dat laatste en bevestigt dat dat gezegd is. Hij ziet tegelijkertijd dat een duidelijke meerderheid zich aftekent voor handhaving ook op fietsers. Zijn fractie is daarvan geen fan. Hij ziet liever dat de bestuurlijke aandacht uitgaat naar gemotoriseerd verkeer. Hij wil in ieder geval dat daarop voortgang geboekt wordt. Daarvoor heeft Utrecht Den Haag nodig. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met de toezegging op het werk van de coördinator bestrijding mensenhandel. De toenmalige burgemeester Den Oudsten gaf toen aan bereid te zijn te laten zien wat er gedaan wordt op dat vlak, naast de aanpak van mensenhandel in de prostitutie. Want uit landelijke onderzoeken blijkt dat in de bouw en in het transport veel misstanden en uitbuiting worden geconstateerd. Hij vraagt of de burgemeester de desbetreffende toezegging alsnog gestand kan doen, uiterlijk in januari 2022.

Gisteren ontving hij in de media het nieuws van de NCTV (extra coördinator terrorismebestrijding en veiligheid) dat vooral rechts radicale jongeren een toenemende dreiging vormen van de veiligheid. Hij vraagt of de burgemeester kan zeggen hoe Utrecht zich daarop gaat richten in de komende tijd. De heer Bakker (D66) gaat in op publieksdienstverlening, P&O en wijkgericht werken. De gemeente werkt ook komend jaar aan de inclusieve publieksdienstverlening. Zijn fractie steunt een ambitieuze voortgang daarin. Zijn fractie kiest voor aanwezigheid en contact met bewoners via sociale media vanuit de gemeente. De storing van afgelopen keer, toonde aan hoe afhankelijk de gemeente dan is van één platform. Hij vraagt hoe het college zorgt voor een onafhankelijk platform in het contact met bewoners zowel voor participatie, maar ook voor inspraak, en klachtafhandeling. Hoe zorgt het college ervoor dat grote sociale mediaplatforms een aanvulling zijn op het contact met de stad en dat de stad er niet van afhankelijk is. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. Het college nam de motie van zijn fractie vorig jaar over, over inclusieve en vrij inzetbare feestdagen bij de Voorjaarsnota. Hij is benieuwd naar de uitvoering daarvan en verneemt graag een update en wat de raad daarvan kan verwachten.

Met betrekking tot wijkgericht werken staat 2022 in het teken van de uitvoering van het actieprogramma Samen Stad Maken. Zijn fractie maakt hier een punt van de onbekendheid van de managers en adviseurs van de wijkbureaus. Hij weet dat het CDA dat punt ook vaak maakt. De namen zijn bekend maar de bewoners weten niet wie ze zijn. Een bijeenkomst onlangs met ondernemers rondom de Kanaalstraat sprak daarvan boekdelen; men gaf aan de wijkadviseur niet te kennen. Hij vraagt of de nieuwe werkwijze opgeleverd heeft wat het beoogde. Wat gaat het college doen om deze groep functionarissen bekender te maken juist daar waar het nodig is in buurten en in wijken. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat veiligheid een van de belangrijkste prioriteiten moet worden in de stad Utrecht. Hij stelt dat in het afgelopen jaar Utrecht uitgegroeid is tot het knooppunt van wereldwijde drugshandel. Aan het begin van de collegeperiode stelde het college de ambitie de veiligheid op het huidige niveau te houden. Hij Pagina 8 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

390

400

410

420

430

concludeert dat het niet is gelukt. Hij vraagt of de burgemeester die conclusie deelt. Hoe kijkt de burgemeester aan tegen de ambitie die is gesteld en of die niet moet worden bijgesteld gezien de agenda die de burgemeester in de raad heeft neergelegd. Hij sprak in de afgelopen week een aantal mensen van de politie over de aanpak van drugscriminaliteit. Regelmatig worden mensen opgepakt die handelen in drugs. Dat laat ook zien dat er een markt is voor drugs. Wat hem betreft toont dit aan dat de gemeente meer moet doen aan de gebruikerskant en het signaal moet afgeven dat drugsgebruik effect heeft op ondermijning. Hij vraagt of de burgemeester dit deelt met hem en welke rol zij voor zichzelf ziet. De heer Koning (D66) vraagt of de heer Van Steeg het met hem eens is dat het, het bestuur niet helpt om alle soorten drugs over één kam te scheren en dat het wel zal helpen wanneer de achterdeur van de koffieshop wordt gereguleerd en dat er op een andere manier met XTC dan met coke zal worden omgegaan zo dat er capaciteit komt om de ondermijning aan te pakken. De heer Van Steeg (CDA) is het ermee eens dat de aanpak van ondermijning prioriteit verdient. De achterkant van de koffieshop levert problemen op omdat de overheid dan aan de illegaliteit gaat meewerken. Daarmee is hij het niet eens.

Hij vervolgt zijn betoog met zijn vreugde te betuigen over het initiatief de Wapens uit de Wijk en het resultaat daarvan. Juist die dingen laten zien wat inwoners zelf kunnen bijdragen aan wat er in wijken gebeurt. Hij roept de burgemeester op meer van dat soort initiatieven te steunen en wellicht daarin zelf een rol te spelen. Hoe ziet de burgemeester dat? In de afgelopen tijd is gezien dat de aanpak van plofkraken in Nederland heel succesvol was. Op dat vlak speelt Utrecht nog wel een hele negatieve rol als het gaat om dergelijke kraken in Duitsland. Hij vraagt wat de gemeente kan doen om die lijn af te snijden en om de reputatie van Utrecht te verbeteren. Hij sluit zich graag aan bij de woorden van mevrouw Meerding over straatintimidatie. Boeg deed een oproep lachgas in Nederland te verbieden. Hij vraagt het stadsbestuur waarop het nog langer wacht. Inmiddels zijn extra gelden op landelijk niveau beschikbaar. Hoe maakt Utrecht daarvan gebruik? En hoe zorgt de gemeente ervoor dat effectief te handhaven is in de aanpak van lachgas? Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) kan zich helemaal vinden in het punt van het CDA over lachgasverbod. Te zien is dat landelijk een besluit ophanden is voor een lachgasverbod. Zij vraagt of de heer Van Steeg van mening is dat Utrecht nog sneller dan landelijk stappen zou moeten zetten omdat het wel heel lang duurt.

De heer Van Steeg (CDA) antwoordt bevestigend. Andere gemeenten doen dat al. Het camerabeleid zou moeten meegroeien met de groei van de stad met daarin ook meer flexibiliteit. Hij sluit zich heel graag aan bij de woorden van de heer Bakker over functionarissen die in de wijk gekend moeten zijn in het kader van Wijkgericht Werken zodat burgers weten met wie ze te maken hebben. Hij bepleit onderbesteding in het Initiatievenfonds niet door te sluizen naar de algemene middelen. Hij vraagt ervoor zorg te dragen dat die middelen aan initiatieven besteed blijven worden voor welke ze nodig zijn. Gisteren stelde hij een vraag in de commissie Financiën over overhead en over de reserve die daar wordt gemaakt. Hij deelt de zorgen op dat gebied met de heer De Pagter van de VVD. Hij vraagt zich af waarom het nodig is op dat vlak een extra Pagina 9 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

440

450

460

470

reserve te maken in de begroting. Hij legt de vraag voor wat dat oplost en of dat echt moet. In de afgelopen jaren is gezien dat de gemeente moeite heeft de relatie met Den Haag goed te onderhouden en subsidies uit Den Haag naar Utrecht te laten komen. Hij vraagt of de gemeente wellicht mensen nodig heeft die hierop gespecialiseerd zijn; doet de gemeente Utrecht hierin voldoende? De heer Koning (D66) vraagt of het CDA met betrekking tot de achterdeur van coffeeshops de oproep ondersteunt van ruim 40 burgemeesters over dat legalisering onderdeel van de oplossing zou moeten zijn. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt met “nee”. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) kan zich volledig aansluiten bij vragen van D66 over de maatschappelijke rechtspraak. Zij is benieuwd naar het antwoord van de burgemeester. Zij ziet een substantiële toename van vraagstukken op het gebied van de openbare orde, zoals een explosieve groei van het aantal demonstraties en een toenemende polarisatie, ook niet coronagerelateerd. Ook zijn de overlastmeldingen in coronatijd sterk toegenomen. Zij gaat specifiek in op de overlast door drugs en drankgebruik. Dat is een stijgende trend van de afgelopen jaren met een forse impact. Haar fractie heeft grote zorgen over dat de toename als een vanzelfsprekende gewoonte zal worden gezien, zeker onder jongeren en hun omgeving.

Zij vraagt de burgemeester of op een of andere manier te stimuleren is dat de inwoners van Utrecht gemakkelijk melding kunnen maken van overlast en van crimineel gedrag, in het bijzonder dit soort meldingen. Mevrouw Assen (PvdA) had verwacht dat mevrouw Admiraal zou ingaan op de preventieve kant om drank- en drugsoverlast te voorkomen. Die liet zij buiten beschouwing. Zij vraagt of mevrouw Admiraal daarin ook een rol ziet. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) vervolgt haar betoog met hierop in te gaan. Zij refereert aan de desbetreffende inbreng van de heer Van Steeg. Zij vraagt hoe de burgemeester aankijkt tegen betere en meer gerichte drugs- en drankpreventie waarbij veel meer aandacht is voor de schaduwkanten, gericht ook op specifieke groepen: scholen, groepen in de stad die meer aandacht nodig hebben. Voor haar fractie is een blowverbod nadrukkelijk nog een optie. Zij sluit zich overigens aan bij de vragen die het CDA hierover heeft gesteld. In het kader van personeel en organisatie merkt zij op dat in het afgelopen jaar haar fractie aandacht heeft gevraagd voor het welzijn van medewerkers van de gemeente. Zij leest in de begroting dat het ziekteverzuim is gestegen. Haar fractie vindt dat zorgelijk. Zij vraagt welke maatregelen de wethouder neemt om het welzijn van de medewerkers te verbeteren en daarop ook voldoende bewustwording te laten ontstaan.

Zij vraagt of binnen de gemeente groepen zijn bij wie bovenmatig veel ziekteverzuim is en of daaraan specifieke aandacht wordt besteed. In het kader van Bewoners en Bestuur merkt zij op dat in de begroting de middelen voor de 7-de wethouder zijn afgebouwd. Haar fractie stelde eerder daarover al schriftelijke vragen. Zij begrijpt het nog steeds niet. De bedragen komen niet overeen. Zij kreeg het antwoord dat de ondersteunerskosten voor de wethouder hierop niet worden afgebouwd, maar de salariskosten wel. Zij vraagt waar de ondersteunerskosten dan wel worden afgebouwd en of ze überhaupt worden afgebouwd. Zij krijgt hierop graag een toelichting van de wethouder.

480 Pagina 10 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

490

500

510

520

De voorzitter deelt mee dat de Partij voor de Dieren haar politieke keuze anders zal maken en in dit verband geen inbreng zal leveren. De heer Sungur (DENK) besteedt aandacht aan een hoofddoek voor agenten. Hij refereert hierbij aan een artikel in het AD waarin hoofdcommissaris Politie Midden Nederland en portefeuillehouder Diversiteit, de heer Martin Sitalsing, de uitnodiging uit deed gaan richting de politiek om het gesprek aan te gaan over het creëren van ruimte voor agenten die een hoofddoek willen dragen. In 2018 en 2019 vroeg hij aandacht voor dit onderwerp; daarbij gaf DENK destijds aan dat neutraliteit niet vaststaat met de uiting van een agent. In 2019 gaf DENK aan dat in Canada en Engeland politievrouwen al langer een hoofddoek mogen dragen. Hij citeert hoofdcommissaris Sitalsing: “Het functioneert daar heel goed. Zoals agenten met een tatoeage zeggen dat het politievak in hun hart zit, kan dat ook zo zijn voor vrouwen met een hoofddoek”. Zijn fractie vraagt burgemeester hoe zij de uitspraak duidt van de politiechef Midden Nederland over het dragen van een hoofddoek door agenten. Hij krijgt hierop graag haar reactie. De heer Bosch (PVV) vraagt of de heer Sungur er weet van heeft dat de gemeente niet over de politie gaat, en zeker niet over de kledingvoorschriften. De heer Sungur (DENK) is zich daarvan bewust.

De raad zet de burgemeester wel vaker in als lobby-orgaan richting het Rijk om een aantal zaken te veranderen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met in te gaan op de afdeling Toezicht en Handhaving en het uniformvoorschrift van die afdeling voor de medewerkers waarbij het dragen van een hoofddoek niet is toegestaan. Zijn fractie vindt dat een vreemde zaak, juist ook omdat binnen de gemeente genoeg juristen, inspecteurs en baliemedewerkers met een hoofddoek werken wier neutraliteit nooit een punt van discussie zijn geweest. Hij vraagt of de burgemeester het met zijn fractie eens is dat de tijd is aangebroken om het dragen van een hoofddoek mogelijk te maken voor handhavers. Is de burgemeester bereid om de uniformvoorschriften zodanig te wijzigen dat dit straks mogelijk is in de stad waar inclusiviteit een belangrijke pijler is. Hij krijgt hierop graag een reactie. Zijn fractie is blij dat de diversiteit meer aandacht heeft gekregen in de begroting. Tegelijkertijd mist hij, zoals bij de Voorjaarsnota, de nodige middelen die deze ambities moeten waarmaken hij refereert aan de desbetreffende inbreng van de PvdA. Hij legt het college de vraag voor hoe de ambities waar te maken met de beperkte middelen die daarvoor vrijgemaakt zijn. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college.

Mevrouw Meerding (VVD) vraagt of de heer Sungur met deze vraag ook doelt op allerlei (religieuze) uitingen die in een uniform zouden moeten passen. De heer Sungur (DENK) antwoordt bevestigend. Hij noemt als voorbeelden een keppeltje, of een kruisje. Zijn fractie bracht dat eerder ook in, in 2018 en 2019. Hij hoopt daarin samen te kunnen optrekken met de VVD. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) legt de focus op burgerzaken omdat over veiligheid nog veel gesproken zal worden in de komende tijd. Sinds 2018 zet haar fractie in op het tegengaan van spookstudenten. In 2019 diende haar fractie daarover een motie in: de motie is ook aangenomen. Die motie riep op om de extra inkomsten uit het Gemeentefonds voor de campagne om het inschrijven van studenten te stimuleren, te investeren in het Initiatievenfonds en de kans aan te grijpen om het Initiatievenfonds bekender te maken onder jonge Utrechters.

Pagina 11 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

530

540

550

560

570

Sinds de campagne zijn er meer studenten ingeschreven, en is het geld dat dat heeft opgeleverd niet geïnvesteerd in het Initiatievenfonds. Haar fractie begrijpt dat niet en hoopt dat het college dat zal herstellen. In maart 2022 vinden gemeenteraadsverkiezingen plaats. Bewoners moeten worden ingeschreven in de gemeente om te kunnen stemmen. Dat moet in januari al gebeurd zijn wanneer de burger zijn stempas op tijd wil ontvangen. Haar fractie wil dit moment aangrijpen om een sterke bewustwordingscampagne in te zetten om in de komende maanden zoveel mogelijk bewoners zich te laten inschrijven bij de gemeente zodat zij daadwerkelijk hun stem kunnen inbrengen in maart 2022. Deze campagne kan wat haar fractie betreft het beste gericht worden op onder meer studenten bij onderwijsinstellingen of in het netwerk aan verenigingen in Utrecht. Daarbij vraagt zij de burgemeester de aangenomen motie uit te voeren en na te gaan of er een ludieke welkomstactie aan te verbinden is. De heer De Pagter (VVD) vraagt of Student & Starter het met de VVD eens is dat het college er altijd voor moet zorgen dat mensen op het adres ingeschreven zijn waar zij wonen. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) antwoordt “zeker weten, nu meer dan ooit, maar altijd”. De heer Wiegant (SP) laat de onderwerpen achterwege die binnenkort zullen langskomen.

Hij noemt de ChristenUnie die sprak over het wegvallen van de zevende wethouder. Toen aan het begin van deze collegeperiode die wethouder werd aangekondigd, had hij problemen met de kosten die daarmee samenhingen. Toen werd hem verteld dat een uitbreiding van het college logisch is gezien de groei van de stad en de daarmee gepaard gaande werkdruk voor wethouders. Hij wil graag weten waarom de stad de hieropvolgende collegeperiode wel zonder zevende wethouder kan. Hij vraagt een korte reflectie op hoe de zevende wethouder in het afgelopen jaar is bevallen. Als het gaat om de veiligheid is zijn fractie blij met de focus op preventie. Aan de andere kant ziet hij ook graag de versterking van het BOA-team, aangezien de stad steeds meer op de eigen handhavers moet bouwen dan op een sterk onderbezette politie. Hij vindt het goed serieus in te spelen op de digitale veiligheid. Hij sluit zich aan bij de inbreng van de VVD op het gebied van de verkeersveiligheid. De SP is van mening dat hieraan harder getrokken moet worden en dat daarin meer geïnvesteerd. Hij is blij met het pilot verkeershandhaving door BOA’s. Volgens hem is er in de handhaving nog veel veiligheidswinst te boeken.

Hij is het eens met de ernst van de ondermijning en daarom ook met de focus daarop; hij waarschuwt ervoor dat dit niet alleen de onderkant van de samenleving betreft, maar juist ook die van de absolute top - zie de constante en niet aflatende schandalen rond witwassen en andere financiële criminaliteit. Hij vraagt de burgemeester of dat soort problemen ook op de radar staan in het kader van ondermijning. De heer Bosch (PVV) besteedt aandacht van het Initiatievenfonds. Hij vraagt zich af over het Initiatievenfonds en een speeltuin in dat kader die is geplaatst en die dan na een paar maanden wordt die weggehaald vanwege vermeende overlast, hoe een dergelijke situatie ontstaat. Hoe is die situatie in de toekomst te voorkomen? De voorzitter merkt op dat de fractie van Stadsbelang Utrecht niet aanwezig is. Pagina 12 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

580

590

600

610

620

Beantwoording Burgemeester Dijksma gaat in op Veiligheid en bedankt de raad voor de open uitnodiging om het onderwerp veiligheid niet alleen langs de lijn van de nota Ondermijning te bespreken. Zij denkt dat dat nodig is. Richting de heer Van Steeg benadrukt zij dat het niet zo is dat het college in de afgelopen periode op elk punt niet geslaagd is. Zij bevestigt dat de urgentie heel erg groot is. Zij bevestigt ook dat de georganiseerde drugscriminaliteit om zich heen grijpt. Die heeft invloed op het hele systeem van criminaliteit. De burgemeester licht dit toe. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat het college ook successen heeft geboekt. Hij benadrukt het nietszeggende van de ambitie om het veiligheidsniveau te houden op het huidige niveau. Dat vraagt wat hem betreft om een herziening; hij vraagt meer (specifieke) ambitie op een aantal thema's. Zijn vraag was of de burgemeester er op wil toezien dat dat gebeurt. Burgemeester Dijksma zet uiteen dat dat de reden is waarom zij sinds haar aantreden aan de slag is gegaan met de voorstellen rondom de nota. In die zin is zij het met hem eens dat vooral de ondermijnende criminaliteit steeds meer de kop opsteekt en beter bestreden moet worden en in een balans. Zij refereert aan de inbreng van mevrouw Meerding. Van belang is dat geïnvesteerd wordt in de aanpak van de bron.

In die zin is het van belang niet alleen aandacht te hebben voor de repressiekant. Van belang is ook mensen uit het systeem van de criminaliteit te houden. Dat moet tot haar spijt op steeds jongere leeftijd plaatsvinden. Daarover bestaan nieuwe inzichten. Daarover kan het bestuur zich zorgen maken. Enkele van de commissieleden stelden de vraag of een en ander voldoende in financieel opzicht terugkomt in de begroting. De burgemeester antwoordt ontkennend. Zij licht toe dat de voorliggende nota bij de begroting nog besproken moet worden in de raad. De financiering voor de toekomst zal dan structureel zijn. Zij refereert aan de inbreng van de heer Van Corler over de PGA (De Persoonsgebonden Aanpak). Hij heeft volstrekt gelijk dat het bestuur voor de komende tijd daar middelen voor heeft. Zij benadrukt dat dat incidenteel geld is. Voor de komende jaren zal het stadsbestuur aan de hand van de nota moeten bekijken wat in dat opzicht verdergaand te doen is. De burgemeester is daartoe zeer bereid; dat moet wel gezamenlijk gedaan worden in het bestuur en ook niet zonder plan. Het is belangrijk vast te stellen dat er nu een aantal voorstellen ligt en de burgemeester nam er nota van dat er een meerderheid is voor de inzet van BOA-capaciteit op een aantal onderwerpen.

Wanneer de raad dat wil, zullen er keuzes gemaakt moeten worden om dat mogelijk te maken; daartoe is de burgemeester bereid. Zij benadrukt daarover niet in haar eentje te gaan; dat zal zowel in het college als in de raad een gedragen voorstel moeten zijn. De burgemeester benadrukt dat het beleid niet alleen gericht is op “de inzet van praatgroepen”. Zij bevestigt dat er een balans moet zijn tussen preventie enerzijds en repressie anderzijds. Wanneer de pakkans niet groot is, is het soms ook dweilen met de kraan open. Dat betekent wel dat ook hier de samenwerking tussen de verschillende instellingen heel belangrijk is. Dat doet het college in de nu voorliggende nota. De samenwerking is nodig voor de effectiviteit omdat het gaat om van functionarissen van de Jellinek kliniek tot de mensen die bezig zijn met persoonsgebonden aanpak, tot de mensen die bezig zijn met de aanpak van financiële geldstromen. Zeker in het perspectief van het nationale beleid, ziet het er goed uit als het gaat om middelen die nodig zijn voor bijvoorbeeld jongerenwerkers, BOA’s, politieagenten, is het bestuur alleen effectief in de samenwerking. Pagina 13 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

630

640

650

660

670

De burgemeester verneemt desgevraagd van de voorzitter dat camera's geen taboeonderwerp is. De voorzitter maakte haar opmerkingen in procedureel opzicht. De burgemeester heeft gemerkt dat camera's een gevoelig onderwerp is in de raad. Zij vindt het wijs rekening te houden met die gevoeligheid. Zij refereert aan de toegezegde evaluatie in dit verband en een gesprek in de stad. Dat zal plaatsvinden ter voorbereiding van een nieuw beleidskader dat in ieder geval in 2022 naar de raad zal toekomen. Dan loopt het huidig beleidskader ten einde. Haar lijkt het wijs om die discussie aan de hand van die evaluatie en het stadsgesprek te voeren. Zij vraagt hiervoor begrip van de commissie. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de burgemeester zich voldoende in staat voelt in de huidige situatie om in te grijpen op de manier waarop ze wil en waar ze dat wil. Burgemeester Dijksma antwoordt dat ingrijpen nooit afhankelijk mag zijn van alleen het camerabeleid; zij merkt op dat het camerabeleid het sluitstuk is. Zij bevestigt dat het college altijd ingrijpt wanneer nodig. Binnen de kaders die er zijn, is er ruimte om in te grijpen. De vraag is of die kaders voldoende toekomstbestendig zijn. Zij licht toe dat die evaluatie en het gesprek in de stad dat zal moeten uitwijzen. Zij schetst dat het jongerenwerk een preventieve manier is om overlast te voorkomen.

Het jongerenwerk heeft tot nog toe te weinig de aandacht gekregen die het jongerenwerk verdient. Zij kreeg in het debat in de commissie het gevoel dat college en raad het daarover breed eens zijn. Ook zij ziet dat de investeringen maatschappelijk en preventief moeten zijn en benadrukt dat dit onderdeel is van de voorliggende nota. De heer Van Steeg (CDA) merkt op gezien te hebben in het afgelopen jaar dat het bestaande kader gaat knellen. Hij vraagt of de burgemeester het ermee eens is dat er meer flexibiliteit zou moeten zijn, gezien de problematiek die zich in de stad ontwikkelt. Burgemeester Dijksma antwoordt dat dit “50 shades is of asking the same question" is. Zij handhaaft haar aanvankelijk gegeven antwoord en gaat niet vooruitlopen op een bestuurlijke discussie. Juist degenen die om verandering vragen, doen er goed aan te beseffen dat het intrinsieke overtuiging vraagt van de mensen die nog niet zo ver zijn. Zij vervolgt haar beantwoording. Binnenkort zal de burgemeester de lokale evaluatie over de aanpak van lachgas naar de raad sturen, met een doorkijk naar het landelijk beleid. Zij bevestigt dat er een landelijk verbod in aantocht is. Er is 14 miljoen euro beschikbaar vanuit de middelen van Justitie om hierop beter te kunnen handhaven; de burgemeester refereert aan de terechte inbreng van de heer Van Steeg hierop.

Haar voorstel is die brief af te wachten en het debat te voeren aan de hand van die brief. Op een aantal plekken is al een verbod uitgevaardigd; de suggestie als doet het college niets, verwerpt zij. Aan de hand van het landelijk beleid kan het college aangeven wat dat betekent voor Utrecht. De heer Van Steeg (CDA) vraagt wanneer de brief naar de raad komt. Burgemeester Dijksma antwoordt binnen twee weken. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op straatintimidatie. Zij refereert aan de gehouden “inhoudelijk goede Raadsinformatiebijeenkomst”. De bijeenkomst was vooral gericht op de daders. De omslag zal gemaakt moeten worden om op hen te focussen. Zij benadrukt dat afgesproken is dat de raad in januari 2022 een plan van aanpak zal krijgen. Met betrekking tot het verkeersveiligheids-pilot is door verschillende leden van de commissie inbreng geleverd. Het college is in gesprek met de VNG over de evaluatie van het pilot. Die evaluatie is op een haar na gevild. Het college en de raad zijn het Pagina 14 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

680

690

700

710

720

eens over de uitbreiding van de bevoegdheden van de BOA’s. De druk hierop vindt niet alleen plaats vanuit splendid isolation vanuit Utrecht. Dit vindt plaats met de vrienden vanuit de VNG. Zij vermoedt dat het kabinet hiervoor gevoelig is. Verkeersveiligheid is voor veel mensen een zeer aangelegen onderwerp. De bevordering daarvan helpt met de uitbreiding van de bevoegdheden. De burgemeester bevestigt richting mevrouw Meerding de aandacht die gegeven zal worden aan Orange the World. Utrecht doet al vanaf het begin mee, niet alleen met het uitlichten van het stadhuis maar ook van de Winkel van Sinkel. Er is ook een bestuurlijk debat met wethouder Van Ooijen die het college representeert. Het college vindt dit heel belangrijk. De burgemeester sluit zich aan bij de complimenten van de heer Van Corler aan de BOA’s en de mensen van de politie. Zij hebben onder moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen. Zij kijkt uit naar het gesprek met de fracties over de uitbreiding van de financiering voor de PGA. Mevrouw Assen speelde de vraag van de PVV over de camera's door aan de burgemeester. De burgemeester licht toe dat het college camera's plaatst waar ze het hardst nodig zijn op basis van een risicoanalyse. Dat betekent niet dat er in andere delen van de stad geen overlast is. Het college doet dit deels flexibel.

Via mevrouw Assen richting de heer Işik bevestigt de burgemeester dat het college werkt aan de politiepost Lombok. Het college wil een locatie in Lombok waar het een aantal voorzieningen combineert. Dat wordt een plek waar ook de politie is gehuisvest met daarnaast een wijkvoorziening met ook Jongerenwerk. Het college heeft een locatie op het oog. De burgemeester vindt het niet verstandig die locatie nu bekend te maken. Dit is de stand van zaken in dit dossier. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt wanneer de burgemeester hierover meer informatie kan geven. Burgemeester Dijksma zal begin 2022 hierover bij de commissie terugkomen. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng van de fractie van D66. Die fractie stelde een aantal specifieke vragen. Zij noemt de maatschappelijke effectieve rechtspraak en deelt mee dat het college met de rechtbank aan de slag is om tijdige rechtspraak te regelen voor jongeren die via de inzet van supersnelrecht voor de rechter komen. Gekeken zal worden ook naar de wijkrechtspraak. Daarover is een aantal pilots gaande in andere steden. Die worden momenteel landelijk geëvalueerd. Op basis daarvan wil Utrecht een initiatief nemen. Het college vindt het wijs om de ervaringen die er dan nu toch zijn en die snel naar het bestuur komen, mee te nemen in de vormgeving in Utrecht. Zeker is dat Utrecht hierin een stap gaat zetten.

De burgemeester gaat in op de inbreng over de mensenhandelcoördinator en geeft daarop een “winstwaarschuwing”. Door corona en alles wat daarmee te maken heeft, is vertraging opgelopen in de werkzaamheden op dat terrein. Zij kan in januari een update geven. Wanneer de raad een echt plan van aanpak wil dat voldoet aan haar kwaliteitsnormen, heeft zij enkele maanden meer nodig. Wanneer de heer Koning haar enkele maanden meer geeft, komt zij met een plan van aanpak. De heer Koning (D66) twijfelt. Hij merkt op dat deze toezegging een jaar geleden gedaan is. Het gaat zijn fractie er om dat niet alleen wordt ingezet op mensenhandel in het kader van prostitutie, maar dat ook gekeken wordt naar de andere aspecten van mensenhandel en uitbuiting. Wanneer de burgemeester kan zeggen dat het college daaraan werkt, vindt hij het goed om nog een paar maanden te wachten. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend en benadrukt het belang ervan met D66 te delen. Daarover bestaat geen misverstand. Pagina 15 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

730

740

750

760

770

Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng over rechtsradicalisering onder jongeren. Daarover gaf de NCTV niet voor niets een waarschuwing; ook het college maakt zich daarover zorgen. Recentelijk gaf het college aan te zien dat ook in Utrecht de polarisatie en radicalisering andere vormen aan het aannemen is dan van oorsprong bekend. Het college zal met alle instrumenten die het tot zijn beschikking heeft aan de slag blijven om beter zicht te krijgen op deze doelgroep en effectiever te kunnen optreden via een persoonsgerichte aanpak (PGA). De heer Bosch (PVV) vraagt naar de definitie van rechtsradicaal. Burgemeester Dijksma antwoordt de tekst van de NCTV op dit moment niet tot haar beschikking te hebben. Dit gaat over mensen die altijd bereid zijn om hun politieke opvattingen om te zetten in vormen van ontwrichting of geweld. Dat is vergaand. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng van mevrouw Admiraal over het gemakkelijker aangeven van overlast. De burgemeester moet daarover nadenken. Naarmate meer extra's georganiseerd wordt in de systemen van de gemeente, krijgt de gemeente ook meer en meer overhead en mensen die dingen doen waarover de raad zich dan afvraagt of het wellicht effectiever en slimmer kan en het te bundelen. De burgemeester vindt dat het dilemma in dit verband.

Zij zal hierover nadenken en stelt voor hierop terug te komen bij de behandeling van de nota. Zij vindt het klaarblijkelijk dat burgers de gemeente kunnen helpen met het afgeven van signalen. Dat is ook te zien. Zij is hierover nog niet helemaal uit. Zij vindt het een goede gedachte hiermee aan de slag te gaan. Een aantal fracties stelde vragen over drugs. Naar aanleiding van de Initiatiefnota van D66 oriënteert de burgemeester zich momenteel om haar standpunt te bepalen. Wat is het effect van het gebruik van drugs? En klopt het dat normalisering van drugsgebruik tot grotere problematiek zal leiden? Helpt het om een achterdeurproblematiek op te lossen? Dat gesprek intern en met experts is volop gaande. De burgemeester ziet eensgezindheid als het gaat om het succes van het Nederlandse drugsbeleid, de drugsgebruikers niet te criminaliseren. Dat is iets anders dan op voorhand grote conclusies te trekken. Dit debat zal volop gevoerd worden. De burgemeester beloofde dat ook in de richting van D66. Zij stelt voor dat brede maatschappelijke debat dán te voeren. Richting de heer Sungur gaat de burgemeester in op de hoofddoek voor agenten. De burgemeester is ervan op de hoogte dat de heer Sitalsing deze discussie zou gaan openen. Dit onderwerp ligt in Nederland gevoelig. De burgemeester vindt het goed dat deze discussie is geopend.

Zij maakt een organische verandering door; zij dacht lang dat het opnemen van religieuze uitingen in uniformen geen goed idee zou zijn. Zij weet niet meer zeker of dit een terecht uitgangspunt is. De G4-burgemeesters spraken ook over dit onderwerp; zij stelden vast dat het van belang is dat deze maatschappelijke discussie ruimte krijgt. Zij is er geen voorstander van de discussie nu op scherp te stellen door direct de kledingvoorschriften te wijzigen. Dat zal in deze discussie niet gaan helpen. Zij stelt voor de persoon van de heer Martin Sitalsing de ruimte te geven als verantwoordelijke voor het diversiteitsbeleid bij de politie, om samen met de G4-burgemeesters de discussie te voeren en op een ander moment terug te komen bij de commissie om na te gaan wat het betekent voor de nationale politie waarover het kabinet gaat, en wat het betekent voor de toezichthouders van de gemeente. De burgemeester geeft als strategisch advies aan de Raad het debat de ruimte te geven.

Pagina 16 van 80

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens en Samenleving d.d. 27 oktober 2021

780

790

800

810

820

De heer Sungur (DENK) begrijpt deze woorden van de burgemeester. Tegelijkertijd zou hij de discussie niet op de lange baan willen schuiven omdat deze wens breed gedragen is, bij vooral moslimvrouwen. Hij noemt in dit verband het inclusiviteitsbeleid en het divers personeelsbestand waarover de raad gisteren een brief ontving. Hij vraagt waar het bezwaar precies in zit om dit bijvoorbeeld voor de handhavers te wijzigen, zeker ook in relatie tot de dagelijkse besluiten die genomen worden namens de gemeentelijke organisatie door hoofddoekdragers vanuit andere verbanden. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend en zij deelt mee dat sommige van deze vrouwen tot haar beste ondersteuners behoren. Zij licht toe dat er niet zozeer een bezwaar zit, maar wel de vraag of de samenleving de volgende stap kan zetten zonder eerst te gaan polariseren. Het is in het belang van iedereen wanneer dit zorgvuldig gebeurt. Zij stelt voor dat niet alléén te doen, maar ook de landelijke discussie de ruimte te geven die nu gestart is. Dat zal geen jaren gaan duren; daarvoor heeft de politie geen tijd. De heer Bosch (PVV) hoort de burgemeester zeggen dat haar mening is veranderd. Hij legt de vraag voor waar de grens ligt. Hij merkt op dat een uniform niet voor niets een uniform heet. De vraag is waar het ophoudt. Burgemeester Dijksma antwoordt dat dit een terecht punt is.

Om die reden is zorgvuldigheid vereist. Langdurig is een begrip gehanteerd van neutraliteit. Te zien is dat dat in organisch opzicht al aan het wijzigen is. Er zijn steeds meer mensen met zichtbare tatoeages toegestaan bij de politie. Daarvoor zijn normen opgesteld. Dat betekent dat de vraag beantwoord moet kunnen worden wat het uniform betekent; die vraag kan zij nog niet in de volledige omvang beantwoorden. De heer Sungur (DENK) stelt in samenhang met de constatering dat deze discussie drie jaar geleden is gevoerd, ook in Amsterdam toen de korpschef in Amsterdam dit ook adresseerde en deze verandering ook wilde doorvoeren. Dat werd destijds gestaakt omdat er ook vanuit de politie organisatie-bezwaren waren. Hij begrijpt de gevoeligheid. En de noodzaak van zorgvuldigheid. Tegelijkertijd vindt hij dat recht gedaan moet worden aan alle mensen die dit werk vanuit een bepaalde passie willen doen. Hij kent dergelijke mensen, jonge meiden die politieagent willen worden maar de gelegenheid niet krijgen. Hij betreurt dat. Hij zal nagaan hoe op korte termijn hiermee iets te doen is vanuit Utrecht en zeker vanuit de handhavers. Hij laat de politie even buiten beschouwing zo dat zij de discussie kunnen voeren. Burgemeester Dijksma merkt op dat ook in G4 verband de ruimte moet zijn om hiermee aan de slag te gaan. De burgemeesters van de G4 spraken hierover.