Conceptverslag Begrotingscommissie Financiën d.d. 26 oktober 2021

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

lichten wat het betekent. Bijvoorbeeld over de vraag of de gemeente kan voldoen aan haar verplichtingen. Met de huidige rentestanden is dat geen probleem en kan de gemeente aan de aflossingsverplichting voldoen. Die 100 procent is geen glasharde grens maar het is wel een belangrijk streven in Utrecht. De VNG stelt dat ook niet glashard juist omdat het belangrijk is om er in de context naar te blijven kijken. De VNG zegt wel, een nettoschuldquote van meer dan 100 procent vereist dat waakzaamheid is geboden. Boven de 130 procent moet een gemeente echt overgaan tot schuldreductie. De wethouder zegt graag toe in de toelichting op de begroting wat meer van deze informatie te voegen zodat ook opvolgers dit goed kunnen duiden. Over de paragraaf Grondbeleid verduidelijkt de wethouder dat het college alles rapporteert wat uit het besluit Begroten en Verantwoorden wordt gevraagd in het meerjarenprogramma Ruimte. Moet dat ook hier, dan wordt het knippen en plakken. Dus die informatie is wel beschikbaar. Bij het verbeteren van informatie in paragrafen legt de wethouder liever de prioriteit bij de informatie die door bijvoorbeeld verbonden partijen wordt beschreven en het weerstandsvermogen dan hier nog weer zaken toe te voegen die eigenlijk al wel bekend zijn. Van het verzoek om de begroting politieker te maken heeft de wethouder goede notie genomen. De BUIGgelden, 14 miljoen euro.

Voor de jeugd is de urgentie groot en daarom worden de middelen daar direct ingezet. Het blijft belangrijk meevallers niet alvast te besteden en eventuele tegenvallers worden pas bij de Voorjaarsnota ontdekt. Om die reden is dat integrale afweegmoment er en daarop wil de wethouder niet vooruitlopen. De onderuitputting bij de TONK is niet meer dan een verwachting. Mensen kunnen dat nog gewoon aanvragen; het jaar is nog niet voorbij. De heer Van der Zweth (PvdA) gaf die onderuitputting bij de TONK als voorbeeld en of de gemeente daar niet een sturingsmoment in zou willen hebben. Hij kent het argument voor een integraal afwegingsmoment. De BUIG is wel iets anders. Dat is een uitspraak van een rechter waarop de gemeente al heel lang wacht en waarop de gemeente ook rekende. Hij zou het echt zonde vinden die middelen nog 8 maanden te laten liggen. Wethouder Klein beaamt dat de gemeente vond dat deze middelen de gemeente toekwamen. Het was echter zeker geen zekerheid en daarom ziet het college dit als een incidentele meevaller. Daarmee vallen ze automatisch in het afgesproken regiem: bewaren totdat ook de tegenvallers goed in beeld zijn. Daar zou ze niet van willen afwijken. De baten van de grondexploitatie worden nu structureel geraamd in de begroting en ook de eventuele winsten die daar worden verwacht. Die worden meerjarig begroot en ook ingezet.

Daar is de gemeente niet extra prudent; daar zou de accountant dan ook wel wat van hebben gezegd. Terugkijkend zijn er niet altijd winsten geweest maar ook verliezen. Bij de Voorjaarsnota wordt daaromtrent een goede afweging gemaakt. Gaat het om de nota Waava, dan zegt de wethouder toe haar uiterste best te doen die in januari toe te sturen. Eerder gaat niet lukken. Dan is het aan de raad om te bezien wanneer behandeling aan de orde is want aanlevertermijnen spelen daarbij een rol. Gevraagd is naar aanbesteden in het sociaal domein. Het college heeft het onderzoek waarom per motie is gevraagd, uitgevoerd. Het werkt nu aan de rapportage en aan het afwegingskader. Aanbesteden is niet de standaard maar het is evenmin uitgesloten. Dat zit in dat afwegingskader. Er is zeker geen sprake van een automatisme. D66 vroeg net als enkele andere fracties om een analyse van de begroting en de realisatie en wilde daarover graag het debat voeren. Prima. Gevraagd is om een evaluatie van de steunpakketten en met name pakket 4. Daar kijkt het college telkens heel goed of het juiste wordt gedaan. Het lijkt inmiddels wel een logisch moment daarvoor. Daarover wil de wethouder eerst ruggespraak houden. Ze zorgt dat er de komende twee dagen een reactie vanuit het college komt. Voorts informeerde D66 naar de leefvormneutrale heffingen waaronder de afvalstoffenheffing.

Bekend is hoe dat in andere steden gaat. Daarbij is het van belang om de effecten ook in de gaten te houden. Een aanslag sturen betekent niet automatisch dat die wordt betaald. Komen mensen voor kwijtschelding in aanmerking, dan kan de gemeente het bedrag dus niet innen. Om dat in te schatten kijkt de gemeente in het eerste kwartaal naar de grootte van een huishouden en de inkomenssituatie en dan kan worden berekend wat dat zou betekenen voor nieuwere, leefvormneutrale heffingen. De wethouder zegt toe in het eerste kwartaal per brief terug te komen op de effecten en de kwijtschelding en de mogelijke effecten daarvan op het innen van bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing. De begroting blijven verbeteren en niet verslappen, daar is de wethouder het zeer mee eens.

Pagina 15 van 18

5

10

15

20

25

In de richting van het CDA geeft de wethouder aan dat er nog heel veel onzekerheid is, ook bij de TONK. De economische opleving op sommige vlakken zorgt voor schaarste, maar die opleving is er zeker niet over de gehele linie. Bij de schuldquote staat dat in de praktijk altijd blijkt dat het percentage lager is dan aanvankelijk ingeschat. Dat is niet waarop het college beleid voert en dat is ook niet de bedoeling. In de brief van vandaag over begroting en realisatie die dichter bij elkaar gebracht moeten worden, wordt dat realistischer. Daaraan blijft het college werken. De heer Van Steeg (CDA) vindt de opmerking in de begroting op z’n zachtst gezegd erg ongelukkig en die zou hij graag willen schrappen. Dat suggereert immers dat het een beleidskeuze is en dat is toch echt niet het geval. Hij begrijpt die onderbesteding bij de TONK wel, maar bij de Voorjaarsnota was dit ook al onderwerp van gesprek. Die onderbesteding loopt op. De ruimte wordt wel heel groot. De gevolgen liggen op het terrein van de armoedebestrijding. Hij is benieuwd of de wethouder daar nog andere mogelijkheden ziet. Wethouder Klein legt uit dat die coronareserve speciaal is ingericht om goed en snel te kunnen reageren. Juist vanwege die onzekerheid wil ze die nu niet anders inrichten. Het college blijft dat goed monitoren. De conclusie dat allerlei zaken niet meer nodig zijn, kan ze nu echt nog niet trekken.

Ze gaat ervanuit dat er nu geen reden is dat ergens anders naartoe te brengen. Er zijn juist heldere afspraken gemaakt over die coronareservering en over hoe dat over de pakketten is verdeeld. Is er reden om daarin te verschuiven, dan komt dat hier in de raad terug. Daarvoor is nu geen aanleiding. De vraag over de egalisatiereserve is er eentje voor de portefeuillehouder Personeel & Organisatie; die kan daarover alles vertellen en is daarvoor ook verantwoordelijk. De ChristenUnie stelde de geplande investeringen aan de orde. Dat wat is ingezet, wil het college ook echt uitvoeren. Eigenaarschap en samenwerking zijn onderdelen van de moderne manier waarop mensen met elkaar werken. Had vroeger ieder zijn eigen specialisme en had men elkaar bijna niet nodig om goed werk te leveren, die situatie is vandaag de dag heel anders. Zaken worden veel integraler aangepakt en het college doet zijn uiterste best dat op een goede manier te doen.

30

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) ziet soms in concrete situaties dat het soms vastzit op de financiën bijvoorbeeld wanneer een andere afdeling iets moet oppakken maar daarvoor dan niet het budget heeft. En dat stokt het. Een wethouder Financiën kan dan zeggen dat dat niet de bottleneck mag zijn en die kan dan een oplossing aandragen.

35

Wethouder Klein begrijpt dat het college in de loop van het jaar met de door de raad vastgestelde begroting over het uitgeven van het geld dan toch aanpassingen moet doorvoeren. Dat is wel ingewikkeld. De vraag gaat eigenlijk over ontschotten. Dat vergt flexibelere budgetten en dat is iets waarover voor de toekomst goed moet worden nagedacht. En dat vraagt ook dat een raad meer ruimte geeft om dat ergens in de organisatie op te lossen. Zijn zaken te voorzien, dan is het een kwestie van ze in het juiste programma te plaatsen. Dat maakt maatwerk mogelijk. Tussen programma’s zaken wijzigen is een raadsbevoegdheid. Aandacht is gevraagd voor de opvang van dak- en thuislozen en ongedocumenteerden waar mogelijk binnen het coronapakket. De wethouder verzoekt de ChristenUnie deze vraag aan collegawethouder Van Ooijen voor te leggen. Richting de Partij voor de Dieren geeft de wethouder aan dat er vanuit het kabinet geld vrijgemaakt is voor corresponderende kosten binnen klimaat en biodiversiteit. Wat de wethouder in de Voorjaarsnota gaat voorstellen, kan ze nu nog niet aangeven. De vragen over de belasting specifiek voor evenementen en standplaatsen en havengelden vallen niet onder de portefeuillehouder Financiën.

40

45

50

55

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) licht toe dat zijn vraag niet zo zeer betrekking had op wat er in de Voorjaarsnota komt te staan, maar juist vanwege de buiggelden – waarvoor later pas een afweging wordt gemaakt – kan alvast op klimaat en biodiversiteit worden voorgesorteerd. Wethouder Klein kan nu niet een prioriteitenlijstje maken want nu kan ze niet overzien wat er dan aan andere zaken nodig is. De vraag over flexibiliteit in de budgetten vindt ze echt een serieuze vraag. De kippen in het Julianapark, dat was alleen een voorbeeld maar het is wel degelijk zo dat het college soms later in een jaar ergens ruimte ziet ontstaan. Het college neemt het absoluut serieus als er iets vanuit de raad wordt vastgesteld. Dient zich later toch een gelegenheid aan om Pagina 16 van 18

zaken mogelijk te maken, dan doet het college dat ook. Ze kijkt graag een keer samen hoe dat anders kan worden geregeld. 5

10

15

20

25

30

35

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) kwam in dit geval met een dekking die niet werd geaccepteerd en dus werd de motie terzijde gelegd. Het was fijn geweest als het college toen had aangegeven hieraan wel te willen werken. Dat weet de Partij voor de Dieren dat het ook wordt opgelost. Wethouder Klein kan toezeggingen doen als er ruimte is in het programma maar als die mogelijkheid er op dat moment niet ligt, kan ze een motie niet positief preadviseren. Ze heeft goed gehoord wat de Partij voor de Dieren hierover zegt. De vraag over de mkb-ondernemers wordt morgen beantwoord door collega-wethouder Verschuure morgen. De wethouder zorgt ervoor dat hij de inbreng dan al wel heeft. De vraag over de gratis paspoorten en/of ID-kaarten kan ze niet honoreren. Daar hoort een dekking bij. Ze kan de vraag wel doorgeven aan de burgemeester, de portefeuillehouder Burgerzaken. Bij de afvalstoffenheffing is het belangrijk te kijken hoe het loopt met eventuele kwijtschelding. Kinderen niet meetellen is geen keuze voor de gemeente, maar een verplichting. Het college heeft nu geen voorstellen gedaan voor verhoging van de parkeerbelasting. De precariobelasting krijgt wel een inflatiecorrectie. Dat gebeurt altijd en dat is ook een manier om die belasting bij de tijd te houden. Student&Starter heeft een kansenbegroting in het verschiet gesteld.

Daar kijkt ze met oprechte interesse naar uit en dat geldt ook voor de aangekondigde tegenbegrotingen. Over het weerstandsvermogen is al vaker gedebatteerd, maar het gaat vooral om de vraag hoe de gemeente ervoor zorgt dat ze in zwaar weer buffers heeft om te kunnen doen wat nodig is en wanneer ze wat meer risico kan nemen. De wethouder vindt het verstandig ervoor te zorgen dat het weerstandsvermogen weer op 1 komt. Daar wordt nu weer naartoe gewerkt. Ze wil daar niet meer de grenzen opzoeken maar ze wil juist prudent zijn. Burgerzaken is aan de slag met de inschrijving van studenten. Het aanbod om daar eventueel samen in op te trekken in de campagne is plezierig. Vereende krachten kunnen wonderen verrichten. De vraag over jeugdzorg ging specifiek over studenten die in andere gemeenten wonen en dan is het fair dat die gemeenten de rekening betalen. Collega-wethouder Eerenberg kan daarover ongetwijfeld meer aangeven. Tot slot de levendige stad. Het is inderdaad een feit dat het meer kost wanneer een bedrijf open gaat dan wanneer het een hele tijd dicht is. De gemeente eist zeker niet van mensen dat ze open gaan maar ze is wel blij wanneer dat wel gebeurt, juist om te kijken hoe je ervoor zorgt dat er nog dingen mogelijk zijn. Vanuit pakket 1, essentiële voorzieningen, wordt daartoe de mogelijkheid geboden en dat blijft voorlopig nog zo.

Dank aan de SP en PVV; daar heeft de wethouder geen vragen gehoord.

40

tweede termijn

45

De heer Gilissen (VVD) bedankt de wethouder voor de compacte en volledige beantwoording en dank ook aan de medewerkers die daarbij hebben geholpen. Hij is erkentelijk voor de toezeggingen. Wel is hij benieuwd of het helpt als de raad zich nu uitspreekt over de wenselijkheid van de peilmomenten.

50

Mevrouw De Koning (GroenLinks) is blij met de beantwoording. Ze verwacht samen met de Partij voor de Dieren te werken aan oproepen op het gebied van het vergroenen van de leges. Ze denkt nog even na over de vraag of het goed is om enkele oproepen voor het verbeteren van de begroting zelf vast te leggen in een motie om dat niet te vergeten. De heer Bakker (D66) hoopt morgen de antwoorden te krijgen over de OZB/subsidieregeling. Over de kwestie om die leesbaarheid van de begroting te verbeteren wil hij ook nog even nadenken.

55

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) wil nog even goed nadenken over de financiën die soms knellen in de samenwerking en wat dat betekent over de wijze van begroten in de toekomst. De vraag over de dak- en thuislozen stelt ze aan de andere wethouder.

Pagina 17 van 18

Wethouder Klein heeft over dat peilmoment toegezegd in kaart te brengen hoeveel dat dan zou kosten en wat de ingeschatte verplaatsing is. Het gaat dus meer om het aanleveren van informatie en daarna kan de raad een keuze maken. 5

10

15

20

De heer Gilissen (VVD) zou met een motie kunnen vastleggen dat er serieuze steun uit de raad is om hiervan werk te maken. Dat kan de wethouder dan als extra aanmoediging zien. Wethouder Klein neemt haar eigen toezeggingen serieus maar dat betekent niet dat er geen moties mogen komen. De heer Gilissen (VVD) agendeert dan graag die nota Waava voor de adviescommissie Financiën van 20 januari en de aansluitende commissie VWF. Wethouder Klein doet haar uiterste best om die nota Waava in januari te sturen. De voorzitter stelt vast dat hiermee de Programmabegroting voldoende is besproken voor vandaag. Morgen gaan de begrotingsbehandeling verder om 14.00 uur met de commissie VWF. Hij wenst iedereen nog een fijne avond en sluit de vergadering.

LIJST VAN TOEZEGGINGEN Wethouder Klein zegt de raad toe:

25

30

35

40

1. Om de raad in Q1 2022 te informeren middels een brief over de gevolgen van meerdere peilmomenten gedurende het jaar voor de gemeentelijke belastingen en wat de (extra) kosten hiervan zijn; 2. Om de raad in Q1 2022 middels een brief te informeren met een aanvullende analyse omtrent de stijgende (bouw)kosten, met daarin een scan van de lopende bouwprojecten, om inzicht te geven in de te verwachten bouwkostenstijgingen en mogelijke beheersmaatregelen. Dit in navolging op de eerdere brief van vandaag inzake de ontwikkeling (bouw)kosten. Uiteraard zal de raad bij grote wijzigingen eerder worden geïnformeerd; 3. Om in de volgende begroting (Q4 2022) meer informatie over de duiding van de schuldquote op te nemen zodat dit meer duidelijkheid geeft aan de lezer. 4. De wethouder zegt toe zich te blijven inzetten voor de leesbaarheid van de begroting (Q4 2022) en de wensen van de raad hierin mee te nemen. 5. De wethouder zegt toe uiterlijk in januari 2022 de al eerder toegezegde nota WAAVA toe te sturen naar de raad. 6. De raad in Q1 2022 een brief toe te sturen om inzicht te krijgen in de verwachtte effecten en kwijtschelding bij de eventuele invoering van nieuwe tariefklassen in aanvulling op de eerder verschenen brief hierover (motie eerlijkere woonlasten).

45

Pagina 18 van 18