Conceptverslag Begrotingscommissie Financiën d.d. 26 oktober 2021

Verslag openbare vergadering van de commissie Financiën Begrotingscommissie 5

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

26 oktober 2021 Raadzaal, stadhuis mw. M. van de Belt (Notuleerservice Nederland)

10

De voorzitter, dhr. G.J. te Hoonte, dhr. D. Gilissen, dhr. H. Bakker, dhr. H. van Deύn, dhr. M. Hajtić, dhr. M. van Heuven, mw. De Koning, dhr. B. van Steeg, mw. R. Streefland-Driesprong, mw. T. Sturkenboom, dhr. R. Wiegant, dhr. R. van der Zweth, wethouder A. Klein en commissiegriffier mw. D. Rijnders.

15

Er zijn geen afwezigen gemeld.

Aanwezigen

Afwezigen

Verslag vergadering Begrotingscommissie 20

1. Opening en mededelingen ............................................................................................................1 2. Programmabegroting 2022 ...........................................................................................................1 Lijst van Toezeggingen ……………………………………………………………………………………18

25

1. Opening en mededelingen

30

35

De voorzitter opent de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen van harte welkom ook de mensen die deze commissie via de streaming volgen. Deze commissie staat in het teken van de Programmabegroting 2022 en de bijbehorende raadsvoorstellen, de bestuursrapportage 2021 en enkele verordeningen. De gemeenteraad besluit op 11 november over de programmabegroting en de bijbehorende raadsvoorstellen. Het college heeft geheime stukken meegestuurd; de commissie heeft geen behoefte aan aparte bespreking daarvan. Volgens afspraak worden er tijdens de commissiebehandelingen geen technisch-informatieve vragen meer gesteld.

2. Begroting 2022 Pagina 1 van 18

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

De heer Gilissen (VVD) maakt vanavond de balans op van het beleid van de afgelopen vier jaar. De OZB is met ruim 36 procent gestegen; de woonlasten, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing kennen een stijging van bijna 25 procent; de parkeertarieven zijn met een kwart gestegen en in de binnenstad zelfs met 83 procent. De exorbitante verhoging van de OZB volgend jaar van ruim 15 procent hakt er bij veel mensen in. De VVD vindt dat buiten proportie. Een OZB-compensatie voor kleine ondernemers schiet echt te kort. Hij is benieuwd naar de reactie van het college op de ontwikkeling van de lokale lasten in de stad. Hij oppert ook naar de uitgavenkant te kijken. Matiging van lasten de komende jaren lijkt op z’n plek. Mevrouw De Koning (GroenLinks) legt uit dat het gevolg van het matigen van lasten is dat de gemeente dan minder kan uitgeven. Ze is benieuwd waarop de VVD dan wil bezuinigen midden in deze crisistijd. Cultuur en sportclubs korten? De heer Gilissen (VVD) vindt dat de rekening eerlijk moet worden verdeeld en die mag de gemeente niet eenzijdig bij bewoners en ondernemers leggen. De VVD heeft de afgelopen jaren regelmatig alternatieven aangedragen. Een OZB-stijging van weer 15 procent hoort daar niet bij. De VVD verwacht meer van een matiging van de subsidies. Niemand mag ten onder gaan. De VVD zou organisaties voor de duur van een jaar op de nullijn willen zetten.

Iedereen moet een bijdrage leveren. Als het gaat om lokale lastenheffing heeft de VVD voorgesteld meerdere peilmomenten te introduceren om bij verandering van de samenstelling van een huishouden dat te laten terugkomen in de tarieven. Dat is juridisch mogelijk maar de hoge uitvoeringslasten ziet de gemeente als een probleem. De VVD dringt er toch op aan om een doorrekening te maken over wat dat onder de streep daadwerkelijk zou opleveren en dat in kaart te brengen ten opzichte van de mogelijke meerkosten. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) kent deze voorstellen van de VVD, maar als die tariefsverhoging op meerdere momenten wordt toegepast, dan zou het ook eerlijk zijn te meten hoeveel er meer wordt geproduceerd bij grotere huishoudens. De heer Gilissen (VVD) begrijpt dat deze vraag toeziet op het onderscheid tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Een debat daarover is prima, maar vanavond gaat het over het moment dat de overstap van de ene categorie naar de andere wordt gemaakt. Vandaag kwam er een aantal brieven van het college naar de raad. In een van de brieven noemt het college een aantal aanbevelingen aan de raad. Hij hoort graag of het college bereid is, van plan is met die aanbevelingen daadwerkelijk aan de slag te gaan. De brief over de ontwikkeling van de bouwkosten laat een enorme stijging zien. Dat heeft onder andere te maken met het economisch herstel.

Over de urgentie twijfelt hij. Volgens de VVD zijn er meer ontwikkelingen in de stad waar die stijging tot problemen zou kunnen leiden bijvoorbeeld bij het Berlijnplein. Hij hoopt dat de raad voor het slotdebat een quickscan kan ontvangen over de meest in het oog springende bouwprojecten van de gemeente om te zien of die een acuut probleem opleveren. Voorts zijn de tarieven voor gas enorm gestegen. De heer Gilissen is benieuwd of die toegenomen gasprijzen consequenties gaan hebben voor de gemeentelijke begroting. In de gemeente Utrecht worden rentes op verschillende wijzen doorgerekend. Bij vraag 155 uit de set schriftelijke vragen van de raad over de rente die de gemeente rekent bij duurzaamheidsleningen, daar geldt een rente van 2 procent terwijl de gemeente zelf die bedragen tegen een lager tarief verrekent. Het lijkt hem reëler om het daadwerkelijke rentepercentage te berekenen in plaats van dat fictieve percentage. Graag een reactie. Hij herinnert de wethouder aan de afspraak dat de gemeente wat meer eerlijkheid zou toepassen in de wijze waarom vermeende investeringen en vermeende lastenverzwaringen zouden worden gepresenteerd. Dat ging bij de voorjaarsnota goed, maar in de Begroting 2022 gaat dat niet goed. Onder het kopje Forse investeringen in een leefbare stad Utrecht wordt apart uitgelicht wat deze investeringen zijn betreffende het coronaherstel.

De lastenverzwaring staat daar niet gemeld. Hij hoopt dat de wethouder wil afspreken dat nu echt op evenwichtige wijze wordt gepresenteerd wat de effecten zijn van de begroting voor de stad. Dus prima, die investeringen om sterker uit de crisis te komen, maar ook eerlijk zijn over het feit dat bewoners en ondernemers in Utrecht meer lokale lasten gaan betalen volgend jaar. Tot slot de keuzes die nu worden gemaakt. De VVD komt nog met een tegenbegroting waarin bewoners en ondernemers deels worden ontzien en lastenverzwaringen worden beperkt door een Pagina 2 van 18

bijdrage te vragen aan organisaties waarmee Utrecht samenwerkt en kritisch te kijken naar de uitgaven van de gemeentelijke organisatie. 5

10

15

Mevrouw De Koning (GroenLinks) memoreert de keuze dit voorjaar om extra te investeren in bestaanszekerheid, werk voor Utrechters, in meer woningen en in verduurzaming. Het gaat om een pakket van 116 miljoen euro – met steun van het rijk, met het accepteren van risico en met het verhogen van de OZB-heffingen. Dat is de juiste keuze gebleken. Er vloeit weer wat extra geld van het rijk terug; een aantal risico’s kan weer worden afgebouwd en het effect van dat investeringspakket wordt zichtbaar in de stad. Schulden worden sneller gesaneerd; honderden sportclubs en kunstenaars worden ondersteund, honderden jongeren zijn begeleid naar studie of werk, de vergroening van Rotsoord en de verbetering van het Lunettenpark staan op het punt om te beginnen. Heel mooi. Het is dus zaak om koers te houden en de middelen verstandig te besteden. Dat betekent vasthouden aan de ingezette lijn maar wel bijsturen als de actualiteit daarom vraagt. De heer Van Steeg (CDA) heeft nu juist het gevoel dat in deze Begroting en eerder in de Voorjaarsnota die keuzes uitblijven. In de pakketten wordt veel geschoven. Het lijkt erop dat corona wordt gebruikt om geen keuzes te maken.

20

Mevrouw De Koning (GroenLinks) vindt het een heel duidelijke keuze om 160 miljoen euro te investeren in het herstel van Utrecht. Bezuinigen was immers ook een optie geweest. Met die investeringen zijn vier heldere prioriteiten gesteld: bestaanszekerheid, meer woningen, verduurzaming en verbetering van de stad. Die effecten worden nu zichtbaar.

25

De heer Van der Zweth (PvdA) benadrukt dat de stad met grote structurele problemen kampt, de achterstanden in het onderwijs, het lerarentekort, het tekort in de zorg, aan HBH, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die aan de kant staan, en hij wil dan horen welke structurele, duurzame investeringen volgens GroenLinks die duidelijke keuzes laten zien.

30

Mevrouw De Koning (GroenLinks) wijst op de investeringen die in de Berap staan. Er is heel veel ingezet op het toeleiden van mensen naar werk, naar structureel lonend werk waaronder naar het onderwijs.

35

De heer Van der Zweth (PvdA) verduidelijkt dat de genoemde voorbeelden investeringen voor dit en volgend jaar zijn maar daarna stopt het. Die problemen zijn echter structureel. Dus hij wil horen welke structurele verschuivingen in de budgetten die problemen adresseren.

40

Mevrouw De Koning (GroenLinks) legt uit dat de Programmabegroting een vooruitwerking van de Voorjaarsnota is. Hier is de vertaling te zien van de keuzes die dit voorjaar zijn gemaakt om extra te investeren. Het is goed dat dit er ligt en daarbij is er meer steun nodig van een komend kabinet – en dan niet alleen incidentele middelen. Er wordt 116 miljoen euro geïnvesteerd in de stad. De heer Van Steeg (CDA) ziet juist een enorme onderbesteding op de toeleiding naar werk. Er wordt dus juist niet scherp gekozen.

45

50

55

60

Mevrouw De Koning (GroenLinks) gaat graag het debat morgen aan over ideeën om nog beter of scherper te sturen, maar er zijn nu wel degelijk honderden jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt toegeleid naar werk. Mevrouw Sturkenboom (Student&Starter) weet dat de jeugdzorggelden nu heel onzeker zijn. Tegelijkertijd wordt er wel weer 0,8 miljoen euro bezuinigd op die jeugdzorg. Dat zou dan toch moeten worden geschrapt – ook om richting het rijk duidelijk te maken dat die middelen keihard nodig zijn. Hierover heeft ze al schriftelijke vragen gesteld. Het betreft een maatregel uit de vorige begrotingen en voorjaarsnota’s inzake dyslectiezorg en het mbo. Mevrouw De Koning (GroenLinks) ziet dat er netto juist heel veel meer geld aan de jeugdzorg wordt uitgegeven. De bedoelde maatregelen die de dyslectiezorg en het mbo betreffen zijn niet een versobering van de jeugdzorg op zich. Bij mbo’ers ging het met name om het doorberekenen van de zorgkosten wanneer die mbo’ers in een andere gemeente wonen. Niet minder zorg dus, maar slimmer omgaan met de beschikbare budgetten. Pagina 3 van 18

De heer Van Deύn (PVV) hoort een heel positief verhaal maar duizenden gezinnen in Utrecht hebben te maken met energiearmoede. Er is een wooncrisis. Hij hoort graag welke oplossing GroenLinks voor deze gezinnen heeft. 5

Mevrouw De Koning (GroenLinks) maakt zich zeker zorgen over die snel stijgende energiekosten. Met name de minima moet de gemeente hierin ondersteunen en daarvoor komt GroenLinks met voorstellen voor het verduurzamen van de huizen. Dat heeft bovendien effect op de klimaatverandering. Voor de wooncrisis staat 14 miljoen euro klaar. Dat moet snel worden ingezet.

10

De heer Gilissen (VVD) leest dat de beloofde woningbouwproductie toch weer achterblijft. In de brief van het college over de realisatie noemt het college het punt van overprogrammering. Daarop graag een reactie.

15

20

25

30

35

Mevrouw De Koning (GroenLinks) wil graag kritisch kijken hoe het nu gaat met die bouwproductie. Samen met de VVD heeft GroenLinks daar al veel aandacht voor gevraagd. Dat wil ze beter kunnen monitoren. Ze pleit wel voor enig realisme want Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland en een groot deel is betaalbaar. Dat is ook een feit. De gemeente doet al aan overprogrammering: de gemeente maakt 130 procent voor de plannen. Valt er iets uit, dan kan er nog best veel worden gebouwd. Dan de risico’s. Een van de grote risico’s is het rijk. Bevroren accressen, nog altijd geen nieuw kabinet, geen duidelijkheid over de rijksbijdragen voor de uitvoering van de omgevingswet, voor de klimaatwet. Gelukkig komt er nu wel een incidentele bijdrage voor jeugd en een extra bijdrage voor de BUIGgelden. GroenLinks wil graag weten waar de gemeente nu staat en wat de taxatie van de risico’s is. De heer Van Heuven (PvdD) weet dat er inderdaad meer risico is genomen om de coronacrisis te bestrijden. Nu komt er extra geld. Hij oppert die gelden te gebruiken om de klimaatcrisis te bestrijden. Het bedrag van de BUIGgelden en van de Meicirculaire telt op tot 18 miljoen euro. Mevrouw De Koning (GroenLinks) vindt het heel goed om de klimaatcrisis te bestrijden. Dat vergt geen 18 miljoen euro maar honderden miljoenen euro’s.

Als er nog veel risico’s zitten bij met name de uitvoering van de klimaatwet, dan wil ze weten hoe er wordt gelobbyd om daarvoor daadwerkelijk snel geld te krijgen. GroenLinks vindt het verstandig eerst te kijken naar de stand van zaken rond de risico’s die de gemeente heeft genomen. De heer Van Heuven (PvdD) oppert wanneer nu blijkt dat die risico’s zijn afgedekt en die 18 miljoen euro toch beschikbaar is, dat geld nu al te prioriteren ter bestrijding van de klimaatcrisis.

40

Mevrouw De Koning (GroenLinks) geeft er de voorkeur aan dit voorjaar een integraal besluit te nemen over alle middelen. De afspraak is in het voorjaar één afwegingsmoment te hebben. De inzet op duurzaamheid vereist een meer langeretermijn aanpak.

45

Mevrouw Sturkenboom (Student&Starter) wijst op het reservepotje voor Duurzaamheid met 19 miljoen euro en dat potje wordt nauwelijks aangesproken. Ze is benieuwd of GroenLinks die reserve zou willen aanspreken om doelen te behalen als het uitgeven van meer energieboxen en daarmee het verlagen van woonlasten. Het geld is in principe voorhanden.

50

Mevrouw De Koning (GroenLinks) heeft deze vraag technisch aan het college voorgelegd. Dat komt donderdag in het debat aan de orde. Ambtelijk heeft ze gehoord dat die reserve volledig uitgeput raakt de komende jaren. Daar wil ze graag naar kijken want dat zou ze graag met deze begroting mogelijk willen maken.

55

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) zou aan de vraag over welke risico’s zijn genomen, willen toevoegen of daarvoor voor de Voorjaarsnota een quickscan kan komen. Dat zou helpen bij het debat hierover.

60

Mevrouw De Koning (GroenLinks) noemt als tweede risico de bouwkosten die een zorgelijke stijging van 15 procent laten zien. Ze vreest dat die risico’s nog veel groter zijn. De gemeente heeft immers ook onderwijspanden, maatschappelijke panden, sportclubs en al die investeringen kampen met die grote kostenstijging. Het college kijkt nu projectgewijs hoe die risico’s kunnen worden Pagina 4 van 18

5

10

opgevangen. GroenLinks vindt het onwenselijk om bij elk project een kaasschaafmethode toe te passen. Een uitgebreidere analyse van alle lopende investeringen en de te verwachten kostenstijgingen is nodig. Op de vraag of dit om generieke kaders vraagt of dat dit per geval moet worden bekeken, geeft ze aan dat het misschien beter is een aantal projecten niet te doen om op andere wel de doelen te behalen. Dat vergt inzicht per programma. GroenLinks ziet graag dat leges zo veel mogelijk worden ingezet om verduurzaming van de stad mogelijk te maken en oppert bijvoorbeeld lagere leges te vragen voor duurzaam georganiseerde evenementen. Dat heeft het college nu wel onderzocht maar het komt nog niet met concrete voorstellen. Ze hoort graag wanneer ze een voorstel kan verwachten – bijvoorbeeld om bij standplaatsen de leges te vergroenen. De heer Van Steeg (CDA) leest in de brief ook dat er geen juridische onderbouwing is om die duurzame leges in te voeren. Hij is benieuwd wat GroenLinks daarvan vindt.

15

Mevrouw De Koning (GroenLinks) leest dat er voor standplaatsen wel aanleiding is om duurzame leges in te voeren.

20

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) onderschrijft het punt van die leges voor duurzame standplaatsen. Bij het evenenentenbeleid is dat uitgesteld. Hij hoort graag welke middelen GroenLinks ziet op het gebied van duurzame leges voor evenementen om snel in actie te komen. Hier valt immers enorm veel milieuwinst te behalen en dat beleid is nu al drie jaar uitgesteld.

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw De Koning (GroenLinks) wil daarover graag morgen het debat voeren met de woordvoerders evenementen. GroenLinks is zeker voorstander van vergroening van leges en van het vergroenen van evenementenleges. De gemeente stelt 750.000 euro beschikbaar voor het ondersteunen van kwetsbare ondernemers. Daarbij zijn maatwerk en coulance belangrijk. GroenLinks hoort graag hoe die sectoren zijn gekozen. En valt een ondernemer net niet onder die sectoren, wordt zijn aanvraag dan met de menselijke maat bekeken? Ze denkt daarbij bijvoorbeeld aan de contactberoepen. Die staan niet in de lijst maar die hebben wel flink geleden onder de coronacrisis. De heer Gilissen (VVD) kan zich wel vinden in het voorstel van GroenLinks maar dat betekent wel dat het bedrag van 750.000 euro wordt verwaterd. Of is GroenLinks bereid dat bedrag navenant aan te passen? Mevrouw De Koning (GroenLinks) weet niet of dat bedrag te laag is maar ze is op zoek naar de rationaliteit achter het kiezen van de doelgroepen. Ze stelt vast dat een aantal groepen ontbreekt. Dat is haar vraag aan de wethouder. De heer Bakker (D66) onderschrijft dit punt van GroenLinks juist omdat nu in afwachting van aangekondigde maatregelen nog onbekend is hoe de situatie volgend jaar zal zijn. Het lijkt hem heel goed om te benadrukken die menselijkheid te hanteren.

Mevrouw De Koning (GroenLinks) denkt echt dat maatwerk nodig is zowel bij het toekennen van het exacte bedrag als bij keuze voor sectoren. Eenvoud dient centraal te staan om dit te laten slagen. Het gaat om relatief kleine bedragen. Hopelijk kan de wethouder dat toezeggen. Communicatie is essentieel. Wellicht kan de wethouder ook toezeggen dat ondernemers die steun zoeken bij de gemeente informatie krijgen over deze regeling. Dan de begroting zelf. Al eerder kwam aan de orde dat de raad meer geld wil uitgeven dan is begroot. Daarover is een brief gekomen en daarover zou ze graag op een later moment een goed debat willen voeren en besluiten vast te leggen. De schuldpositie loopt op naar meer dan 100 procent in 2024. Dat roept de vraag op of het wel een goede maatstaf is om op te sturen. In de schuldpositie worden wel gecorrigeerd voor uitstaande leningen maar niet voor bijvoorbeeld omvangrijke bezittingen die daar tegenover staan. Daarover is een heel goede sessie geweest met de woordvoerders Financiën en die sessie zou ze graag vertaald zien naar begrotingsinformatie. Dat is ook behulpzaam voor latere raden. De heer Van der Zweth (PvdA) onderschrijft deze vraag. Wel ziet de PvdA dat de schuldpositie altijd wordt geprognosticeerd boven de 100 procent maar nooit boven die 100 procent uit komt omdat de uitgaven achterblijven. Dat moet daarin dan ook worden meegenomen.

Pagina 5 van 18

5

10

15

20

Mevrouw De Koning (GroenLinks) beaamt dit. Dat is ook een reden waarom GroenLinks niet heel bezorgd is over die oplopende schuldpositie. Ze ziet dat de informatie in de begroting niet voldoet aan de eisen in de BBV. De informatie is te summier. Graag de toezegging dat er voortaan wel passende delen over grondbeleid conform de BBV. Tot slot de oproep van de accountant die het belang ondersteunt van een begroting op hoofdlijnen met een helder onderscheid tussen going concern en voorliggende keuzes, het politieker maken van die keuzes. Er ligt nog altijd een enorm boekwerk terwijl het toch gaat om die politieke keuzes. Hopelijk lukt dat volgend jaar toch beter. De komende dagen zal GroenLinks veel aandacht vragen voor de mensen die enorme last ondervinden van de stijgende energieprijzen. Wederom ook aandacht voor de kostendelersnorm. Daarvoor komt GroenLinks met voorstellen. En bij Wonen moeten de middelen snel worden uitgegeven om snel, meer betaalbare woningen te genereren in de stad. De heer Van de Zweth (PvdA) constateert dat de stad nu een periode van corona en lockdowns achter haar laat, een periode die de grote verschillen in de stad pijnlijk duidelijk heeft gemaakt. Niet alles moet verder gaan als vanouds; dat vergt nadenken over wat er anders kan en anders moet.

Er is een wooncrisis, een klimaatcrisis, een crisis in de publieke sector en de voorzieningen staan onder druk. Dat vraagt daadkracht maar de programmabegroting die nu voorligt, leest als een beleidsluwe begroting ten opzichte van de vorige voorjaarsnota.

25

Mevrouw De Koning (GroenLinks) hoort de PvdA telkens zeggen dat het zo wonderlijk is dat de coalitie niet kan waarmaken wat ze belooft maar als er dit voorjaar een investeringspakket wordt vastgesteld van 116 miljoen euro, dan is het toch niet gek dat de raad dat eerst wil waarmaken en uitvoeren.

30

De heer Van de Zweth (PvdA) heeft eerder echt wel duidelijk gemaakt waar de PvdA echt het investeringspakket steunde en waar niet. Bestaanszekerheid, prima; sociale voorzieningen rondom werk, onderwijs, sport, prima. Dat geldt minder voor de grote investeringen in stenen. Nu gaat het om duurzame, structurele investeringen: lerarentekort, voorschoolse educatie, afstand tot de arbeidsmarkt, basisbanen. Dat leest hij nu niet terug.

35

Mevrouw De Koning (GroenLinks) ziet wel degelijk structurele investeringen en inderdaad in stenen want als de stad investeert in mobiliteit, kunnen er meer woningen worden gebouwd. De realiteit is wel dat er geen structureel geld kan worden geïnvesteerd als er maar voor een aantal jaren incidenteel geld is.

40

45

50

55

60

De heer Van de Zweth (PvdA) komt ook dit keer met een tegenbegroting. Daarin staan voorstellen waarbij behoorlijke sommen geld vrijkomen. Grondexploitaties, onderbesteding maar ook voorstellen als verhoging van de toeristenbelasting en nog een hele rits. De opbrengsten uit de toeristenbelasting zouden kunnen worden ingezet om de tekorten bij de voorschoolse educatie in te lopen. Dat is gedekt; dat heeft de PvdA voorgesteld; dat is echt een politieke keuze. De PvdA ziet wel dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen waarvoor de complimenten. Bijna geen bezuinigingen op de voorzieningen. Steun daarvoor. Maar de investeringspakketten zijn gericht op de ruimtelijke ontwikkeling van verkeer, openbare ruimte en groen. Dat is niet waar de tekorten nu zitten. Hij roept op te investeren in de sectoren die goed draaien. Dat kan want dat geld is er. De 14 miljoen euro van de BUIGgelden, de meevaller, kan een impuls zijn om extra werkmatchers aan te nemen binnen het domein Werk en Inkomen om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Dat bedrag blijft nu op de plank liggen. Er blijft ook geld liggen doordat projecten vertraging oplopen. De brief vandaag bevat de eerste voorstellen van het college. Meer projecten ramen dan waarvoor budget is, dat overprogrammeren. Of een afslag doen op de projecten bereikbaarheid.

Die richting is prima maar er moet ook nu iets gebeuren want ook in het lopende jaar zullen er projecten blijven liggen. Misschien kunnen er stelposten worden opgenomen voor de bedragen die toch gaan blijven liggen zodat dat geld ten goede kan komen van de stad. De wethouder erkent die urgentie. Hij is benieuwd naar de reactie op zijn voorstel om nu stelposten op te nemen. Er is sprake van onderuitputting van regelingen. Bij Werk & Inkomen is veel verbeterd maar de TONKregeling springt eruit: 1 miljoen euro wordt uitgegeven; 6 miljoen euro blijft liggen. Dat zou hij Pagina 6 van 18

5

10

15

20

25

30

35

40

45

niet acht maanden willen laten liggen. De Voedselbank luidde twee weken geleden de noodklok. Hij roept de wethouder op bij te sturen wanneer er zo lang substantiële onderbestedingen zijn. Bijsturingsmomenten voor projecten die vertraging oplopen juicht hij toe en dat zou volgens de heer Van Zweth ook hier kunnen. Dan de grondexploitaties. Daarbij worden de kosten geraamd en niet de baten. Daarmee blijven er miljoenen euro’s onbenut liggen. De PvdA zou dat willen gebruiken voor betaalbaar wonen. De voorstellen in de brief zijn hem niet helder. Wellicht kan de wethouder dat nader toelichten. Het lijkt hem echt verstandig die baten in de grondexploitaties te ramen om die als dekking te kunnen gebruiken. Het afschrijven van activa naar nul gebeurt nu altijd maar dat is niet nodig. Veel panden behouden immers hun waarde. Dat scheelt ook weer miljoenen euro’s aan de uitgavenkant. Het wachten is op de uitkomst van het debat rond de nota Waava en Q1. Dan staan ook de verkiezingen voor de deur. Hij zou graag zien dat daarvoor nu stappen worden gezet die dan ook op het goede moment landen, dus echt begin januari of zoals de heer Gilissen voorstelt, voor de kerst. De raad heeft aangegeven dat aanbesteden in het sociaal domein niet meer de standaard moet zijn. Prima. Er komt nog een onderzoek, maar in het stuk over HBH stond wel weer aanbesteden als verplichting.

Bij de zorg rond prostitutie, daar zou het aanbesteden echt nodig zijn. Dus hij hoort graag wat de wethouder nu gaat doen om ervoor te zorgen in de geest van de motie te handelen en aanbesteden niet de standaard te maken. Met al zijn genoemde maatregelen komt er circa 45 miljoen euro vrij de komende vier jaar voor die grote investeringen voor bijvoorbeeld wonen, onderwijs en zorg en dat ziet de PvdA te weinig terug in de begroting. De PvdA komt met een groene en sociale agenda, een eerlijke klimaatagenda met eigen voorstellen om te laten zien hoe de stad sociaal kan verduurzamen. De heer Bakker (D66) hoort dat er grote, structurele investeringen nodig zijn. Daarvoor moet de gemeente zeker naar het rijk kijken. De PvdA kondigt een tegenbegroting aan. De BUIGgelden, toeristenbelasting, die zijn genoemd. Toch krijgt de heer Bakker graag wat meer inzicht in de grote, structurele dekkingen die nodig zijn en wat de PvdA daar tegenover zet. Met die toeristenbelasting is dat niet op te lossen. Hij hoopt dat dat niet ten koste gaat van de economische groei, het zorgen voor banen, het zorgen voor werkgelegenheid, of de horeca want daar zou D66 een andere keuze maken. De heer Van de Zweth (PvdA) is met zijn tegenbegroting behoorlijk consequent dus die verschilt niet heel sterk met die van voorgaande jaren.

De PvdA zou bijvoorbeeld fors willen investeren in basisbanen, in werkmatchers, de voorschoolse educatie, in achterstanden in het onderwijs, de tekorten in de zorg, sportpark Overvecht-Noord. Dat kan worden gedekt uit de bedragen die nu naar scale-ups gaan, stadspromotie, toeristenbelasting, de variant Maliebaan en zo meer. Die tegenbegroting komt in de mailbox. Een taakstelling om vaste activa niet meer naar nul af te schrijven speelt miljoenen euro’s vrij. Ook bij de grex valt geld vrij te spelen. De heer Gilissen (VVD) meent dat met dergelijke voorstellen wel de behoedzaamheid van de gemeente op het spel wordt gezet. Afschrijven op nul heeft als voordeel dat er herinvesteringen kunnen plaatsvinden op het moment dat die nodig zijn. Behoedzaam begroten zorgt ervoor dat er gedurende het jaar zelf buffers zijn. Hij voorspelt dat de toezichthouder, de Provincie, die stelposten echt niet zal goedkeuren. Hij wijst de PvdA erop dat ze met die voorstellen veel op het spel zet.

50

De heer Van de Zweth (PvdA) is zich ervan bewust dat het minder prudent is, maar de gemeente Utrecht is wel behoorlijk prudent. De afgelopen jaren viel het resultaat veel beter uit dan verwacht. Redelijkerwijs gebeurt dat nu weer. Iets meer risico is nog steeds verantwoord en komt ten goede van de stad.

55

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) hoort inderdaad een consistent verhaal. Op dit moment is er veel extra geld, bijvoorbeeld in het onderwijs maar ook in de zorg. Die sectoren kampen met een groot overschot. Dus wat betekent de keuze van de PvdA voor die sectoren die al veel geld krijgen en dat niet kunnen investeren – ook niet in mensen? De heer Van de Zweth (PvdA) meent dat dat precies de noodzaak benadrukt van een structureel plan. Die voorzieningen moeten goed zijn. Het onderwijs krijgt nu incidenteel geld, maar voor het Pagina 7 van 18

beter belonen van mensen zijn structurele bedragen nodig en ook om meer mensen aan te nemen. Alleen geld is niet genoeg. Daar hoort een plan bij. 5

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) wijst op de eerdere discussie over bijdragen uit de gemeente naar onderwijs waar ze niet over gaat of naar de zorg. Zij zet er vraagtekens bij of dat daadwerkelijk het verschil kan maken. Dat is iets om de landelijke politiek op aan te spreken.

10

De heer Van de Zweth (PvdA) verduidelijkt dat Utrecht bij voorschoolse educatie aanvankelijk het hoogste bereik van het land had, 96 procent en dat zit nu rond de 66 procent. Dat is dus dramatisch teruggevallen en dat is dramatisch voor de gelijke kansen van kinderen op school. Daar heeft de gemeente wel degelijk een verantwoordelijkheid.

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

De heer Bakker (D66) vreest dat het coronavirus, de maatregelen en de neveneffecten van de pandemie nog wel geruime tijd zullen voortduren en dat beïnvloedt de gemeentelijke plannen. Dat maakt het ingewikkeld om zaken de komende jaren structureel goed op orde te hebben. Juist nu is het belangrijk om als gemeente zelf koers te houden, te investeren en ervoor te zorgen dat er geen dingen kapot gaan. D66 vindt deze Programmabegroting een goede doorvertaling van de kaders die de raad in de Voorjaarsnota heeft gesteld. Utrecht blijft werken aan financiën die goed op orde zijn en het college zet stappen om het weerstandsvermogen terug op peil te brengen. Dank voor de brieven. De brief over de meerjarige analyse van de begroting en de realisatie is heel interessant. Het gesprek daarover volgt in de adviescommissie Financiën en Control begin november. Hij steunt het verzoek van de VVD en GroenLinks over de grondstofprijzenbrief. Bij de Voorjaarsnota vroeg de raad om een grondiger evaluatie van de corona-aanpak. De burgemeester gaf aan dat te doen als de tijd daarvoor is aangebroken. Corona zal nog geruime tijd onder de bevolking blijven dus de vraag is wanneer die evaluatie nu komt.

Het lijkt goed te kijken hoe die steunpakketten hebben gefunctioneerd en wat de gemeente daarvan kan leren en dan specifiek voor het vierde coronapakket, of het beoogde doel daarvan is behaald en in hoeverre motie 212 van vorig jaar gestalte is gegeven. Graag een toezegging dat deze analyse in de gemeentelijke evaluatie wordt meegenomen. Hij onderschrijft de woorden van GroenLinks over de subsidieregeling voor kwetsbare ondernemers. De schuldquote komt inderdaad boven de 100 procent uit. Hij is nog niet helemaal gerustgesteld door de benadering die het college daarvoor kiest. Graag duiding van dit getal en een aanpak om niet boven die 100 procent te komen. De heer Van de Zweth (PvdA) legt uit dat dat percentage rustig terugzakt zoals de afgelopen vijf jaar te zien was. Angst daarvoor is dus helemaal niet nodig. Het is meer een indicatie voor de raad zelf. In feite is de raad aan zet om ervoor te zorgen dat die schuldquote niet te ver oploopt. De heer Bakker (D66) weet dat resultaten uit het verleden geen garantie voor de toekomst bieden. Als de begroting en de realisatie dichter bij elkaar worden gebracht en als de gemeente haar eigen doorrekeningen serieus neemt, dan kan hij een gedegen oordeel vellen over hoe het college dat cijfer duidt. Hij is nog niet helemaal gerustgesteld door de antwoorden op zijn schriftelijke vragen.

Het is belangrijk om te zien wanneer de schuldquote boven die 100 procent uitkomt – in 2024 of later – en dat is nu nog moeilijk te voorspellen. Daar wil hij op kunnen sturen. Als het nodig is om ambities bij te stellen omdat de raad die 100 procent serieus neemt, dan zal de raad daaraan consequenties moeten verbinden. Via motie 382 is gevraagd om een uitwerking voor leefvormneutrale en daarmee eerlijker woonlasten. Daarbij gaat het met name over de afvalstoffenheffing. Hierover heeft het college vorige week een brief gestuurd en D66 meent dat het nu tijd is om door te pakken. Het college dient werk te maken van het ‘Eindhovense’ model met vier tariefklassen middels een ingroeimodel. Daarbij is het opletten geblazen want allerlei gemeentelijke belastingen wijzigen en hebben effect op huishoudens die het financieel lastig hebben. Dat betekent ook goed kijken naar de kwijtscheldingsregeling. Graag een reactie van de wethouder hierop. D66 kondigt een motie aan bij het slotdebat. Mevrouw De Koning (GroenLinks) kan zich voorstellen meer te differentiëren in die afvalstoffenheffing. Toch zijn grote gezinnen soms financieel kwetsbaar. De regels voor de kwijtscheldingsregeling zijn heel strak. Het is dus zaak zo veel mogelijk van te voren te weten om te voorkomen dat gezinnen in de financiële problemen komen. Pagina 8 van 18

De heer Bakker (D66) wijst erop dat andere steden dit ook doen. Utrecht loopt daarbij wat achter. De gemeente moet echt goed oog houden op de effecten. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

mevrouw Streefland (ChristenUnie) denkt dat er dan een betere onderbouwing moet komen voor die verschillende tarieven. Overigens wil de ChristenUnie graag stimuleren dat er door meer mensen gebruik wordt gemaakt van een woning. De heer Bakker (D66) denkt dat het lastig is om het zo heel gedetailleerd vast te stellen, maar het gaat hem vooral om het principe dat erachter zit. Nu zijn er twee categorieën en hoeveel personen in een meerpersoonshuishouden, dat maakt in Utrecht niet uit. Dat kan in andere steden kennelijk nog eerlijker. Het gaat hem nu om het verschil tussen die twee categorieën. Tot slot vraagt ook hij aandacht voor de leesbaarheid van de begroting. Zijn twee nieuwe fractiegenoten hebben flink geworsteld met de leesbaarheid en de toegankelijkheid van de begroting. De tekst is zeer omvangrijk. Hoewel er hard is gewerkt bij de afdeling Financiën aan deze begroting, mag de aandacht voor de vorm niet verslappen. Zowel raadsleden als burgers hebben recht op een heldere begroting waarin de prioriteiten makkelijk te vinden zijn. Ook daarop krijgt hij graag een reactie. De heer Van Steeg (CDA) constateert dat het huidige college voorsorteert op de verkiezingen want het maakt weinig echte keuzes. Het is vooral uitzitten en de coronacrisis managen – hoe belangrijk ook. De verhoging van de OZB is heel pijnlijk. Dat zou hij graag om een eerlijker manier verdelen.

De heer Bakker (D66) wil dan toch horen welke keuzes niet worden gemaakt. Dit college heeft alles op alles gezet om niet te hoeven bezuinigen, om 116 miljoen euro extra te regelen voor coronasteunpakketten en te investeren daar waar dat het hardst nodig is. De heer Van Steeg (CDA) ziet dat alles moet doorgaan maar dat de echte keuzes ontbreken. De investering in bijvoorbeeld het lerarentekort of in sportclubs kan echt wel scherper. Dat geldt ook voor veiligheid. De heer Bakker (D66) meent dat de zaken die het CDA inbrengt, worden bestendigd. Het CDA kan het natuurlijk niet eens zijn met de inhoudelijke keuzes. De heer Van Steeg (CDA) ziet juist niet dat keuzes worden bestendigd. Wat er is, dat gaat door maar er wordt geen analyse gemaakt van wat het betekent dat de stad uit een coronacrisis omhoog kruipt en welke echte problemen er in de samenleving spelen. Binnen de pakketten wordt geschoven. Dat maakt het erg onoverzichtelijk maar meer dan dat is het niet. Lokale lasten gaan omhoog. Jammer dat ook het sluiten van een huwelijk duurder wordt. De verschuivingen worden niet onderbouwd. De accountant heeft nu wel voor een betere onderbouwing gezorgd. Het CDA denkt dat er veel lucht zit in de coronapakketten. De onzekerheid ligt niet meer zo sterk op het economische terrein maar het gaat veel meer over vaccinatie.

Er komen minder mensen in de bijstand en er zit een onderbesteding op de integratiebudgetten. Ruimte zit er bijvoorbeeld in de TONK; daar is onderbesteding. Hij is benieuwd wat daarmee dan gaat gebeuren. De VVD en GroenLinks kwamen met goede vragen over de bouwkosten. Die stijging lijkt niet structureel te zijn en dat is een extra reden om te kijken of zaken niet kunnen worden uitgesteld tot een later moment. De vragen over de risico’s bij het weerstandvermogen onderschrijft de heer Van Steeg. Over de schuldquote heeft het CDA een aantal vragen gesteld bijvoorbeeld over de zinsnede ‘dat de ervaring uitwijst dat de schuldontwikkeling doorgaans achterblijft bij de verwachtingen onder andere vanwege de positieve rekeningresultaten en het lagere realisatieniveau met betrekking tot investeringen.’ Het is toch niet zinvol om jaar na jaar te veel opzij te leggen. Hij hoort graag hoe de wethouder kijkt naar die ruimte die ieder jaar over blijft en naar het realisatieniveau. Het is terecht dat de gemeente met groene leges probeert ondernemers te stimuleren duurzamer te bouwen. Daarover ligt een goede brief maar het college heeft daarvoor nog geen juridische onderbouwing. Hij hoort graag wat dat betekent voor ondernemers en voor de maatregelen die de gemeente treft. Van de realisatie Reserve overhead heeft het CDA kennisgenomen. Hij wil nog weten waarom dat op deze manier nodig is.

Over de regeling voor ondernemers en de manier waarop die regeling tot stand is gekomen is het CDA ontevreden. Het is echt zaak om ondernemers daaraan te laten bijdragen. Pagina 9 van 18

Het CDA komt nog met voorstellen om op een andere manier investeringen te doen in de samenleving. 5

10

15

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vindt de uitwerking nu in de programmabegroting passend bij de integrale afweging en de keuzes die bij de voorjaarsnota zijn gemaakt. De ChristenUnie spreekt haar zorg uit over de toegenomen vraagexplosie die leidt tot een tekorteconomie. Dit leidt wel tot extra vragen over de investeringen boven op de investeringen die al op de rol staan. Dat kost allemaal tijd en geld, dus extra politieke plannen lijken niet aan de orde. De ChristenUnie wil goed financieel koers houden en de opgaven die er nu zijn, het hoofd bieden. De heer Van der Zweth (PvdA) is het hiermee eens maar hij hoort nu wel een heel ander geluid dan in de afgelopen debatten rond de voorjaarsnota en de programmabegroting. Investeringspakket 4 bestaat uit extra projecten. Juist waar de timing lastig wordt en waar de extra kosten er nu bovenop komen, hoe waardeert de ChristenUnie dan nu dat investeringspakket? Is dat nu nog wel de juiste keuze?

20

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) heeft daar zorgen bij. Het is een trend die de raad wel kent. De raad wil veel investeren en vindt dat ook nodig. Maar het vergt wel tijd en het moet wel reëel gebeuren. Ze kan niet inschatten of de realiteit zoals die vorig jaar voor ogen stond, nu haalbaar is. Dat betekent niet dat de ChristenUnie die investeringen nu niet wil doen. De ChristenUnie zet in op koers houden, volhouden en de investeringen bij bouwen, ruimtelijke inrichting en mensen aan het werk krijgen en houden, aanjagen.

25

De heer Bakker (D66) benadrukt dat het hele pakket 4 niet op een hoop kan worden gegooid. Het gaat om heel verschillende projecten. Zo hoeft het vergroenen van Rotsoord kijkend naar de grondstofprijzen geen probleem te zijn.

30

35

40

45

50

55

60

De heer Van der Zweth (PvdA) weet dat die vergroening van Rotsoord nu gigantisch aan het vertragen is. Het blijft een investering in stenen in een sector waar het heel goed gaat. Dat is de verkeerde sector stutten. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) zal pas de integrale afweging bij de Voorjaarsnota maken aangaande die BUIG-compensatie van ruim 14 miljoen euro. Dat geld moet worden besteed aan waarvoor het daadwerkelijk is bedoeld. De 3 miljoen euro bovenop de 23 miljoen euro voor jeugd wordt ook meegenomen in de Voorjaarsnota. Het uitvoeren van de geplande investeringen is raadsbreed een punt van zorg. Ze is benieuwd welke mogelijkheden de wethouder ziet voor het versterkt aanjagen van de ruimtelijke investeringen. Samenwerking tussen verschillende afdelingen is ook een financieel onderdeel want er staan nog vaak schotten tussen afdelingen en eigenaarschap van een onderwerp of vraag. Dus hoeveel samenwerking is er op financieel gebied? Dan de opvang van dak- en thuislozen. Door corona kwamen groepen rechthebbenden en nietrechthebbenden op straat en daarvoor is extra opvang geregeld. Ook voor ongedocumenteerden neemt de vraag toe. Ze krijgt graag toegezegd dat de opvang van deze groepen voorlopig binnen de coronasteunpakketten wordt gefinancierd – ook al is dat niet structureel. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) ziet een stabiele begroting.

De gemeente Utrecht verkeert niet in een financiële crisis. De begroting kent weinig verrassingen en het is ook geen verrassing dat deze begroting niet die van de Partij voor de Dieren zou zijn. Complimenten aan de fracties die met een tegenbegroting gaan komen – ook een toekomstambitie van de Partij voor de Dieren. Het punt over de verschillende tarieven deelt de Partij voor de Dieren dus als daarvoor een motie komt, tekent ze die graag mee. De heer Van Heuven is benieuwd naar de toegenomen kosten van gemeentelijk gasgebruik – ook omdat de strekking van motie 2017-114 is genegeerd: investeren in groen gas. Het gebruik van de reserves Duurzaamheid in plaats van het oppotten daarvan lijkt een goed idee. Er is veel geïnvesteerd in corona en de Partij voor de Dieren zou nu heel graag extra willen investeren in klimaat en biodiversiteit. Dat kan ook: zie de BUIGgelden, de 3,2 miljoen euro uit de Meicirculaire. Om die klimaatcrisis te bestrijden is het nodig meer eigen geld in te zetten dan nu het geval is. Misschien kan de wethouder toezeggen het klimaat en de biodiversiteit zwaar te laten meewegen bij de Voorjaarsnota. Pagina 10 van 18

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Over de Partij voor de Dieren ziet graag bij de leges die vergroening van standplaatsen. Hij krijgt graag de toezegging dat de wethouder hiermee aan de slag gaat. Er is al vaker gedebatteerd over het doorschuiven van de leges voor evenementen en het evenementenbeleid. Het is echt een gemiste kans wanneer dit zover vooruit geschoven wordt. De Partij voor de Dieren vindt het onbegrijpelijk dat leges bij evenementen niet kostendekkend hoeven zijn. Daar komt de heer Van Heuven nog op terug. Er ligt ook nog een kans bij de Havengelden om leges te vergroenen. Het college vreest dat het verkeer over de weg gaat plaatsvinden en daarom worden deze leges niet vergroend. Nu varen er echter hele vieze boten Utrecht in: scheepsbrandstof mag namelijk veel meer zwavel bevatten. In de Voorjaarsnota 2022 komt er een voorstel voor tarieven voor toekomstbestendige en eerlijke boten. Hopelijk krijgt de raad nu de toezegging dat de wethouder dan ook kijkt naar gedifferentieerde tarieven voor grote industriële boten. Tot slot het kippenprobleem in het Julianapark. De suggestie van de Partij voor de Dieren werd ter zijde geschoven; het college kwam niet met een eigen voorstel. Gelukkig werden er midden in de zomer plotseling wel veel kippen verhuisd.

De financiering is nog altijd onduidelijk maar het gebeuren past in het voorbeeld van plannen die de oppositie indient, die de coalitie niet steunt wat dan toch opeens wordt opgelost. Hij dringt erop aan in het vervolg dit soort situaties beter op te lossen en dit soort patstellingen te voorkomen. De heer Hajtić (DENK) is blij dat er middelen vrijkomen om ondernemers te steunen die zijn geraakt door de coronacrisis. De mkb’ers zijn hard geraakt door de pandemie. Wel vreest hij dat bepaalde ondernemers buiten de boot vallen. Hij hoopt dat de wethouder de subsidieregeling kan uitbreiden voor ondernemers die daarvoor in aanmerking komen. DENK heeft meermaals gepleit voor het gratis beschikbaar stellen van een identiteitskaart of paspoort voor mensen met een U-pas. GroenLinks heeft de kosten daarvan in kaart gebracht. Die ID-kaart is immers een verplichting en mensen hebben die nodig voor het aanvragen van diverse regelingen. Het is een basisbehoefte voor iedereen. In Haarlem en Amsterdam is dat al mogelijk. Daarop krijgt hij graag een reactie van de wethouder. Utrecht staat al langer bekend om haar hoge woonlasten; die zijn het afgelopen jaar maar liefst met 8,9 procent gestegen. Een onderzoek naar een mogelijke nieuwe tariefstructuur van de afvalstoffenheffing maakt duidelijk dat een bepaalde groep mensen hiervan de dupe wordt.

Kinderen produceren weliswaar afval maar leveren geen financiële bijdrage aan het huishouden en daarmee zou toch echt rekening moeten worden gehouden. De heer Bakker (D66) heeft het college gevraagd een aantal scenario’s door te rekenen. Daaruit kan de raad zelf een keuze maken. Eenpersoonshuishoudens betalen in Utrecht disproportioneel meer dan meerpersoonshuishoudens. De heer Hajtić (DENK) vindt dat ook niet helemaal eerlijk. Dat onderstreept nog eens de nadruk van een tariefstructuur waarbij de tarieven goed onderbouwd zijn. DENK stelt dan ook voor personen jonger dan 18 jaar niet mee te rekenen. De coalitie zet nu al jaren het instrument van een verhoogde parkeerbelasting in om de begroting sluitend te maken. De VVD gaf aan dat die verhoging op sommige plekken met een kwart is toegenomen. De autogebruiker wordt op deze wijze de stad uit gepest. Ondernemers hebben het zwaar gehad de afgelopen tijd en DENK meent dan ook dat de precariobelasting niet moet worden verhoogd – bijvoorbeeld voor het komend jaar niet. Mevrouw Sturkenboom (Student&Starter) ziet veel veerkracht in de stad. Al die mensen met veerkracht zorgen ervoor dat het grootste goed, gezondheid, blijft gewaarborgd. Ook ondernemers hebben zich continu flexibel opgesteld bij telkens veranderende maatregelen.

Op alle vlakken was er veerkracht te zien, maar anderhalf jaar coronapandemie heeft wel haar sporen achtergelaten. Colleges zouden al gauw weer online gaan; het mbo overwoog zelfs weer helemaal online te gaan – en dat voor jongeren die met bijbaantjes een toch hoge wel hoge studieschuld aangaan. Horecaen cultuurinstellingen maar voor de helft open; de nachtcultuur nog steeds op slot. Het blijft duur om in Utrecht te wonen en woningdelen is ook moeilijk gemaakt. Volgende week weer een persconferentie over andere maatregelen. Dan rijst de vraag of de gemeente de maatregelenpakketten van vorig jaar langer moet doortrekken dan 2022. Student&Starter dient haar eigen kansenbegroting in met eigen ideeën en een frisse blik op de oude stad om die veerkracht vorm te geven. De huidige wijze van begroten roept vraagtekens op. Zelf heeft mevrouw Sturkenboom de cursus Ondersteuning op maat gedaan, een aanrader. Aan dit programma geeft de gemeente 122 miljoen Pagina 11 van 18

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

euro uit, 22 procent van de Utrechtse begroting, en daarbij wordt structureel onderbegroot. Mevrouw Sturkenboom kijkt uit naar het debat hierover. Over de schuldquote, de waardevolle bezittingen, de onderbenutting van incidentele baten, daarover hebben andere raadsleden al het nodige gezegd. Wel roept ze op lering te trekken uit de lessen die zijn geleerd. In relatief korte tijd wist de gemeente de financiële grenzen op te rekken, het reservepotje aan te vullen. De raad moet dan ook niet bang zijn om meer uit te geven en de grenzen weer op te zoeken. Daarbij kan de raad flexibel sturen op de financiën en kansen pakken om de stad mooier te maken. Een concreet evaluatiemoment is belangrijk om te leren. Student&Starter pleit er nog altijd voor om het weerstandvermogen en de ratio niet zo maar vast te stellen op 1 maar om te kijken wat het doet als de raad dat laat schommelen. 0,95 of 0,97 of 1,05? Hopelijk wil de wethouder eens kijken wat er mogelijk is een welke consequenties hieraan zijn verbonden. En ze zou willen horen wat er gebeurt wanneer er niet 8 miljoen euro maar bijvoorbeeld 6 miljoen euro van de Meicirculaire naar het weerstandsvermogen vloeit. De heer Bakker (D66) meent dat de raad zelf wel het antwoord van deze analyse kan bedenken.

Een lager weerstandsvermogen betekent een groter risico en dan is er minder ruimte als het moeilijk gaat, om die dingen te doen die juist zo belangrijk zijn in de coronacrisis en waarmee mevrouw Sturkenboom toch zo blij was. Het is juist goed om naar 1 te streven en dan komt het er soms net boven of onder uit. Mevrouw Sturkenboom (Student&Starter) heeft begrepen dat de gemeente zich bij een weerstandsvermogen op 1 heel afhankelijk maakt van de accresgelden vanuit het rijk. Als de gemeente zichzelf wat meer ruimte geeft op momenten dat het goed gaat, dan kan het college meer direct uitgeven. De wethouder heeft al eerder aangegeven dat dat lastig is maar ze dringt erop aan hierover toch eens het gesprek te openen. Sinds 2018 zijn er spookstudenten en die moet de gemeente echt tegengaan. Studenten schrijven zich niet in door de strenge vergunningsregels voor wonen en vaak weten ze het ook gewoon niet. Dat vergt een aanpak want iedere ingeschreven student brengt 1675 euro in de gemeentekas. Dat kan in deze groeiende studentenstad nog veel potentie opleveren. Dat vergt wel wat inzet, dat vergt actievere campagnes, dat vergt overleg met SSH en andere partijen. In de commissies komt ze hierop terug. Dan de jeugdzorg. Investeren in veerkrachtige inwoners is van belang. De extra incidentele middelen uit het rijk zijn welkom en meer dan nodig.

Het is dan ook heel krom dat er in de begroting een bezuiniging staat en al helemaal gezien de toename van complexe hulpvragen en de toename van het aantal cliënten. Die incidentele middelen jeugdzorg moeten absoluut terechtkomen bij de jeugdzorg. Die bezuiniging mag niet terugkomen in de begroting. Daarop krijgt ze graag een toezegging. Student & Starter is nog benieuwd wat het college extra wil bewerkstelligen als de reserve van 19 miljoen euro wordt aangesproken. Van coronamaatregelenpakket 1 ligt er nog 2,5 miljoen euro. De reden daarvoor is de financiële tegemoetkoming vanuit het rijk. Bij cultuur, sport, recreatie en ontspanning is het voor instellingen duurder om half open te zijn dan om helemaal dicht te zijn. Ze is benieuwd hoe de wethouder deze instellingen een impuls denkt te kunnen geven. Die 2,5 miljoen euro kan daarvoor worden opengesteld. De heer Wiegant (SP) is blij met de algehele toon van de begroting: niet bezuinigen maar investeren en de kosten niet bij de minst-vermogende Utrechters te leggen. De invulling zou de SP natuurlijk een beetje anders doen. Dat komt de komende dagen nog wel aan de orde. De heer Van Deύn (PVV) beperkt zich tot een aantal algemene punten en politieke keuzes die de PVV zou maken. Bij de Voorjaarsnota zijn de kaders aangegeven. Er werden meer dan 100 moties en amendementen ingediend en slechts 1 motie van de oppositie is aangenomen.

De grote politieke verschillen worden in deze raad nauwelijks besproken. Deze begroting is een helder voorbeeld van de agenda van deze coalitie. Omdat er in 2022 verkiezingen zijn, zou het een beleidsarme begroting moeten zijn, maar zo is het niet. Het college gaat gewoon door met het wensdenken. Veel wensen komen niet tot uitvoering. Dus ieder jaar weer veel niet-gerealiseerde producten. Er is vorig jaar voor vele miljoenen euro’s gerealiseerd dus minder uitgegeven dan begroot en toch worden de belastingen verhoogd terwijl zo veel mensen het financieel moeilijk hebben. De heer Van Deύn heeft 557 bladzijden doorgenomen. Dat moet echt korter, algemener en politieker en dan ook graag beter Pagina 12 van 18

5

leesbaar. Hij hoopt dat het college eens wil nadenken over de waarde van deze begroting wanneer er geen enkele motie van de oppositie wordt aangenomen. Corona heeft uiteraard een grote invloed op de Begroting 2022 en de Jaarrekening 2021. Het weerstandsvermogen onder de 1 te laten zakken is een politieke keuze, een beheersbaar risico, maar wel ongewenst. De raad kan er ook voor kiezen bepaalde projecten niet te laten doorgaan en dat geld te gebruiken voor de extra uitgaven. Investeren in maatschappelijk rendement kost alleen maar geld. Stoppen dus. Wel worden de belastingen voor de inwoners verhoogd. De PVV let op de portemonnee van de Utrechtse inwoners.

10

De vergadering wordt geschorst.

15

20

25

30

Wethouder Klein hoopte toen ze in september deze begroting presenteerde dat er meer duidelijkheid zou zijn rond de structurele beslissingen in Den Haag. Dat is echter nog niet het geval. Met deze begroting wil het college Utrecht sneller uit de crisis helpen door te blijven investeren in de stad en door steun te bieden aan ieder die dat nodig heeft. Er is ingeteerd op de buffers en er liggen voorstellen om die buffers weer aan te vullen. Voor de langere termijn zijn er echter nog heel veel onzekerheden – ook door de herijking van het Gemeentefonds. De Raad van Openbaar bestuur heeft daarop gereageerd en ziet allemaal moeilijkheden. Dus die onduidelijkheid voor de langere termijn duurt voort. Bij de ontwikkeling van de lokale lasten heeft de gemeente verschillende dingen gedaan: buffers ingezet, de risicobereidheid verhoogd, blijvend investeren in de stad, waar nodig blijvend steun bieden. En er is een voorstel om een bijdrage van de inwoners te vragen, de OZB. Bij de herijking van het gemeentefonds wordt ook gekeken hoeveel gebruik een gemeente maakt van haar lokale belastingcapaciteit. Doet een gemeente dat te weinig, dan wordt ze daarvoor gestraft. Voor het vaststellen van belasting is één peilmoment vanwege de efficiency. Ze begrijpt de wens om dat op meerdere momenten te doen. Vaker peilen brengt wel kosten met zich mee, maar die afweging kan de raad natuurlijk maken.

De wethouder zegt toe de raad in het eerste kwartaal te informeren over de gevolgen van meerdere peilmomenten. De heer Gilissen (VVD) is blij met die toezegging, maar als het gaat om de lasten voor bewoners en ondernemers substantieel te verhogen, dan mist hij dat de VVD vindt dat het college in alle gevallen goed moet kijken naar de eigen uitgaven en de eigen organisatie.

35

Wethouder Klein heeft in eerdere jaren Permanent Prioriteren doorgevoerd dus er is heel regelmatig gekeken naar wat er mogelijk was. Er is toen voor gekozen in de Voorjaarsnota zaken niet kapot te bezuinigen. De organisatie is juist in de coronatijd heel hard nodig om dat te doen wat de stad vraagt.

40

De heer Gilissen (VVD) heeft eerder vanuit de oppositie gevraagd om inzicht te krijgen in die besparingsmogelijkheden. Hij zou graag zien dat er in de toekomst allerlei alternatieven liggen, de mogelijke besparingen en ook de effecten daarvan.

45

50

55

60

Wethouder Klein licht toe dat in grote lijnen wel duidelijk is wat de mogelijkheden zijn: minder uitgeven, meer inkomen genereren als gemeente, in de organisatie snijden. De gemeente heeft veel taken die gewoon moeten gebeuren en pas aan het einde kan ze ook wat eigen keuzes maken. Ze zou ook niet voor nog meer onrust willen zorgen. Nu toezeggen dat het volgend jaar anders gaat, is lastig want het kan zo maar zijn dat er na de verkiezingen een andere samenstelling is. Dus het is niet fair om dat soort zaken nu toe te zeggen. Verschillende partijen zijn ingegaan op de brief omtrent het naar elkaar toe brengen van realisatie en begroting. In de brief worden aanbevolen maatregelen genoemd. Dit zijn zaken die het college samen met de adviescommissie wil bekijken en uiteraard kan daarover ook met de raad het debat worden gevoerd. Verschillende fracties informeerden naar de stijging van de bouwkosten, überhaupt de kosten. Om te voorkomen dat er alleen per project naar wordt gekeken, kijkt het college daar breder naar. De wethouder zegt graag een meer uitgebreide analyse van de kosten toe in het eerste kwartaal. Of dit tijdelijk is, dat is maar de vraag. Ze vreest dat deze situatie nog wel lange tijd zal duren.

De heer Gilessen (VVD) begrijpt dat er op geen enkel project dat nu loopt, sprake zal zijn van versobering of aanpassingen in het bestek zonder dat eerst te melden aan de raad. De wethouder moet wel weten wat de raad wil en welke prioriteiten de raad stelt. Pagina 13 van 18

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Wethouder Klein komt naar de raad als er zaken spelen. Soms doen zich bij bijvoorbeeld onderwijs zaken pas later voor, maar er zijn ook dingen die heel acuut zijn. Het is niet zo dat zij pas in het eerste kwartaal hierover iets zal zeggen. De raad heeft kaders gesteld dus het college werkt niet in het luchtledige. Mevrouw De Koning (GroenLinks) is blij met deze toezegging. Ze begrijpt wel dat er tijd nodig is om zo’n integraal beeld te verzamelen en dat er tot die tijd ook nog bijsturing nodig is. Ze hoort graag wat preciezer wat voor product de raad dan krijgt in het eerste kwartaal. Zij heeft eigenlijk behoefte aan een soort quickscan van de projecten waarbij grote kostenoverschrijdingen worden verwacht. Wethouder Klein denkt aan concrete zaken. Ze verwacht dat het in de vorm van een brief naar de raad komt. In de huidige brief worden de thema’s aangetikt en in die volgende brief gaat dat een slag dieper. Ze wil het een quickscan noemen. Dan de vragen over de gastarieven. Voor het komende jaar werkt de gemeente met contracten waardoor die tarieven niet direct invloed hebben op de komende begroting. Indirect gevolg kan zijn dat inwoners hun veel hogere rekeningen niet meer kunnen betalen, is de gemeente in de buurt met Werk & Inkomen. Is daar nieuws te melden, dan komt ze daarmee richting raad.

Gaat het over de renteberekeningen, dan is er sprake van een revolverend fonds bij de duurzaamheidsleningen. Dus met de gevraagde rente wordt dat fonds gevuld. Het is dus niet zo dat de gemeente geld inleent om dat vervolgens weer uit te lenen en er is dan ook geen directe koppeling tussen het percentage dat men betaalt en dat de gemeente vraagt. De gemeente gebruikt het gemiddelde van de hele portefeuille. Dat wordt jaarlijks berekend en dat wordt voor 2022 1,5 procent. Het was 2 procent. Bij de Voorjaarsnota is de OZB heel duidelijk genoemd. Dat had het college hier nog wel mogen herhalen. GroenLinks informeerde naar de risico’s. Bij de Voorjaarsnota zijn bepaalde risico’s heel weloverwogen genomen en dat wordt nu ook bewaarheid. Voor twee jaar is er nu 8 miljoen euro ingeboekt voor 2022 en 2023. Van het weerstandsvermogen wil het college de buffer gebruiken als dat echt nodig is in moeilijke tijden om die daarna weer op te bouwen. Dit lopende jaar gaat daar 4,8 miljoen euro naartoe en 3,2 miljoen euro vanuit de Programmabegroting. Dit is een belangrijk eerste stap maar het staat niet weer gelijk op 1. In de Septembercirculaire stond een aantal plezierige dingen voor de korte termijn, maar de zorgen en onzekerheden voor de langetermijn blijven bestaan.

Op Prinsjesdag erkende het demissionaire kabinet dat er op het gebied van jeugd en ook op het gebied van klimaat echt urgentie is. Daar is wel geld vrij gemaakt. Het college heeft voorgesteld dat geld direct te besteden, dus die middelen worden direct doorgezet. Over de duurzame leges heeft de wethouder in de brief uitgelegd waarom het in heel veel gevallen echt ingewikkeld is om onderscheid te maken op basis van duurzaamheid. Dat heeft te maken met het gelijkheidsbeginsel. Ze heeft nu geen voorstellen in voorbereiding om dat te veranderen. Subsidies zijn vaak een betere manier om toch die gedragsbeïnvloeding te sturen. Mevrouw De Koning (GroenLinks) weet dan als raad wat ze eventueel kan doen. Het gelijkheidsbeginsel is wel een heel financieel argument. Maatregelen om te verduurzamen zijn gelijk beschikbaar. Ze begrijpt niet dat het college geen prikkel mag geven om te verduurzamen. Dat kost in het begin geld en dan is het ook logisch dat men daarvoor enigszins wordt gecompenseerd in de leges. Wethouder Klein licht toe dat er niet van alles in die tariefdifferentiatie mag gebeuren. Voor gedragsbeïnvloeding zijn er andere instrumenten dan de leges die zich daarvoor gemakkelijker lenen. Verschillende partijen vroegen om een tegemoetkoming voor de ondernemers voor de OZB. De BGU verstuurt in het eerste kwartaal de OZB-aanslag.

Vanaf 1 april kan de aanvraag voor de tegemoetkoming worden aangevraagd. Dat blijft de gemeente goed monitoren. Verder is het aan de wethouder EZ om hierop te reageren. De wethouder zal ervoor zorgen dat de wethouder morgen over de vragen beschikt die hier nu zijn gesteld. In de begroting worden stap voor stap verbeteringen doorgevoerd. Ze is blij dat dat wordt herkend. Toch lukt niet alles helemaal tegelijk. Ze is benieuwd naar de aanbevelingen straks vanuit de adviescommissie. Gaat het om politieke keuzes die helderder moeten, dan kan ze zich de vraag voorstellen of dat nu of met een volgende raad moet worden besproken. Gewoon praktische zaken kunnen natuurlijk gewoon worden besloten. Ze begrijpt heel goed dat het belangrijk is helder toe te Pagina 14 van 18