concept verslag PB 2023 Controle en Financiën 2022.10.18.docx
Tekst van het document
Verslag openbare vergadering van de commissie Financiën Begrotingscommissie 5
Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag
18 oktober 2022 Raadzaal, stadhuis mw. P. de Jong (Notuleerservice Nederland)
10
De voorzitter, dhr. R. Peters, dhr. C. Bos, mw. B. Chirino, dhr. G. Dijkstra, mw. M. Hellevoort, dhr M. Van Heuven, mw. E. Kendir, dhr. R. Maas, mw. M. Ramaker, dhr. B. Van Steeg, dhr. I. Simsek, dhr. J. Vasters, dhr. R. Van der Zweth en wethouder S. Schilderman
Aanwezigen
Afwezigen 15
De leden van BIJ1 en PVV
Verslag vergadering Begrotingscommissie
20
25
30
35
1. Opening en mededelingen ............................................................................................................1 2. Programmabegroting 2023-2026 ..................................................................................................1 Lijst van Toezeggingen ……………………………………………………………………………………26
1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen van harte welkom ook de mensen die deze commissie via de streaming volgen. Er zal worden gesproken over de Programmabegroting 2023 en de bijbehorende raadsvoorstellen. De gemeenteraad besluit op 10 november over de Programmabegroting en de bijbehorende raadsvoorstellen. Hij constateert dat er geen mededelingen zijn. Het college heeft geheime stukken meegestuurd. Er zijn geen verzoeken binnengekomen om deze te bespreken. Er zijn afmeldingen van PVV en BIJ1. De bespreking gaat over de financiën van de begroting en zal plaatsvinden in twee termijnen zonder spreektijden. De raad heeft besloten dat er tijdens de begrotingsbehandeling geen technische of informatieve vragen zullen worden gesteld.
Pagina 1 van 26
2. Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026 5
Mevrouw Ramaker (VVD) is teleurgesteld in de manier waarop het college het investeringspakket ‘Groei in Balans’ afwentelt op de inwoners. De OZB-verhoging is volgens dit college mogelijk, omdat het vermogen van huizenbezitters is gegroeid. Dit is inmiddels achterhaald. Iedereen moet inleveren vanwege gestegen energieprijzen. De lokale lasten gaan door dit programma met bijna 200 euro per jaar omhoog. Binnen de G4 is Utrecht koploper met betrekking tot de OZB.
10
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de VVD het heeft over enorme lastenstijgingen van 200 euro. Hij vraagt waar dat op is gebaseerd. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat dit uit de stukken zelf blijkt. Er staat onder lokale heffingen dat deze omhoog gaan van 737 euro naar 907 euro.
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat het gaat over de OZB. Bij de gemiddelde huizenprijs in Utrecht van 370.000 euro gaat het om een verhoging van 60 euro per jaar. Dit betekent op maandbasis ongeveer 4 euro. Mevrouw Ramakers (VVD) zegt dat zij het had over de totale lokale lasten en niet alleen de OZB. De heer Van der Zweth (PvdA) vroeg al waar dat bedrag vandaan komt. De OZB stijgt met gemiddeld 60 euro. Voor heel dure huizen is dat misschien wat meer. Mogelijk komt er nog iets bij voor parkeren, maar de 200 euro waar mevrouw Ramakers het over heeft, is niet onderbouwd. Mevrouw Ramakers (VVD) zegt dat dit bedrag in de paragraaf lokale heffingen wordt genoemd. Van de G40-gemeenten staat Utrecht hoog waar het gaat om de OZB. De VVD roept het college op te stoppen met het gebruik van de OZB als nivellerende inkomstenmaatregel. Dit jaar was al sprake van een verhoging van 15% en voor 2023 gaat het om een verhoging van 20%. Zij vraagt de wethouder toe te zeggen om van de OZB de 1%-toename, ten opzichte van het landelijk gemiddelde, af te romen en om te beloven dat dit de laatste OZB-verhoging van deze collegeperiode is. De VVD is ook teleurgesteld over de greep in de spaarkas voor de OV-schaalsprong. Voor dekking van de investeringen in de stad betaalt de autobezitter de rekening. Het college stelt voor om in de hele stad betaald parkeren in te voeren.
In diverse wijken betekent dit dat een bewoner voor het parkeren voor de eigen deur een parkeervergunning nodig heeft. Dit is niet vanwege parkeerdrukte in deze wijk, maar omdat het college geld nodig heeft voor het investeringspakket. De VVD is ook teleurgesteld in het naar voren halen van middelen die vanaf 2030 waren bedoeld voor de OV-schaalsprong. Het college rekent zich rijk op kosten van de autobezitter met een groot risico dat deze parkeergelden helemaal niet in de gemeentekas komen. Zij vraagt hoe groot de wethouder dit risico inschat. Zij vraagt of dit risico zal worden gedekt met onttrekking aan de algemene reserves. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD schande spreekt over de parkeertarieven. De VVD wil echter ook bijbouwen. Het gaat over tientallen miljoenen euro’s. Hij vraagt hoe de VVD dit wil financieren als het niet uit de parkeerbelasting mag komen. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat zij hier later op in zal gaan. Zij zegt dat het niet gaat over het verhogen van de tarieven, maar om het invoeren van betaald parkeren in de hele stad met als enige doel om het als dekking te gebruiken voor de investeringen. Normaal gesproken wordt betaald parkeren ingevoerd, omdat de parkeerdruk in een wijk heel hoog is. De heer Van der Zweth (VVD) is bewoner van zo’n wijk zonder betaald parkeren.
Het is heel vervelend dat mensen daar hun auto parkeren om in de stad te gaan werken. Het is vanwege de schaarste aan openbare ruimte dat er voor wordt gekozen om de gebruiker van deze ruimte te laten betalen. Deze keuze zal miljoenen opleveren om de groei, die ook door de VVD wordt gewenst, te financieren. Hij vraagt hoe de VVD deze groei wil financieren zonder iets aan het betaald parkeren te doen. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de VVD er ook moeite mee heeft dat het college zich rijk rekent. Het college gaat er vanuit dat het vele miljoenen zal opleveren. De VVD trekt dat in twijfel. Ook in coronatijd namen de parkeerinkomsten drastisch af. Pagina 2 van 26
5
10
15
20
25
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD een parkeerchaos wil laten ontstaan, omdat deze fractie sowieso niet aan de parkeerknop wil zitten. Bovendien zijn de groeiambities van de VVD niet voorzien van een dekking. Mevrouw Kendir (Student & Starter) merkt op dat mevrouw Ramaker zegt dat het betaald parkeren alleen wordt ingevoerd om als dekking te fungeren. Er zijn echter ook inhoudelijke redenen, zoals het principe van de gebruiker betaalt en het autovrij maken van de stad. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat in de stukken staat dat het als dekkingsmiddel wordt gebruikt. Als het benodigde bedrag niet wordt gehaald, wordt de kasschuif gehanteerd. De VVD gelooft niet het pakket Groei in Balans. Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat het investeringspakket is bedoeld voor noodzakelijke voorzieningen. Zij vraagt hoe mevrouw Ramaker aankijkt tegen een groeiende stad waarbij de voorzieningen toch moeten meegroeien. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat zij hierop terugkomt. Voor het voorgestelde investeringspakket wordt extra budget gezocht en dit college wil dit uit de parkeermiddelen halen en de VVD is daar tegen. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) vraagt of mevrouw Ramaker het ermee eens is dat groei van de stad op een kwalitatief goede manier moet plaatsvinden en dat daar dus investeringen voor nodig zijn. Mevrouw Ramaker (VVD) begrijpt dat de stad wil groeien.
De VVD is het echter niet eens met de inhoud van het investeringspakket.
30
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) begrijpt niet waarom de VVD het niet met de inhoud eens is. Het gaat om kwalitatieve groei van de stad. Daar horen voorzieningen en openbare ruimte bij.
35
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat het gaat om de keuzes die worden gemaakt. De VVD vindt het onbegrijpelijk dat de leges voor de aanvraag van horecavergunningen met 14,8% omhoog gaan in plaats van de inflatiecorrectie. De reden die wordt gegeven, is de verwachte groei van het aantal aanvragen. De mevrouw Ramaker vraagt of het de wethouder bekend is dat de horeca het ook moeilijk heeft. Zij vraagt of de gemeente zich hiermee bewust uit de markt probeert te prijzen. Zij roept de wethouder op deze verhoging te schrappen.
40
De heer Vasters (D66) wil graag weten waar de VVD de dekking dan vandaan wil halen. Op zich is niemand voor het verhogen van de tarieven, maar er is wel sprake van een kostenstijging.
45
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de onderbouwing van de verhoging van de leges is dat er meer aanvragen zullen komen, wat tot meer administratieve kosten zal leiden. De VVD verwacht helemaal geen toename. Een ondernemer moet wel heel zeker van zijn zaak zijn om nu een nieuwe horecagelegenheid te willen openen. De heer Vasters (D66) vraagt of mevrouw Ramaker de cijfers van de gemeente niet vertrouwt.
50
55
60
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat het gaat om de verwachting dat het aantal horecazaken gaat groeien. De VVD vindt dat met de huidige crises niet geloofwaardig. De VVD is verbaasd over de middelen die naar versterking van de uitvoeringskracht gaan. De komende vier jaar wordt 71,6 miljoen euro uitgetrokken voor de versterking van de organisatie. Het gaat om elk jaar 18 miljoen euro extra. De VVD begrijpt dat er extra geld moet worden uitgetrokken voor onder andere looncompensatie en inhuur voor tijdelijke projecten, maar vraagt zich af of alle uitvoering wel noodzakelijk is. De fractie adviseert om alleen dat te versterken wat nodig is om kwalitatief goede uitvoering te geven aan het beheer en de wettelijke taken. De stad zou geen uitglijders moeten maken vanwege gemiste termijnen of extra werk om alles te controleren. Er wordt een efficiëncyslag gemaakt bij RO. Zij vraagt of dit niet breder kan worden getrokken. Bij het sociaal domein is er een verschil in beleid en uitvoering. Zij adviseert te kijken naar het teveel aan adviseurs en beleidsmakers. Er moet op worden vertrouwd dat uit de stad zelf oplossingen komen. Mevrouw Pagina 3 van 26
5
10
15
Ramaker vraagt de wethouder kritisch te kijken naar het uitvoeringsvermogen en de slagkracht van de gemeentelijke organisatie. Zij vraagt ook zuinig te zijn en de groei te beperken tot dat wat essentieel is. De fractie mist de samenwerking met de provincie richting het Rijk. Zij vraagt de wethouder toe te lichten in hoeverre de lobby tot meer geld leidt. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de afdeling Ruimte met grote tekorten te maken heeft. Daar is extra capaciteit nodig voor de planvorming. Hij dacht dat de VVD voorstander was van de planvorming. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat in de stukken staat dat bij deze afdeling een efficiencyslag wordt gemaakt. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat deze slag is bedoeld om de doorlooptijden te verkorten. Er is dan nog steeds sprake van een capaciteitsprobleem. Het gaat hier om een goede investering in overhead voor de stad. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat naast de 4,4 miljoen euro bij RO breder zou kunnen worden gekeken waar nog meer een efficiencyslag kan worden gemaakt.
20
25
30
35
40
45
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de VVD niet begrijpt dat er meer mensen nodig zijn om de plannen te kunnen uitvoeren. Hij concludeert dat als het gaat over groeiambities en bouwprojecten de VVD zowel het geld als de menskracht niet wil leveren. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat er extra wordt geïnvesteerd in de ambtelijke organisatie voor een bedrag van 18 miljoen euro per jaar. De VVD vraagt of er ook andere manieren zijn om dit geld te besteden. Het geld dat in de ambtelijke organisatie wordt gestopt, komt niet ten goede aan de plannen zelf. De VVD is daarom niet tevreden over deze begroting en het investeringspakket. Het college neemt een groot risico met investeringen, waarvan de effecten niet zijn te voorspellen. De fractie zet zich in voor inwoners en ondernemers die niet zitten te wachten op extra kosten. Het college rekent zichzelf te rijk voor zaken die niet aansluiten op wat nodig is in deze tijd van matiging. Iedereen moet bezuinigen en de VVD stelt voor om dat beheerst te doen. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) heeft nog niet van de VVD gehoord welke investeringen in de stad dan wel nodig zijn. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt het onverstandig om heel veel geld in de ambtelijke organisatie te pompen mede gezien de krappe arbeidsmarkt. Zij denkt dat het op een andere, innovatieve manier zou moeten gebeuren.
Zij zal daar zelf morgen in de commissie Cultuur iets over zeggen. Er moet meer gebruik worden gemaakt van de kracht in de stad zelf. Daarnaast vraagt zij wat al het lobbywerk oplevert. Dit kost allemaal menskracht en de vraag is of het effectief is. Ten slotte kan ook de regionale samenwerking worden verbeterd. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat als de stad op een kwalitatief goede manier wil groeien er ook inkomsten nodig zijn. De VVD stelt dat deze inkomsten niet nodig zijn. Zij wil graag weten waar dan niet in moet worden geïnvesteerd. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de stad het misschien wel wat zuiniger aan moet doen. Er zullen meer keuzes moeten worden gemaakt. Bovendien moet de stad het niet alleen willen doen.
50
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de VVD de grootste oppositiepartij is. Deze partij zegt nu niet alleen dat zij het geld niet beschikbaar willen stellen voor Groei in Balans, maar deze partij wil Groei in Balans helemaal niet. Hij wil weten in welke plannen de VVD dan precies niet wil investeren.
55
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat dit de commissie Financiën is en er worden financiële keuzes gemaakt. Een keuze is om de overheid alles te laten uitvoeren. De VVD denkt dat het ook anders kan. De fractie pleit voor een kleine overheid en het geld dat op die manier overblijft kan direct worden geïnvesteerd in de groei van de stad.
60
De heer Van der Zweth (PvdA) is heel nieuwsgierig naar de tegenbegroting van de VVD en welke projecten er dan uit het investeringspakket worden gehaald. Pagina 4 van 26
5
10
15
20
25
30
35
40
45
Mevrouw Kendir (Student & Starter) merkt op dat mevrouw Ramaker het heeft over crises en dat de gemeente het rustiger aan moet doen. Dat staat haaks op elkaar. Als er sprake is van crises, is dat juist het moment voor de overheid om op te treden en niet om het rustiger aan te doen. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat het gaat om beheerst en deugdelijk. Er moet worden gekeken wat echt noodzakelijk is, ofwel terug naar de kern. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is blij dat het coalitieakkoord is verwerkt in een sluitende Programmabegroting. Dit betekent dat in 2023 kan worden gestart met allerlei belangrijke programma’s of dat deze kunnen worden voortgezet. Ook de groei van de stad wordt op een verantwoorde manier opgepakt. GroenLinks is blij dat er flink wordt geïnvesteerd in de uitvoeringskracht. De meicirculaire heeft veel extra inkomsten opgeleverd en dat was ook nodig. De inkomsten vanuit het Rijk blijken richting 2025 flink op te lopen. Voor 2026 is echter sprake van de zogenoemde ‘ravijn’. Het college gaat in de begroting uit van het slechtste scenario, terwijl er beweging is te zien bij het Rijk. GroenLinks vindt dat de gemeente wel een statement richting het Rijk mag maken door te tonen dat het moeilijk is een sluitende begroting te maken bij zoveel onzekerheid.
Zij vraagt de wethouder wat de mogelijkheden zijn om op dit punt iets meer risico te nemen en of er richting het Rijk nog meer kan worden ondernomen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat mevrouw Hellevoort vraagt om iets meer risico te nemen nu de begroting sluitend is. Hij merkt op dat pas sinds de meicirculaire blijkt dat de begroting sluitend is, dankzij een incidentele bijdrage van het Rijk. Hij vraagt of het nemen van meer risico niet een gevaarlijke strategie is. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat de gemeente sowieso grotendeels afhankelijk is van bijdragen van het Rijk. GroenLinks vindt daarom dat er ook voor de komende jaren veel meer zekerheid moet komen over de inkomsten vanuit het Rijk. De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat mevrouw Hellevoort spreekt over financiële deugdelijkheid. Hij vindt het opmerkelijk dat zij dan toch voorstelt om te anticiperen op de verwachting dat er misschien meer geld bij het Rijk vandaan komt en dat alvast mee te nemen in de begroting. Hij vraagt hoe zij dit met elkaar kan rijmen. Hij merkt op dat er geen sprake is van een structureel sluitende begroting. De begroting is wel reëel sluitend, vanwege incidenteel geld waarmee gaten zijn gedicht. De provincie vindt het belangrijk dat er ook structureel evenwicht is. Daar is echter al jaren geen sprake van. Hij vraagt wat GroenLinks daarvan vindt.
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat nog niet duidelijk is welke middelen er in 2026 vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld. Zij wil daar graag zo snel mogelijk duidelijkheid over krijgen en verzoekt hier landelijk voor te pleiten. In de tussentijd kan de gemeente met het fictieve accres verschillende kanten op gaan. Zij probeert te zoeken naar de mogelijkheden op dit punt. De heer Bos (Stadsbelang) wijst mevrouw Hellevoort op het feit dat er al jaren geen sprake is van een structureel begrotingsevenwicht. De gemeente koerst al jaren uitsluitend op een reëel begrotingsevenwicht. Hij vraagt wat GroenLinks daarvan vindt. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat de gemeente de meeste structurele uitgaven dekt met structurele inkomsten. Zij vraagt naar een voorbeeld waaruit blijkt dat dit anders ligt.
50
55
60
De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat uit de tweede bestuursrapportage blijkt dat het resultaat over meerdere jaren wordt uitgesmeerd om structurele gaten te vullen. Daarmee wordt niet gestreefd naar structureel evenwicht. Daarbij wordt geleund op mogelijke meevallers. Dit vindt al vele jaren plaats. Hij vraagt wat GroenLinks ervan vindt dat de financiële deugdelijkheid niet wordt gerealiseerd. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is het niet met de heer Bos eens. Er wordt juist zoveel mogelijk structureel gedekt. Dat de bijdrage van het Rijk nogal fluctueert is lastig, maar een realiteit. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt hoe het in het kader van financiële deugdelijkheid is te rijmen dat een half jaar na de meicirculaire 3 miljoen extra wordt opgevoerd voor de uitvoeringskracht. Pagina 5 van 26
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat er is gekeken wat nodig is en daaruit bleek dat er extra geld nodig was. Daarom is dit bedrag ingeboekt. 5
10
15
20
25
Mevrouw Ramaker (VVD) constateert dat dus niet goed kon worden ingeschat wat er nodig was en dat dit binnen vijf maanden moest worden bijgesteld. Zij vindt dit verontrustend. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) denkt dat de stijgende prijzen goed in de begroting zijn verwerkt. Zij vraagt zich af wat er gebeurt als maatschappelijke organisaties dreigen om te vallen. Zij vraagt om een reactie van de wethouder. De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat in de begroting staat dat de index van juni wordt gehanteerd met betrekking tot gemeentelijke kosten voor het boekjaar 2022 en 2023. Het is bijzonder dat wordt gewerkt met een eenmalige indexering. Het indexcijfer ligt vandaag veel hoger dan in juni. Het zou daarom verstandiger zijn om ook een index voor volgend jaar te hanteren. Hij vraagt een reactie van GroenLinks op het feit dat dit niet is meegenomen in de financiële doorrekening. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) vindt het geen gekke suggestie om voor volgend jaar uit te gaan van een andere index, als die kan worden voorspeld. Zij wil daar wel een reactie van de wethouder op horen. De heer Bos (Stadsbelang) is daarmee niet tevreden. Hij merkt op dat er dus een onjuiste indexering is losgelaten op de cijfers van 2022 en zeker op die van 2023. Hieruit blijkt dat de begroting helemaal niet deugdelijk is.
30
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat met de indexatie van juni is gewerkt, omdat dat het moment is waarop de begroting werd gemaakt. In de begroting zijn allerlei zaken opgenomen om rekening te houden met prijsstijgingen in de komende jaren. Dat is dus prima gedaan. De heer Bos stelde voor te vragen naar een doorkijkje van de prijsontwikkeling in de komende jaren en dat vindt zij best een goede suggestie. GroenLinks vraagt al jaren aandacht voor het kwijtscheldingsbeleid. De landelijke regels hiervoor zijn heel streng. Zij vraagt zich af of het in deze tijd niet mogelijk is om tijdelijk van deze landelijke regels af te wijken. Zij vraagt de wethouder hierover in gesprek te gaan met de BghU.
35
Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt waar zij aan moet denken bij kwijtschelding. Zij vraagt of het inkomensafhankelijk is of energieafhankelijk.
40
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat het gaat om de kwijtschelding van lokale gemeentelijke belastingen. De regels zijn heel streng op het gebied van vermogen. De vermogensgrens is heel laag en dat levert veel problemen op. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of een eventuele tijdelijke regeling tot meer werk bij de uitvoering zal leiden.
45
50
55
60
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) vraagt of de BghU tijdelijk coulanter kan zijn bij de kwijtscheldingsnorm inzake het vermogen. Dat leidt niet tot veel extra werk. Zij heeft eerder aandacht gevraagd voor het informeren van huurders over de WOZ-waarde van hun huis. Daarmee kunnen zij nagaan of hun huurprijs wel juist is. Zij heeft gevraagd of het verplicht is om huurders daarover de informeren. De wethouder heeft aangegeven dat dit geen verplichting is, tenzij iemand er belang bij heeft. Dat betekent dat de BghU moet bepalen of iemand er belang bij heeft. Zij stelt voor dat de gemeente zelf huurders actief gaat informeren over de WOZ-waarde. Dat hoeft niet veel werk op te leveren. Zij vraagt de wethouder of zij bereid is de BghU te vragen om dit te gaan doen. De verkeerscamera’s in de stad zijn gemaakt door Chinese bedrijven die actief bijdragen aan Oeigoerse dwangarbeid. Dit strookt niet met maatschappelijk verantwoord inkoopbeleid. Zij vraagt of er bij het inkoopbeleid tevens aandacht kan worden besteed aan schendingen die verderop in de keten plaatsvinden. Ook vraagt zij of aan producten die niet door de gemeente worden ingekocht, maar wel worden gebruikt, dezelfde eisen kunnen worden gesteld als aan het eigen inkoopbeleid.
De heer Simsek (DENK) vraagt of GroenLinks er ook voor is om organisaties die bijdragen aan mensenrechtenschendingen, te weren bij aanbestedingsopdrachten. Pagina 6 van 26
5
Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zegt dat GroenLinks daar zeker voor is. Zij wil ten slotte nog iets meegeven inzake de leesbaarheid. Dit gaat over Samen voor Overvecht. Daar wordt geld voor vrijgemaakt, maar in de begroting staat niet duidelijk hoe dit zal worden besteed. Zij heeft hier schriftelijke vragen over gesteld. Het antwoord was dat dit terugkomt in de voortgangsrapportages. Daarin wordt echter alleen teruggekeken. Zij vraagt de wethouder om de besteding ook duidelijk op te nemen in de begroting en zo ja, of dat dan ook kan gebeuren met de andere wijkaanpakken.
10
De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er nog steeds sprake is van onzekere tijden. Hij geeft een compliment voor de leesbaarheid van de begroting. De raad komt op deze manier beter in positie. De lasten worden opnieuw fors verhoogd en dat baart het CDA zorgen. De OZB-verhoging komt uit een tijd waarin de prijzen stegen, maar dat is nu veranderd. Bovendien worden de parkeerinkomsten fors verhoogd. Het tarief voor mantelzorgers is bijvoorbeeld met 13% verhoogd.
15
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat van de gemiddelde OZB-verhoging van 61 euro per jaar investeringen kunnen worden gedaan in armoedebestrijding, WMO et cetera. Hij vraagt of het CDA dit niet tegen elkaar vindt opwegen.
20
25
30
35
40
45
50
55
60
De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de heer Van der Zweth de keuzes van de coalitie verdedigt. Hij had verwacht dat hij iets kritischer zou zijn op deze keuzes. Het CDA wil inderdaad wel in een aantal zaken investeren, maar dat kan ook een slagje minder. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de PvdA staat voor het principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Het is dus logisch dat iemand met een dure woning meer bijdraagt. Het gaat bovendien om een relatief beperkt bedrag. Daar staan grote investeringen tegenover. Hij vraagt of de heer Van Steeg de beperkte verhoging van de OZB zo onoverkomelijk vindt dat er moet worden gesneden in de investeringen in het sociaal domein. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat het niet alleen gaat over de stijging van de OZB, maar ook van de leges, de parkeertarieven en de toeristenbelasting. Dit stapelt op en de huizenmarkt zakt in. De lasten voor de inwoners worden fors verhoogd. De heer Van der Zweth (PvdA) herhaalt dat het niet gaat om enorme bedragen. Als het CDA alle verhogingen niet wil doorvoeren, dan is de vraag wat het CDA dan willen schrappen op het gebied van bijvoorbeeld armoederegelingen en WMO. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat deze discussie zich elk jaar herhaald. Hij zegt dat de heer Van der Zweth het doet voorkomen alsof alle plannen in het coalitieakkoord moeten worden uitgevoerd.
In het pakket Groei in Balans zitten heel veel overheadkosten. Ook op het gebied van mobiliteit kan het best een slagje minder. Het CDA heeft ook moeite met de basisbanen. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat er elk jaar geld overblijft. Zij vraagt hoe de heer Van Steeg dat dan ziet in relatie met de verhoging van de lasten. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat verhoging van de lasten pijnlijk is zeker als blijkt dat er ook regelmatig geld op de plank blijft liggen. Daar is de afgelopen jaren vaak discussie over gevoerd. Hier wordt bij de begroting wel rekening mee gehouden. Toch wordt het planningsoptimisme maar voor een zeer klein deel teruggebracht. Hij vraagt de wethouder waarom het deze keer wel zal lukken om alles te besteden, terwijl de afgelopen jaren steeds tientallen miljoenen euro’s overbleven. Hij vraagt of het mogelijk is dat als er weer zoveel geld overblijft, dit wordt teruggegeven aan de inwoners. Hij heeft gezien dat een aantal kasschuiven wordt gebruikt. Dat is begrotingstechnisch niet fraai. Ook daarop hoort hij graag een reactie van de wethouder. De woningmarkt vormt een groot probleem. De gemeente haalt bij lange na niet het aantal woningen dat het wil bouwen. Toch wil de coalitie starten met een fonds voor bovenwijkse voorzieningen en een risicoreservering doen van 5 miljoen euro.
De bedoeling is dat marktpartijen gaan bijdragen, maar het risico ligt bij de gemeente. Hij vraagt de wethouder hoe groot het risico is. De grondexploitaties zien er veel slechter uit de komende jaren. Ook op dat punt vraagt hij een inschatting van de risico’s. Het weerstandsvermogen gaat terug naar 1. Dat is heel goed. Daarin worden de risico’s lager ingeschat dan ze waren. Hij vraagt hoe reëel dat is. Het CDA is geschrokken van de enorme overschrijding van het inhuurplafond. Het aantal mensen dat wordt ingehuurd is hoger dan de jaren hiervoor. Hij vraagt de wethouder wat zij hieraan gaat doen. Hij merkt op dat Pagina 7 van 26
5
10
15
20
25
30
corona nog niet weg is. Het afgelopen jaar was de financiering op dit punt chaotisch. Het was toen niet te begroten. Uit de tweede voortgangsrapportage blijkt dat er sprake is van een kasschuif bij de Tozo en bij de TONK. Hij vindt het heel onoverzichtelijk. Hij verzoekt de wethouder de raad te informeren waar de gemeente nu staat waar het gaat om de coronagelden, wat er over is en waar het in wordt geïnvesteerd. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) merkt op dat er sprake is van een hoog ziekteverzuim en een krappe arbeidsmarkt. Zij vraagt de heer Van Steeg of het niet realistisch en noodzakelijk is dat de kosten voor inhuur daardoor oplopen. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat dit soort omstandigheden leiden tot een verhoging, maar het gaat om een bedrag dat 35% hoger is dan twee jaar geleden. Dit vindt hij onwenselijk. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) zegt dat de arbeidsmarkt niet hetzelfde is als twee jaar geleden. Ook is het ziekteverzuim verhoogd. Zij vraagt of de situatie nu wel kan worden vergeleken met twee jaar geleden. De heer Van Steeg (CDA) denkt dat deze vergelijking wel kan worden gemaakt, maar hij laat zich graag overtuigen door de wethouder. De zaak lijkt nu uit controle te zijn. De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat er regelmatig discussie is over externe inhuur. Het lijkt erop dat de gemeente deze mensen niet aan de stad kan binden.
Hij vraagt welk antwoord de heer Van Steeg ziet op deze kostenstijging. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat Utrecht misschien een meer aantrekkelijke werkgever kan worden. Het is echter een grote uitdaging. Mevrouw Kendir (Student & Starter) hoort dat een oplossing kan zijn om als werkgever aantrekkelijker te worden. Daar hoort bij dat je mensen goed betaalt. Op welke manier zal dit bijdragen aan het verlagen van het budget. De heer Van Steeg (CDA) denkt dat het betalen van vast krachten goedkoper is dan de inhuur van externen.
35
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de heer Van Steeg zei dat iets moest worden gedaan aan de hoge overhead. Als de gemeente een goede werkgever wil zijn, zullen de lonen moeten worden verhoogd en de werkdruk verlaagd. Dat is juist een investering in de overhead. Hij vraagt of de heer Van Steeg het ermee eens is dat meer overhead nodig is om mensen aan de gemeente te binden.
40
De heer Van Steeg (CDA) trekt nog niet de conclusie dat er meer moet worden betaald. Dat is volgens hem een andere discussie. De gemeente wil een goede planning kunnen maken wie waarvoor nodig is. Bovendien is het doel om de plannen ook waar te maken. Hij is het er wel mee eens dat de gemeente een goede werkgever moet zijn.
45
De heer Vasters (D66) zegt dat verschillende crises zich op elkaar lijken te stapelen. De risico’s en onzekerheden maken het belangrijker dan ooit om snel te kunnen reageren op veranderende situaties, maar ook om voorzichtig te zijn. Hij is blij dat de gemeente verantwoordelijkheid neemt en de noodzakelijke reserves op orde brengt. Op die manier wordt de gemeente weerbaarder.
50
Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of er nog een nadere toelichting komt op de opmerking dat de reserves op orde zijn gebracht. De heer Vasters (D66) zegt dat hij doelt op het weerstandsvermogen dat op orde is gebracht.
55
60
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt of er niet meer moet worden geïnvesteerd in het oplossen van de crises in plaats van het oppotten van nog meer geld in de reserves. De heer Vasters (D66) komt nog terug op de investeringen die volgens D66 van belang zijn. Het gaat echter om zowel investeren als voorzichtig zijn. Pagina 8 van 26
5
10
15
20
25
30
35
40
45
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) wil het graag hebben over het terug laten vloeien van gelden naar het weerstandsvermogen. Er is veel geld ingezet voor de bestrijding van corona. Ook door de klimaatcrisis en biodiversiteitscrisis worden mensen ziek of erger. Hij vraagt of daarom niet ook voor de bestrijding van die crises geld uit het weerstandsvermogen moet worden ingezet. De heer Vasters (D66) zegt dat de klimaat- en biodiversiteitscrisis niet moeten worden aangepakt met middelen vanuit een eenmalige reserve. Daar moet continu geld in worden geïnvesteerd. Er wordt geïnvesteerd waar dat het hardst nodig is zoals armoedebestrijding en kansengelijkheid. Daarnaast blijft de gemeente ruimharig vluchtelingen opvangen. Er wordt een extra investering gedaan in het Evenementenfonds. Ook dat is een goede zaak. Voorgesteld wordt om 588.000 euro toe te voegen aan de algemene dekkingsreserve. Hij vraagt de wethouder of dit technisch geen belemmering vormt om deze middelen in te zetten voor aanvullende beleidsambities. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of D66 voorstander is van een soort Participatiefonds voor bijvoorbeeld burgerberaden, buurtbudgetten, versterken van lokale organisaties en lokale media. Dus een fonds vergelijkbaar met het Evenementenfonds. De heer Vasters (D66) merkt op dat er in de begroting wordt gesproken over een Initiatievenfonds.
Daarnaast is geld gereserveerd voor participatietrajecten. Hier is dus geld voor gereserveerd. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat het Initiatievenfonds niet goed meeloopt in de indexering. Bovendien zijn de gelden voor een panel vrij beperkt. Hij denkt aan een ambitieuzer Participatiefonds. Er is relatief weinig geld gereserveerd voor het daadwerkelijk versterken van de lokale democratie en participatie. De heer Vasters (D66) zegt dat D66 de komende dagen vragen gaat stellen over het burgerberaad. De fractie vraagt zich ook af of de gereserveerde gelden wel voldoende zijn. De heer Vasters ziet nu geen noodzaak om hiervoor een apart fonds in het leven te roepen. De heer Dijkstra (Een Utrecht) zegt dat er ook sprake is van een crisis als het gaat om de lokale democratie. Hij vraagt of deze crisis niet toch een aanleiding voor D66 is om mee te denken over een Participatiefonds. De heer Vasters (D66) ziet daar op dit moment geen noodzaak voor. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat er meer geld gaat naar het Evenementenfonds. Bovendien worden evenementen gesubsidieerd met niet kostendekkende leges. Daarnaast wordt een groot bedrag geïnvesteerd in locatieprofielen. Hij vraagt waarom D66 dit verantwoord vindt, terwijl al deze evenementen impact hebben op het klimaat en de leefbaarheid.
De heer Vasters (D66) zegt dat het belangrijk is dat in een levendige stad ook ruimte is voor evenementen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat D66 dan kiest voor het belang van mensen in plaats van het belang van het klimaat. Hij vraagt of D66 het verantwoord vindt dat er een kwart miljoen euro wordt geïnvesteerd in het maken van tien locatieprofielen die in concept al lang op de plank liggen.
50
De heer Vasters (D66) vindt het niet terecht om de klimaatproblematiek te linken aan evenementen. D66 is voorstander van een groot pakket aan maatregelen om het klimaatprobleem aan te pakken. Met betrekking tot de profielen gaat het om een eerdere toezegging. De fractie staat daar nog steeds achter.
55
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat er nu geld wordt uitgetrokken voor het maken van locatieprofielen, terwijl dat geld had kunnen worden gebruikt voor het verduurzamen van de evenementen op die locatieprofielen. Hij vraagt of er niet gewoon sprake is van een gemiste kans.
60
De heer Vasters (D66) denkt van niet. Er is geld nodig voor het maken van de locatieprofielen. Er is sprake van prijsstijgingen en personeelstekorten. Hij vraagt de wethouder of er nu al projecten kunnen worden aangewezen waarvoor het lastig wordt om mensen te werven. Hij vraagt hoe de Pagina 9 van 26
5
10
15
raad zal worden betrokken bij beslissingen over mogelijk uitstel. Voor instellingen die afhankelijk zijn van subsidies, sluit de heer Vasters zich aan bij de vragen van GroenLinks over de prijsstijgingen. Hij vraagt tevens op welk moment het college niet meer kan bijspringen en wanneer harde keuzes moeten worden gemaakt. Veel mensen zijn op zoek naar een woning. De afgelopen vier jaar zijn ruim drieduizend woningen per jaar in aanbouw genomen. Het blijk lastig te zijn om dit tempo de komende jaren vol te houden. Dit jaar gaat het om slechts duizend woningen en in de tweede bestuursrapportage staat dat het de komende jaren weer moet gaan om drieduizend woningen. Als toch blijkt dat het bouwvolume enorm achterblijft, vraagt hij de wethouder in hoeverre dit een probleem zal vormen voor de grondexploitatie maar ook voor de gemeentefinanciën. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de PvdA ziet dat personeel en bouwen een probleem gaan worden. Hij vraagt of de heer Vasters dan ook denkt dat het moeilijk wordt om de plannen van de coalitie allemaal te gaan halen en dat het mogelijk toch allemaal iets minder moet worden. De heer Vasters (D66) zegt dat in de begroting rekening wordt gehouden met het niet realiseren van alle programma’s. Hij deelt de zorg van het CDA dat het de vraag is of de hele begroting kan worden gerealiseerd.
20
De heer Van Steeg (CDA) zegt dat maar een klein deel van het planningsoptimisme wordt teruggeschroefd. Hij vraagt de heer Vasters welke consequenties het zal hebben als niet het aantal huizen wordt gebouwd dat in de planning staat en niet al het personeel kan worden gevonden dat nodig is.
25
De heer Vasters (D66) merkt op dat dat de vraag is die hij aan de wethouder heeft gesteld. Ook hij weet niet welke impact dat zal hebben op de financiën. Hij denkt dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt. Hij heeft daarom ook gevraagd om het terug in de raad te brengen als programma’s niet kunnen worden gerealiseerd.
30
De heer Maas (Volt) merkt op dat de heer Vasters zich zorgen maakt over de woningcrisis. Hij vraagt waarom er dan toch niet kan worden gebouwd in Rijnenburg. De wethouder heeft al aangegeven dat dat eventueel mogelijk is.
35
De heer Vasters (D66) begrijpt dat de vraag is of D66 kan instemmen met het idee om daar eerder dan in 2035 te gaan bouwen. D66 is voor het bouwen in Rijnenburg. Daar zijn binnen de coalitie afspraken over gemaakt. Daar is een aanlooptijd van tien jaar voor nodig. Het is dus niet realistisch om te verwachten dat het veel eerder mogelijk is.
40
45
50
55
60
De heer Maas (Volt) zegt dat de wethouder en verschillende experts daar anders over denken. Een aanlooptijd van tien jaar is overdreven. De heer Vasters (D66) staat achter de afspraken die daarover binnen de coalitie zijn gemaakt. De heer Bos (Stadsbelang) merkt op dat er in het geval van een woningcrisis partijen zijn die willen optimaliseren en die af willen van de afspraken die ze met de gemeente hebben gemaakt, bijvoorbeeld met betrekking tot het aandeel sociale huur. Hij vraagt of het voor D66 belangrijker is dat de woningen worden gerealiseerd of dat het percentage sociale huur behouden blijft. De heer Vasters (D66) zegt dat de gemeente de mogelijkheid heeft om woningbouw te stimuleren. Dat heeft ook te maken met het optimaliseren van het planproces en het aanwijzen van de woningbouwlocaties. De gemeente moet duidelijk zijn over de locaties waar kan worden gebouwd en zorgen voor een goed planproces. De gemeente heeft geen invloed op marktontwikkelingen, maar wel op het zorgen voor woningbouwlocaties. Hij is blij met alle plannen en voorbereidingen op de middellange en lange termijn. Hiervoor zijn extra mensen nodig en daarom is D66 blij met de extra investering in de uitvoeringskracht. De gemeente moet ook investeren in het openbaar vervoer en moet meer ruimte creëren voor fietsers, recreatie, groen en cultuur.
Daarom is afgesproken de parkeertarieven geleidelijk te verhogen. De fractie is blij dat dat vooral geldt voor bezoekers en tweede parkeervergunningen. Dat kan de mobiliteitstransitie versnellen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt waarom D66 het goed vindt dat juist de parkeertarieven voor bewoners het meest stijgen. Pagina 10 van 26
De heer Vasters (D66) zegt dat het tarief het meest stijgt voor tweede vergunningen. De vergunningen voor eerste vergunningen van bewoners zijn minder gestegen. 5
10
15
De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat het tarief voor bewoners met 30% is gestegen en voor bedrijven met 3,5% en voor kort parkeren met 24%. Dat is voor bedrijven dus aanzienlijk minder dan voor bewoners en bezoekers. Hij begrijpt dat niet. De heer Vasters (D66) zegt dat het inderdaad gaat om een flinke verhoging voor bewoners en bezoekers. In het geval van bewoners is de tweede vergunning het meest gestegen. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat de heer Vasters het heeft over een geleidelijke verhoging van de parkeertarieven. Dat is niet juist. De parkeertarieven gaan volgend jaar al met minimaal 13% omhoog. De heer Vasters (D66) zegt dat de verhoging over twee jaar is verspreid. Volgend jaar gaat het om 13% en het jaar daarna volgt nog een verhoging.
20
De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat de tweede vergunning inderdaad nog veel meer omhoog gaat. Maar de eerste vergunning gaat met 30% omhoog en dat is veel meer dan voor bedrijven. Hij is benieuwd naar de onderbouwing van dit verschil vanuit D66.
25
De heer Vasters (D66) zegt dat je het op dit punt nooit goed kan doen. Er moest een verhoging worden doorgevoerd en daarbij is een balans gezocht tussen kort parkeren en eerste en tweede vergunningen. Daarbij is ervoor gekozen om die voor de tweede vergunning het meest te laten stijgen.
30
Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat de heer Vasters zegt dat deze verhoging wel moest worden doorgevoerd. Zij vraagt waarom. Utrecht is een van de duurste steden in Nederland als het gaat om parkeren. De heer Vasters (D66) zegt dat het inderdaad gaat om een politieke keuze. Die is gemaakt omdat het college wil investeren in de stad. Deze verhoging is nodig om dit te dekken.
35
40
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat er verschil is tussen noodzakelijk en wenselijk. Deze keuze is gemaakt en zij vraagt welke andere middelen er waren om uit te kiezen. De heer Vasters (D66) zegt dat een aantal alternatieven is aangegeven. Er wordt ook gekeken naar bijdragen van investeerders, toeristenbelasting en OZB. Parkeertarieven horen daarbij. Er is gekozen voor een mix van middelen. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat is gezegd dat andere manier zijn overwogen, maar daar is niet voor gekozen. Zij vraagt welke andere manieren dat waren.
45
De heer Vasters (D66) zegt dat alle zaken die hij hiervoor heeft genoemd zijn overwogen en ook zijn ingezet.
50
De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat als parkeertarieven worden verhoogd, dit ten koste kan gaan van de economische vitaliteit van stadsharten. Als dat in dit geval ook zo blijkt te zijn, dan is de vraag of D66 dan kiest voor de economische vitaliteit van de binnenstad of voor de parkeeropbrengsten om de begroting dicht te smeren.
55
De heer Vasters (D66) denkt niet dat de hogere tarieven zullen leiden tot een verslechtering van de vitaliteit van de binnenstad. De binnenstad is heel goed bereikbaar met de fiets en het OV. De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat in zowel Zeist als Woerden dit wel degelijk aan de orde is. Daar willen ze de parkeertarieven om die reden zelfs weer afschaffen. Hij kan zich niet voorstellen dat dit in Utrecht geen enkel probleem zal opleveren.
Pagina 11 van 26
De heer Vasters (D66) denkt dat er een groot verschil is tussen de kleinere gemeenten rondom Utrecht en de stad zelf. Utrecht heeft de grootste aantrekkingskracht in de regio. Hij verwacht daarom geen verschraling van de binnenstad. 5
De heer Bos (Stadsbelang) wijst op een van de belangrijkste winkelstraten in Utrecht, de Steenweg. Daar staan ongeveer acht panden leeg. Richting Vredenburg gaat het om nog zes panden. Dit wijst erop dat de binnenstad helemaal niet zo vitaal is. Ook in andere delen van de binnenstad is sprake van leegstand. Dit is in tegenspraak met wat de heer Vasters betoogt.
10
De heer Vasters (D66) denkt dat een aantal partijen binnen de detailhandel het inderdaad moeilijk heeft. Hij denkt niet dat er een link is tussen de parkeertarieven en de vitaliteit van de binnenstad. Hij wijst op motie 360 van vorige jaar, waarin is gevraagd om meer gedifferentieerde tarieven voor de afvalstoffenheffing. De fractie wil graag dat deze tarieven eerlijker worden. Een- en tweepersoonshuishoudens betalen relatief veel. De fractie verwacht dat deze tarieven zullen worden verlaagd. Het college gaf aan hier bij de voorjaarsnota op terug te komen. De fractie ziet een concreet plan graag tegemoet. De grootste bedreiging voor de gemeentebegroting is de rijksoverheid. Vanaf 2027 ontstaat de mogelijkheid om ook lokaal belasting te gaan heffen, maar het is nog onduidelijk hoe dit precies zal worden geregeld. Hij vraagt of de wethouder zijn zorgen deelt over de onzekerheid na 2026 en welke actie zij van plan is te ondernemen om de risico’s te mitigeren. Hij vraagt ook of het college al een visie heeft op het vergroten van het lokaal belastinggebied. Het is belangrijk dat een begroting compact en begrijpelijk is en de prioriteiten helder zijn verwoord. De begroting is dit keer consistent opgezet. Deze is ook korter en makkelijker te lezen dan de afgelopen jaren het geval was. De heer Vasters geeft hiervoor een compliment.
De fractie zal scherp blijven letten op het behoud van gezonde gemeentefinanciën. De gemeente zal meer adaptief moeten zijn dan vroeger. De fractie zal erop toezien dat er geen onverantwoorde risico’s worden genomen en dat de raad aan zet is.
15
20
25
De heer Bos (Stadsbelang) vraagt wat wordt bedoeld met adaptief in financiële zin. 30
35
40
45
50
De heer Vasters (D66) zegt dat er, gezien alle crises, op korte termijn moet kunnen worden geschakeld en moet kunnen worden beslist of projecten worden stopgezet of juist in gang gezet. De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat dit betekent dat er sprake moet zijn van een flexibele financiële schil om eventuele klappen op te vangen. Hij ziet dat niet terug in de begroting. Hij vraagt hoe D66 zou staan tegenover een dergelijke flexibele schil. De heer Vasters (D66) zegt dat er zeker moet worden gekeken hoe er ruimte kan worden gemaakt voor kleinere initiatieven. Die discussie loopt op dit moment in de adviescommissie Controle en Financiën. Hij vindt het een interessant idee. Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat D66 in het verkiezingsprogramma aangeeft te staan voor degelijke overheidsfinanciën en voor lage lasten. Zij ziet dat niet terug in deze begroting. Hierin wordt namelijk gekozen voor kasschuiven en een zeer grote stijging van lokale lasten van bijna 200 euro. Zij vraagt wat D66 hiervan vindt. De heer Vasters (D66) herkent zich niet in 200 euro stijging. Hij wijst op de cijfers die door de PvdA zijn genoemd. Mevrouw Ramaker (VVD) wil weten wat zijn mening is over deze begroting, bijvoorbeeld teleurstellend of pijnlijk of verdrietig. De heer Vasters (D66) vindt het een goede begroting. Het weerstandsvermogen is weer op orde.
55
60
Mevrouw Ramaker (VVD) concludeert dat D66 het dus allemaal prima vindt. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) merkt op dat de heer Vasters heeft gezegd dat er vanaf 2026 sprake is van een risico en dat dit misschien kleiner moet worden gemaakt. Zij meent zelf dat de gemeente hierin al heel voorzichtig is. Zij vraagt waarom het risico nog kleiner moet worden gemaakt. Pagina 12 van 26
5
10
15
20
25
30
35
40
De heer Vasters (D66) zegt dat er vanaf 2026 sprake is van onzekerheden. Een aantal risico’s is niet in deze begroting meegenomen, zoals de opschalingskorting en prijsverhogingen. Hij vindt het daarom niet juist om mogelijke meevallers wel in deze begroting mee te nemen. Er is op dit moment sprake van een goede balans. De risico’s hoeven dus niet te worden verminderd, maar er moeten niet extra risico’s aan worden toegevoegd. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat het gaat om de eerste begroting van de nieuwe coalitie. Het gaat vandaag over de financiële systematiek. Er zijn tijdens de coalitievorming rekenfouten gemaakt. Dat blijkt wel uit deze begroting. Er is 2 miljoen euro minder aan parkeerinkomsten berekend en dat wordt opgelost met een kasschuif. Dit doet nogal geforceerd aan. Hij vraagt of een dergelijk voorstel vanuit de raad door de wethouder zou worden ontraden. De rekenfout zou kunnen worden opgelost door in de hele stad betaald parkeren versneld in te voeren. In de begroting wordt aangegeven dat het invoeren daarvan moeilijker is dan gedacht. Op die manier wordt de toenemende parkeerdruk niet opgelost en daarmee loopt de gemeente extra inkomsten mis. De verkoop van sociale huur leidt ook tot minder inkomsten dan gedacht. Dit wordt gepresenteerd onder het kopje autonome ontwikkelingen. Het gaat echter om een politieke keuze.
Hij vraagt waarom voor deze bewoording is gekozen en hij vraagt de wethouder toe te zeggen dat politieke keuzes voortaan niet meer worden verhuld als autonome ontwikkelingen. Aangegeven wordt ook dat de taakstelling bij Financiën, Inkoop en Juridische Zaken van 1 miljoen euro vervalt. Ook dit is een politieke keuze. Hij vraagt wat er gebeurt als deze taakstelling wordt gehandhaafd. Bezuinigen op deze post kan interessant zijn. De vorige coalitie legde al het beschikbare geld vast en stelde de raad op die manier buiten spel. De huidige coalitie beloofde verbetering op dit punt. Hij heeft in deze begroting gezocht naar middelen die door de raad eventueel kunnen worden aangepast. Het gaat dan bijvoorbeeld om de forse stijging van de overhead. Een deel daarvan is nodig voor het opvangen van de groei van de stad. Er wordt ook geïnvesteerd in de groei van de stad. Het weerstandsvermogen is verhoogd. Hij gaf eerder aan dat het in deze tijd logisch is om het weerstandsvermogen wat lager te houden om de verschillende crises met extra middelen aan te kunnen pakken. Hij vraagt waarom de wethouder hier niet voor kiest. Een ergernis is de structurele onderbesteding binnen de programma’s en het verhogen van de reserves. Hij sluit zich aan bij de vragen van het CDA in deze. Het college sluist 3 miljoen euro door naar onvoorziene reserves.
Hij vraagt wat de gevolgen zijn voor de gemeentelijke organisatie als dit geld zou worden geïnvesteerd in allerlei mooie projecten. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vindt het opmerkelijk dat de heer Van Heuven deze bedragen wil gebruiken. De coronacrisis was niet te voorspellen. Zij vraagt of de heer Van Heuven het niet verstandig vindt om klaar te zijn voor een eventuele nieuwe crisis. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vindt dat al het geld dat nu wordt weggelegd, bovenop al het geld dat al op de plank ligt, moet worden uitgegeven aan crises die nu gaande zijn. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt hoe de gemeente een nieuwe crisis moet gaan opvangen als al dit geld nu wordt uitgegeven.
45
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat binnen de programma’s veel overgebleven geld wordt weggesluisd naar de reserves. Er wordt bij de onvoorziene reserves nog eens 3 miljoen euro op de plank gelegd. Er worden daarnaast veel investeringen niet gedaan.
50
De heer Bos (Stadsbelang) zegt dat de afspraak is om niet bestede middelen toe te voegen aan de algehele middelen. Van daaruit kan het worden gedoteerd naar de algemene reserves. Het geld gaat dus niet rechtstreeks naar de algemene reserves. Hij vraagt of de heer Van Heuven deze mening deelt.
55
60
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat gelden soms wel in het programma blijven staan en soms gaan ze naar de algemene reserves. Het geld blijft in ieder geval op de plank liggen en dat telt allemaal bij elkaar op. Hij sluit zich aan bij de opmerking van D66 over het differentiëren van afvalstoffenheffingen. Er blijken te weinig mogelijkheden te zijn om een groene heffingskorting in te voeren. De fractie wil graag op de hoogte worden gehouden van ontwikkelingen op dit gebied. Deze toezegging staat al in een raadsbrief. Veel gesubsidieerde instellingen krijgen maar 3% indexatie, terwijl de prijzen veel sterker groeien. Hij is benieuwd naar de mogelijkheden om dit op te vangen. De fractie heeft gevraagd naar de gevolgen van de nieuwe cao voor de begroting. Het Pagina 13 van 26
antwoord was dat de cao al is afgesloten, maar dat is niet juist. Hij vraagt daarom hoe in de begroting rekening wordt gehouden met een nieuwe cao, welke risico’s er zijn en of dat tot problemen zou kunnen leiden. 5
10
De vergadering wordt geschorst. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de begroting een uitwerking is van het coalitieakkoord met keuzes waar de PvdA geheel achterstaat. Uitganspunten zijn dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen en dat de gebruiker betaalt. De heer Bos (Stadsbelang) merkt op dat de hoogste tarieven niet worden betaald door de mensen met de hoogste inkomens, maar de mensen met een midden inkomen. Hij vraagt naar een reactie van de heer Van der Zweth.
15
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat mensen met een gemiddelde woningwaarde 61 euro per jaar meer gaan betalen. Dat gaat dus niet om een enorm bedrag. Overigens kan de gemeente maar in beperkte mate zelf keuzes maken. Binnen dat kader is de OZB een mogelijkheid om de mensen met bezit wat extra’s te vragen voor mensen die hulp nodig hebben.
20
De heer Bos (Stadsbelang) constateert dat de heer Van der Zweth beaamt dat de grootste groep die de hoogste prijs moet betalen de mensen met een midden inkomen zijn. De mensen met de hoogste inkomens voelen het niet. De PvdA haalt op deze manier geld weg bij de midden inkomens om te investeren in de lage inkomens. Voor de midden inkomens is geen enkele toeslag beschikbaar. Het netto besteedbaar inkomen gaat op die manier sterk omlaag, terwijl het netto inkomen van mensen met een laag inkomen omhoog gaat. Hij vraagt wat de heer Van der Zweth vindt van dit nivelleren.
25
30
35
40
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat aan mensen met een koopwoning van bijna 400.000 euro wordt gevraagd enkele euro’s per maand bij te dragen. Dat staat in geen verhouding tot de waarde toename van hun woning. Dit is bedoeld om mensen die anders financieel volledig in de knel komen, te helpen om hun huur en energielasten te kunnen betalen. Dit betreft een politieke keuze. De heer Simsek (DENK) vraagt hoe de verhoogde parkeertarieven, die ook gelden voor gezinnen met lage inkomens, die vaak afhankelijk zijn van de auto, zich verhoudt tot het principe van de sterkste schouders die de zwaarste lasten dragen. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het ook gaat om de gebruiker betaalt. Ook daar staat de PvdA voor. De openbare ruimte is beperkt. In het coalitieakkoord is iets opgenomen over de laagste inkomens in relatie tot betaald parkeren. Dit punt moet nog worden uitgewerkt. De heer Simsek (DENK) vraagt wat de PvdA zou zeggen tegen een gezin dat geheel afhankelijk is van de auto vanwege een gehandicapt kind.
45
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat als er een zorgvraag of toegankelijkheidsvraag achter zit een dergelijk gezin niet meegaat in de reguliere tarieven. Bovendien wordt gezocht naar een balans tussen het ondersteunen van mensen die het niet kunnen betalen en het terugdringen van het autogebruik.
50
De heer Maas (Volt) zegt dat de belastingcapaciteit in Utrecht naar 110,4% van het landelijk gemiddelde stijgt. Dit gemiddelde geldt ook voor de zwakste schouders. Hij vraagt naar een reactie van de heer Van der Zweth.
55
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat bij een vergelijking met het landelijk gemiddelde Utrecht altijd hoog uitkomt. In grote steden liggen de lasten hoger, omdat er meer publieke taken moeten worden vervuld. Bij een vergelijking met alleen de grote steden is het beeld anders. De verhoging geldt voor de hele stad, maar voor de laagste inkomens worden maatregelen getroffen om hen te ondersteunen.
60
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat de PvdA het heeft over de sterkste schouders en dat er slechts sprake is van een verhoging van 65 euro inzake de OZB. Zij vraagt of dat klopt. Pagina 14 van 26
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het moet gaan over de feiten. De PvdA staat achter de lastenverhoging om mensen in kwetsbare posities te kunnen helpen. 5
10
Mevrouw Ramaker (VVD) zegt dat als het volgens de PvdA gaat om slechts een minieme lastenverhoging, waarom deze verhoging dan moet worden doorgevoerd. Utrecht loopt namelijk voorop bij het verhogen van de OZB. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de OZB relatief gezien niet hoog is in Utrecht. De woningen zijn duur, waardoor bewoners per saldo meer betalen. Er wordt voor deze maatregelen gekozen om mensen te helpen die anders de rekeningen niet meer kunnen betalen. Hij begrijpt dat de verhoging voor sommige mensen de situatie moeilijk kan maken, maar de gemeente is beperkt in haar mogelijkheden. Hij vindt dit dus een goed verdedigbare keuze.
15
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) merkt op dat de heer Van der Zweth nu voor het eerst aangeeft dat de 60 euro verhoging mogelijk niet door iedereen makkelijk kan worden betaald. De Partij voor de Dieren steunt de verhoging overigens wel. Hij vraagt de heer Van der Zweth wat de overheid kan betekenen voor de mensen die deze verhoging van 60 euro echt niet kunnen betalen.
20
De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt dat deze verhoging bij de verhoogde gasrekening soms net teveel kan zijn. Er is een kwijtscheldingsregeling voor mensen die het niet kunnen betalen. Als het Rijk de gemeente de mogelijkheid zou geven om woningen tot 350.000 euro uit te sluiten van verhoging en woningen die veel duurder zijn zwaarder te belasten, dan zou daar natuurlijk voor worden gekozen.
25
30
35
40
45
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) roept de heer Van der Zweth op om in zijn betoog de mogelijkheid van kwijtschelding voortaan mee te nemen. De heer Bos (Stadsbelang) conmcludeert dat de heer Van der Zweth in feite zegt dat de gemeente geen keuze heeft en daarom de midden inkomens dupeert. De heer Van der Zweth (PvdA) is blij dat er veel wordt geïnvesteerd in armoedebestrijding, wijkaanpak, duurzaamheid, groen, onderwijs en betaalbaar wonen. Dit gebeurt op basis van ongelijke investering voor gelijke kansen. Hij merkt op dat de 200 euro aan lastenstijging die de VVD steeds noemt niet klopt, vanwege een definitieverschil tussen 2021 en 2022. Hij hoopt dat de wethouder hier straks ook iets over kan zeggen. Het zijn financieel onzekere tijden. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat het Rijk notoir onbetrouwbaar is als het gaat om financiën. Het wordt op deze manier voor de gemeente bijna onmogelijk gemaakt om fatsoenlijk te begroten. Hij vraagt een toezegging van de wethouder om dit signaal duidelijk te laten horen in Den Haag. In het coalitieakkoord is afgesproken niet alle tegenvallers in te boeken. Het is namelijk niet wenselijk dat de gemeente te prudent is. Dit betekent dat er risico’s zijn en daarom is het weerstandsvermogen verhoogd naar 1. Het CDA zei dat er veel geld op de plank blijft liggen. Er wordt nu getracht rekening te houden met planningsoptimisme.
Hij deelt de zorgen van het CDA dat het vanwege personeelsgebrek en hoge prijzen spannend kan worden. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt naar een toelichting op de term prudent.
50
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat als met alle risico’s vanuit het Rijk rekening wordt gehouden er altijd tientallen miljoenen moeten worden gereserveerd. Uit de praktijk blijkt dat het Rijk in de loop der tijd de budgetten wel weer wat verhoogt. Op heel veel vlakken wordt er goed begroot. Hij ziet echter ook de discussie rondom het accres.
55
De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de heer Van der Zweth het met hem eens is dat er te voorzichtig is begroot. Hier en daar is reserve op reserve gestapeld. Daarnaast is ook de dekking te voorzichtig bepaald. In andere gemeenten, zoals Den Haag, rekenen de bestemmingsreserves ook mee bij het bepalen van het weerstandsvermogen. Hij vraagt of er zo niet onnodig een aantal miljoenen blijven liggen die hard nodig zijn.
60
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het niet verstandig om bestemmingsreserves mee te rekenen bij het weerstandsvermogen, aangezien er dan ook meer risico’s moeten worden ingecalculeerd. Pagina 15 van 26
5
10
15
20
Dat lost dus niets op. Het stapelen van reserve op reserve is een interessant punt om over door te praten. Voor de begroting wil hij wel het punt van het accres maken. In 2026 valt het budget flink terug, omdat er vanuit wordt gegaan dat het Rijk in dat jaar helemaal niets gaat geven ofwel van het allerslechtste scenario. Daarmee rekent de stad zich arm en dat is dus te prudent. Deze keuze verzwakt de lobby richting het Rijk. De boodschap moet zijn dat het Rijk het gat moet dichten. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder. De vraag is of het hele risico eruit moet worden gehaald. Met de ervaring van de afgelopen jaren kan er vanuit worden gegaan dat het kan meevallen. Bovendien is al bekend dat het Rijk van plan is met voorstellen te komen. De heer Vasters (D66) merkt op dat een aantal risico’s niet is meegenomen, zoals de opschalingskorting. De heer Van der Zweth stelt voor om een deel van het accres alvast in te boeken. Hij vraagt of dan niet ook een aantal andere risico’s zou moeten worden ingeboekt. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het om de balans van het totaal gaat. Het weerstandsvermogen is op 1 gebracht en dat is daar ook een onderdeel van. Het gaat om de vraag hoe reëel het risico wordt ingeschat en wanneer het plaatsvindt. De opschalingskorting speelt pas in 2026. Bovendien zijn er al signalen dat dit wordt opgelost.
Daarom adviseert hij om niet het volledige risico mee te nemen. De heer Vasters (D66) zegt dat volgende zomer duidelijkheid komt over het accres. Hij vraagt waarom dat dan nu al deels moet worden ingeboekt als positief, terwijl over acht maanden precies bekend is wat het zal worden. Hij vraagt of dat moment dan niet beter kan worden afgewacht.