Concept Verslag openbare commissie Stad en Ruimte, 2021-06-10 DIGITAAL-FYSIEK.pdf

Verslag openbare ochtendvergadering commissie Stad & Ruimte 5

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10 juni 2021 Raadzaal, stadhuis mw. I.B. Koren (Notuleerservice Nederland) 1 juli 2021

Aanwezigen 10

De voorzitter, mw. R. Heijne, de wethouder, dhr. E. Eerenberg, de leden, dhr. T. Weistra (GroenLinks), dhr. D. Gilissen (VVD), mw. E. Bijsterbosch (D66), dhr. M. Spil (Stadsbelang Utrecht), dhr. R. van der Graaf (ChristenUnie), dhr. B. Kos (CDA), mw. H. Assen (PvdA), mw. J. van Ophem (Student&Starter), mw. L. de Vries (PvdD), dhr. S. Nagtegaal (PVV) Van de griffie is aanwezig de mevrouw W. Kok (Commissiegriffier)

15

Afwezigen Er zijn geen afwezigen gemeld.

Verslag vergadering commissie Stad & Ruimte, ochtend 20

1. Opening en mededelingen ........................................................................................................... 1 2. Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten .............................................. 1 5. Raadsvoorstel Ambitiedocument Maatschappelijke Meerwaarde Vastgoed ................................ 1 LIJST VAN TOEZEGGINGEN ........................................................................................................ 37

25

1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 10.00 uur en heet iedereen die meekijkt van harte welkom.

2. Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten 30

De voorzitter concludeert dat de agenda voor de digitale vergadering is vastgesteld.

5. Raadsvoorstel Ambitiedocument Maatschappelijke Meerwaarde Vastgoed 35

De voorzitter constateert dat er afgelopen dinsdag nog een technische briefing is geweest waardoor er gisteren nog een raadsbrief aan de leden is gestuurd. Deze is aan de stukken toegevoegd. Pagina 1 van 37

5

De heer Weistra (GroenLinks) zegt dat de fractie blij is met de inzet van het college op dit onderwerp. Het is fijn dat wordt ingezien dat met vastgoed meer gedaan kan worden dan alleen verkopen. Uit de technische briefing is duidelijk geworden dat dit raadsbesluit het college kaders geeft voor de uitwerking van het nieuwe vastgoedkader. Dit is eigenlijk een tussenstap en hier is GroenLinks blij mee. Er zit een waardenwiel in het raadsvoorstel met maatschappelijke waarden die de partij van harte onderschrijft. Hoe gaat de wethouder de waarden uit dit wiel wegen? De heer Gilissen (VVD) merkt op dat de VVD zich ook afvraagt hoe het wiel wordt gebalanceerd en waar de prioriteiten worden gelegd. Hoe kijkt GroenLinks aan tegen het stellen van prioriteiten?

10 De heer Weistra (GroenLinks) denkt dat de weging nog niet zo eenvoudig is. Hij heeft het idee dat het college wat pilots wil doen om te oefenen. Dit lijkt verstandig. 15

De heer Gilissen (VVD) vraagt of GroenLinks het idee heeft, dat de partij het college met voldoende bagage op pad stuurt.

20

De heer Weistra (GroenLinks) antwoordt dat de GroenLinks-fractie het college het vertrouwen geeft om binnen de kaders actie te ondernemen. Daarnaast baseert de fractie haar vertrouwen op de afwegingen die het college maakt in het stuk en zit de raad aan de knoppen als het gaat om budgetrecht en planvisies. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat de VVD nog niet goed kan bepalen wat de financiële impact is. Hoe kijkt GroenLinks hier tegenaan?

25

30

35

De heer Weistra (GroenLinks) antwoordt dat in het voorstel nog niet nadrukkelijk is uitgewerkt hoe een en ander financieel gaat. Tijdens de briefing is aangegeven dat hierover bij de voorjaarsnota afspraken gemaakt zullen worden. Hij vervolgt zijn bijdrage met het leegstandsbeheer. Er zijn veel klachten over de huidige leegstandsbeheerder. Het is niet helemaal duidelijk waar de klachten uit voortvloeien. In de nieuwe aanbesteding zijn nadrukkelijk maatschappelijke doelen meegenomen. Hier is op getoetst en hier bleek Ad Hoc goed uit te komen. Hoe kijkt de wethouder aan tegen de nieuwe aanbesteding? Heeft deze het beoogde effect gehad? GroenLinks is blij dat de gemeente met dit raadsvoorstel vaker zelf de regie in de hand neemt als het gaat om leegstandbeheer. Wil de wethouder hierbij ‘out of the box’ denken? Verkoop met een maatschappelijke meerwaarde is de laatste sport op de ladder van het raadsvoorstel. Een belangrijk doel dat GroenLinks ziet voor de stad is, het toevoegen van woningen. Verkoop met als doel het realiseren van woningen bijvoorbeeld door middel van coöperatieve woonvormen dient te worden meegenomen. Tot slot kunnen daken van vastgoed beschikbaar worden gesteld voor zonnepanelen. Dit wil alleen nog niet zo vlotten. Zorgt dit raadsvoorstel ervoor dat er meer ruimte gaat komen?

40

45

Mevrouw Bijsterbosch (D66) merkt op dat er in november een brief is geweest over gemeentelijke daken die beschikbaar waren gesteld voor bewoners. Inmiddels zijn al zes van acht daken afgevallen. D66 is benieuwd naar hoe een en ander precies zit. Eerder is ook de wens neergelegd om financieel te kunnen participeren op grotere zonneprojecten van de gemeente. Doelde GroenLinks hier ook op? De heer Weistra (GroenLinks) antwoordt dat GroenLinks daarin geïnteresseerd is maar heeft opgemerkt dat ook dit nog niet zo wil vlotten. Dit schijnt veel met techniek te maken te hebben en wellicht ook met het stellen van prioriteiten.

50 Mevrouw Bijsterbosch (D66) vraagt aan de wethouder of het recht om financieel te participeren verankerd kan worden. 55

60

De heer Nagtegaal (PVV) geeft aan zijn collega, de heer Bosch, te vervangen. De PVV-fractie mist een duidelijk vastgesteld kader omtrent de maatschappelijke doelen voor vastgoed. Het college wil na het vaststellen van dit document verder gaan concretiseren. Dat is mooi maar het is op dit moment nog steeds onduidelijk wat het college precies wil met het vastgoed. De fractie wil graag een overzicht per wijk en concrete doelen. Verder dienen de maatschappelijke doelen geen ondernemers in de weg te zitten. Panden als het Broesepand kunnen wat de PVV betreft beter verkocht worden. Pagina 2 van 37

5

Mevrouw Bijsterbosch (D66) merkt op dat in het raadsvoorstel staat, dat een aantal panden een positief saldo levert aan de begroting en dat om dit positieve saldo structureel uit de begroting te halen een aanzienlijke verkoopwaarde gehaald moet worden. Zij dacht toen aan het Broesepand en aan het feit dat het veel gaat over geld en weinig over maatschappelijke waarde. De heer Gilissen (VVD) geeft aan dat de VVD-fractie door de beperkte inzichten in financiële en juridische consequenties niets kan met dit ambitiedocument. Er zijn ambities zonder geld.

10

15

20

25

30

35

40

De heer Weistra (GroenLinks) zegt dat GroenLinks blij is met dit ambitiedocument omdat het een trendbreuk is met het verleden. Daarnaast is er in de voorjaarsnota geld gereserveerd om de pilots te starten. De heer Gilissen (VVD) zegt dat het onderwerp maatschappelijk vastgoed nauw verweven is met financiële consequenties. Verduurzaming en het toegankelijk maken van panden hebben ook financiële consequenties. Hij vervolgt met zijn bijdrage. Wat kan van het ambitiedocument worden gerealiseerd binnen de huidige financiële en juridische kaders? Graag een reactie. Verder vraagt de fractie of er berekeningen en inschattingen zijn gemaakt over wat de financiële impact zou kunnen zijn. Vervolgens datgene wat bij de VVD het meeste wringt: de beperkte opvatting van maatschappelijke meerwaarde van vastgoed. De VVD vindt dat de gemeente geen eigenaar hoeft te zijn van een pand om maatschappelijke waarde te creëren. Met betrekking tot verduurzaming en het toegankelijk maken van vastgoed merkt de VVD op, dat ambities worden uitgesproken maar dat geen concrete richting wordt gegeven. Tot slot een vraag over de weging.

Het waardenwiel is mooi maar hoe worden de verschillende waarden nu precies gebalanceerd? Wordt er ook per pand een keuze gemaakt en kan de raad daar aan de voorkant op sturen? Tot slot is het goed dat de kaders worden geactualiseerd en dat er nieuwe inzichten worden betrokken maar de VVD-fractie vindt het document in zekere mate onvoldragen. Mevrouw Bijsterbosch (D66) zegt dat D66 denkt dat een stap vooruit wordt gezet voor initiatieven in de stad. Vervolgens gaat zij in op leegstandsbeheer. Dit beheer is in twee sporen uit te splitsen: het zakelijke sleutelbeheer en het buurtgerichte beheer dat initiatieven aan elkaar knoopt. Voor kortere periodes is het logisch als naar meer zakelijk leegstandsbeheer wordt gekeken en voor langere periodes zijn meer buurtgerichte initiatieven fijn. De heer Spil (Stadsbelang Utrecht) vraagt of bij langere periodes van leegstand niet afgestapt dient te worden van leegstandsbeheer en juist gebruik gemaakt zou moeten worden van tijdelijk gebruik. Mevrouw Bijsterbosch (D66) merkt op dat het college voorstelt om in tijdelijke situaties een marktconforme huur af te spreken. D66 vraagt zich af of dit niet anders zou kunnen. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat het niet vragen van een marktconforme huur de gemeente geld kost en dat dit geld niet in het voorstel zit.

45

50

Mevrouw Bijsterbosch (D66) zegt dat een periode van leegstand soms veel langer kan duren dan verwacht. Dit zou met een maatschappelijke variant van leegstandsbeheer opgelost kunnen worden. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat risico’s worden afgewend als meerdere panden bij een partij worden belegd. Verder opknippen gaat ten koste van de effectiviteit en heeft financiële impact.

55

Mevrouw Bijsterbosch (D66) denkt dat het interessant is om te kijken of bij een volgende aanbesteding het leegstandsbeheer aan meerdere partijen gegund kan worden. Wat denkt de wethouder hiervan? Zij vervolgt haar bijdrage. In het raadsvoorstel staat een stappenplan met verkoop van vastgoed als laatste stap. D66 mist een tussenstap namelijk het recht van de buurt om als eerste te kopen. Dit zou stap 4a kunnen worden. Het Stadmakerfonds zou hierbij een rol kunnen spelen. Graag reactie. Vervolgens is het grootste knelpunt dat er nog geen geld zit bij dit ambitiedocument.

60

De heer Gilissen (VVD) vraagt of D66 meer geld wil alloceren voor de ambities. Pagina 3 van 37

Mevrouw Bijsterbosch (D66) zegt bereid te zijn om, eventueel samen met de VVD, naar de begroting te kijken. 5

10

15

20

Mevrouw De Vries (PvdD) denkt dat het document nog wat aanscherping nodig heeft zoals ook al is aangegeven in bijdragen van andere fracties. De PvdD-fractie heeft nog een aantal punten met betrekking tot het waardenwiel en het natuur inclusief en diervriendelijk bouwen. Ten eerste vraagt de fractie of de minimale ondergrens in het waardenwiel altijd verder gaat dan het landelijke bouwbesluit. Daarnaast vraagt de fractie zich af waarom het laatste impactniveau van de milieuprestatie gebouwen in het waardenwiel tussen de 1 en 0,7 ligt. Dit is weinig ambitieus. Is het overigens de bedoeling dat de impactniveaus steeds verder aangescherpt gaan worden of blijven deze zo? Ten tweede denkt de PvdD dat in de huidige klimaat- en biodiversiteitscrisis, natuur inclusief en duurzaam bouwen geen aspecten meer zijn waarop concessies gedaan kunnen worden. Daarnaast is het rijkelijk laat dat de gemeentelijke vastgoedportefeuille pas in 2040 energieneutraal is. Kan de wethouder toezeggen dat het gemeentelijk vastgoed in 2030 al energieneutraal of energiepositief is? Naast de klimaatcrisis is er ook een biodiversiteitscrisis gaande en de fractie is blij dat het college natuur inclusief bouwen in het waardenwiel heeft opgenomen. De invulling van de impactniveaus valt alleen tegen.

Graag de toezegging dat natuur inclusief en diervriendelijk bouwen verder worden aangescherpt en beter naar voren zullen komen in een strekt ter vervanging. Als de wethouder komt met een strekt ter vervanging dan dient het gebruik van Engelse termen te worden vermeden. De heer Gilissen (VVD) vraagt hoe de PvdD aankijkt tegen het feit dat er geen geld zit bij de ambities.

25 Mevrouw De Vries (PvdD) vindt het ook lastig dat een en ander nog niet in financieel en juridisch opzicht is uitgewerkt. 30

35

40

45

50

55

60

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) geeft aan dat de maatschappelijke waarde van vastgoed en maatschappelijke voorzieningen de ruggengraat vormen van de samenleving. De fractie wil drie punten toevoegen. Allereerst een punt met betrekking tot het waardenwiel. De ChristenUnie is enthousiast over de onderliggende waarden waarop getoetst gaat worden. Tegelijkertijd vraagt de partij zich af of deze kunnen conflicteren met ambities om meer flexibel en proactief te worden. Graag een reactie. Ten tweede zijn er een aantal nieuwbouwontwikkelingen in de stad zoals de Merwedekanaalzone. Er dient aan de voorkant van nieuw te ontwikkelen gebieden gekeken te worden naar aan welk maatschappelijk vastgoed er in de omgeving een tekort is. Is de Utrechtse vastgoedorganisatie hier al bij betrokken en op welke manier wordt het waardenwiel hier dan in toegepast? Ten derde worden de ontwikkelingen ‘verblijven’ en ‘ontmoeten’ steeds belangrijker. De ChristenUnie vindt dat Utrechts vastgoed hierom zo open en toegankelijk mogelijk moet zijn. Graag een reactie. De heer Spil (Stadsbelang Utrecht) zegt dat in het ambitiedocument een aantal zaken door elkaar loopt. Er wordt bijvoorbeeld onvoldoende onderscheid gemaakt tussen een aantal functies van de gemeente. De fractie merkt op dat de gemeente geen taak heeft om aan diverse maatschappelijke initiatieven huisvesting te bieden.

Het ambitiedocument impliceert ten onrechte dat dit wel het geval is. Huisvesting bieden aan diverse initiatieven is ook niet noodzakelijk omdat er ruimschoots bedrijfsruimte van allerlei aard verkrijgbaar is. Het om economische redenen bieden van huisvesting tegen een lage huur, is een subsidie. Er kan dan beter gewoon geld gegeven worden. Een instelling is dan niet beperkt tot hetgeen wat de gemeente aan vastgoed beschikbaar heeft. Deze aanpak voorkomt ook dat er gelaagde, ondoorzichtige subsidierelaties ontstaan. Kan het college toezeggen dat in het uiteindelijk vast te stellen vastgoedkader zal worden opgenomen, dat huisvesting van diverse instellingen geen gemeentelijke taak is en dat ondoorzichtige subsidie via huisvesting onwenselijk is? Verder is leegstandsbeheer en ook activistisch leegstandbeheer, altijd inferieur aan het vinden van een echte gebruiker voor een gebouw. Leegstandsbeheer is echter soms nodig. Stadsbelang Utrecht denkt dat het leegstandsbeheer te prominent in het ambitiedocument staat. Kan het college toezeggen dat het uiteindelijke vastgoedkader, verhuur en verkoop van vastgoed voor zal laten gaan op leegstandsbeheer? De heer Kos (CDA) geeft aan dat hij zijn collega mevrouw Zwinkels vervangt. Het CDA kan zich vinden in de grote lijnen van het ambitiedocument. Het is goed om maatschappelijke meerwaarde Pagina 4 van 37

5

10

te creëren en de fractie is blij met het actief tegengaan van leegstand omdat er genoeg initiatieven zijn die een geschikt onderkomen zoeken. Het is ook goed dat er ruimte geboden wordt aan maatschappelijke initiatieven die buiten de beleidsvelden van de gemeente vallen. Verder is niet helemaal helder wat het ambitiedocument nu precies is en betekent. De technische toelichting heeft wel duidelijk gemaakt dat het een soort tussenstap is op weg naar een nieuwe kaderbrief. Tot slot twee opmerking. Allereerst een opmerking over de participatie. Hoe wordt de stad betrokken in het proces richting een nieuwe kaderbrief? Graag reactie. De heer Gilissen (VVD) vraagt of het CDA vindt dat de kaders ter discussie staan in het kader van de participatie. De heer Kos (CDA) antwoordt bevestigend.

15

Mevrouw Assen (PvdA) denkt dat alleen datgene ter participatie voorgelegd moet worden waar echt invloed op uitgeoefend kan worden. De heer Kos (CDA) sluit aan bij hetgeen mevrouw Assen zegt.

20

25

30

35

40

45

50

De heer Gilissen (VVD) zegt het eens te zijn met mevrouw Assen. Een en ander had alleen al in de vorige fase moeten plaatsvinden. De heer Kos (CDA) zegt dat het belangrijk is om in buurten te inventariseren wat voor behoefte er is aan specifieke maatschappelijke meerwaarde. Het CDA sluit aan bij de suggestie van D66 om eerst de buurt te benaderen als er vastgoed vrijkomt. Ten tweede een opmerking over de financiën. De VVD heeft hier een goede analyse op gegeven. In het stuk wordt voorgesteld dat alles wat gedaan wordt, kostenneutraal is maar wat gebeurt er als de pilots niet kostenneutraal uitvallen? En gaat het ontwikkelen van informatiedashboards ook geen kosten met zich meebrengen? Mevrouw Van Ophem (Student&Starter) zegt dat Student&Starter zich kan vinden in de wens om maatschappelijk belangrijke initiatieven te huisvesten om zo voorzieningen te realiseren voor bewoners. De fractie ondersteunt de grote lijnen van het ambitiedocument. Het voorstel mist alleen wel concreetheid en roept daardoor een aantal vragen op. Student&Starter deelt de zorgen van de VVD en het CDA over de financiële consequenties. Budgetneutraal experimenteren klinkt bijna te mooi om waar te zijn.

Hoe verhoudt het document zich tot de inzet van budgetten op andere portefeuilles? Als bijvoorbeeld flexwerk- of studieplekken worden gerealiseerd wordt er dan geld weggehaald uit de portefeuilles Economie of Werk&Inkomen of juist uit de portefeuille Vastgoed en de budgetten? Graag een reactie. Vervolgens een vraag over privaat vastgoed. Welke mogelijkheden zijn er om hierop te sturen zodat ook private vastgoedeigenaren maatschappelijke projecten kunnen huisvesten? Tot slot sluit de fractie aan bij de PVV met betrekking tot het overzichtelijk maken van de doelen en kaders, bij de VVD als het gaat om het wegen van de waarden in het waardenwiel en bij D66 en GroenLinks als het gaat om zonnepanelen op daken. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat lange tijd panden door de gemeente in grote getalen zijn verkocht zonder na te denken over de potentiële maatschappelijke waarde of de toegankelijkheid van die panden. Bij de panden die in het bezit zijn van de gemeente dient goed nagedacht te worden over hoe de historische culturele waarde toegankelijk kan worden gemaakt. Deze panden dienen ook benut te worden voor de vele maatschappelijke functies die een plek zoeken in de stad. De PvdA-fractie steunt de richting die het college voorstelt.

De heer Gilissen (VVD) merkt op dat een pand zoals het pand dat oorspronkelijk van de post was aan de Neude, een toegankelijk pand is dat van een private eigenaar is.

55

60

De heer Kos (CDA) vindt ook dat er maatschappelijke meerwaarde kan zijn als een pand wordt verkocht. Daarnaast kan de perverse prikkel van de financiën ook de andere kant op werken. Een pand wordt dan bijvoorbeeld aangehouden omdat die qua huurinkomsten fijn op de balans staat. Mevrouw Assen (PvdA) antwoordt op het laatste punt van de heer Kos dat zij benieuwd is naar het antwoord van de wethouder. Verder kan het zo zijn, dat een pand in privaat bezit ook Pagina 5 van 37

5

maatschappelijke meerwaarde heeft. Hier zijn eerder alleen geen criteria of eisen aan verbonden. Zij vervolgt haar bijdrage. Veel initiatieven zoeken een plek. De urgentie is hoog en dit vraagt een actieve houding van het college. Deelt de wethouder dit? De uitgangspunten worden nu verankerd maar kan de wethouder ook toezeggen dat actief initiatieven worden opgezocht en ondersteund in hun zoektocht? Het actief betrekken van de buurt, is een goed idee. Verder kost leegstand geld. Hier zijn de nodige opmerkingen over gemaakt. De PvdA kan zich daarbij aansluiten. De PvdAfractie wil ook graag duidelijke afspraken over de termijn waarop een pand leeg mag staan. Zes maanden is in deze tijd te lang. Deelt de wethouder de mening dat een pand eigenlijk nooit langer dan twee maanden ongebruikt mag worden?

10 De voorzitter schorst de vergadering voor vijftien minuten.

15

20

25

30

35

Wethouder Eerenberg dankt de commissie voor haar inbreng. Allereerst gaat hij in op vraag waarom het ambitiedocument er is en wat het nu precies voor stuk is. De wethouder geeft aan dat het document is toegezegd. Het college zou hierin schetsen hoe de gemeente met haar eigen vastgoed een meer maatschappelijke beweging kan faciliteren. Vervolgens schetst hij hoe de vastgoedorganisatie nu gepositioneerd is en waarom het taai en ingewikkeld is om een grote, radicale omklap te maken. De vastgoedorganisatie is ‘end of line’. Dit betekent dat ambities waargemaakt moeten worden die elders in de gemeentelijke organisatie zijn bedacht. Er vindt zelden een eigenstandige vastgoedafweging plaats. Het vastgoed is dienend aan wat in andere portefeuilles gevraagd en gewenst wordt. Deze dragen overigens ook financieel bij. Daarnaast is er een jaarlijkse bijdrage van 16 miljoen euro structureel aan de gemeentelijke begroting vanuit vastgoed. Als eigenstandig besloten moet worden over vastgoed, dan betreft dit een grote, radicale omklap. Deze omklap kan de wethouder niet beloven maar hij is wel bereid om te kijken naar wat er wel kan. Hij wijst erop dat het ambitiedocument kijkt naar wat er wel kan. Binnen de kaders van ‘end of line’ zijn en structureel 16 miljoen euro bij moeten dragen, kan steeds de meeste maatschappelijke keuze worden gemaakt.

Daarnaast wordt naar een kader toegewerkt waarin eigenstandig zaken meer maatschappelijk gedaan kunnen worden. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat het college ook een raadsbrief had kunnen sturen. Waarom is hier niet voor gekozen? Wethouder Eerenberg antwoordt dat hij de raad op een later moment niet met een bepaalde keuze wil confronteren. Een keuze die dan gemaakt zou zijn op basis van inzichten om meer maatschappelijk te gaan werken. De commissie kan nu bekijken wat het betekent als het college binnen de kaders meer maatschappelijk wil gaan denken. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat het hem stoort dat hij nu onvoldoende inzicht heeft in de financiële en juridische impact.

40 Wethouder Eerenberg wijst erop dat er sprake is van een ‘tweetrapsraket’. Stap twee vraagt om een grondiger kaderstellend debat. 45

50

55

60

De heer Gilissen (VVD) vraagt of er een integraal raadsvoorstel komt waarin alles in essentie ter discussie kan worden gesteld op basis van de inzichten die de komende maanden worden opgedaan. Wethouder Eerenberg antwoordt dat dit uiteraard het geval is. De brede integrale blik zit in het tweede stuk. De wethouder vervolgt zijn beantwoording met een aantal voorbeelden van wat er allemaal zou kunnen. In Overvecht kan bijvoorbeeld bekeken worden hoe partijen uit de wijk betrokken kunnen worden bij wat er in een pand gebeurt. Verder kan het makelpunt kijken wat er nodig is in de buurt en wat initiatiefnemers willen. Vervolgens gaat de wethouder in op vragen over het ambitiedocument. Allereerst het waardenwiel. Er zal een bepaalde mate van voorspelbaarheid georganiseerd moeten worden voor hoe het waardenwiel wordt gehanteerd. Het college denkt dat de duurzaamheid (inclusief biodiversiteit en diervriendelijk bouwen), gezondheid en toegankelijkheid de drie kernthema’s zijn. Daarnaast bepaalt een pand wat er technisch mogelijk is. Dan de ambities duurzaamheid en groen. De gemeente dient het goede voorbeeld te geven. Er zijn al afspraken gemaakt en die zijn gefinancierd. Het is de bedoeling dat Utrecht in 2040 energieneutraal is. De wethouder zou willen dat dit sneller zou gaan maar het gaat niet lukken om dit nu toe te zeggen. Er zal dus ook geen strekt ter vervanging komen.

Vervolgens gaat hij in op Pagina 6 van 37

de daken en het betrekken van buurtbewoners. De wethouder geeft aan dat er een spanning zit op de twee uitgangspunten: het eigen vastgoed verduurzamen en het ter beschikking stellen van de daken aan de wijk. De gemeente heeft de daken van haar panden namelijk zelf hard nodig om deze energieneutraal te maken. 5 Mevrouw Bijsterbosch (D66) heeft onlangs in schriftelijke vragen gevraagd of als de doelstelling energieneutraal per pand een belemmering is voor het mogelijk maken van bewonersinitiatieven, een en ander meegenomen kan worden in de aanpassing van het vastgoedbeleid. Er is toen aangegeven dat dit geen belemmering is maar nu hoort zij dat er toch een belemmering is. 10

15

20

25

30

Wethouder Eerenberg vindt toch dat de doelstellingen conflicterend kunnen zijn. Hij zegt toe dat een ingenieursbureau gevraagd zal worden om dit punt eens beet te pakken in het kader van wat er nu wel en niet kan. Vervolgens gaat hij in op de vragen die gesteld zijn over wonen. De gemeente dient hieromtrent terughoudend te zijn. Als een pand wordt her ontwikkeld dan kan wel bekeken worden of daar behoefte zou kunnen zijn aan wonen. In de tweede trap kunnen de leden hier informatie over terugvinden. Dan de openbaarheid en toegankelijkheid. De ChristenUnie stelde voor om ‘openbaar tenzij’ als uitgangspunt te nemen. De wethouder omarmt dit en ook hierover zal informatie te vinden zijn in het beleidskader. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt in het beleidskader uit te werken wanneer het ‘tenzij’ wordt toegepast. Wethouder Eerenberg antwoordt dat dit wordt uitgewerkt in het kader dat nu wordt uitgewerkt. Vervolgens gaat de wethouder in op de ambities voor het bouwbesluit, natuur inclusief bouwen en diervriendelijk bouwen. Tegen de PvdD merkt hij op dat het basisniveau inderdaad hoger is dan het landelijk bouwbesluit. Daarnaast is natuur inclusief bouwen onderdeel van de hoofddoelen. Het verhogen van de ambities voor diervriendelijk bouwen is niet mogelijk vanwege het beschikbare budget. Voorts zijn er vragen gesteld over vastgoed in de stad en per wijk.

In het MPUV wordt hier inzicht in verschaft. Het is overigens de bedoeling om een en ander beter te verbinden met het gebruik van het vastgoed. In de volgende MPUV wordt inzicht verschaft. Met betrekking tot het Broesepand merkt de wethouder op, dat de redenatie tweeledig is. Aan de ene kant is het de bedoeling om dit pand een maatschappelijke functie te geven en aan de andere kant is het de bedoeling om de plint in te zetten voor economische waarde. Als het Broesepand verkocht wordt, dan zorgt dit voor een structureel tekort.

35 De heer Gilissen (VVD) vraagt of bij verkoop van een pand er manieren zijn om ervoor te zorgen dat maatschappelijke waarde wordt gecreëerd. 40

45

50

Wethouder Eerenberg antwoordt dat er andere middelen zijn om maatschappelijk gebruik te faciliteren. Het ruimtelijk instrumentarium kan hiervoor worden ingezet maar dit betekent iets voor de waarde van een pand. Een andere route is mogelijk door subsidie te verstrekken. Verder is het zo dat als een pand is verkocht, dat de gemeente het sturingsinstrument mist van het in bezit hebben van het vastgoed. De heer Gilissen (VVD) vraagt of de wethouder het ermee eens is, dat het verwerven van vastgoed door de gemeente op geen enkele wijze prioriteit zou moeten hebben. Wethouder Eerenberg antwoordt dat hij het niet met de heer Gilissen eens is. Bij een wijk als de Merwedekanaalzone moet bijvoorbeeld een aantal functies in de wijk komen die een sterk publiek karakter hebben en een onrendabele top. De heer Weistra (GroenLinks) zegt blij te zijn met hetgeen de wethouder zegt.

55

De heer Gilissen (VVD) vraagt of de wethouder het er wel mee eens is, dat bezit op zich geen doel is. Wethouder Eerenberg beaamt dat bezit geen doel is, het is een middel.

Pagina 7 van 37

De heer Gilissen (VVD) vraagt of de wethouder het er ook mee eens is, dat eerst gekeken moet worden of de maatschappelijke doelen gerealiseerd kunnen worden zonder dat de gemeente zelf eigenaar wordt. 5

10

15

20

25

30

35

Wethouder Eerenberg antwoordt dat het realiseren van maatschappelijke doelen altijd op de meest effectieve manier gedaan moet worden. Vervolgens gaat de wethouder in op de participatie. Hij is het eens met de PvdA en het CDA dat voor de volgende stap in het proces goed met de huurders en buurten moet worden gesproken. Er is gevraagd of dat nu niet al gedaan had kunnen worden. Na het afgelopen coronajaar is gezegd dat een en ander gedaan moest worden op basis van gesprekken die al gevoerd zijn bijvoorbeeld rondom de evaluatie van Ad Hoc. Dit is een pragmatisch besluit geweest. De heer Kos (CDA) zegt blij te zijn met de beantwoording van de wethouder. Kan er ook gesproken worden met bijvoorbeeld organisaties en verenigingen die nu nog geen huurder zijn maar wel op zoek naar een ruimte? En kan bij de kaderbrief een verslag over het participatieproces worden toegevoegd? Wethouder Eerenberg antwoordt dat hij dit toezegt. Er komt een bijlage bij de kaderbrief. Vervolgens zijn er vragen gesteld over de pilots. In de voorjaarsnota zit een voorstel om met 150.000 euro een volgende stap te zetten in Overvecht. Vervolgens zegt de wethouder tegen de PVV dat de concrete doelstellingen in de volgende fase van het proces te verwachten zijn. Met betrekking tot tijdelijke verhuur merkt hij op, dat Ad Hoc dit verzorgt. Hierbij spelen een paar dingen.

Zo zijn er nog een aantal oude contracten met Ad Hoc die voor een soort antikraaksituatie zorgen. Van deze contracten is de gemeente afscheid aan het nemen. Ad Hoc heeft ook een andere opdracht gekregen en deze is geëvalueerd. De commissie heeft hier een raadsbrief over gekregen. Deze evaluatie was grosso modo redelijk positief. Het is nu zo, dat als een pand langer dreigt leeg te staan, bijvoorbeeld zes maanden, dat de gemeente dan zelf het leegstandsbeheer gaat vormgeven. Mevrouw Bijsterbosch (D66) vraagt of hiervoor extra expertise in huis gehaald moet worden. Wethouder Eerenberg legt uit dat het makelpunt deze opdracht eigenlijk al heeft. De wethouder schat in dat een en ander zal lukken met de expertise van het makelpunt. Tegen mevrouw Assen zegt hij dat niet beloofd kan worden dat elk leegstaand pand na twee maanden is gevuld. Tot slot beantwoordt de wethouder de vraag hoelang het externe onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen op daken gaat duren. In het vierde kwartaal van dit jaar zal dit onderzoek worden opgeleverd. Mevrouw Bijsterbosch (D66) vraagt wat precies wordt onderzocht.

40 Wethouder Eerenberg antwoordt dat de ambities die de gemeente heeft worden onderzocht namelijk het energieneutraal maken van het gemeentelijk vastgoed en of dit per pand moet worden georganiseerd en de behoefte om een aantal daken ter beschikking te stellen voor de buurt. 45 De voorzitter inventariseert welke vragen nog niet zijn beantwoord. De heer Kos (CDA) heeft gevraagd of het informatiedashboard niet veel geld kost. 50

De heer Gilissen (VVD) heeft gevraagd of ook al is nagedacht over de mogelijke financiële impact. Mevrouw Bijsterbosch (D66) heeft een vraag gesteld over het buurtrecht van aankoop.

55

Wethouder Eerenberg antwoordt dat er budget is voor de dashboardapps. Tegen de heer Gilissen zegt hij, dat hij het bedrag van 16 miljoen euro heeft genoemd. Als er een radicale omklap wordt gewild, dan is dit het bedrag waaraan gedacht moet worden maar dit is het meest extreme scenario.

Pagina 8 van 37

De heer Gilissen (VVD) vraagt de wethouder in fase 2 de financiële implicaties zo precies mogelijk in de vorm van scenario’s inzichtelijk te maken. 5

Wethouder Eerenberg antwoordt dat hij dit wil doen. Met betrekking tot het recht van eerste koop voor de buurt merkt hij op, dat dit mee zal worden genomen. Mevrouw Bijsterbosch (D66) vraagt of de wethouder ook openstaat voor een vraag uit de buurt.

10

Wethouder Eerenberg antwoordt dat de gemeente hiervoor openstaat. Het is alleen geen automatisme. De voorzitter constateert dat de tweede termijn ingaat.

15

20

De heer Gilissen (VVD) geeft aan dat dit agendapunt als B-punt door kan naar de raad. Er dient een bespreektijd van driekwartier tot een uur te worden uitgetrokken. Verder komt de fractie waarschijnlijk met voorstellen in verband met het waardenwiel, de financiering en de hiërarchie met betrekking tot de verkoop van panden. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat zij de heer Van der Zweth vervangt. Zij gaat overleggen in de fractie maar dit agendapunt dient een B-punt te worden. Mevrouw Bijsterbosch (D66) zegt dat het agendapunt een B-punt moet worden. De fractie zou wellicht iets willen meegeven ten aanzien van het leegstandsbeheer en recht van eerste koop voor de buurt.

25 De heer Weistra (GroenLinks) stelt een half uur bespreektijd voor. De heer Nagtegaal (PVV) wil graag driekwartier tot een uur reserveren voor de bespreking. Verder komt de fractie mogelijk met een motie. 30 De voorzitter concludeert dat dit agendapunt als B-punt naar de raad gaat. Er zal driekwartier worden uitgetrokken voor de bespreking. Zij herhaalt de toezegging en schorst de vergadering om 12.10 uur.

Pagina 9 van 37

Verslag openbare middagvergadering Commissie Stad & Ruimte 5 Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag 10

15

10 juni 2021 Beeldvergaderen Mieke van de Belt (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen De voorzitter, mevrouw C. van Dun, de wethouder, de heer K. Diepeveen en de leden I. El Abassi (DENK), B. Isik (PvdA), R. van der Graaf (ChristenUnie), M. Koning (D66), B. Kos (CDA), E. van der Marel (VVD), S. Nagtegaal (PVV), E. Oosters (Student&Starter), A. Sasbrink (Partij voor de Dieren), T. Schipper (SP) en P. Zwanenberg (GroenLinks) Van de griffie is aanwezig de mevrouw M. Leenders (Commissiegriffier) Tevens aanwezig zijn ambtelijke vertegenwoordigers van gemeentelijke afdelingen

Verslag vergadering Commissie Stad & Ruimte, middag 20

1. Opening ................................................................................................................................... 100 4. Raadsbrief Prestatieafspraken gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties 20212025 ............................................................................................................................................... 11 Lijst van toezeggingen ........................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.7

1. Opening 25

30

35

De voorzitter, mevrouw Van Dun, heropent de vergadering om 14.00 uur voor het middagdeel van de raadscommissie Stad en Ruimte en heet de aanwezigen en de volgers van de livestream welkom. De raad heeft de prestatieafspraken ontvangen tussen gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties en de fracties gaan op basis hiervan in gesprek over onder andere de betaalbaarheid, beschikbaarheid, renovatie en verduurzaming van sociale huurwoningen. De prestatieafspraken worden in samenhang met de brief Voortgang (t)huis voor ouderen besproken. Mededelingen De heer Isik (PvdA) licht het belang van de bespreking toe. Corporaties zijn een belangrijke partner in de stad die samen met de gemeente zorgen voor de huisvesting van mensen met lagere inkomens. Het is goed om stil te staan bij de vraag of gemaakte afspraken worden gerealiseerd en wat er kan worden aangescherpt.

Pagina 10 van 37

4. Raadsbrief Prestatieafspraken gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties 2021-2025 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

De heer Isik (PvdA) meent dat er nog altijd een tekort aan sociale huurwoningen in de stad is. Het aantal actieve woningzoekenden neemt met de dag toe; dat zijn er inmiddels 33.000. Het college lijkt nalatig te blijven in het toevoegen van extra sociale huurwoningen. Hij hoort graag welke aanvullende afspraken de wethouder met de corporaties wil maken om het tekort in te lopen en de beschikbaarheid te vergroten. Anderzijds is er sprake van veel verkoop van sociale huurwoningen. De PvdA heeft het college altijd opgeroepen hiermee te stoppen en vraagt het college toe te zeggen een einde te maken aan die verkoop. Zo nodig komt de heer Isik met een motie. Dan de 239 woningen in de binnenstad die zijn verkocht. Voorwaarde was dat Mitros deze woningen zou onderbrengen bij een ander bedrijf en dat Mitros zich als een sociale verhuurder zou opstellen en vrijkomende woningen via Woningnet aan huurders zou toewijzen. Geen verkoop van deze woningen in de binnenstad en oost. De overdracht mag geen nadelige gevolgen hebben voor de huurders aldaar en geen gevolgen voor de afspraken over de kernvoorraad. De minister heeft nooit toestemming gegeven deze woningen te verkopen. Hij wil nu horen waarom de wethouder heeft besloten deze woningen toch te verkopen.

Voorts krijgt hij graag de toezegging dat de raad schriftelijk wordt geïnformeerd wanneer er complexmatige verkoop of onderlinge transacties gaan plaatsvinden tussen de corporaties. De heer Isik wijst op het in 2019 aangenomen amendement nr. A43 om schimmelwoningen aan te pakken. Er groeien veel kinderen op in deze schimmelwoningen. Hij roept de wethouder op nu echt werk te maken van de uitvoering van dit amendement. Eerder stelde de PvdA het Algemeen sociaal plan aan de orde. In Overvecht, complex 507, is nog altijd discussie over de vraag of de maatregelen daar moeten worden uitgevoerd. Hij oppert samen met de corporaties en de gemeente een proefproces te starten op basis van regelmatig terugkerende maatregelen om te kijken wanneer er sprake is van een renovatie of van onderhoud. De PvdA vindt participatie van de huurders belangrijk. Het lijkt alsof de belangen van de huurders bij de participatieafspraken minder worden meegenomen. Hij is benieuwd naar de extra inspanning van het college om ervoor te zorgen dat die belangen van de huurders in de prestatieafspraken worden gewaarborgd. Gaat het om de leefbaarheid, dan heeft het groen rond het corporatiebezit extra aandacht nodig. Hij ziet graag dat de wethouder dit punt specifiek in de prestatieafspraken meeneemt. De PvdA is nooit voorstander geweest van loting voor sociale huurwoningen.

Het percentage bedraagt nu 20 procent en de heer Isik stelt voor dat terug te brengen naar 10 procent. Het is immers een heel oneerlijk systeem. Voor de bezettingsnorm geldt dat PvdA en SP beide vinden dat vierkamerwoningen moeten worden toegewezen aan passende gezinnen, dus aan twee of meer personen. Ook daarop graag een toezegging. Er is een brief ingekomen van het Actiecomité naar aanleiding van de ruil van 37 woningen tussen de SSH en Bo-Ex. Die ruil krijgt hij graag toegelicht in een raadsbrief. Die ruil zou niet ten koste gaan van de huurdersrechten maar dat loopt in de praktijk heel anders. Het lijkt een vorm van verkapte verkoop. De heer Schipper (SP) wijst op een eerdere advertentie over ‘een ruim appartement met balkon in goed verzorgd complex aan de rand van Overvecht-Noord.’ Dan gaat het over diezelfde Hanoidreef waar Bo-Ex na de nodige media-aandacht en vragen van de SP aan de slag is gegaan om de allerergste ellende te verhelpen. Die flat zou al in 2007 worden gesloopt maar kwam in 2015 terug in de prestatieafspraken in de categorie Groot onderhoud met woningverbetering uit te voeren in 2016 en 2017. Nu hebben huurders een kortgeding aangespannen voor een aanpak en een huurverlaging. In de prestatieafspraken van Bo-Ex leest hij dat Bo-Ex locaties op het oog heeft om te komen tot uitruil van bezit waaronder de Hanoidreef in Overvecht.

Hij hoort graag hoe die zinsnede zich verhoudt tot het recente besluit tot renovatie. Bewoners hebben recht op een eerlijk verhaal. Het is goed om jaarlijks de gang van zaken rond de prestatieafspraken te monitoren. Vijf punten wil hij bespreken. Eerst de naleving van de prestatieafspraken. De Hanoidreef is een van die complexen uit de Utrechtse opgave van twintig jaar terug. Tegelijkertijd besloot het college tot productieprogramma’s als Harde planvoorraad in de Ruimtelijke strategie en het meerjarenperspectief ruimte. Maar alles schuift jaar na jaar vooruit. Dat geldt ook voor de in 2015 gemaakte afspraken voor gemiddeld label B in 2022. Hij vreest dat dat gemiddelde volgend jaar Pagina 11 van 37

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

niet wordt behaald en hij hoort graag van de wethouder wanneer wel aan die afspraken wordt voldaan. Dan de middenhuur en de vrije sector. Vorig jaar waren er 23 verhuringen in de middenhuur van voormalige sociale huurwoningen. Verreweg de meeste huren daarvan voldoen niet aan de voorwaarden uit het Actieplan Middenhuur – slechts 1 door SSH en 4 door Portaal. De andere kwamen in de vrije sector terecht en dan ook echt met excessieve huurprijzen. Sociale verhuurders zouden toch het goede voorbeeld moeten geven en zich moeten confirmeren aan het Actieplan Middenhuur als ze al woningen liberaliseren. Hij verzoekt de wethouder het Actieplan Middenhuur tot onderdeel van de prestatieafspraken te maken. Dan de huurverhogingen in relatie tot de beschikbaarheid voor de primaire doelgroep. Woningnet dus. De huren worden dikwijls boven de tweede aftoppingsgrens en vaak zelfs op het maximumbedrag gezet en die woningen worden dus onbereikbaar voor gezinnen uit de primaire doelgroep. Portaal wil zelfs een kwart van haar woningen aan de Nigerdreef na renovatie in de middenhuur te zetten. Ook al is de kernvoorraad ruim boven de ondergrens van 70%, het gaat vrijwel uitsluitend om kleine woningen. Hij hoort graag hoe de wethouder dit gaat aanpakken.

Bij zijn aantreden verschafte dit college een overzicht bij de Woonvisie waar wat sociale huurwoningen vanaf konden en waar er wat bij moesten komen. In oost moest er wat bij, maar daar komen alleen studenten- en starterswoningen. Dat zelfde beeld ziet de heer Schipper in de binnenstad. Dus hij hoort graag van de wethouder waar de overige sociale huur blijft. Het Algemeen sociaal plan. Er lopen momenteel diverse rechtszaken over onderhoud, over het niet nakomen van de garanties, over onkostenvergoedingen en over dubbele huren. In dat sociaal plan moet echt een slag worden gemaakt. Het kan niet zo zijn dat bewoners altijd maar op de rechter zijn aangewezen. Regelmatig komen die huurdersrechten in het geding bij sloopnieuwbouw. Hij is benieuwd naar de inzet van het college hierop. Veel tijdelijke huurders die al jaren in de te slopen complexen zitten, hebben helemaal geen huurrechten. Wordt de sloop een feit, dan staan er honderden mensen tegelijkertijd op straat. De heer Schipper dringt er bij het college op aan deze mensen te helpen. Indien nodig komt de SP met een aantal moties. Desgevraagd legt hij uit dat in andere situaties is gekeken of dergelijke huurders konden worden meegenomen bij de herstructureringsplannen. Bij zo’n langdurige tijdelijke huur hebben huurders toch wel enige rechten. Hopelijk wil de wethouder daarin meedenken.

De heer Nagtegaal (PVV) sluit zich aan bij de bijdrage van de heer Schipper zeker als het gaat over de menselijkheid bij tijdelijke verhuur en het meedenken aan een oplossing. Bepaalde afspraken zijn nu eenmaal te ambitieus en te kostbaar voor de woningcorporaties. In 2015 wijzigde hun kerntaak van bouwen naar beheer en nu gaat het langzaam weer terug naar die oude kerntaak bouwen maar de financiën daarvoor ontbreken. De overheid dient met middelen te komen en sowieso die verhuurdersheffing af te schaffen. De duurzaamheidsnormen zijn vrij streng. Woningen moeten minimaal label B krijgen maar voor vooroorlogse woningen is dat haast niet te doen. Volgens Mitros kan dat oplopen tot 150.000 euro per woning. Dan kun je ook een nieuwbouwhuis bouwen. De PVV vindt dat alle woningen moeten kunnen worden gebruikt; een energielabel C of D kan ook voldoende zijn. Maar van label F naar label A gaan, dat vergt een te grote investering. Pas in 2025 is een gestage groei te zien van het aantal woningen maar op dit moment hebben de corporaties ook daarvoor nog helemaal geen middelen. Dat zijn zorgelijke signalen. Hij onderschrijft het betoog van de heer Isik over de verkoop van sociale woningen. De heer Koning (D66) ziet net als de PvdA geen woord terug in de brief als het gaat om de gemaakte afspraken rond schimmelwoningen. Daar moet echt resultaat komen.

Gaat het om de label B-verplichting, dan sluit hij zich aan bij de woorden van de heer Schipper. De resultaten blijven achter bij de afspraken. D66 heeft verduurzaming hoog in het vaandel staan. Corporaties dienen echt vaart te maken om die afspraken na te komen. Portaal laat een helder beeld zien van hoe de investeringsruimte zich ontwikkelt en die manier van rapporteren is zo interessant en dat hij die wijze van rapporteren ook graag bij de andere corporaties zo zou zien. Bij de meeste corporaties neemt het aantal woningen de komende jaren licht toe maar bij Mitros relatief weinig. Het aantal zelfstandige woningen daalt zelfs behoorlijk en daarmee is D66 erg ontevreden. Het splitsen van grote corporatiewoningen kan best als er weinig animo is voor dergelijke huizen. Op die wijze kunnen meerdere huishoudens worden geholpen met een woning. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder hierop.

60 Pagina 12 van 37

Mevrouw Oosters (Student&Starter) vraagt of de heer Nagtegaal met splitsen het omzetten bedoelt of echt alleen het splitsen. 5

10

15

20

De heer Koning (D66) staat voor beide open. Het levert uiteindelijk meer woningen op. Omzetten kan voor corporaties laagdrempeliger zijn. En natuurlijk is D66 er voorstander van om het gezamenlijk wonen van verschillende individuen onder een contract technisch gemakkelijker te maken. Omdat het autodelen in Utrecht toeneemt, hoort hij graag of het animo daarvoor ook toeneemt onder huurders van sociale woningen. D66 ziet graag dat hierover bij de volgende prestatieafspraken nadere afspraken worden gemaakt met de corporaties. Corporaties zouden bijvoorbeeld hun garages meer kunnen openstellen om ze flexibeler te laten gebruiken. Dat krijgt hij graag toegelicht. De nieuwbouw van studentenhuisvesting verloopt echt te traag. Sommige gebouwen worden pas na zes of zeven jaar in aanbouw genomen. Hij wil nu echt graag een versnelling zien bij de Koningsweg in Lunetten Eerder sprak het college van vernieuwende woonvormen voor ouderen. Ouderen laten dan een woning achter die bij uitstek geschikt is voor starters en gezinnen. In april gaf het college per brief aan dat alleen bij Leidsche Rijn sprake is van een tender en een voorlopige gunning voor nieuwbouw. Andere plannen blijven steken in een voornemen, het maken van een analyse of het inventariseren van locaties.

Doorstromen op de woningmarkt betekent dat juist ouderen in hun laatste levensfase gaan wonen in woningen met veel comfort in huis en in de omgeving en daarmee komen er woningen vrij voor mensen aan het begin van hun wooncarrière. Er is een handreiking voor ontwikkelaars opgesteld maar dat is nog geen formeel document. Graag een reactie van de wethouder daarop.

25 De heer Schipper (SP) memoreert de zinnige vragen vorig jaar van het CDA en de PvdA over rookmelders in sociale huurwoningen. Daar kwam een toezegging op. Hij is benieuwd naar de voortgang bij het aanbrengen van die rookmelders. 30

35

40

45

De heer Isik (PvdA) heeft begrepen dat de wethouder gewoon afspraken heeft gemaakt en die moeten worden uitgevoerd. De heer Kos (CDA) neemt waar voor collega Zwinkels die nu in een andere vergadering zit. Hij bespreekt de doorstroom, woningen in het middensegment en ouderenhuisvesting. Het CDA vindt het belangrijk sterk in te zetten op doorstroom. Bewoners geven zelf ook aan te willen doorstromen, maar dat lukt niet. Prima dat er experimenten zijn; over de resultaten wordt hij graag goed geïnformeerd. Woningen in het middensegment spelen ook een rol in die doorstroom. Corporaties zetten wel in op middenhuur, maar het Actieplan middenhuur wordt misschien niet altijd even goed uitgevoerd. Corporaties zouden zich er grotendeels aan houden. Eigenlijk zou de wethouder iets meer moeten vragen aan die woningcorporaties. Hij is benieuwd naar de inzet die is gepleegd om het aantrekkelijker te maken en dit te bevorderen. Gaat het om de ouderenhuisvesting, dan is het CDA blij dat Habion ook betrokken is bij de ouderenhuisvesting. Hij hoopt dat ook de andere woningcorporaties betere stappen gaan maken met die ouderenhuisvesting. Het is mooi om ouderen een goede woning te kunnen aanbieden ook omdat er dan doorstroming plaatsvindt. Wel blijven ouderen graag in hun vertrouwde buurt. Habion zet daar op in. Hij is benieuwd of andere corporaties dat ook doen.

Tot slot is hij nog benieuwd naar de omvang van het probleem als het gaat om de doelgroep gescheiden ouders met kinderen die in een buurt willen blijven wonen.

50

55

Mevrouw Oosters (Student&Starter) meent dat de prestatieafspraken van groot belang zijn. Graag gaat ze in op onzelfstandige studentenhuisvesting, kwetsbare jongeren, duurzaamheidsafspraken en jongerencontracten. Ze vindt het benoemen van onzelfstandige studentenhuisvesting van belang. De gemeente blijft zich inspannen voor de realisatie van die onzelfstandige eenheden, maar de onzelfstandige voorraadgroei van SSH beslaat slechts 700 woningen. Dat is een te klein percentage van de beoogde voorraad van 2070 studentenwoningen. Er worden gezinswoningen verkocht om studentenwoningen te realiseren. Student&Starter wil meer zekerheid bij onzelfstandige woningen. Het aantal studio’s voldoet niet aan de vraag van studenten naar kamers. Pagina 13 van 37

5

10

15

20

25

30

35

40

45

Aan steeds meer bewonersgroepen wordt prioriteit gegeven bij de verdeling van sociale huurwoningen – ook aan statushouders. Noodzakelijk en heel goed, maar sommige prioriteitsgroepen komen steeds meer in het gedrang bijvoorbeeld kwetsbare jongeren. Afspraken worden niet behaald. Ze krijgt graag een update van de mogelijkheden voor kwetsbare jongeren. Corporaties hebben te maken met de duurzaamheidsafspraken, heel belangrijk om te behalen. De ambities in Utrecht liggen niet erg hoog, bijvoorbeeld zonnepanelen op 20 procent van de daken. Vanuit de gemeente zouden corporaties hierbij meer moeten worden gefaciliteerd door ze te informeren over passende (renovatie)subsidies. De gemeente kan ook een rol spelen om het verhuurders makkelijker te maken te verduurzamen. Mevrouw Oosters krijgt graag een reactie van de wethouder hierop. Jongerencontracten beschouwt ze als een vorm van symptoombestrijding. Er moeten echt meer woningen beschikbaar komen voor jonge Utrechters bijvoorbeeld door het mogelijk te maken met drie mensen vergunningsvrij te wonen. Ze is benieuwd naar het experiment hieromtrent en ook naar de voorrangsregeling bij SSH van kamerhuurders naar woningen met jongerencontracten.

Ze vraagt daarbij of het aantal woningen dat wordt aangeboden met een jongerencontract zal toenemen en of het college ook vreest dat door deze voorrangsregeling jongeren die nieuw zijn in Utrecht helemaal niets meer kunnen vinden. Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) gaat graag in op groen en verduurzaming, op natuurinclusief bouwen, renoveren en beheren. Corporaties dienen voor verantwoord groenbeheer te zorgen, maar bij nieuwe huurders worden tuinen veelal volledig leeg getrokken. Men gaat nu op zoek naar een of twee pilotprojecten per corporatie om te kijken naar zelfbeheer door bewoners, groenbouw bij mutatie of het kunnen toepassen van meer diervriendelijk bouwen. Dat is echter veel te weinig. Natuurinclusief bouwen en beheren, dat dient de standaard te zijn. De tijd van pilots moet echt voorbij zijn. Ze hoort graag van de wethouder welke concrete afspraken zijn gemaakt en waardoor een snelle verbeterslag nu zo moeilijk is. Ze is benieuwd wat er is afgesproken over het gifgebruik door corporaties. Ook wil ze horen als voor zelfbeheer wordt gekozen, of diervriendelijk bouwen of groen bouwen bij een woningmutatie toch weer op de lange baan wordt geschoven. Groen zelfbeheer is een goed voornemen; dat zou mevrouw Sasbrink graag als standaard zien.

Hopelijk wil de wethouder met corporaties over dit groen zelfbeheer in gesprek gaan en wellicht kan hij bij de volgende prestatieafspraken daarover harde afspraken maken – net als over het niet verder verharden van bestaande binnentuinen. Als laatste hoort ze graag hoe het college meer kan sturen op het bijbouwen van nieuwe woningen waarbij dat niet ten koste gaat van het zo snel mogelijk verduurzamen van corporatiebezit. Ze hoopt dat het college kan toezeggen in het verlengde van afspraken over woningisolatie dat het ook afspraken maakt met corporaties over de inzet van laagtemperatuurwarmtenetten en de corporaties hierbij te faciliteren. Wellicht kan de wethouder ook afspraken maken over natuurinclusief renoveren bijvoorbeeld vogel- en vleermuisvriendelijk isoleren. De afspraak met corporaties is nu 20 procent daken met zonne-energie in 2025. Mevrouw Sasbrink hoort graag wanneer de corporatiedaken 100 procent benut zijn. Als laatste wil ze weten wat er nodig is om te komen tot concrete duurzaamheidsdoelen zodat ook de corporaties bijdragen aan de klimaatneutrale stad in 2030. Het viel mevrouw Sasbrink op dat er niets over de schimmelwoningen staat in de brief. Ze wil weten wanneer dat concreet wordt.

55

De heer Zwanenberg (GroenLinks) benadrukt het belang van een goede balans tussen reguliere en sociale woningen. Het is belangrijk dat de sociale woningvoorraad meegroeit met de stad. De voorraad neemt de laatste jaren toe, maar er moet nog veel gebeuren de komende jaren. Heel mooi dat er bij lopende ontwikkelingen nu nog sociale woningbouw wordt toegevoegd zoals bij het voormalige Defensieterrein. Bij de behandeling van de Woonvisie diende GroenLinks een amendement in om de liberalisatie van de sociale voorraad te stoppen en het lijkt erop dat dat nu loopt. Duurzaamheid lijkt op stoom te komen, maar het is nog lang niet genoeg. De gemeente loopt voor met het plaatsen van zonnepanelen op daken en het zou goed zijn als de corporaties ook een versnelling ingaan.

60

De heer Isik (PvdA) is blij dat ook GroenLinks wil stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen. Hij is benieuwd wat GroenLinks vindt van de verkoop van de 239 woningen in de binnenstad. Aan de overdracht waren weliswaar vijf voorwaarden gekoppeld, maar nu zijn ze zonder deze voorwaarden toch verkocht.

50

Pagina 14 van 37

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

De heer Zwanenberg (GroenLinks) heeft het altijd verkeerd gevonden dat die sociale woningen werden verkocht. Met of zonder voorwaarden, GroenLinks vindt het een slecht idee. Dan het groenbeheer. Er zijn stappen gezet om groen bij mutaties te behouden, maar het moet echt beter. Hij hoort graag waardoor het nog steeds niet goed gaat en hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat er geen groen meer sneuvelt bij de mutatie van een huurwoning. Huurders zouden geen spullen ter overname meer mogen aanbieden. In deze tijd van circulair denken is dat toch onbestaanbaar. Hij hoort graag hoe de wethouder deze signalen denkt op te pakken. Laat een huurder zijn woning niet netjes achter, dan kan hem een boete worden opgelegd. Het lijkt alsof corporaties die boetes niet spenderen aan het in orde maken van zo’n woning want GroenLinks krijgt signalen dat huurders soms een compleet uitgewoonde woning krijgen aangeboden. Dan rijst de vraag waar dat boetegeld dan heen gaat. GroenLinks overweegt een motie. Bij de uitruil tussen Bo-Ex en SSH zijn woningen van Bo-Ex bij SSH beland en SSH wil die langzaam omturnen naar studentenhuizen met bijbehorende campuscontracten. Maar in 14 panden functioneren al jaren woongroepen die zich nooit officieel hebben hoeven registreren. Zij willen heel graag die officiële status van woongroep krijgen.

GroenLinks denkt dat woongroepen een goede aanvulling zijn en de heer Zwanenberg ziet graag dat die 14 panden een officiële woongroep kunnen worden en niet als studentenhuis eindigen. Mevrouw Oosters (Student&Starter) is benieuwd of GroenLinks ook vindt dat het makkelijker moet zijn om op latere leeftijd na het studeren ook samen te kunnen wonen. De heer Isik (PvdA) onderschrijft het pleidooi van GroenLinks over groepswonen, maar dat de raad niet is geïnformeerd door de wethouder over de ontwikkeling tussen de twee corporaties, dat is toch wel curieus. De heer Zwanenberg (GroenLinks) vindt het vooral van belang dat het goed wordt geregeld voor die woongroepen. Met Student&Starter heeft hij een gesprek gevoerd met SSH en Bo-Ex. Men zou naar specifieke situaties echt goed kijken. Dat valt nu tegen en hij hoopt dat de wethouder ook vindt dat de mensen in die 14 panden de mogelijkheid moeten krijgen een officiële woongroep te worden. Richting mevrouw Oosters geeft hij aan dat GroenLinks het van belang vindt dat mensen kunnen samenwonen. Een woongroep heeft vaak echt een gedeelde visie. Eerder heeft GroenLinks een motie ondersteund voor friendswoningen. GroenLinks heeft de woongroepen geadviseerd contact op te nemen met de kwartiermaker Bijzondere woonvormen maar die bleek onvindbaar.

Hij verzoekt de wethouder ervoor te zorgen dat die kwartiermaker goed bereikbaar en goed vindbaar is. Als het gaat om de statushouders dan is het niet gelukt de doelstelling voor 2021 te halen. Zorgelijk. Hij hoort graag hoe de wethouder dit denkt op te lossen. Hij sluit zich aan bij de woorden over het Algemeen sociaal plan, over de schimmelwoningen en de Hanoidreef, de middenhuurwoningen van corporaties die de afspraken van het Actieplan middenhuur niet nakomen. GroenLinks is groot voorstander van wat Student&Starter wil met onzelfstandige studentenhuisvesting. Dat gaat absoluut te langzaam. Tot slot de ouderenwoningen. Eerder is een overzicht van het aanbod per subwijk toegezegd en hij is benieuwd wanneer de raad dat kan verwachten. De heer El Abassi (DENK) onderschrijft het pleidooi van GroenLinks over SSH. Daarover heeft DENK eerder schriftelijke vragen gesteld. Gemengde wijken en meer differentiatie, niet helder is waar de focus op ligt. Als het over sociale huurwoningen gaat, wordt dikwijls verwezen naar afspraken uit het verleden, maar in het kader van gemengd wonen oppert de heer El Abassi te beginnen met de meest kwetsbare groep. Verhoog het aantal sociale huurwoningen in wijken waar er weinig zijn. En stop met de verkoop van die woningen en bouw er gemengd omheen.

Over de betaalbaarheid conform de afspraken uit de stedelijke prestatieafspraken en het Sociaal huurakkoord is afgesproken dat huurstijgingen niet meer mogen zijn dan de inflatie. Voor afwijkingen is van verschillende partijen toestemming nodig, maar wat DENK betreft dient een huurstijging hoger dan de inflatie per definitie onmogelijk te zijn. Bo-Ex schroeft de verkoop van sociale huurwoningen terug; ook Mitros heeft het aantal verkleind maar DENK meent dat er helemaal geen verkoop van sociale huurwoningen mag plaatsvinden. De heer El Abassi heeft vaker vragen gesteld over huurdersorganisaties en in het bijzonder STOK. STOK zou de belangen van de huurders onvoldoende vertegenwoordigen. Het is zeker niet zo dat Pagina 15 van 37

5

10

15

20

een huurderorganisatie de huurders vertegenwoordigt ter bescherming tegen woningcorporaties zoals Bo-Ex. De wethouder dient signalen van een huurdersorganisatie zeer serieus nemen in plaats van een corporatie die haar eigen belangen dient. Een onafhankelijke huurderscommissie mag aan de achterkant toetsen. Bo-Ex vindt dat de huurdersorganisatie en de huurderscommissie er niets van begrijpen en gaat gewoon door met het overtreden van de wet. Vreemd genoeg gaat het college hierin mee. De heer El Abassi oppert dat de wethouder STOK uitnodigt als voorwaardige gesprekspartner. Bewoners stellen vast dat de noodzakelijke werkzaamheden aan hun schimmelwoningen weer worden uitgesteld. Het is dan ook onbegrijpelijk dat Bo-Ex haar belofte nog altijd niet is nagekomen. Onafhankelijke deskundigen hebben aangegeven dat het ligt aan het fundament van de flat. Hij is benieuwd hoe de wethouder deze problemen gaat aanpakken. Renovatie wordt veelal groot onderhoud genoemd maar renovatie en onderhoud zijn juridisch niet hetzelfde. Dat onderscheid kan gevolgen hebben voor alle huurders. Renovatie impliceert dat het woongenot wordt verbeterd. Bewoners moeten maanden lang hun huis uit en dan geeft de corporatie aan dat het om groot onderhoud gaat. Het onderscheid is niet altijd helder. DENK oppert een locatie in te richten waar bewoners gratis terecht kunnen voor advies en toetsing hiervan.

De heer Isik (PvdA) stelt voor in overleg met de corporatie en de gemeente een proefproces te starten om te laten toetsen of het om onderhoud of renovatie gaat. De heer El Abassi (DENK) heeft begrepen dat er soms niet eens een huurdersorganisatie bestaat zoals STOK bij Bo-Ex. Hij stelt daarom die onafhankelijke locatie voor waar bewoners terecht kunnen met hun vragen.

25 De heer Nagtegaal (PVV) wijst op het huurteam.

30

35

De heer El Abassi ( DENK) weet ook wel dat er zelfs een Huurcommissie is, een ‘rechter’ over huurrecht. In het geval van STOK heeft de Huurcommissie STOK in het gelijk gesteld. STOK wordt niet uitgenodigd bij de prestatieafspraken. De reden daarvan hoort hij graag van de wethouder en ook waarom er nu wel wordt geluisterd naar Bo-Ex in plaats van naar de huurdersorganisatie waarbij het advies van de Huurcommissie wordt overgeslagen. Tot slot leest hij dat er aandacht is voor de huisvesting van ouderen. Er is ook aandacht nodig voor huisvesting van migrantenouderen. Daarvoor is immers geen aanbod waardoor ze vaak in een veel te grote woning blijven wonen wat de doorstroming belemmert. Hij hoort graag hoe de wethouder ervoor gaat zorgen dat deze groep wordt opgevangen. De heer Nagtegaal (PVV) begrijpt niet waarin de huisvesting van migrantenouderen verschilt ten opzichte van autochtone ouderen.