Concept Verslag commissie Mens en Samenleving - Stad en Ruimte, 2021-07-06.pdf

5

Verslag gecombineerde openbare vergadering van de Commissies Stad & Ruimte en Mens & Samenleving

10

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

6 juli 2021, 20.00-00.45 uur Stadhuis, Raadszaal Rosenbaum Select, notulisten & verslaggevers

Aanwezigen

15

De heer M. de Pagter (voorzitter), burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouders mevrouw L. van Hooijdonk, mevrouw A. Klein, de heer M. van Ooijen en de heer K. Verschuure en de leden, de heer H. Bakker (D66), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer D. Gilissen (VVD), de heer M. van Heuven (PvdD), mevrouw F. de Koning (GroenLinks), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Sturkenboom (Student & Starter), de heer E. Virginia (GroenLinks), de heer R. Wiegant (SP) en de heer R. van der Zweth (PvdA). Van de griffie is aanwezig mevrouw D. Rijnders.

20

Verslag vergadering Commissies Stad & Ruimte en Mens & Samenleving 25

1. Opening en mededelingen ........................................................................................................... 1 2. Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten ............. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. TOEZEGGINGEN ..............................................................................................................................

1. 30

Opening en mededelingen

De voorzitter opent de vergadering. De jaarstukken zullen in twee termijnen worden behandeld, zoals gebruikelijk, en er zijn geen spreektijden vastgesteld. Vanwege de coronamaatregelen zullen de burgemeester en de wethouders de inbreng van de raadsleden in blokken beantwoorden, direct in twee termijnen. Pagina 1 van 23

35

2.

Jaarstukken 2020

Raadstoetsen Bereikbaarheid en Ondersteuning op maat De uitkomsten van de raadstoetsen zijn op de agenda gezet, inclusief aanbevelingen van het college. Namens allen bedankt de voorzitter de raadsrapporteurs voor hun werk. 40

45

50

Verslag Adviescommissie Controle en Financiën d.d. 10-06-2021 De Adviescommissie Controle & Financiën heeft de jaarstukken en de bevindingen van de accountant op 10 juni jl. behandeld. De heer Gilissen, voorzitter van de Adviescommissie, meldt dat de accountant en de ambtelijke organisatie zijn commissie steeds goed bij de controle van de jaarrekening hebben betrokken. De accountant heeft in het bijzonder gewezen op het spanningsveld in het fysieke domein: de ambities enerzijds en de capaciteit om ze te realiseren anderzijds. Desalniettemin gaf hij een goedkeurende controleverklaring. Ook wat betreft rechtmatigheid is er een goedkeurende accountantsverklaring, waarmee de Adviescommissie de ambtelijke organisatie complimenteert. Er zijn stappen gezet om het budgetrecht van de raad te versterken, al kan dat ten aanzien van investeringen nog worden verbeterd. Vervolgens herinnert de heer Gilissen de raad eraan dat Deloitte de jaarrekeningcontrole voor de tweede keer heeft verricht; er is een contract voor drie keer. Samen met de griffier zal de Adviescommissie initiatief nemen ter voorbereiding van toekomstige accountantscontroles, en daar komend najaar op terugkomen.

55

60

65

70

75

Behandeling jaarstukken 2020 – eerste termijn Er is een aanzienlijk verschil tussen begroting en realisatie, constateert de heer Gilissen (VVD); het college heeft al toegezegd dat de raad in het derde kwartaal 2021 een nadere analyse kan verwachten. Er is al veel verbeterd op het gebied van interne controle, bedrijfsvoering en financiën, maar nog niet genoeg. Wat zijn de ambities van het college op de genoemde aspecten? Hoe kan de raad daar actiever bij betrokken worden? Zie de resultaatbestemming 2020: daarin worden ook voor programma's met negatief resultaat beleidsrelevante voorstellen gedaan. Hoe moet de raad omgaan met de beoordeling daarvan? Vervolgens vraagt de heer Gilissen aandacht voor de raadstoetsen: in het bijzonder bij de raadstoets Ondersteuning op maat valt op dat er over de ontwikkeling van het programma niet veel informatie te vinden is in de jaarstukken. Wat vindt het college van de positief-kritische inbreng van de raadsrapporteurs? Zijn er wellicht scherper geformuleerde indicatoren nodig? De heer Gilissen pleit ervoor om in de jaarstukken meer aandacht te besteden aan de ambities zoals omschreven in het coalitieakkoord, zodat de raad de vinger goed aan de pols kan houden. Mevrouw De Koning sluit zich daarbij aan; zij vindt het niet gemakkelijk om te beoordelen of de middelen doelmatig zijn besteed.

Juist in het sociaal domein is het zo belangrijk om tussentijds te monitoren hoe het gaat, gezien de langlopende contracten die worden gesloten. Zou de heer Gilissen ervoor voelen om hierover een apart gesprek te organiseren in aanwezigheid van de contractbeheerders? Dit lijkt de heer Gilissen een goed idee, maar hij veronderstelt dat de vraag of de inzet succesvol is hoofdzakelijk de verantwoordelijkheid van het college is. Dit geldt overigens ook voor de inspanningen in het programma Mobiliteit: als het goed gaat met de verkeersveiligheid in onze stad, mag het college dat duidelijk laten zien. Pagina 2 van 23

80

85

90

95

100

105

110

115

120

Ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling: veel projecten zijn vertraagd. De heer Gilissen vraagt om hierover nadrukkelijker te communiceren in de jaarstukken. Hij wil niet alleen zien welke projecten zijn afgerond, maar wil ook weten welke dat nog niet zijn, met vermelding van de reden van de vertraging. Informatie op het gebied van stedelijke ontwikkeling is verspreid over verschillende documenten (Voorjaarsnota, jaarstukken, meerjarenperspectief ruimte). Wat de heer Gilissen betreft wordt de informatiestroom aan de raad beter ingericht naar wat er nodig is om een beslissing te kunnen nemen. Hij doet de suggestie om in elk geval het moment van aanvang van een project te vermelden: wanneer is het bedacht en wanneer is het in uitvoering gekomen? Wat is de stand van zaken nu? Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern zijn nog altijd niet af, dus daar moet geld voor beschikbaar blijven om de voorzieningen op het gewenste niveau te kunnen brengen. Een groot deel van de opbrengst uit grondexploitatie Leidsche Rijn gaat naar de algemene middelen, met als gevolg dat het steeds moeite kost om daar geld voor Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern aan te onttrekken.

Is het college bereid om na te gaan of er binnen de grondexploitatie Leidsche Rijn nog ruimte zou moeten zijn (of moeten worden gecreëerd) om het gewenste voorzieningenniveau te realiseren? De heer Van der Zweth vult aan dat de accountant heeft geadviseerd om de kosten voor Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern zorgvuldig te ramen en vervolgens af te dekken. De heer Gilissen is het daarmee eens: als duidelijk is wat er nog moet gebeuren, kan daarvoor geld gereserveerd worden. Vervolgens kunnen eventuele winsten naar de algemene middelen vloeien. De heer Bos vraagt zich af of dat wel wenselijk is; de huidige coalitieperiode loopt immers op zijn eind. Dat duurt nog even, zegt de heer Gilissen; hij is benieuwd wat andere fracties en het college van de voorstellen van zijn fractie vinden. Park & Ride Papendorp: de heer Gilissen vraagt een toezegging van het college voor toiletvoorzieningen op dit terrein, zie het initiatiefvoorstel van zijn fractie. Van de Rekenkamer heeft de raad een goed overzicht gekregen van de inspanningen op het gebied van energie. Er is € 6 miljoen gereserveerd voor het uitwerken van energie-ambities, maar dat is niet duidelijk genoeg naar de mening van de heer Gilissen.

Welke inzet levert welk resultaat op? Het onderwijshoofdstuk van de jaarstukken laat zien dat het aantal vroegtijdig schoolverlaters op niveau mbo-2 toeneemt, terwijl afname de doelstelling was. De gemeente zou alles in het werk moeten stellen om ervoor te zorgen dat studenten hun opleiding afmaken en de arbeidsmarkt met een startkwalificatie betreden. Wij kijken deze keer terug op een jaar dat anders verliep dan voorgaande jaren, zo memoreert mevrouw De Koning (GroenLinks), waarover haar fractie desalniettemin grotendeels tevreden is. Positief is dat het is gelukt om in 2020 veel mensen inkomenssteun te bieden en dat het aantal groene daken is vervijfvoudigd. Er zijn nieuwe woon-zorginitiatieven en bijna tweeduizend nieuwe socialehuurwoningen. Mevrouw De Koning is ook blij met de goedkeurende verklaring van de accountant. Vervolgens spreekt zij haar waardering uit voor de raadstoets Bereikbaarheid; zij hoopt de aanbevelingen via een motie te kunnen verankeren. Echter, heeft de gemeente voldoende ambtelijke capaciteit om de vele ambities op het gebied van ruimtelijke ordening en mobiliteit waar te maken, ook na 2022 nog? Met de aanbeveling dat de activeringsgrens omlaag kan, is mevrouw De Koning het eens. Vindt de wethouder dat ook, en zo ja, gaan we dat dan regelen? De heer Bakker merkt bij interruptie op dat verlagen van de activeringsgrens niet veel Pagina 3 van 23

125

flexibiliteit biedt in toekomstige begrotingen. Mevrouw De Koning wijst erop dat de gemeente Utrecht op één andere gemeente na de hoogste activeringsgrens hanteert. Dit remt investeringen af, wat niet nodig is; bovendien zijn investeringen in mobiliteit dringend noodzakelijk om meer woningen te kunnen bouwen. Zij zou liever het landelijk gemiddelde aanhouden, of de mediaan. Misschien moet daar de nota WAAVA voor worden aangepast.

130

135

140

145

150

155

160

165

Uit de raadstoets Ondersteuning op maat is gebleken dat het zeer lastig was om een oordeel te vormen over de doelmatigheid van bestedingen, ondanks de goede ambtelijke medewerking. Dat is jammer, want dat is nu juist de toegevoegde waarde van de raadstoetsen. Een vervolggesprek daarover, zoals eerder al ter sprake kwam, zou zinvol zijn. Mevrouw Sturkenboom doet de suggestie om dit dan op te zetten zoals de Rekenkamer heeft gedaan bij de energietransitie, maar mevrouw De Koning had eerder een gesprek in gedachten, ten behoeve van meer diepgang. Voor andere mogelijkheden staat zij echter wel open – het doel is om te komen tot een beter oordeel over het behalen van de doelstellingen. Zo wordt er bijvoorbeeld veel geld uitgegeven aan de wijkteams en minder aan andere onderdelen; mevrouw De Koning vraagt zich af of dit dan ook betekent dat er goed in de basis wordt geïnvesteerd, waardoor er minder specialistische hulp nodig is. Tijdens een vervolggesprek moet het wat haar betreft meer gaan over doelmatigheid dan over indicatoren. Zij vraagt ook om jaarlijks in de jaarstukken te rapporteren wat er met de aanbevelingen uit raadstoetsen is gedaan. Op een vraag van de heer Bos antwoordt mevrouw De Koning dat zij het doelmatig vindt als de doelstellingen met het ingezette beleid worden behaald.

De heer Bos denkt bij doelmatigheid eerder aan 'geld zo efficiënt mogelijk besteden om het doel te kunnen realiseren,' dus SMART, en zo snel mogelijk op het doel af. De heer Gilissen wijst erop dat basisondersteuning in het programma Maatschappelijke ondersteuning altijd nodig zal zijn, terwijl het de ambitie is om de stad welvarender en gezonder te maken. Die ambities kunnen los worden gezien van de basisondersteuning. Mevrouw De Koning stelt voor om de reactie van de wethouder over dit onderwerp af te wachten. Er wordt al enige tijd gediscussieerd over het budgetrecht van de raad; de accountant is van mening dat dit ten aanzien van investeringen verbeterd moet worden. Mevrouw De Koning vraagt de wethouder om toe te zeggen dat kredietaanvragen voortaan vergezeld gaan van raadsautorisatie. Er is een nieuwe, forse post voor Leidsche Rijn opgenomen in de reserve grondexploitaties (€ 143 miljoen). Mooi dat de onzekerheid daarmee is opgelost, maar de post is (te) summier toegelicht. Mevrouw De Koning vraagt om dergelijke grote posten voortaan ordentelijk te laten vastleggen. Zij vraagt de wethouder om er in het MPR altijd een rapportage over op te nemen, inclusief toelichting. Volgens afspraak is er een subsidiemonitor in de jaarstukken opgenomen, maar de subsidievoorwaarden voor de overwegend 'kleine aanvragers' staan daar niet bij.

Kan volgend jaar ook gemonitord worden hoe de subsidieregeling in de stad wordt ervaren, met name de kleinere (niet-professionele) bedragen? De heer Bakker vult aan dat de subsidiemonitor een goede toevoeging is, maar dat de cijfers nog niet geheel recht doen aan de doelen ervan. De raad wil niet alleen graag zien waar het geld aan wordt uitgegeven, maar ook wat daarvan het doel is. Mevrouw Sturkenboom stelt in aansluiting hierop dat de wijze van verantwoorden niet eenvoudig is voor kleine initiatieven, en dat ook niet altijd duidelijk is waar zij hun verantwoording moeten inleveren. Meerdere raadsleden pleiten voor verbetering en doorontwikkeling van de subsidiemonitor én voor betere ambtelijke begeleiding voor kleine initiatieven. Pagina 4 van 23

170

175

180

185

190

195

200

205

210

Woonruimte voor studenten: mevrouw De Koning dringt erop aan om mbo-studenten ook in de gelegenheid te stellen om een kamer bij SSH te huren – dat kan in Utrecht niet, maar in Zwolle wel. Wellicht is een formele uitspraak van de raad gepast in dit geval. Energie: er is onderbesteding in alle duurzaamheidssubsidies. Mevrouw De Koning ziet uit naar de door het college aangekondigde evaluatie; zij vraagt om daarin ook aandacht te besteden aan stimulering van het gebruik en de bekendheid van een subsidie. De onderbesteding is ook de heer Gilissen opgevallen; hij vraagt zich af of er misschien teveel geld is gereserveerd. Dat is volgens mevrouw De Koning niet het geval; wat haar fractie betreft moet er nog veel meer worden gereserveerd om zo snel mogelijk klimaatneutraal te worden. Maar, memoreert de heer Gilissen, eerder is juist gesteld dat het kennelijk niet lukt om alle gereserveerde gelden te besteden, waarschijnlijk ten gevolge van capaciteitsgebrek. Volgens mevrouw De Koning zijn er manieren genoeg om het geld uit te geven: misschien helpt het aanstellen van een extra ambtenaar, en helpt het als de bekendheid van de regelingen wordt vergroot. Misschien moet het budget wel worden vergroot, zodat inwoners minder eigen geld hoeven te investeren. De uitdagingen in het kader van de klimaatcrisis zijn er groot genoeg voor, vindt mevrouw De Koning.

Verkleinen van het budget vindt zij geen goede beslissing. De heer Bos pleit voor het KISS-principe: keep it short and simple! Zo eenvoudig mogelijk – dan zullen inwoners er sneller gebruik van willen maken. Subsidieregelingen moeten de Utrechters als het ware op een presenteerblaadje worden aangeboden. De heer Van Heuven dringt erop aan om het geld voortvarend te gaan uitgeven; maak er een herkenbare en populaire regeling van, is zijn advies, zoals ook bij subsidies in het culturele domein is gedaan. Wonen: helaas is de doelstelling voor het huisvesten van statushouders niet gehaald. Wat zal er worden gedaan om ervoor te zorgen dat de doelstellingen in 2021 wél worden gehaald? De heer Van der Zweth (PvdA) begint met een compliment voor de ambtelijke organisatie – voor het extra werk dat ondanks de moeilijke omstandigheden is verzet. Ook vóór de coronacrisis stonden essentiële voorzieningen onder druk: het lerarentekort, de wachtlijsten bij jeugdzorg en huishoudelijke hulp, het tekort aan betaalbare woningen en de armoede. Des te groter is de tegenvaller dat er ook in 2020 miljoenen niet uitgegeven zijn. Uit de jaarrekening heeft de heer Van der Zweth opgemaakt dat ongeveer de helft van het positieve resultaat kan worden toegeschreven aan grondexploitaties.

De heer Bos vraagt zich af of PvdA de afgelopen jaren misschien heeft gesignaleerd dat de tweedeling in de maatschappij is afgenomen. Dat is helaas niet het geval, zegt de heer Van der Zweth. Sinds ongeveer 2000 worden inwoners steeds meer zelf verantwoordelijk gehouden; wie het moeilijk heeft lijkt het maar te moeten voelen. Terugkomend op de grondexploitaties herinnert de heer Van der Zweth de wethouder aan haar toezegging om onderzoek te gaan doen naar het 'gat' tussen begroting en realisatie. Hij pleit ervoor om de opbrengsten uit grondexploitaties voortaan te benutten voor betaalbaar wonen. Hiervoor kan de raad bij het slotdebat een voorstel van zijn fractie verwachten. De heer Van der Zweth sluit zich aan bij de eerder gegeven complimenten voor de raadstoetsen; hij kan met de bevindingen uit beide toetsen instemmen. In het bijzonder dringt hij aan op het toegankelijk maken van bushaltes; dit is helaas opnieuw uitgesteld. Werk en Inkomen: ook in dit domein is meer dan € 400.000 onderbesteed, terwijl de doelstellingen om mensen aan het werk te helpen achterblijven. Hij vraagt de wethouder om toe te zeggen dat zij daar een plan voor gaat maken. Op de post Beschermingsbewind is een nadeel van € 700.000 ontstaan als gevolg van Pagina 5 van 23

215

220

225

230

235

240

245

250

255

een bezuiniging conform coalitieakkoord. Hoe gaat de wethouder dit oplossen en hoe gaat zij het voortaan anders doen? In het U-pasbudget blijft ook geld over, namelijk € 300.000 – terwijl zoveel inwoners niet kunnen rondkomen. De heer Van der Zweth vraagt de wethouder om na de zomer 2021 aan de raad te melden of de bestedingen nu wel op schema liggen, en zo niet, of zij dan tussentijdse bestedingsvoorstellen wil doen. Economie: er blijft opnieuw geld over in het budget voor kleine ondernemers (Beleidsregel Subsidieverstrekking Stimulering Bedrijven – BSSB). Wel komt er een plan voor kwetsbare winkelgebieden; de heer Van der Zweth dringt erop aan om het bijbehorende budget zo snel mogelijk te besteden. Hoe gaat de wethouder de betreffende ondernemers in de komende jaren ondersteunen? Zie de Bewonerssamenvatting van de jaarstukken: daarin wordt aangegeven dat het bereik van voorschoolse educatie sterk is teruggelopen. Wat de heer Van der Zweth betreft moet daar snel iets aan worden gedaan; wat kan de raad van het college verwachten? In 2020 zijn door de coronacrisis niet alle doelstellingen gehaald, stelt de heer Bakker (D66), wat wel begrijpelijk is. De crisis heeft echter ook laten zien dat zaken heel snel kunnen worden opgepakt dan wel opgelost. Zijn fractie ziet uit naar een goede en grondige evaluatie van de corona-aanpak, bij voorkeur binnen niet al te lange tijd.

Er werd in 2020 gestart met de bouw van ongeveer 3.600 woningen, zo'n 600 meer dan geprognosticeerd. De stad staat er financieel goed voor, zo blijkt uit de jaarstukken, en de aanbevelingen van de accountant bij de jaarstukken 2019 zijn snel opgepakt. De heer Bakker sluit zich aan bij de eerder gemaakte opmerkingen over realistisch begroten, zoals ook al bij de behandeling van de Voorjaarsnota ter sprake kwam. Hoe zorgt het college voor een 'zachte landing' in sectoren die sterk onder de coronacrisis te lijden hebben gehad? Het college is bezig met het verbeteren van de leesbaarheid van financiële documenten; worden ook de jaarstukken aangepakt? Zie bijvoorbeeld het online dashboard van de provincie Overijssel. Over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) heeft de heer Bakker een schriftelijke vraag gesteld (nr. 86): de kosten voor hulp bij het huishouden zijn € 2,3 miljoen boven begroting uitgevallen. Hij vraagt de wethouder om hier een iets uitvoeriger toelichting bij te geven, en daarbij aan te geven wat het rijk vergoedt. Utrecht Monitor: deze bevat waardevolle elementen; de heer Bakker zou graag zien dat de zaken wat meer geïntegreerd raken, want de informatie staat nu op veel verschillende plekken. Er is geen verbinding gelegd met de Monitor Brede Welvaart en de Global Goals.

Is de wethouder van plan om dat alsnog te doen? Vastgoed: in 2020 heeft het Makelpunt toenemende vraag naar ateliers gesignaleerd, en afname van vraag naar evenementenlocaties. Is het mogelijk om de raad van structurele rapportage hierover te voorzien? Veiligheid: door de virusuitbraak heeft een evaluatie van de aanslag op het 24 oktoberplein enige tijd op zich laten wachten. Is de evaluatie afdoende geweest en is Utrecht voldoende voorbereid op een mogelijke volgende gebeurtenis? Economische zaken: eind 2020 gaven ondernemers aan dat zij niet optimistisch waren over de toekomst van hun onderneming. Hoe is het college van plan om het ondernemersvertrouwen een steuntje in de rug te geven? Kan de raad hierover structureel geïnformeerd worden, zodat tijdig bijsturen mogelijk is? Ook de heer Van Steeg (CDA) vraagt aandacht voor de onderbestedingen, al heeft hij daar, gezien het bijzondere jaar, wel begrip voor. Het bijzondere jaar had ook positieve kanten: het aantal vrijwilligers is sterk toegenomen. Wat doet de gemeente extra om hen tegemoet te komen Pagina 6 van 23

260

265

270

275

280

en om hen erbij te houden? De heer Van Steeg sluit zich aan bij eerder gemaakte opmerkingen over realistisch begroten en de inrichting en leesbaarheid van de begroting. Betreft de raadstoetsen: de heer Van Steeg hoopt dat de conclusies integraal worden overgenomen, in het bijzonder op het gebied van bereikbaarheid. Bij Ondersteuning op maat is de afstand tussen de financiële inzet en realisatie nog te groot; wat wordt er nu bereikt met al die inzet, bijvoorbeeld op het gebied van eenzaamheid of in de jeugdzorg? Naast de reeds genoemde onderbesteding valt de onderbesteding van de middelen in het Initiatievenfonds op, wat wel te verklaren valt, omdat het afgelopen jaar veel activiteiten niet konden doorgaan. Echter, deze onderbesteding wordt direct aan de algemene middelen toegevoegd. De heer Van Steeg ziet dit graag anders: geld uit het Initiatievenfonds moet echt aan initiatieven van bewoners worden besteed. Economie: winkelgebieden hebben een heel belangrijke ontmoetingsfunctie in wijken; hierin moet blijvend geïnvesteerd worden, vindt de heer Van Steeg. Bij interruptie stelt de heer Bos dat ontmoeting juist op buurtniveau, en niet op wijkniveau plaatsvindt. Zouden wij het niet eerder moeten hebben over buurtwinkelcentra? De heer Van Steeg is dit met de heer Bos eens.

Bij de behandeling van de Voorjaarsnota werd gesproken over Werken 3.0, en de daaraan verbonden kosten, vervolgt de heer Van Steeg. Levert het toegenomen thuiswerken besparingen? Daarnaast zou efficiënter werken tot besparing moeten leiden, maar uit de jaarstukken blijkt dit niet. Over privacy maakt de heer Van Steeg zich enige zorgen, zie bijvoorbeeld het Rekenkamerrapport. Is de gemeente ambitieus genoeg op dit gebied? Veiligheid en ondermijning: wat betekent het aangekondigde plan voor de gemeentelijke veiligheidsambities? Wat wordt er op dit gebied van inwoners gevraagd, en wordt dat dan ook vermeld in het nieuwe plan? De fractie van de ChristenUnie is afgemeld.

285

290

295

300

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) is blij met de groene ambities en geeft het college daar een compliment voor. Hij is ook ingenomen met de goede invulling van de motie Utrecht Zoemt; Utrecht werd zelfs uitgeroepen tot de meest bij-vriendelijke gemeente. In reactie op een interruptie van de heer Gilissen geeft de heer Van Heuven aan dat hij graag zoveel mogelijk geld zou willen uitgeven om verandering van het klimaat te voorkómen; daar mag wat hem betreft elk middel voor worden ingezet. De heer Gilissen brengt hier tegenin dat al eerder werd opgemerkt dat subsidies al een paar jaar niet goed genoeg worden benut. Leidt dat dan niet tot de conclusie dat subsidiëren niet het juiste instrument is, en dat er moet worden bekeken hoe het beschikbare geld op een andere manier kan worden ingezet? Of is 'meer' altijd beter? In dit geval wel, vindt de heer Van Heuven, en regelingen kunnen ook worden verbeterd. Zie bijvoorbeeld de subsidie voor groene daken: met inzet van de raad is deze vereenvoudigd en is het doen van aanvragen vergemakkelijkt. Maar, zo interrumpeert mevrouw Sturkenboom, het is wellicht ook wel fijn om wat reserve te hebben, zodat er in voorkomend geval direct kan worden uitgevoerd.

Als geld op een andere manier wordt ingezet, zoals de heer Gilissen suggereerde, kan dat niet, terwijl we weten dat alle gemeenten samen voor een uitgave van zo'n € 600 miljoen komen te staan. Volgens de heer Gilissen laat dit onverlet dat subsidieregelingen kritisch gevolgd moeten worden. Je kunt het beleidsdoel wel blijven nastreven, maar dan moet je je toch steeds blijven afvragen of subsidie daar wel het juiste middel voor is.

Pagina 7 van 23

305

310

315

320

325

Onder verwijzing naar de bij-vriendelijkheid van onze stad merkt de heer Bos op dat ook zijn fractie daar enthousiast over is, en graag zou zien dat ze nóg bij-vriendelijker wordt. De heer Van Heuven is het daarmee eens. Hij vervolgt zijn betoog met de constatering dat er nu tot 2024 geld is voor recreatie rondom de stad, wat beheerorganisaties de gelegenheid biedt om voor de natuur te blijven zorgen. Helaas geven de jaarstukken geen inzicht in de kwaliteit van het groen in en rond de stad, want daar zijn nog geen indicatoren voor geformuleerd. De heer Van Heuven vraagt om in de jaarstukken voortaan meer informatie over biodiversiteit en beheer van groen op te nemen en dit te koppelen aan de begrotingscyclus. In 2020 is de verhouding tussen natuur en recreatie wat uit balans geraakt; bewoners bezochten de natuur in en om de stad massaal. Wil het college de bereikbaarheid bevorderen of juist hier en daar wat afremmen ten behoeve van de rust voor flora en fauna? Zie technische vraag nr. 187: daarop heeft het college aangegeven dat onnodige kap van bomen wordt voorkómen. De heer Van Heuven vraagt de wethouder om te bevestigen dat er nooit onnodig gekapt wordt. Vervolgens vraagt hij aandacht voor de kwaliteit van het oppervlaktewater.

Is het college bereid om maatregelen te nemen zodat er niet vijf of meer, maar nul problemen per jaar zullen zijn? Zie het duurzaamheidsverslag: de biodiversiteit in de stad neemt af (vogels, vlinders, vleermuizen en zo meer), ook al neemt het groen in omvang toe. Hoe kan dat, en wat wordt eraan gedaan? Uit nieuwsberichten kan worden afgeleid dat honden, in coronatijd door inwoners aangeschaft, in toenemende mate worden gedumpt. Welke maatregelen neemt het college om te voorkomen dat het aantal zwerfdieren toeneemt? Klimaat: de heer Van Heuven vraagt meer informatie over de pogingen tot energiereductie bij bedrijven, want als het beleid op orde is kan er 5.414 ton CO2-uitstoot per jaar worden bespaard. De jaarstukken geven slechts summiere informatie over de klimaatneutrale ambities van de gemeente. Kan er meer werk worden gemaakt van energiereductie, met ambitieuzer doelstellingen? De fractie van DENK Utrecht is afgemeld.

330

335

340

345

Mevrouw Sturkenboom (Student & Starter) bedankt het college en de ambtelijke organisatie voor de beantwoording van de vele schriftelijke vragen. Het is haar opgevallen dat de jaarstukken doorgaans zeer omvangrijk zijn, en veel vragen oproepen. Uitgaven zijn niet altijd direct duidelijk, onder andere niet in het programma Ondersteuning op maat. Daar zijn in 2020 meer dan 20% van de totale lasten naartoe gegaan, maar het is niet duidelijk of de gestelde doelen ook behaald zijn. Hiervoor zal bij het slotdebat een motie worden ingediend, die het college opdraagt om dit beter inzichtelijk te maken. Wat mevrouw Sturkenboom betreft zijn de raadstoetsen het begin van een bredere discussie over de controlerende taken van de raad. Ten aanzien van de jaarstukken in het algemeen zou mevrouw Sturkenboom graag zien dat daarin ook wordt aangegeven wat niet is gelukt en hoe dat kwam. Er wordt naar haar mening nu teveel aan de coronacrisis toegeschreven. Wat betreft duurzaamheid sluit zij zich aan bij de inbreng van GroenLinks (onderbesteding in fondsen). Zij vraagt om een indicator te ontwikkelen voor energiereductie; voorlichting over energieboxen is geen doel op zichzelf, dit is slechts een middel om het doel te bereiken, namelijk dat Utrecht een duurzamere en meer klimaatvriendelijke stad wordt.

Veiligheid: ten aanzien van 'beter gevoel van veiligheid in de eigen buurt' wordt gerefereerd aan oude gegevens uit bewonersenquêtes; de Public Attitude Survey bevat meer recente informatie. Economie: zie de onderbestedingen in het Evenementenfonds en het Fonds Mismatch Arbeidsmarkt. Mevrouw Sturkenboom vraagt een toezegging van de wethouder, om de onderbesteding tegen te gaan en meer inzichtelijk te maken. Vervolgens vraagt zij om meer concrete informatie over de Regionale Pagina 8 van 23

350

355

360

365

370

375

Ontwikkelingsmaatschappij (ROM); hoe wordt het geld geïnvesteerd en wat zijn de effecten daarvan? Hierop wijst de heer Bakker erop dat de ROM eerder deze week een jaarverslag heeft uitgegeven. De heer Bos vraagt naar welke indicatoren mevrouw Sturkenboom vraagt, prestatieof effectindicatoren? Mevrouw Sturkenboom verduidelijkt dat in sommige programma's de prestatie- en effectindicatoren nog worden gehanteerd, en dat in andere programma's het Utrechts Sturingsmodel al wordt toegepast. Los van het feit dat deze zaken beter op elkaar kunnen aansluiten, wil haar fractie simpelweg concreet zien wat een investering heeft opgeleverd. Werk en Inkomen: jammer dat de indicator 'werkloze jongeren 16-22 jaar' in 2020 nog niet beschikbaar was, terwijl juist die doelgroep door de coronacrisis werd geraakt (verlies bijbaan). Mevrouw Sturkenboom vraagt om in de jaarstukken 2021 meer aandacht aan deze groep te besteden. Sommigen hebben het afgelopen jaar voor omscholing gekozen, maar uit de jaarstukken blijkt niet of die omscholing succesvol is geweest. De heer Bos wijst erop dat bijbanen vaak niet geregistreerd worden vanwege de geringe omvang (tot 12 uur per week). Hoe moet het college daar inzicht in geven? Hiervoor heeft mevrouw Sturkenboom niet direct een suggestie; zij vraagt het college te blijven focussen op werkloze jongeren.

Participatie van jongeren: dit is niet altijd goed gegaan, stelt mevrouw Sturkenboom; jongeren werden niet altijd geconsulteerd. Zij vraagt het college om voortaan een aantal jonge bewoners te betrekken bij belangrijke besluiten in hun wijk, zowel vooraf als bij de evaluatie. De heer Wiegant (SP) maakt geen gebruik van zijn spreektijd; hij wacht de reacties van de wethouders af. Volgens de heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geven de jaarstukken een getrouw beeld van het in 2020 gevoerde beleid van het college, maar de uitvoering van de jeugdzorg baart zijn fractie grote zorgen. Tot zijn verbijstering stuurt het college de Raad voor de Kinderbescherming niet aan, hoewel dit orgaan adviezen uitbrengt op verzoek van het college, en vervolgens zorgt voor uitvoering daarvan. Kent het college haar eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden in het kader van de Jeugdwet wel? De fractie van de PVV is afgemeld.

380

[Hierna wordt de vergadering ongeveer tien minuten geschorst].

385

390

1. De burgemeester Als eerste vraagt mevrouw Dijksma kort aandacht voor de aanslag op de heer Peter R. de Vries, die eerder vanavond plaatsvond in Amsterdam. In Amsterdam is het driehoeksoverleg met spoed bijeengeroepen, evenals in Den Haag. Een grondige evaluatie van de corona-aanpak zal zeker plaatsvinden, meldt de burgemeester, zowel wat betreft de crisisaanpak als de gemeentelijke aanpak en de maatregelen die het college heeft genomen. De evaluatie wordt na afloop van de pandemie gepland. Een andere evaluatie heeft inmiddels plaatsgevonden, namelijk die over de tramaanslag op 18 maart 2019. Naar aanleiding daarvan zijn er al aanpassingen in de crisisorganisatie doorgevoerd, in het bijzonder wat betreft de informatie-uitwisseling over mogelijk radicaliserende personen. Pagina 9 van 23

395

400

405

Bij de behandeling van de Voorjaarsnota heeft de burgemeester al een toezegging gedaan met betrekking tot de Public Attitude Survey. De informatie daaruit zal worden gebruikt voor de indicator 'gelijk of beter gevoel van veiligheid in de eigen buurt.' De burgemeester erkent dat inwoners een belangrijke rol spelen bij de gezamenlijke aanpak van ondermijning en cybercrime; daar is aandacht voor in de plannen. Een even belangrijke rol hebben ondernemers; een belangrijk onderdeel van de aanpak is dan ook het vergroten van weerbaarheid van ondernemers, maar ook van andere professionals, inwoners en de overheid zelf. Als mensen signalen van ondermijning leren herkennen, krijgen criminelen minder kans om voet aan de grond te krijgen. Tweede termijn De heer Bakker dringt erop aan om niet te lang te wachten met de evaluatie van de coronaaanpak, want wellicht vervliegen de lessen als iedereen weer overgaat tot de orde van de dag. De burgemeester neemt hier goede nota van, maar geeft er de voorkeur aan om te wachten tot de huidige besmettingsgolf afneemt.

410

415

420

425

430

435

2. Wethouders Van Hooijdonk en Verschuure Raadstoets Bereikbaarheid (Van Hooijdonk) Wethouder Van Hooijdonk loopt de aanbevelingen uit de Raadstoets Bereikbaarheid kort na. Zij licht toe dat bereikbaarheidsprojecten soms niet alleen in het Meerjarenperspectief Bereikbaarheid (MPB) zijn opgenomen, maar ook bij grondexploitaties of het groeikader. Dat dit verwarring bij de raad kan oproepen, begrijpt de wethouder wel. Zij wil bekijken of het mogelijk is om voor de raad een meer thematisch overzicht te maken. De doelstellingen van het mobiliteitsplan zijn onlangs herijkt. Hoewel de raad voorkeur lijkt te hebben uitgesproken voor bereikbaarheidsindicatoren gaat het beleidsterrein over meer, namelijk ook over leefbaarheid, economie, milieukwaliteit en zo meer. Met behulp van een monitor wordt ernaar gestreefd de informatie elk jaar te verbeteren. Met het verzoek om in de jaarstukken voortaan ook aan te geven wat niet is gelukt, kan de wethouder uit de voeten. Dit geldt ook voor het verzoek om meer verbinding tussen beleid en de cyclus van planning & control. De koppeling tussen voortgangsrapportage en financiële informatie vindt de wethouder een goede uitdaging, maar zij wijst er daarbij op dat de uitgaven in het beleidsterrein Mobiliteit een nogal grillig patroon laten zien en dus niet altijd keurig over het jaar te voorspellen zijn.

Aan uniformiteit van de verschillende rapportages wil de wethouder gaan werken; de organisatie zelf heeft het ook weleens moeilijk met de vele verschillende formats. Verschillende raadsleden hebben opmerkingen gemaakt over de activeringsgrens; hierop licht de wethouder toe dat het werken met reserves heel gebruikelijk is voor een investeringsportefeuille, wat nu eenmaal geen reguliere begroting met jaarbudgetten is. Mogelijk verhoogt een activeringsgrens het inzicht van de raad niet. Mobiliteit (Van Hooijdonk) Het college doet haar best om de effecten van het mobiliteitsbeleid beter inzichtelijk te maken, al heeft men niet alle effecten onder controle (de drie cirkels van invloed). Output kan worden georganiseerd – outcome staat niet vast. De heer Gilissen vraagt of dit dan betekent dat de invloed van de gemeentelijke organisatie zelf scherper en inzichtelijker wordt gemaakt? Hierop Pagina 10 van 23

440

445

450

455

460

465

470

475

480

wijst de wethouder op de monitor; de inzet is om deze elk jaar te verbeteren, maar helemaal perfect zal het niet worden. In 2020 hebben projecten vertraging opgelopen, onder andere vanwege de coronamaatregelen, waardoor participatieprocessen moeizamer verliepen. Vertraging hing ook samen met onvoorziene zaken zoals een instabiele kade of slappe ondergrond. Twee grote projecten zijn nog niet afgesloten, namelijk de Uithoflijn en de Dafne Schippersbrug, vanwege een nog lopende rechtszaak en enkele werkzaamheden die nog gedaan moeten worden. Het gebeurt ook wel dat een factuur op 30 december aan de gemeente wordt gestuurd; die wordt dan in het volgende jaar pas geboekt. Heeft de gemeente meer capaciteit nodig voor de uitvoering van mobiliteitsprojecten? Ja, zegt de wethouder, en niet alleen dáárvoor. Het college bekijkt wat er aan capaciteit in de organisatie nodig is om de groei van de stad mogelijk te kunnen blijven maken. Aan het toegankelijk maken van bushaltes wordt gewerkt, zie de voortgangsrapportage. Energie (Van Hooijdonk) Over de € 6 miljoen voor het programma is ongeveer twee maanden geleden al gesproken, naar aanleiding van de toets van de Rekenkamer. De afspraken zijn nog niet allemaal verwerkt, maar er wordt nu wel preciezer gerapporteerd. Met de opmerkingen over de onderbesteding in sommige subsidies is de wethouder het eens: gereserveerd geld mag rollen.

Subsidiemogelijkheden 'gaan vaak vliegen' als er landelijk aandacht aan wordt besteed, bijvoorbeeld de duurzaamheidslening. Andere budgetten, zoals bijvoorbeeld voor zonneboilers, zijn kennelijk toch nog niet aantrekkelijk genoeg. De aanpak wordt dit jaar geëvalueerd, en in het eerste kwartaal 2022 volgt er een besparingsplan. Misschien moet niet de regeling worden veranderd, maar de communicatie erover worden verbeterd. Ten aanzien van energiebesparing bij bedrijven werd geconstateerd dat er nog heel veel energie verloren gaat; de wethouder brengt daar tegenin dat niet veel gemeenten zo actief handhaven als de gemeente Utrecht. Ze stipte het al eerder aan: over input en output zijn afspraken te maken, maar de outcome heeft de gemeente niet alleen zelf in de hand. De heer Van Heuven merkt op dat hij niet alleen om indicatoren vroeg, maar ook om ambitieuze doelstellingen. Volgens de wethouder is het 't goede moment om het daarover te hebben bij de bespreking van het aangekondigde besparingsplan. Op de vraag van mevrouw Sturkenboom over energieboxen stelt de wethouder dat de raad het eens moet worden over waarop getoetst moet worden: op output of op wat de output oplevert? Zoals zij al eerder aangaf, heeft de gemeente daar nauwelijks grip op.

De heer Bos doet de suggestie om op deelgebieden zoals energiebesparing te kijken naar meetbare prestaties, zoals het uitdelen van energieboxen. Daarbij kunnen dan exogene factoren worden aangegeven – op die manier wordt er een 'knip' aangebracht. Volgens de wethouder is het wel mogelijk om de effecten door te rekenen, maar het is de vraag welk inzicht dit oplevert. Het is immers geen meting, maar een berekening op basis van kengetallen. De raad wil 'iets' doen aan de energietransitie, zegt de heer Gilissen, en wil graag weten waar zij het geld het beste aan kan uitgeven. Er zou een globale beschrijving moeten zijn, ook al gaat het alleen om outcome, want anders kan de raad de afweging niet maken. Volgens de wethouder is daar nu juist de voortgangsrapportage voor, want daarmee worden de inzichten kwalitatief gemaakt. Voorbeeld: er wordt nu beleid gemaakt voor aardgasvrije wijken, maar dit levert naar verwachting niet op korte termijn vermindering van CO2-uitstoot op. Echter, als dit beleid niet wordt ingezet, zal er nooit verandering optreden. De reden van de financiële uitgaven zijn wel duidelijk, maar op voorhand vallen de resultaten niet te voorspellen. De heer Pagina 11 van 23

485

490

495

500

505

510

Gilissen stelt dat het dan de uitdaging is om wat meer weging toe te voegen aan de voortgangsrapportage en om er meer toelichting en motivatie bij te geven. Groen (Van Hooijdonk) Minder mensen in recreatiegebieden: dat kan niet, zegt de wethouder, maar in kwetsbare gebieden kan met zonering worden gewerkt, waardoor er luwe en meer intensief gebruikte zones ontstaan. Het college is bezig met de ontwikkeling van een biodiversiteitsmonitor; de wethouder komt daar in het tweede halfjaar 2021 op terug. Onnodige kap is onwenselijk, vindt de wethouder, dat gebeurt dan ook niet. De afname van soorten flora en fauna en in het bijzonder van insecten is een punt van zorg, erkent de wethouder, maar dit is niet exclusief in Utrecht op te lossen. De gemeente doet wat mogelijk is: ander maaibeleid, toename van stoepplantjes, aanleg natuurlijke oevers, diervriendelijk bouwen en zo meer. Projectvertraging (Verschuure) Op vragen hierover wijst wethouder Verschuure op de voortgangsrapportage (betreft 250+ woningen). Utrecht is een van de snelst groeiende steden van het land; er werd vorig jaar zelfs meer productie gehaald dan voorzien. De wethouder zegt aanvulling van de rapportage toe, met verwachte start bouw (1 juli 2020).

Grondexploitatie Leidsche Rijn (Verschuure) De wethouder verzekert de raad ervan dat het voorzieningenniveau in Leidsche Rijn zeker niet minder zal worden; er zijn nog heel veel plannen. De gemeente is echter verplicht om winst te nemen volgens de methode percentage of completion. De heer Gilissen dringt aan op scherpe afbakening van het budget voor het voorzieningenniveau Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Zo werkt het systeem niet, verduidelijkt de wethouder; winsten uit grondexploitaties gaan conform afspraak naar de algemene middelen ter integrale afweging. Een reservering voor de ontwikkeling van Leidsche Rijn is er echter wel, want ook dat deel van de stad moet op een goede manier ontwikkeld worden.

515

Vanaf de jaarrekening 2022 zal jaarlijks worden gerapporteerd over de grondexploitatie Leidsche Rijn. De wethouder zegt toe dat hij dan ook over de context en de besluitvorming zal rapporteren, zodat toekomstige gemeenteraden goed op de hoogte zijn.

520

P+R Papendorp (Verschuure) Er wás een toiletvoorziening, meldt de wethouder, maar deze is weggehaald omdat de toiletten steeds verstopt waren. In de permanente ontwikkeling komt een ordentelijke voorziening terug. De wethouder zegt toe dat hij hier na het zomerreces op terugkomt.

525

Economische zaken (Verschuure) De BSSB is opgegaan in een verhuisregeling voor kwetsbare gebieden – voor ondernemers die op hun locatie niet meer kunnen functioneren. Zij kunnen een verhuissubsidie van maximaal € 10.000 aanvragen. Voor het werken aan klimaatvraagstukken werkt de gemeente Utrecht samen met de provincie en andere partners, waaronder ook de ROM, in het project Eureka. In het kader daarvan worden er MKB-gesprekken gevoerd met ondernemersverenigingen, voor het eerst op 7 juli a.s. Los daarvan voert de gemeente zelf ondernemerspeilingen uit. Pagina 12 van 23

530

535

540

545

In 2020 konden veel evenementen niet doorgaan, om begrijpelijke redenen. Het bedrag dat daardoor in het Evenementenfonds is overgebleven, is overgeheveld naar 2021, plus nog een additionele bijdrage van € 300.000. In 2022 wordt het Evenementenfonds geheel besteed aan Utrecht 900, daarna stopt het. Fonds Mismatch Arbeidsmarkt: na het zomerreces komt het college met een nieuwe beleidsregel inzake opleiden en werken, want daarin is dat fonds opgegaan. De gemeente draagt geen € 16 miljoen, maar € 3 miljoen bij aan de ROM. De regio, de provincie en het ministerie dragen er ook aan bij. Tweede termijn Onder verwijzing naar het voorzieningenniveau Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern merkt de heer Gilissen op dat bewoners (te) vaak een beroep (moeten) doen op het Initiatievenfonds voor verbeteringen in hun buurten. Kan met dergelijke uitgaven niet gewoon rekening worden gehouden in de grondexploitatie? Nu wordt er geld rondgepompt: het geld verdwijnt via winstneming en moet daarna via een andere route weer worden teruggebracht. De heer Van der Zweth vraagt of de maatregelen voor de winkelgebieden ook voor andere dan de zes genoemde gebieden gelden. En moet het wat trieste winkelstripje nabij Smaragdplein niet worden vervangen door woningbouw? De heer Bakker is blij met de acties ten behoeve van herstel van het ondernemersvertrouwen; hoe kan de raad dit volgen?

550

De heer Van Heuven vraagt om de mondelinge uitleg van de wethouder over de zonering in recreatiegebieden aan de jaarstukken toe te voegen. Hij verwacht ook nog een antwoord op zijn vraag over eventuele toename van zwerfdieren. 555

560

565

570

Mevrouw Sturkenboom vraagt om de subsidie voor zonneboilers mee te nemen als er gewerkt gaat worden aan het meer bekendheid geven aan groene subsidies, bijvoorbeeld voor warmtepompen. Het college Op de vraag over zwerfdieren geeft wethouder Van Hooijdonk aan dat het dierenasiel nog geen melding maakt van grote aantallen gedumpte dieren; dit is een nog niet bestaand probleem. Toevoeging van de mondelinge uitleg gaat het abstractieniveau van de jaarstukken enigszins te boven, vindt de wethouder; bovendien wordt een eenmaal toegepaste zonering niet gemakkelijk veranderd, terwijl het niet zinvol is om er jaarlijks op terug te komen. De subsidie voor zonneboilers wordt meegenomen bij communicatie over de regelingen, maar het is goed om daar kritisch naar te kijken, stelt de wethouder, want de regeling voor zonneboilers loopt al heel lang niet goed. Ten aanzien van het voorzieningenniveau Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern licht wethouder Verschuure toe dat de gemeente handelt conform de afgesproken financiële systematiek. Hij bevestigt de veronderstelling van de heer Van der Zweth dat alle winkelgebieden voor stimuleringsmaatregelen in aanmerking komen – niet alleen voor de zes genoemde gebieden. De heer Van der Zweth vraagt de wethouder om bij gelegenheid terug te komen op kwetsbare Pagina 13 van 23

575

580

585

winkelgebieden. Voor herstel van het ondernemersvertrouwen doet de gemeente samen met de provincie een ondernemerspeiling die elk kwartaal wordt gepubliceerd op de website van de provincie. Toezeggingen a. Wethouder Verschuure heeft toegezegd dat hij na het zomerreces via een raadsbrief terugkomt op de ontbrekende toiletvoorziening bij P+R Papendorp; b. Wethouder Verschuure heeft toegezegd dat hij jaarlijks, in de jaarstukken en in het MPR, zal terugkomen op de post van € 143 miljoen in de grondexploitatie Leidsche Rijn; c. Wethouder Verschuure heeft toegezegd dat hij in de in de volgende rapportage over de woningbouwproductie (eerste MPR 2022) het initieel geplande moment start bouw per project zal opnemen en dit in daarop volgende rapportages zal overnemen. [De vergadering wordt een ogenblik geschorst]

590

595

600

3. Wethouders Van Ooijen, Diepeveen en Klein Raadstoets Ondersteuning op maat (Van Ooijen) Geven de indicatoren een goed beeld van de voortgang, het bereik en de doelstellingen? Hierop legt wethouder Van Ooijen uit dat deze nog in ontwikkeling zijn. Bij de behandeling van de programmabegroting 2020 heeft de raad een omzetting vastgesteld, van prestatie- en effectindicatoren naar drie grote stelselindicatoren (bereik, beschikbaarheid en kwaliteit). Na het zomerreces zal hierover een interactieve bijeenkomst plaatsvinden. De heer Gilissen is benieuwd waar de aanpak toe leidt; zijn er in de programmabegroting 2022 al aanpassingen zichtbaar? Dat staat nog niet vast, antwoordt de wethouder, want aan de nieuwe begroting wordt al gewerkt. Hij zal zich daar echter wel voor inspannen. Tijdens de interactieve bijeenkomst zal hierover meer duidelijk zijn. De heer Van Steeg vraagt naar de aanpak van eenzaamheid onder ouderen en de gevolgen van de coronamaatregelen. Kan in dat onderdeel wellicht alvast aangegeven worden wat er met de inzet van de extra rijksmiddelen wordt bereikt? De wethouder herinnert hem eraan dat de raad enkele weken geleden een voortgangsbericht heeft gekregen over de aanpak van eenzaamheid. In samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut wordt de effectiviteit van de aanpak gemonitord; de bevindingen worden meegenomen in de indicatoren op stelselniveau.

605

Er gaat veel geld naar 24-uursbegeleiding; de wethouder vindt het belangrijk dat de raad daar goed inzicht in krijgt, en stelt voor om ook over dit onderwerp een interactieve bijeenkomst te houden. 610

615

Jaarstukken (Van Ooijen) Hoe houden we onze vrijwilligers vast? De wethouder meldt dat hij daar zelf ook benieuwd naar is, en er bij verschillende organisaties naar heeft gevraagd. Er zijn wat financiële mogelijkheden; over de inhoud praat de wethouder verder met de organisaties. Huisvesting statushouders: 69 statushouders konden in 2020 niet gehuisvest worden, en voor dit jaar is de taakstelling verdubbeld. Omdat de aanpak nog niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd is er een taskforce ingericht met als inzet om de doelstellingen volledig te halen; er wordt geen enkele mogelijkheid onbenut gelaten. In oktober a.s. kan de raad meer informatie over de voortgang verwachten. Hulp bij het huishouden: de wethouder licht toe dat hier € 2,3 miljoen meer aan is Pagina 14 van 23

620

625

630

uitgegeven omdat er dankzij meer arbeidscapaciteit een wachtlijst kon worden weggewerkt. Daarnaast is er toenemende vraag naar hulp, onder andere door de vergrijzing. Merwedekanaalzone (Diepeveen) Wethouder Diepeveen licht toe dat de jaarstukken een post van € 1,5 miljoen vermelden, betreft niet-verhaalbare plankosten. Hiervoor was in de reserve grondexploitaties een post opgenomen. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota werd een voorstel gedaan tot bredere aanwending, want in het kader van de RSU zullen er vaker eerst aanzienlijke plankosten gemaakt moeten worden om vervolgens tot reële plannen te kunnen komen. De heer Gilissen is benieuwd of het college ideeën heeft over hoe dit anders kan: moet er beter worden geraamd, of moet er vooraf meer ruimte voor plankosten worden gemaakt? De wethouder vult aan dat hij ook denkt aan afspraken met marktpartijen, verbeteren van projectmatige aansturing en zo meer. Het zal de komende jaren echter ook nodig blijven om plankosten uit de reserve grondexploitatie te blijven financieren. Kunnen er geen afspraken worden gemaakt over het in rekening brengen van eventueel nietvoorziene plankosten voor ontwikkelingen in Utrecht? Volgens de wethouder worden dergelijke afspraken al wel gemaakt – op hoofdlijnen.

635

640

645

Huisvesting mbo'ers (Diepeveen) Volgens de wethouder gaat het om mbo-studenten die een beroepsbegeleidende leerweg volgen. Hun studiebelasting blijft beneden negentien uur per week, de grens die SSH hanteert. De wethouder zal nagaan hoe dit in Zwolle is geregeld en zal er SSH naar vragen in het eerstvolgende bestuurlijk overleg in het kader van het convenant studentenhuisvesting. Openbare Ruimte (Diepeveen) De gemeente is bezig ervaring op te doen met Kleurkeur, in elke wijk op één locatie. De wethouder zegt toe dat er in het duurzaamheidsverslag informatie wordt opgenomen op de omvang per locatie. Problemen met waterkwaliteit: ook de wethouder heeft het liefst nul problemen, want dat betekent dan dat er geen kwaliteitsproblemen meer zijn. Vijf vindt hij echter een realistische doelstelling, al lukt dat in zeer droge jaren niet. De gemeente werkt nauw samen met Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden aan de verbetering van de waterkwaliteit, bijvoorbeeld door de hemelwaterafvoeren los te koppelen van het afvalwater.

650

655

660

Financiën (Klein) Bijna alle fracties hebben aandacht gevraagd voor het bijeenbrengen van begroting en realisatie, een onderwerp dat ook al uitvoerig werd besproken tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota. Wethouder Klein heeft toen toegezegd dat zij in het derde kwartaal 2021 een analyse zal presenteren. Er werd ook gevraagd naar decentrale sturing en hoe de raad daarbij wordt betrokken. De wethouder wil de raad graag goed betrekken bij centrale kaderstelling en uniforme werkwijzen, bijvoorbeeld via de Adviescommissie Controle & Financiën. Hieraan wil zij het komende jaar invulling geven. Sommige programma's laten een negatief resultaat zien; volgens de wethouder hangt dit sterk samen met de coronamaatregelen in 2020, bijvoorbeeld omdat er gebruik moest worden gemaakt van inhuur van extra personeel ter vervanging van zieken. De gemeente zag zich ook geconfronteerd met inkomstenderving, bijvoorbeeld omdat huwelijken niet doorgingen of omdat mensen hun ID-kaart, paspoort of rijbewijs niet kwamen verlengen. De heer Gilissen merkt op dat hij de inzet van de ambtelijke organisatie niet betwist – maar waar werkt de Pagina 15 van 23

665

670

675

680

685

690

gemeente naartoe? Wanneer is het goed genoeg? De wethouder geeft aan dat het wat haar betreft nu vooral om de centrale kaderstelling en uniforme werkwijze gaat, maar het is nog te vroeg om daar iets concreets over te zeggen. Zij is van plan om de raad t.z.t. via een raadsbrief te informeren. Of het instellen van een activeringsgrens zinvol is, zoals ter sprake kwam bij de raadstoets Bereikbaarheid, wordt onderzocht. De wethouder komt hier in het vierde kwartaal 2021 op terug, bij de behandeling van de Nota WAAVA. De heer Bos vraagt de wethouder om de toezegging dat er rekening wordt gehouden met indexering in lopende projecten die tot activering zouden kunnen leiden. Een goede suggestie, vindt de wethouder. Op een vraag van mevrouw De Koning bevestigt de wethouder dat het de bedoeling is om met een raadsvoorstel te komen, zoals reeds aangekondigd. Het is mogelijk, zo vervolgt zij, om in de jaarstukken te rapporteren over vorige raadstoetsen, maar dan wordt het wel een lijvig document – terwijl de raad ook om minder omvangrijke jaarstukken heeft gevraagd. Raadstoetsen kunnen in de betreffende programma's worden meegenomen of apart – waar de raad de voorkeur aan geeft. De wethouder is bereid om toe te zeggen dat de verwerking van raadstoetsen herkenbaar in de programma's zal worden opgenomen en dat er over elke aanbeveling wordt gerapporteerd tot deze volledig is voldaan.

De wethouder zegt ook toe dat bij kredietaanvragen een autorisatie aan de raad zal worden voorgelegd. Subsidiemonitor: voor kleine bedragen en niet-professionele aanvragers is de algemene subsidieverordening zodanig aangepast dat het aanvragen zo eenvoudig mogelijk is. Subsidies worden verstrekt door het Subsidiebureau, ook al heeft de aanvrager er contact over met het wijkbureau of het Initiatievenfonds. De wethouder herkent niet de opmerkingen over de aanzienlijke administratieve lasten voor kleine aanvragers; zij zal dit laten nagaan. Zij is er geen voorstander van om de doelstellingen te beschrijven bij de subsidiemonitor; die staan elders al beschreven en toegelicht. Kan er informatie aan de monitor worden toegevoegd over de ervaringen van aanvragers? De wethouder zal hieraan in elk geval aandacht besteden bij de volgende monitor. Zij zal ook nagaan of het proces van aanvragen meer kan worden gestroomlijnd, eventueel aan de hand van een paar concrete gevallen.

695

Extra coronasteun: wat te doen als de extra coronasteun ophoudt? In dit verband wijst de wethouder op de extra rijksmiddelen en de extra's uit de gemeentelijke begroting. Het is niet de bedoeling dat steun abrupt stopt, maar enigszins wordt afgebouwd. Indien nodig wordt hier maatwerk voor geleverd.

700

Leesbaarheid jaarstukken: als de coronacrisis er niet tussen was gekomen, zou de gemeente al verder zijn geweest met de leesbaarheid en toegankelijkheid van de jaarstukken. In 2021 wordt hier samen met de accountant en de Adviescommissie Controle & Financiën verder aan gewerkt. De start van de nieuwe raadsperiode lijkt de wethouder een goed moment om met de nieuwe werkwijze te beginnen.

705

Monitor Brede Welvaart: de wethouder vindt het een goede suggestie om een verband te leggen met de Global Goals; daar is nog niet zo lang geleden een interessante raadsinformatiebijeenkomst over geweest. Zij wil bekijken hoe dit meerwaarde kan opleveren. Pagina 16 van 23

710

715

720

725

730

735

740

745

750

Onderwijs (Klein) Jonge mensen moeten met een startkwalificatie van school komen, vindt de wethouder. De gepresenteerde cijfers betreffen het schooljaar 2018/2019; de nieuwste cijfers, nog niet gepubliceerd, laten gelukkig zien dat het aantal vroegtijdig schoolverlaters is afgenomen, al kan dat ook wel te maken hebben met de huidige onaantrekkelijkheid van de arbeidsmarkt. De gemeente blijft erop inzetten, ook in regionaal verband en samen met de mbo-scholen. In de aanpak Jeugdwerkloosheid is er ook aandacht voor. Ook het afgenomen bereik van voorschoolse educatie heeft de aandacht; hierover heeft de raad al enkele raadsbrieven ontvangen. Er is veel inzet op, meldt de wethouder, en zij hoopt de komende tijd nog meer te kunnen doen. Hopelijk kunnen toeleiders in de komende tijd weer op bezoek gaan in de wijken. Wijkgericht werken en participatie (Klein) Het klopt dat er in 2020 geld in het Initiatievenfonds is overgebleven, want ontmoeting was in het coronajaar niet mogelijk. Een bedrag van € 550.000 wordt doorgeschoven naar 2021. Er zijn voor de tweede helft van dit jaar al meer dan dertig aanvragen voor straat- en buurtfeesten gedaan.

De heer Van Steeg concludeert dat er dan toch nog steeds sprake zal zijn van onderbesteding; wil de wethouder toezeggen dat het geld niet zonder meer naar de algemene middelen terugvloeit en dat de raad in de gelegenheid wordt gesteld er een ander besluit over te nemen? Hierop verduidelijkt de wethouder dat geld dat overblijft conform afspraak teruggaat naar de algemene middelen. De raad kan dan er dan opnieuw een integrale afweging over maken. Wat betreft betrokkenheid en participatie van jonge inwoners benadrukt de wethouder dat er zoveel mogelijk verschillende Utrechters bij de zaken worden betrokken, dus ook jongeren. Zij is er geen voorstander van om verplicht een bepaald aantal jongeren te moeten betrekken, want de gemeente is in meer inwonersgroepen geïnteresseerd. Aan de hand van de voortgangsrapportage Samen Stad Maken kan worden vastgesteld of inderdaad iedereen wordt bereikt, ook via online participatie. Tweede termijn De heer Van Steeg vraagt aandacht voor de concretisering van de eenzaamheidsaanpak. Wat wordt daar concreet aan gedaan? Wat betreft overschotten in het Initiatievenfonds overweegt de heer Van Steeg een voorstel om deze niet automatisch te laten terugvloeien naar de algemene middelen. Wat betreft de participatie van jonge Utrechters verduidelijkt mevrouw Sturkenboom dat het niet haar bedoeling was om op te roepen tot meer focus op één doelgroep.

Het gaat haar erom, inwoners in gelijke mate te betrekken. Voorbeeld: bij de hekken bij de Muntkade werd een specifieke doelgroep gehoord, maar aan de aanpak van het Julianapark ging gedegen onderzoek vooraf. Ziet de wethouder kansen om toch wat meer diversiteit en meer nuance te krijgen? Als er relevante thema's voor specifieke groepen spelen, moet de gemeente die groepen een uitgestoken hand laten zien, vindt wethouder Klein, en dit in voortgangsrapportages nader toelichten.

Pagina 17 van 23

755

760

765

770

Wethouder Van Ooijen geeft aan dat hij open staat voor goede suggesties voor aanpak van eenzaamheid. Hij kijkt graag samen met de raad wat er beter kan. Dit geldt ook voor het vasthouden van vrijwilligers. Toezeggingen d. Wethouder Van Ooijen heeft toegezegd dat hij de raad in oktober 2021 een raadsbrief stuurt over de ontwikkelingen rond de huisvesting van statushouders en overige kwetsbare groepen; e. Wethouder Klein heeft toegezegd dat zij de raad in de eerste helft van 2022 een raadsbrief stuurt, betreft opvolging decentrale sturing, zoals door de accountant aangegeven in het accountantsverslag. De Adviescommissie Controle & Financiën wordt daarbij betrokken. In het bijzonder aandacht voor concrete doelen (en tijdslijnen) voor interne beheersing. f. Wethouder Klein heeft toegezegd dat zij in de jaarstukken specifiek en in detail zal terugkomen op aanbevelingen van de raadstoetsen, zoals gedaan voor de programma's ( in detail); g. Wethouder Klein heeft toegezegd dat zij in het vierde kwartaal 2021, bij de behandeling van de Nota WAAVA, terugkomt op de activeringsgrens, inclusief indexering. h. De wethouder heeft ook toegezegd dat zij de kaderstellende rol van de raad bij investeringen zal verbeteren, conform aanbevelingen accountant. Wijzigingen worden direct voorgelegd en verwerkt in de eerstvolgende bestuursrapportage. i.

Wethouder Klein heeft toegezegd dat zij vanaf de Subsidiemonitor 2021 ook zal rapporteren over ervaringen vanuit de stad ten aanzien van toekenning en verantwoording van subsidies, met bijzondere aandacht voor kleine subsidieaanvragen.

775

[De vergadering wordt ongeveer tien minuten geschorst]

780

785

790

795

4. Wethouders Voortman en Eerenberg Werk en Inkomen (Voortman) De doelstellingen op het gebied van de banenafspraak blijven achter, bevestigt mevrouw Voortman, wat wel begrijpelijk is, gezien de coronacrisis. Het was niet altijd mogelijk om op de werkplek 1,5 meter afstand te houden, wat impact heeft gehad op de inzet. Het afgelopen jaar is voortdurend gewerkt aan het verbeteren van instrumenten voor werkgevers, bijvoorbeeld door de loonkostensubsidie te verruimen. Natuurlijk zijn werkgevers nodig voor het realiseren van de banenafspraak, maar ook zij hebben een moeilijk jaar achter de rug. De onderbesteding hangt samen met minder plaatsingen, nadrukkelijk niet met minder investeringen. De wethouder zegt toe dat de gemeentelijke inzet onverminderd wordt voortgezet en dat de raad over de voortgang wordt geïnformeerd via de dashboardbrieven Werk en Inkomen. Er is gevraagd of in de jaarstukken voortaan meer informatie kan worden opgenomen over werkloze jongeren die recht op bijstand hebben. Dat kan, zegt de wethouder; zij zegt toe dat er zal worden vermeld wat er wordt gedaan om deze jongeren (tot 27 jaar) te bereiken. Daarbij kunnen enige woorden worden gewijd aan de effecten van omscholing van mensen die zich bij de gemeente meldden: jongeren, zelfstandige professionals en MKB'ers die door de coronacrisis werden getroffen.