Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2021-06-23.pdf

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE MENS & SAMENLEVING OVER DE VOORJAARSNOTA 2021 D.D. 23 JUNI 2021 Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

5 juli 2021 Stadhuis, raadzaal, fysiek Geertjan Benus (Notutekst) september 2021

Aanwezigen

10

20

30

40

23-06 ’s ochtends: De voorzitters, mevrouw Sturkenboom , mevrouw Kleinrensink, de burgemeester mevrouw Dijksma en de wethouders Voortman en Klein, en voorts de leden: de heer H. Kaplan (GroenLinks), de heer P. van Corler (GroenLinks), de heer F. Dekkers (GroenLinks), mevrouw M. Deldjou Fard (GroenLinks) mevrouw H. Dekker (D66), de heer M. Koning (D66), mevrouw E. Bijsterbosch (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), de heer B. Işik (PvdA), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw J. Zwinkels (CDA) de heer B. Kos (CDA), de heer E. van der Marel (VVD), de heer M. de Pagter (VVD), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer B. Işik (PvdA), mevrouw M. van Mill (Student & Starter), mevrouw E. Oosters (Student & Starter), de heer S. Nagtegaal (PVV), de heer S. Gallard (Stadsbelang Utrecht), mevrouw L. Snippe (Partij voor de Dieren). Bovendien zijn aanwezig van de griffie, de heer J. Schueler (commissiegriffier), mevrouw J. Udo (commissiegriffier), (commissiesecretaris) en mevrouw I Arets (commissiesecretaris). 23-06 ’s middags: De voorzitter, mevrouw C. van Dun, en de wethouders L. Voortman, en K. Verschuure en voorts de leden mevrouw J. Kleinrensink (GroenLinks), mevrouw M. Deldjou Fard (GroenLinks), de heer M. Saiah (D66), mevrouw A. M Podt (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), mevrouw E. Bijsterbosch (D66), mevrouw H. Assen (PvdA), de heer F.

Boudens (SP), de heer B. Kos (CDA), mevrouw L. Snippe (Partij voor de Dieren), de heer J. Simsek (DENK), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), de heer M. de Pagter (VVD), de heer G. te Hoonte (VVD), en van de griffie is aanwezig mevrouw W. Kok (commissiegriffier). 23-06 ’s avonds: De voorzitters, mevrouw E. Bijsterbosch, de heer J. Wijmenga, de wethouders de heer K. Verschuure, mevrouw L. Voortman, de heer M. van Ooijen, de heer E. Eerenberg en voorts de leden de heer F. Dekkers (GroenLinks), mevrouw J. Kleinrensink, de heer R. Peters (D66), mevrouw A. M. Podt (D66), de heer Saiah (D66), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer M. van Dalen (VVD), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw J. van Ophem (Student & Starter), mevrouw J. Zwinkels (CDA), de heer B. van Steeg (CDA), de heer M. van Heuven (GroenLinks), mevrouw T. Sturkenboom (Student & Starter), de heer J. Simsek (DENK). Tevens zijn aanwezig van de griffie mevrouw E. Hamelink (commissiegriffier).

Pagina 1 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

Overigens aanwezig bij alle dagdelen: ambtenaren van de betrokken diensten. Verslag openbare vergadering commissie mens en samenleving d.d.23 juni 2021 50

60

70

80

90

Heropening van de vergadering in de ochtend van 23 juni 2021 ......................... 2 Heropening................................................................................................................ 2 Het dagdeel dat begon in de avond van 22 juni 2021 ........... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1. FINANCIËN, WETHOUDER KLEIN ZIE SEPARAAT VERSLAG Het dagdeel dat begon in de ochtend van 23 juni 2021......................................... 3 2. VEILIGHEID EN BURGERZAKEN (DE BURGEMEESTER)................................................. 3 3. Bewoners en bestuur incl. diversiteit + publieke dienstverlening (Voortman) • Organisatievernieuwing (Voortman) • Wijkgericht werken en participatie (Klein ................................................................................................................. 27 Het dagdeel dat in de middag begon van 23 juni 2021 ........................................ 53 4. Cultuur (Klein) • Onderwijs (incl. MBO) (Klein/Verschuure) ......................... 53 5. Werk en Inkomen (Voortman) • Economie en Werkgelegenheid voor iedereen (Verschuure, S&R-onderwerp). ....................................................... 88 Het dagdeel dat begon in de avond van 23 juni 2021 ........................................ 117 6. Ondersteuning op Maat, incl.

asiel + integratie (Van Ooijen) • Jeugd (Eerenberg) (onderdeel programma Ondersteuning op Maat) • Volksgezondheid (Eerenberg) • Samenleven en Sport (Van Ooijen) .......... 117 Vergadering 23 juni in de ochtend Opening van de vergadering Heropening van de vergadering in de ochtend van 23 juni 2021 De voorzitter, mevrouw Sturkenboom, heropent de vergadering om 10.00 uur en heet alle aanwezigen welkom. De Voorjaarsnota 2021 is aan de orde en de voorzitter zet een aantal afspraken over de organisatie van en de orde in de vergadering op een rij. In dit dagdeel worden twee blokken behandeld: het programma Veiligheid (de burgemeester) en de programma’s Bewoners en bestuur incl. diversiteit + publieke dienstverlening (Voortman) • Organisatievernieuwing (Voortman) • Wijkgericht werken en participatie (Klein) behandeld. Mededelingen Geen. Vergadering 23 juni in de middag Heropening De voorzitter, mevrouw Van Dun, heropent de vergadering om 14.30 uur en licht toe dat in het kader van de Voorjaarsnota in dit deel van de vergadering twee blokken op de agenda staan: (1) erfgoed en cultuur (Klein). (2) Werk en Inkomen (Voortman) • Economie en Stadspromotie (Verschuure, S&R-onderwerp) • Onderwijs (incl. MBO) (Klein/Verschuure). Zij brengt de gemaakte afspraken onder de aandacht over de orde in de vergadering.

Vergadering 23 juni in de avond Heropening De voorzitter, mevrouw Bijsterbosch, heropent de vergadering om 20.40 uur, heet de aanwezigen welkom, besteedt aandacht aan de agenda, de gewenste orde van

Pagina 2 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

de vergadering en attendeert de raadsleden op de gemaakte afspraken daarover. In dit dagdeel wordt één blok behandeld: Maatschappelijke ondersteuning, incl. asiel + integratie (Van Ooijen) • Jeugd (Everhardt) • Volksgezondheid (Everhardt) • Sport (Van Ooijen). 100

Vergadering in de avond van 23 juni Heropening van de vergadering De voorzitter, de heer Wijmenga, heropent de vergadering en heet iedereen welkom. Hij geeft weer wat in deze avond op de agenda staat. Het dagdeel dat begon in de ochtend van 23 juni 2021 2.

VEILIGHEID EN BURGERZAKEN (DE BURGEMEESTER)

110

120

130

140

De commissie Mevrouw Meerding (VVD) maakt zich grote zorgen over de opmerking in de Voorjaarsnota over extra geld voor Veiligheid in relatie tot de groei van de stad. De vraag is wat te doen om het dreigende tekort op veiligheid vóór te zijn. Op die vraag biedt de Voorjaarsnota geen antwoord. Zij mist ook de ambitie. Zij vraagt de burgemeester of er wel een plan is. Waarom wordt er niet bijgestuurd om extra capaciteit voor veiligheid vrij te maken, nu het college zelf constateert dat het urgent. De heer Işik (PvdA) constateert dit ook met de VVD. Hij legt de vraag voor wat oplossing van de VVD is. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt dat wat haar betreft meer geld vrijgemaakt wordt onder dreiging van een tekort. Zij beseft dat het lastig is een afzonderlijk voorstel op te nemen in deze Voorjaarsnota. Om die reden had zij verwacht dat de burgemeester of het college een dergelijk voorstel zou doen. Zij heeft er dan begrip voor dat het dit jaar nog niet lukt. In ieder geval is zij op zoek naar langetermijnplan voor de komende jaren. De heer Işik (PvdA) merkt op dat de burgemeester bij het Rijk heeft aangegeven waarschijnlijk 1 miljard euro nodig te hebben voor de aanpak van ondermijning. Hij is het eens met de VVD dat burgemeester onderkent dat er tekorten zijn in de portefeuille handhaving.

Hij doet het voorstel samen met de VVD na te gaan of extra geld beschikbaar te stellen is in het kader van de uitbreiding van de handhaving. Mevrouw Meerding (VVD) is blij dat wel bijsturing op ondermijning plaatsvindt. Daarvoor wordt extra geld vrijgemaakt. Daarmee is de VVD erg blij. De coronacrisis biedt haars inziens een grotere voedingsbodem voor ondermijning. Zij leest in de Voorjaarsnota dat van het extra geld drie personen worden aangenomen die zich bezig gaan houden met de bestrijding van ondermijning. Het verbaast haar dat het geld slechts voor een jaar wordt vrijgemaakt. Incidenteel geld op dit gebied is in haar beleving niet logisch. Ondermijning vraagt een duurzame aanpak. In de ogen van de VVD zou dit structureel gedekt moeten worden. Zij krijgt graag de reflectie van de burgemeester hierop. Ten derde gaat zij in op het Zandpad. Het lijkt erop dat daarop een budget neutrale bijsturing op doorgevoerd wordt. Feitelijk wordt het geld dat bestemd was voor toezicht en handhaving op het Zandpad, overgeboekt wordt naar het potje projectmanagementkosten van het Zandpad. Het gaat dan onder andere om communicatie en juridische kosten. Dat zit de VVD niet lekker. Eigenlijk wordt geld van veiligheid uitgegeven aan iets waardoor Utrechters zich echt niet (in ieder geval op de korte termijn) veiliger zullen voelen.

Ook hierop krijgt zij graag de reflectie van de Pagina 3 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

150

160

170

180

190

burgemeester: waarom wordt het geld in projectmanagement gestopt terwijl dat bestemd was voor mankracht. Dat is in de ogen van de VVD iets heel anders. De heer Van Steeg (CDA) vraagt wat de VVD met het Zandpad wil. Gaat het bestuur dit doen en op welke manier? Of gaat het bestuur daar geld weghalen. Wat hem betreft is daar naar te kijken. Mevrouw Meerding (VVD) refereert aan het debatje tussen de heer Gilissen en heer van Steeg hierover. Haar fractie blijft kritisch richting het Zandpad. Destijds stemde de VVD in met de voortzetting van deze ontwikkeling. Er komen steeds weer nieuwe feiten boven tafel. Zij noemt dit feit van de overheveling. Zij voorziet dat dit het beeld van haar fractie in de komende tijd zal gaan beïnvloeden. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of de VVD de handhavingscapaciteit voor het Zandpad wil behouden. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend, als het Zandpad eenmaal open is. Nu zit het Zandpad nog in de ontwikkelfase, en denkt de VVD dat die capaciteit beter ergens anders is in te zetten en niet in projectmanagement. De heer Van Steeg (CDA) concludeert hieruit dat VVD het geld weg wil halen bij het Zandpad. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend met de door haar aangebrachte nuances. De heer Nagtegaal (PVV) vraagt duidelijkheid van de VVD: of de VVD wil stoppen met het Zandpad.

Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt die vraag van de heer Nagtegaal als een vraag naar een ja of een nee. Zij gaat het standpunt van haar fractie niet wijzigen bij de bespreking van de Voorjaarsnota. Het denken bij de VVD over dit onderwerp wordt gevoed door dit soort voorstellen in de Voorjaarsnota. Zij stelt voor dit onderwerp uitgebreid te bespreken op een ander moment. Zij vervolgt haar inbreng. Hiernaast vermoedt haar fractie dat in het jaar 2022 wel eens hetzelfde zou kunnen gebeuren. Het is goed mogelijk dat het nieuwe Zandpad dan nog niet open is. De VVD vraagt de burgemeester om die reden, het geld dan bij handhaving te laten en niet opnieuw te steken in projectmanagementkosten. Wanneer handhavers niet in te zetten zijn op het Zandpad, zijn ze elders in de stad in te zetten. Tenslotte gaat zij in op verkeersveiligheid. Veel inwoners in de gemeente maken zich daarover wat haar betreft terecht zorgen. De gemeente doet sinds februari mee aan een proef waarbij de eigen BOA’s ook op het verkeer handhaven. Dat was een lang gekoesterde wens van de VVD. Zij is daar blij mee. De VVD is benieuwd of er inmiddels ook boetes zijn uitgeschreven. De heer Van Steeg (CDA) verzekert tot zijn genoegen de VVD dat er boetes worden uitgeschreven. Hij vraagt of mevrouw Meerding bereid is na te gaan hoe dit pilot te verlengen is en de taken van de BOA’s op dat vlak zijn uit te breiden.

De heer Koning (D66) merkt op dat het CDA en D66 op deze mogelijkheid hebben aangedrongen. Het actieplan Verkeersveiligheid loopt momenteel. Daarmee is zijn fractie blij. Hij vraagt of de inzet vooral zou moeten zijn op het gemotoriseerde verkeer en niet op het fietsverkeer. In zijn ogen zijn het de hardrijders die het verkeer onveilig maken. Mevrouw Meerding (VVD) beantwoordt de heer van Steeg bevestigend in die zin dat haar fractie daartoe bereid is. Richting de heer Koning benadrukt zij dat de VVD denkt dat handhaven op fietsverkeer goed is. Dat is uit te breiden op gemotoriseerd verkeer. Wat haar fractie betreft is het “en..en”. Zij vervolgt. Ze spreekt haar complimenten uit voor de zichtbare handhaving in het verkeer. Haar fractie is zeer benieuwd naar de evaluatie van de proef in september. Zij verneemt graag of de burgemeester al een tipje van de sluier kan oplichten. De VVD hoopt van

Pagina 4 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

200

210

220

230

240

harte de verkeershandhaving te kunnen voortzetten en ook verder uit te breiden naar het handhaven van de maximumsnelheid. Zij geeft nog een punt van zorg mee. Het is haar fractie opgevallen dat de BOA’s zijn die handhavingsacties uitvoeren zonder mondkapje en waarbij zij ook niet altijd de 1,5 meter in acht nemen. Zij vraagt of de burgemeester dit probleem herkent en of zij dit signaal kan doorgeven. De heer Gallard (Stadsbelang Utrecht) vraagt wat de VVD denkt van het systematiseren van (het gevoel van) veiligheid in het verkeer en eventueel met andere steden daarin een samenwerking aan te gaan om dat helderder te krijgen. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt daarin geïnteresseerd te zijn. De heer Van Corler (GroenLinks) gaat in op veiligheid. Zijn collega gaat in op burgerzaken. Merkt op dat door de corona de kwetsbaarheden gegroeid zijn of zijn ontstaan. Hij schetst voorbeelden van toegenomen kwetsbaarheden. Hij vindt het goed dat er maatregelen worden genomen om de bestaanszekerheid versterken. Langs die weg wordt voorkomen dat mensen doelwit worden van georganiseerde criminaliteit. Zijn fractie vindt het goed dat een extra bedrag beschikbaar komt voor de aanpak van ondermijning. Daarbij stelt het college voor om de inzet op Bibob-onderzoeken en de persoonsgebonden aanpak uit te breiden.

Zijn fractie is er nog niet van overtuigd dat deze middelen op de voorgestelde wijze (de drie fte voor de Bibob en de inzet op een VGA-expert) moet plaatsvinden, zeker niet omdat het bestuur nog te spreken komt voor de aanpak van ondermijning. Hij kan zich voorstellen dat het bestuur over de wijze waarop deze middelen worden ingezet dan nog verder te spreken komt. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. De heer Koning (D66) is vooral benieuwd naar hoe de heer Van Corler dit voor zich ziet. Een jaar geleden is een uitvoerig debat gevoerd over de zaken waarin het college de Bibob toepast in de gemeente. De collega van de heer Van Corler, mevrouw De Boer, heeft daarin gesproken over de toepassing van een cascade, een stappenplan waaruit blijkt wanneer uiteindelijk gegrepen wordt naar het instrument Bibob. Hij vraagt of de heer Van Corler het met D66 eens is dat het belangrijk is dat daarom die Bibobplicht beperkt toegepast moet worden. De heer Van Corler (GroenLinks) licht toe dat hij daarom die vraag stelt in het geval er extra geld en capaciteit beschikbaar is op dat vlak, of het bestuur moet inzetten op die Bibop-procedure. Het lijkt hem logisch die afweging te maken bij de bespreking van het plan van aanpak tegen Ondermijning. Om die reden zijn vraag aan de burgemeester op dat moment hierover te beslissen.

De heer Kaplan (GroenLinks) complimenteert de medewerkers van burgerzaken. Die hebben moeten functioneren onder steeds veranderende omstandigheden en ondanks dat de burgers een goede dienst hebben verleend. Het Klantencontactcentrum en burgerzaken zijn ontzettend belangrijk in het contact tussen de gemeente en de burger. Goed dat extra geïnvesteerd wordt in de medewerkers, zo dat zij Utrechters met complexe vragen goed kunnen helpen. Juist omdat zij zo belangrijk zijn voor het contact tussen de gemeente en Utrechters is de bereikbaarheid van de dienst voor GroenLinks van belang. De bereikbaarheidsnorm wordt nog steeds niet gehaald. Hij vraagt hoe dat mogelijk is. Hij vraagt wat er gedaan wordt om de bereikbaarheid te verbeteren. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester.

Pagina 5 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

250

260

270

280

290

De heer Işik (PvdA) heeft in het kader van oplossingen twee concrete voorstellen. Voor dat hij daarop ingaat, maakt hij zich zorgen over de politiecapaciteit. Dat is al eerder voorgelegd aan de voorgaande burgemeester Jan van Zanen. Hij zei dan dat het piept en kraakt. Maar dat heeft niet tot extra inzet geleid. Veiligheid is een primaire behoefte van elk individu. Veiligheid is nodig voor bestaanszekerheid. Op bladzijde 22 van de Voorjaarsnota, schrijft het college dat de activiteiten gericht zijn op kwetsbare personen, risico jongeren, ondermijnende criminaliteit, et cetera. Zijn fractie is blij met de aanstelling van extra medewerkers. Hij wil wel een tussentijdse rapportage over het resultaat van de extra. Hij vraagt of het college dat kan toezeggen. Wanneer het college de ondermijning hard wil aanpakken, is het wederkerig vertrouwen heel erg belangrijk. De overheid moet zijn burgers kunnen vertrouwen en de burgers moeten de overheid kunnen vertrouwen. Hij vraagt naar de extra stappen op dat gebied van het college. Het voorstel van de PvdA is de inzet van ervaringsdeskundigen in het kader van de preventie van jonge aanwas in de criminaliteit. Hij verwijst naar de Raadsinformatiebijeenkomst over ex-gedetineerden. Hij vraagt of het college bereid is hiervoor een concreet plan van aanpak aan de raad voor te leggen.

Hij las over online hulp aan diverse groepen in het kader van weerbaarheid. Hij vraagt of het college deze hulp kan omzetten naar fysieke ondersteuning. De heer Koning (D66) levert alleen inbreng op veiligheid. Hij ziet vooral coranagerelateerde investeringen in veiligheid in Utrecht. Zijn fractie kan die investeringen steunen. D66 blijft constructief kritisch kijken naar de investeringen in het veiligheidsdomein. Zijn fractie ziet dat in deze stad het onderwijs, werkgelegenheid, infrastructuur, en maatschappelijke voorzieningen in orde zijn, en dat de veiligheid daarvan profiteert. Het afgelopen jaar is er een aantal goede stappen gezet. Wat zijn fractie betreft is het opheffen van de collectieve sluitingstijden op de Amsterdamsestraatweg, een dergelijke juiste maatregel. Zijn fractie hecht er belang aan dat de herinrichting van die Amsterdamsestraatweg in de komende tijd zal plaatsvinden. Zijn fractie verwacht dat die herinrichting veel positieve effecten zullen hebben. Zijn fractie is ook van mening dat een repressieve aanpak op zijn plaats is wanneer in het geval preventie niet werkt. In sommige beleidsonderdelen ziet zijn fractie dat er of bloemen geprobeerd wordt om preventief beleid beter te laten werken. Dan spreekt hij bijvoorbeeld over drugsbeleid.

D66 wil dat er meer grip komt op hoe de drugseconomie in Utrecht werkt en welke bewegingen mogelijk en wenselijk zijn om zowel jongeren op het rechte pad te houden als hoe de voorlichting over uiteenlopende soorten drugs en hun risico's te verbeteren is. In de komende tijd blijft zijn fractie daarop inzetten. Met betrekking tot verkeersveiligheid loopt het budget in 2022 terug naar 100.000 euro per jaar en zal daarna op zijn. Zijn fractie wil dat het actieplan alleen wordt voortgezet wanneer de aandacht en handhaving gericht gaat worden op gemotoriseerd verkeer. Hij vraagt of de burgemeester dat kan toezeggen. De heer Van Steeg (CDA) is het eens met de heer Koning dat een uitbreiding gewenst is. Maar daar zullen financiële middelen tegenover moeten staan; die financiële middelen worden minder. Het bestuur zou moeten nagaan hoe dat op te lossen. Hij vraagt of de heer Koning het daarmee eens is. De heer Koning (D66) antwoordt met absoluut. Tegelijkertijd is te zien dat het geld volledig wordt ingezet op de handhaving op fietsers. Daarop zou zijn fractie de focus

Pagina 6 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

300

310

320

330

niet willen leggen. Er hij herhaalt zijn stellingname. Hij beseft dat daarvoor Haagse medewerking nodig is. Mogelijk kan de burgemeester hierover iets zeggen. De heer Işik (PvdA) vraagt of de D66 erkent dat er ongewenst fietsgedrag bestaat. Wat hem betreft zal de handhaving daarvoor aandacht moeten hebben. Vanwege professionele eisen vertonen koeriers risicovol verkeersgedrag. De heer Koning (D66) merkt op dat de meest(e) ernstige slachtoffers voortkomen uit botsingen van enerzijds auto's met anderzijds fietsers en voetgangers. Om die reden wil hij dat daarop de nadruk komt te liggen. Dat was ook het idee bij het actieplan verkeersveiligheid. Wanneer het budget daar niet naar toe geschoven wordt, ziet hij andere bestedingen van die middelen. De heer Işik (PvdA) vraagt waarom D66 niet kiest voor de veiligheid van de ouderen op de fiets. De heer Koning (D66) benadrukt zijn stellingname over de handhaving van asociaal rijgedrag. Wanneer de gemotoriseerde voertuigen kunnen worden aangepakt met deze aanpak, kan zijn fractie ermee leven dat ook op rood rijden gehandhaafd wordt. Ook hij ziet dat het gevaarlijk is. Sec de mogelijke inzet op fietsers, is voor zijn fractie te weinig. Hij herhaalt zijn stellingname over de andere inzet van het geld in dat geval. De heer Nagtegaal (PVV) bepleit en de inzet van fietspaden op plekken waar nu veel te hard gereden wordt.

De heer Koning (D66) noemt het vaker nodig zijn op sommige van deze wegen niet uitgesloten. Hij weet dat het ingewikkeld is om dit te regelen, met de autoriteiten die daarover gaan. Wat zijn fractie betreft mag het op sommige wegen vaker worden toegepast, wanneer het bijdraagt aan de veiligheid met het gemotoriseerd verkeer. De heer Sungur (DENK) merkt op dat fietsers in de afgelopen acht jaar veel ruimte hebben gekregen en hij noemt de politieke partijen die daarvan aan de wieg stonden. Hij noemt dat niet per se een slechte zaak. Daarmee hebben ze een veel grotere ruimte om de ongelukken te maken waarvan de gevolgen niet altijd zo desastreus zijn als de ongevallen waarbij gemotoriseerd verkeer betrokken is. Hij vraagt of het dan niet logisch is daarop extra te handhaven, juist omdat het niet gemotoriseerde verkeer in grotere getalen aanwezig zijn. De heer Koning (D66) bevestigt dat de ontwikkelingen zijn die dit betoog ondersteunen. Fietsers kunnen steeds sneller. Hij kan heel stuk meegaan met de redenering van de heer Sungur. Hij handhaaft en herhaalt zijn stellingname. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt de stellingname van D66 niet. Zij benadrukt het belang van handhaving op het gedrag van niet gemotoriseerd verkeer. De heer Van Corler (GroenLinks) merkt op dat de gemeente begonnen is met de proef met de BOA’s die kunnen handhaven op het verkeersgedrag van fietsers.

Hij begrijpt dat D66 alleen wil inzetten op gemotoriseerd vervoer. Het is ook te zeggen dat het een extra mogelijkheid is. De heer Koning (D66) bevestigt dat zijn laatste woorden juist zijn. Hij stelt als voorwaarde dat het dan mogelijk is om te handhaven op gemotoriseerd verkeer. Daar zit wat hem betreft de crux.

340

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat in het komende jaar veiligheid hoog op de agenda staat van de Utrechtse gemeenteraad. Hij ziet voldoende uitdagingen, vooral wanneer waar het gaat om minder zichtbare criminaliteit. Te zien is dat de zichtbare criminaliteit daalt. Maar de cijfers in cyber criminaliteit en ondermijning stijgen enorm, ook in de coronacrisis. Hij refereert aan de oproep van de burgemeester in dit kader.

Pagina 7 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

350

360

370

380

390

In de Voorjaarsnota zit hij daar weinig van terug. Hij vraagt wat dat betekent voor de gemeentelijke financiën. Hij vraagt hoe de burgemeester aankijkt tegen de ambitie om het veiligheidsniveau te handhaven in het licht van de toename van cybercriminaliteit en ondermijning. Hij vraagt of dat nog wel een reële doelstelling is. Deze nieuwe veiligheidsuitdagingen vragen om meer preventie en minder repressie; hij merkt op dat repressie desalniettemin een belangrijk middel is. Het is minder goed te handhaven en om die reden vraagt de gemeente de inwoners ook om een bijdrage te leveren en het vertrouwen tussen de overheid en burgers te herstellen. Daarover wordt ook op andere vlakken gesproken. Hij vraagt de burgemeester hoe de meldingsbereidheid van inwoners te vergroten is. Is er bijvoorbeeld al een platform cyberveiligheid in Utrecht zodat inwoners gemakkelijk kunnen melden maar dat die ook worden meegenomen in de toenemende cyberdreigingen. Zijn fractie wil graag dat de samenleving ook zelf een rol speelt en verantwoordelijkheid neemt in de aanpak van criminaliteit. Eerder deed zijn fractie al een oproep in het kader van Wapens uit de Wijk. De burgemeester heeft toegezegd dat dat zal gebeuren. Hij vraagt de burgemeester wanneer dit zal gebeuren. In Den Haag was te zien dat die aanpak succes had.

Hij complimenteert de burgemeester met haar oproep de overlast in parken aan te pakken. Hij vraagt hoe de burgemeester ziet ook daarin burgers hun verantwoordelijkheid nemen en dat echte hekken te voorkomen zijn. De laatste tijd is een toename van plofkraken op winkels te zien. Momenteel vindt een verschuiving plaats naar winkels in plaats van geldautomaten. Hij vraagt of de burgemeester een mogelijkheid ziet stukje preventie mee te nemen gericht op het voorkomen van plofkraken, met de gelden in de Voorjaarsnota ten bate van kwetsbare ondernemers. Gesproken is over het pilot Verkeersveiligheid. Hij is blij met de wens van D66 hierop een uitbreiding te doen op initiatief van het CDA. Hij ziet graag hoe dat wordt geëvalueerd. Die uitbreiding is voort te zetten met de uitbreiding van taken. Hij vraagt de burgemeester of er uitbreiding van middelen nodig is. Op het gebied van de aanpak van drugscriminaliteit is de burgemeester heel duidelijk. Hij vraagt de burgemeester wat dat betekent in de bredere omgang met drugs in deze stad; vindt burgemeester bijvoorbeeld dat Utrecht niet meer mee moet doen met weet-experimenten. Hij vraagt of het mogelijk juist de bedoeling is heel duidelijk te zijn over de manier waarop Utrecht omgaat met drugs.

In het kader van burgerzaken ziet de heer Van Steeg in de Voorjaarsnota dat het aantal paspoorten dat is opgehaald, enorm gedaald is en dat een boeggolf wordt voorspeld in mensen die hun paspoort komen ophalen. Hij schat in dat er veel mensen thuis zitten met een verlopen paspoort. Hij vraagt of de gemeente daarin een rol ziet voor zichzelf om mensen op te roepen hun paspoort op te halen zodat problemen worden voorkomen. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) is blij met de financiering voor het Bibop onderzoek gericht op het tegengaan van criminaliteit. Bij de algemene beschouwingen heeft haar fractie aangestipt, veiligheid te zien als iets van iedereen. Dat betekent dat het bestuur niet moet wegkijken, en dat het bestuur ook niet moet normaliseren omdat het bestuur zich even handelingsverlegen voelt. Haar fractie had niet veel punten van aandacht. Zij vindt dat het bestuur moet blijven inzetten op het veiliger maken van de stad met specifieke aandacht voor verkeersveiligheid.

Pagina 8 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

400

410

420

430

440

Haar fractie had ingezet op het gebruik van scanauto's bij het opsporen van gestolen auto's zoals Amsterdam doet. Zij vraagt naar de stand van zaken daarin in Utrecht. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) richt zich in dit kader vooral op veiligheid voor de dieren. Ook dieren hebben behoefte aan veiligheid. Ze zijn daarbij afhankelijk van de mens. In 2015 werd een amendement 11/2015 Hulp aan Alle Dieren bij Rampen van de partij voor de dieren, de PvdA en Stadsbelang overgenomen door het college. Zij vraagt naar de stand van zaken daarin. Zij pleit voor proactief handelen niet reactief en dat het nodige wordt opgenomen in het rampenplan. Zij vraagt of de burgemeester bereid is de brandveiligheid van onderkomens van dieren in de stad te onderzoeken. Zij vertelt over illegale fok-praktijken en illegale handel. Voor zover mogelijk verneemt haar fractie graag welke instrumenten de burgemeester heeft om dit aan te pakken en om de praktijken en handel te voorkomen. Zij vraagt of de burgemeester de indruk heeft dat de casussen die zij heeft ingebracht het topje van de ijsberg vormen. In het kader van veteraan onder druk wil ook haar fractie een uitbreiding van het geld naar handhaving. De VVD en de PvdA hebben al aangegeven samen hierin te willen optrekken. Haar fractie ziet er heil in om betaald parkeren in te voeren in de hele stad. Hiermee rondt zij haar bijdrage af.

De heer Sungur (DENK) gaat in op veiligheid en levert een kleine bijdrage over verkiezingen. Steeds wanneer de raad een nota gericht tegen ondermijning ontvangt, krijgt de raad ook een informatiebijeenkomst. Dit lijkt steeds dezelfde presentatie te zijn van de politie met in zijn beleving stemmingmakerij. Hij voorspelt voor de volgende keer dat het gaat over de rol van Utrecht in de wereldwijde cocaïnehandel, over diepgewortelde netwerken en structuren, Ridouan Taghi zal zeker worden genoemd, de Amsterdamsestraatweg krijgt er weer van langs als de meest beruchte straat van Utrecht, kranteknipsels over schietpartijen in Overvecht zullen worden gepresenteerd en de politie zal vooral inspelen op het gevoel van urgentie. Die urgentie is bestemd voor de beïnvloeding van de raad: feitelijke onderbouwing, cijfermatige overzichten, en rationele overwegingen komt hij tot zijn spijt nauwelijks tegen. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt zich af of zij in dezelfde bijeenkomst heeft gezeten als de heer Sungur. In haar beleving zijn er ook veel feiten gepresenteerd. Zij begrijpt vanuit de positie van de heer Sungur dat hij zegt dat bepaalde zaken heel vaak naar voren worden gebracht. Maar die waren wel degelijk onderbouwd met feiten. In haar beleving wordt die urgentie niet uitvergroot maar is die urgentie er gewoon. Zij vraagt hoe de heer Sungur dit ziet.

De heer Van Steeg (CDA) vraagt zich af waar de heer Sungur het gebrek aan cijfermatige onderbouwing vandaan haalt. Hij doet de suggestie aan de heer Sungur de antwoorden te bekijken op vraag 101 bij de Voorjaarsnota; dan heeft hij de cijfermatige onderbouwing. De heer Sungur (DENK) merkt op dat het hem ging om de prestatie die werd gegeven in de Raadsinformatiebijeenkomst. Niet per se om wat is opgenomen in de Voorjaarsnota. Hij is blij dat de heer Van Steeg net als hij onderkent dat er een aantal zaken zijn dat niet zo serieus te nemen is. In reactie op mevrouw Meerding geeft hij een voorbeeld: op een gegeven moment werd gepresenteerd dat meer dan 1000 verdachten werden aangewezen. Has Bakker van D66 vroeg hoeveel van die 1000 daadwerkelijk voordeel te zijn. Het is gemakkelijk om tot een groot aantal komen als het gaat om een verdenking. Daarop kregen de aanwezigen geen eenduidige

Pagina 9 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

450

460

470

480

490

reactie. Er werd een beeld geschetst van een groot probleem waarbij hij vooral benieuwd was hoe dat probleem zich ging ontwikkelen in de afgelopen tijd: werd het meer, werd het minder, hoe ziet dat er uit in exacte aantallen, wat betekent dat vervolgens. Die en dergelijke informatie miste hij in de presentatie. De heer Van Steeg (CDA) vindt het evident dat er een verschuiving gaande is naar criminaliteit die minder zichtbaar is. Wanneer de heer Sungur zich afvraagt waarom hij het niet kan zien, is dat te verklaren met die ontwikkeling. Dan is er een ander beleid nodig. Hij vraagt of de heer Sungur het met hem eens is dat de gemeente dat andere beleid moet inzetten en daarmee niet moet wachten omdat zij er anders over een aantal jaren heel veel spijt van krijgt. De heer Işik (PvdA) begrijpt dat DENK zegt een meer cijfermatige onderbouwing te willen. Met alle respect merkt hij op dat iedereen die cijfermatige onderbouwing nodig heeft. Aan de hand van de eerste drie of vier zinnen van zijn betoog, krijgt hij de indruk dat DENK de feiten niet wil zien en die feiten zelfs ontkent. Hij benadrukt dat Utrecht een stad is met internationaal georganiseerde criminaliteit. Hij vindt het goed dat de politie namen genoemd van criminelen. Hij vraagt de burgemeester meer cijfermatige onderbouwing te geven. Richting de heer Sungur vraagt hij eerlijkheid over het probleem dat zich voordoet.

Hij noemt de jonge aanwas die problemen veroorzaakt. Hij pleit ervoor dat niet te ontkennen. De heer Sungur (DENK) weet niet welke bijdrage de heer Işik heeft gehoord. Hij heeft nergens in zijn bijdrage gezegd dat ondermijnende criminaliteit in Utrecht geen probleem is. Hij was vooral kritisch over de manier waarop de informatie naar de raad is opgepakt. In reactie op de heer Van Steeg bevestigt hij dat Utrecht dingen moet doen, en wat hem betreft zeker ook anders. Steeds meer wordt op de lokale politiek een beroep gedaan om generieke maatregelen te nemen. Hij voorziet daarmee hele andere problemen komen die in zijn beleving ook ontwrichtend zijn van de samenleving. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Het vormt een aanzet om met een raadsvoorstel de tekortkomingen van de politie op te lossen door een groep Utrechters bij voorbaat uit te sluiten van enige vorm van exploitatie. Sinds hij in de raad zit, is zijn vertrouwen in de politie enorm gedaald. Informatiebijeenkomst te duwen hem een richting op die niet van hem is, ondermijnende criminaliteit te bestrijden. De maatregelen die worden voorgesteld ziet hij als een grote dreiging voor de Utrechtse samenleving. Ter illustratie noemt hij de oproep van de politie om op te letten wie de buren zijn en verdachte situaties direct te melden bij de politie.

Hij attendeert de aanwezigen er op dat mensen met een migratie-achtergrond vaker ten onrechte worden gezien als verdachten. Hij vraagt het bestuur zich te realiseren dat een dergelijke oproep gevolgen kan hebben voor de samenleving. Zijn fractie is benieuwd naar de reactie van de burgemeester hieromtrent. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat de uitspraak die de heer Sungur aanhaalt in een andere context gezegd is. Gezegd werd dat steeds wanneer de politie een drugslab vond of een verdachte situatie in het vizier kreeg, de buren zeggen dat ze allang hadden gezien dat er iets niet klopte. In dat kader werd gezegd door de politie “Dus meld het wanneer je dat soort dingen ziet en je echt het idee hebt dat er iets niet goed zit”. Zij vindt dat iets anders dan wat zij de heer Sungur hoorde zeggen. De heer Sungur (DENK) antwoordt dat dat precies is wat hij aan het zeggen is: namelijk dat de bewoners moeten letten op wie hun buren zijn, wat ze allemaal uitspoken. Op het moment waarop een signaal wordt ontvangen, het te melden bij de politie. Die oproep werd nadrukkelijk in de richting van de raadsleden gedaan. Dit is wat hij heeft gehoord. Hij houdt er aan vast dat een dergelijke uitspraak gevaarlijk is

Pagina 10 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

500

510

520

530

540

voor de samenleving, juist ook omdat in deze stad vaker mensen ten onrechte worden aangemerkt als verdachten. Hierdoor zullen zijns inziens de verschillen alleen maar groter worden. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat de heer Sungur iets anders heeft gehoord dan zij. Zij heeft dat niet gehoord als dat elk detail gemeld moet worden. Zij herhaalt haar argument over de ervaringen die mensen hebben als een drugslab wordt gevonden. Wanneer mensen stelselmatig signalen van de buren ontvangen, is het tijd om te melden. Dat is een andere situatie dan geschetst door de heer Sungur. De heer Işik (PvdA) is nooit voorstander geweest van etnisch profileren in welke hoedanigheid dan ook. De oproep is niet alleen bestemd voor de blanke samenleving maar maar ook voor hem. Ook hij moet nagaan wat zijn buren doen. Hij schaart dit onder burgerverantwoordelijkheid die de burger heeft voor de overheid. Wanneer iemand onheus bejegend is, is dit land een rechtstaat en gaat de gedupeerde zijn recht halen bij de rechter. Hij roept DENK op te waken voor de slachtofferrol. De heer Nagtegaal (PVV) stelt drie vragen aan de heer Sungur. Hij vindt dat het probleem niet ontkend moet worden dat veroorzaakt wordt door mensen met een allochtone achtergrond. De heer Işik (PvdA) vindt dat met deze opmerking de PVV etnisch profileert. Hij roept op daarmee te stoppen.

Wat hem betreft kent criminaliteit geen etniciteit. Terrorisme kent geen etniciteit. Het gaat om het individu dat iets doet. De heer Sungur (DENK) gaat allereerst in op de inbreng van mevrouw Meerding. Zij sprak over een onderbuikgevoel. Hij vindt dat dat de essentie van zijn betoog is. Datzelfde onderbuik gevoel leidt in deze samenleving tot situaties waarbij mensen met een andere kleur vaker ten onrechte als verdachte wordt aangemerkt en vaker ook als zodanig wordt bejegend door de politie. Wanneer de overheid dit ook nog eens gaat stimuleren door op te roepen de buren te bespioneren, dan vreest hij dat de overheid het tegenovergestelde bereiken zal van wat het stadsbestuur van Utrecht wil bereiken. Hij vindt de inbreng van de heer Işik over de vermeende slachtofferrol waarin spreker zou zitten, beschamend. Hij is portefeuillehouder veiligheid, zonder het besef dat etnisch profileren een dermate groot probleem is dat mensen daarvan dagelijks last hebben omdat ze vaker worden gezien als verdachte. Dit soort maatregelen kan daartoe leiden. Hij had graag gewild dat de PvdA naast zijn fractie zou staan in dat opzicht. In reactie op de inbreng van de heer Nagtegaal antwoordt hij drie keer “nee”. De heer Van Corler (GroenLinks) kan zich iets voorstellen bij het punt dat DENK inbrengt. Daarop moet het stadsbestuur ook alert zijn.

Hij vraagt DENK op welke manier het stadsbestuur het voor elkaar kan krijgen dat mensen achteraf zeggen “Nu ik het weet, verbaast mij die inval niet”. Hij vraagt wat het stadsbestuur daarmee kan doen. De heer Sungur (DENK) is blij met deze vraag. Wat zijn fractie betreft moet flink geïnvesteerd worden in de informatiepositie van de politie. Hoe dat voor elkaar kan komen, is niet de burger tegenover de overheid zetten, is niet de ondernemer tegenover de overheid zetten, maar juist de relatie aangaan met de burger en de ondernemer. De Amsterdamsestraatweg moet niet worden weggezet als een plek waar schaduweconomie hoogtij viert, en daarmee de ondernemers weggezet als onderdeel van de schaduw-economie. Wat hem betreft moet de lokale overheid investeren in het imago van de Amsterdamse straatweg, samen met deze ondernemers kijken naar wat nodig is om het daar beter te doen en daarmee ook de

Pagina 11 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

550

560

informatie te verbeteren, de inlichtingen te verbeteren zo dat de echte criminelen goed aan te pakken zijn. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Capaciteitsproblemen bij de politie en beperkingen ten aanzien van het bewijzen van strafbaar handelen in het strafrecht, maakt dat de lokale driehoek steeds vaker en sneller een beroep doet op de lokale politiek in het bestuursrecht om generieke maatregelen te nemen. Het probleem is dat deze generieke maatregelen de groep Utrechters met vaak een migratie achtergrond stelselmatig discrimineren. Wanneer dit wordt aangekaart tijdens de informatiebijeenkomst, is de reactie letterlijk “zuivere koffie kost nu eenmaal wat”. Criminaliteit is niet te bestrijden met generieke maatregelen. Wat hem betreft moeten de oorzaken bij de kern aangepakt worden: schieten met een pijl en boog inplaats van met een vangnet. Hij pleit ervoor mensen op een gelijkwaardige manier te behandelen en in te zetten op de aanpak van discriminatie en werkloosheid. Hij herhaalt zijn argument in te zetten op een positief imago zodat mensen in bepaalde gebieden zich ook niet weggezet voelen. Hij vraagt de burgemeester of zij bereid is om een Plan van Aanpak op te maken om bij te dragen aan het positieve imago van de Amsterdamse straatweg en de Kanaalstraat. Met betrekking tot de verkiezingen. De gemeenteraadsverkiezingen komen er weer aan.

Vrije verkiezingen zijn niet vanzelfsprekend. Dat is tot zijn spijt steeds vaker te zien in de wereld. Gelukkig leeft hij in een land waar die vrije verkiezingen wel aan de orde zijn. Dat neemt niet weg dat ook deze samenleving haar uitdagingen heeft wanneer het gaat om de verkiezingen. Zijn fractie pleit met een aantal andere fracties al een tijdje voor opkomstbevorderende acties in buurten waar de opkomst structureel achterblijft. Tijdens de provinciale verkiezing van 2019 was de gemiddelde opkomst in Utrecht bijna 61%. Enorme verschillen zijn te zien, ingezoomd op wijkniveau. In de binnenstad was de opkomst 82%, in Overvecht was dat aanzienlijk lager met 42%.

570

580

590

Verder kijkend op het buurtniveau, wordt het resultaat voor sommige buurten nog dramatischer. Hij noemt Kanaleneiland waar slechts 23% van de inwoners heeft gestemd. Of de Raphaelschool met een opkomst van 29%. Ook in Overvecht is het niet anders met 27% aan opkomst op het ROC aan de Kretadreef. Het lijstje is aan te vullen met vele andere stembureaus uit Zuilen, Ondiep en Hoograven, met een opkomst structureel onder de 40%. Wat zijn fractie betreft mogen de verschillen niet zo groot zijn en is de politieke participatie van alle groepen het gezamenlijk belang zodat de politiek met een sterker mandaat zijn besluiten kan nemen. Hij vraagt de burgemeester of zij bereid is extra acties in te zetten in buurten waar de opkomst structureel laag is met daarbij ook aandacht voor groepen die veelal minder stemmen dan gemiddeld zoals jongeren, praktisch opgeleiden, en mensen met een migratie achtergrond. De heer Işik (PvdA) sluit zich aan bij de oproep van DENK. Hij is er voorstander van dat heel veel mensen gaan participeren in de politiek in de stad waar ze woonachtig zijn. Hij vraagt de heer Sungur of hij enig idee heeft waarom de groepen die hij heeft genoemd niet zo gemotiveerd zijn, of beperkt gemotiveerd zijn om te gaan stemmen. De heer Sungur (DENK) noemt één van de verklaringen.

Tijdens zijn campagne verneemt hij vaak dat mensen geen vertrouwen hebben in de lokale overheid of überhaupt in het stemmen en om die reden niet gaan stemmen. Een andere verklaring is dat ze vaak niet weten wat de gemeentepolitiek voor hun dagelijks leven betekent. In dat opzicht ziet zijn fractie kansen om de opkomst te bevorderen. Het zou goed zijn om na te gaan wat deze mensen nog meer naar de stembus beweegt.

Pagina 12 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

600

610

620

630

640

Mevrouw Van Mil (Student & Starter) stipt het thema aan hoe ervoor te zorgen dat iedereen zich veilig voelt in de stad. Hoe ervoor te zorgen dat iedereen veilig thuiskomt 's avonds laat. Wat haar betreft zou de politie op de hoogte moeten zijn van plekken waar mensen zich onveilig voelen. Zij brengt daarvoor de twee voorstellen in: (1) A Public Attitude Survey - een veiligheidsenquête. Londen doet dat al enkele jaren. In een dergelijke enquête zal de Utrechter bevraagd worden over zijn omgang gaan met de politie, over plekken waar ze zich onveilig voelen in de stad, problemen waar ze tegenaan lopen. Ze denkt dat dat een passende manier is om op in te zetten in de stad. Te zien is dat enkele situaties zich vaker voordoen, zoals demonstraties waarin burgers eerder in aanraking komen met de politie, de parken waar overlast wordt ervaren. Op deze manier kan de politie beter op de hoogte kan komen van wat er bij Utrechters speelt en waar Utrechters hun mening kunnen laten horen. Zij is benieuwd hoe de burgemeester dit ziet. (2) De veiligheid op straat ’s avonds. Zij verheugt zich er over dat er geen avondklok meer is en dat het erg lang licht is. Zij spreekt over de impact van feitelijke onveiligheid. Zoetermeer heeft het Nachtnet geïnstalleerd, dat is een fietsnet dat scholen, winkelcentra, sportvoorzieningen, en woonwijken verbindt.

Die fietsroutes lopen altijd in het zicht van woningen. Dat zorgt voor meer sociale controle. Omdat de route gemarkeerd is, maken meer fietsers daarvan gebruik en is er ook op die manier meer sociale controle en ontstaat het gevoel van veiligheid. Ook wordt gezorgd voor extra verlichting, er wordt gesnoeid voor beter zicht. Haar fractie denkt dat dit een echte toevoeging kan zijn voor Utrecht. Utrecht heeft best veel donkere fietspaden. Zij hoopt dat de burgemeester kan nagaan of het implementeren van een dergelijk systeem in Utrecht mogelijk is en of zij de raad daarover kan informeren per brief. De heer Koning (D66) vindt dit op zichzelf een mooi idee om een aantal routes uit te lichten om die heel erg aantrekkelijk en veilig voelend te maken. Anderzijds kost dit geld en zou dat wellicht ten koste gaan van het idee dat het gemeentebestuur alle routes veilig wil hebben. Hij vraagt hoe Student & Starter naar dat spanningsveld kijkt. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) bevestigt dat zij het liefst alle routes veilig ziet. De ervaring leert dat dat niet het geval is. Zij zou graag hiermee starten. Zij noemt de Vechtse Banen in Overvecht waar heel veel donkere fietspaden naar toe lopen. Daar één simpele route naar toetrekken die veilig wordt ingericht, zou een hele goede start zijn, wat haar betreft.

Als het gaat om geld stelt zij voor geen hekken om openbare ruimtes te zetten en het geld dat daarmee bespaard wordt te benutten. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vindt dit plan interessant. Ook zij is voorstander van veiligheid in het bijzonder van veiligheid voor vrouwen over straat. Zij vraagt hoe ver het extra snoeien moet gaan. Zij spreekt de hoop uit dat in het licht van veiligheid niet al het groen wordt weggesnoeid. Zij geeft dit als aandachtspunt mee aan de burgemeester in het geval zij deze suggestie overneemt. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) bevestigt dat belangrijk te vinden. Zij vindt dat de biodiversiteit niet te kort gedaan moet worden door alles weg te snoeien op routes. Dat moet met beleid gebeuren en op de juiste manier. Zij heeft er vertrouwen in dat dat mogelijk is in Utrecht. In de beantwoording op schriftelijke vragen van D66 lijkt het dat het geld verdwijnt voor Utrecht zijn we Samen. Zij vraagt uitleg van de burgemeester. Zij noemt afval in parken en haalt de oproep van de burgemeester aan op Instagram. Ook voor haar fractie is het afval een doorn in het oog. Zij noemt het asociaal gedrag

Pagina 13 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

en roept bezoekers van de parken op hun rommel op te ruimen. Ze brengt onder de aandacht dat de openbare ruimte onder druk staat.

650

660

670

680

De heer Nagtegaal (PVV) merkt op dat Utrecht 81 camera’s heeft waarvan 45 in de binnenstad. Hij beseft dat het aantal stamt uit de tijd dat Leidsche Rijn nog in de dop was. In hoeverre vindt de burgemeester het aantal nog realistisch in de groeiende stad en hoe zij tegenover de gedachte staat het aantal op te voeren tot 100 camera’s en die in wijken neer te zetten waar cameratoezicht nog nauwelijks voorkomt. Mevrouw Dekker (D66) vindt dat camera's schijnveiligheid geven en geen echte veiligheid. Haar fractie is zeker geen voorstander van het aantal op te voeren. De heer Nagtegaal (PVV) vraagt waarom mevrouw Dekker de camera’s schrijfveiligheid vindt geven. Mevrouw Dekker (D66) licht toe dat ongewenst gedrag wordt verplaatst met het plaatsen van camera's. Wanneer het bestuur de hele stad veilig wil maken, zou op iedere hoek van de straat een camera neergezet moeten worden. Zij vindt dat een ongewenste situatie. De heer Nagtegaal (PVV) is het daarmee grotendeels eens. Zijn punt is dat camera’s op bepaalde plekken kunnen helpen waar de overlast echt heel groot is. Voorgesteld is om op winkelcentrum Overvecht camera's te plaatsen. Daar is nu een tijdelijke camera geplaatst. De politie kan achteraf opsporen wat er gebeurd is; het is een hulpmiddel om zaken op te lossen. Dat is een gevoel van veiligheid voor mensen.

Hij beseft dat dat belangrijk is voor mensen en dat criminele of overtreders de idee hebben te moeten oppassen. Camera's kunnen in die zin preventief werken. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn. Zijn fractie vraagt naar de stand van zaken rond de stichting Al Fitrah. Hij vraagt wat de mening is van de burgemeester over Al Fitrah. De burgemeester heeft de macht om deze stichting bestuurlijk te sluiten. Hij vraagt hoe de burgemeester daar tegenover staat. De heer Sungur (DENK) weet niet anders dan dat er geen strafbare misstanden zijn bij deze stichting. Hij is benieuwd waarom de heer Nagtegaal pleit voor een bestuurlijke sluiting. De heer Nagtegaal (PVV) antwoordt dat naar zijn weten de stichting Al Fitrah kinderen indoctrineert met haar ideologie. Hij noemt andere in zijn ogen vergelijkbare ideologische organisaties. Om die reden pleit hij voor een sluiting van de stichting. De voorzitter vraagt de leden van de commissie zich te gedragen als collega’s waar zij elkaar zijn gaan kritiseren op ideologische verschillen als conclusie in het debat over het pleidooi van de PVV. Die uitwisseling is om die reden in dit verslag niet weergegeven. Mevrouw Meerding (VVD) haakt hierop in met het aanstippen van een ander punt. Na haar weten loopt er een onderzoek naar genitale verminking die plaats zou vinden al dan niet bij Al Fitrah. Zij wil graag weten hoe het daarmee staat.

De gemeente heeft een verzoek ontvangen om daartegen op te treden. Dat ligt nu bij het OM. Zij vraagt daarop de reactie van de burgemeester. De heer Nagtegaal (PVV) had willen ingaan op genitale verminking. Al Fitrah ondersteunt al dan niet dergelijke praktijken. Ook dat noemt hij een argument voor zijn fractie voor zijn pleidooi. Hij is benieuwd naar de reactie van de burgemeester.

690

De heer Gallard (Stadsbelang Utrecht) heeft drie inbrengen op veiligheid en één op verkiezingen.

Pagina 14 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

700

710

720

730

740

Stadsbelang Utrecht gelooft in de kracht van pro-effectieve coaching van mensen en wil daarom in navolging op de overgenomen motie 63 uit 2020/M63, de campagne Je bent een rund als je een drugslijn runt” mensen, mannen, jongens oproepen na te denken voordat ze zich schuldig maken aan crimineel of ongewenst gedrag. Zijn fractie wil dat gaan doen door een pro-effectieve postercampagne in Utrechtse wijken. Wat hem betreft wordt afgetrapt met straatintimidatie met daarbij het thema ”Je Moeder”. Het gaat hem om wat tot de verbeelding spreekt. Hij roept op tot respect voor vrouwen. Hij zal de poster overhandigen aan de portefeuillehouder veiligheid. In navolging van deze poster zou hij graag zien dat het college de pro-effectieve campagne verder uitbouwt met meer posters. Hij zegt “licht voor, spreek mensen aan en doe een appel op de samenleving”. Hij ontvangt hierop graag een toezegging met een tijdspad waarbinnen deze campagne kan starten. Mevrouw Van Mil (Student &Starter) vindt het interessant klinken. Zij vraagt hoe de fractie van Stadsbelang aankijkt tegen een verbod op straatintimidatie. De heer Gallard (Stadsbelang Utrecht) zag in andere steden dat een verbod vrij weinig opleverde. Hij is er voorstander van andere opties te exploreren die mogelijk effectiever zijn. Hij vervolgt zijn betoog. Hij noemt het nieuwe Zandpad in het kader van het voorkomen van criminaliteit.

Het sluiten van het oude Zandpad was ingegeven door criminaliteit: mensenhandel, onoirbare praktijken die het daglicht niet konden verdragen. Het nieuwe Zandpad noemt hij de gemeentelijke gemeenplaats voor betaalde gemeenschap of seksuele handelingen. Dergelijke gemeenplaatsen trekken tot zijn spijt criminaliteit aan, zo vertelde een expert in mensenhandel tijdens een geheime bijeenkomst. Wanneer de gemeente het Zandpad wil realiseren, moet de gemeente ervoor zorgen dat er garanties komen om criminaliteit uit te sluiten dan wel te beteugelen. Dit gaat de politie, de gemeente en de zorg enorm veel capaciteit en geld kosten. Daarom is zijn fractie geen voorstander van een dergelijke ontwikkeling. Ter voorkoming van mensenhandel is registratie van sekswerkers op het Zandpad tot zijn spijt noodzakelijk. Tot zijn spijt heeft de Raad van State daarvoor een stokje gestoken. Stadsbelang Utrecht wil dat de Utrechtse raad zich uitspreekt tegen mensenhandel en voor registratie van sekswerkers op het Zandpad. Alles moet in het werk gesteld worden om mensenhandel te voorkomen. Wanneer dat niet mogelijk is, adviseert hij het college te stoppen met de ontwikkeling van het Zandpad. Hij hoopt dat de burgemeester er alles aan doet om registratie mogelijk te maken. Hij ontvangt daarop graag een toezegging. Wanneer die toezegging er niet komt, moet zijn fractie dat per motie afdwingen.

Daarnaast krijgt hij graag de toezegging van de burgemeester op het gebied van verkeersveiligheid, namelijk het onderzoek naar het gevoel van verkeersveiligheid waarvan te zien is dat er mismatch is met de daadwerkelijke verkeersveiligheid. Hij ziet graag de ene vraag die gesteld wordt over ervaren verkeersveiligheid, uitgebreid wordt, en dat er systematisch met andere steden wordt gekeken naar de gezamenlijke bevraging van de verkeersveiligheid zo dat de data van de verschillende steden gezamenlijk te gebruiken is. Met betrekking tot de verkiezingen gaat hij in op het verschil tussen de grote en de kleine partijen op lokaal niveau. Grote partijen die ook landelijk opereren hebben voorzieningen die de kleine partijen niet hebben. Kleine lokale partijen krijgen geen rijkssubsidie. Dan moet alles op eigen kracht, hebben zij een klein budget zijn ze niet zo zichtbaar als de grote partijen. De kleine partijen moeten het hebben van publici-

Pagina 15 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

750

760

770

780

790

teit in lokale media en kranten en een poster op een gemeentelijk verkiezingsplakbord. De heer Işik (PvdA) stelt dat dat niet alleen tijdens de verkiezingen gedaan moet worden. De partijen moeten dat vier jaar elke dag doen. Zo werkt zijns inziens de politieke volksvertegenwoordiging. De heer Gallard (Stadsbelang Utrecht) bevestigt dat hij als kleine lokale per fractie dit het hele jaar probeert te doen plus de taken als vertegenwoordiger nog eens goed uit te voeren, zonder een landelijk netwerk. Bij de verkiezingen is het noodzakelijk om extra campagne te voeren. Hij begrijpt de inbreng van de heer Işik niet helemaal. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn. De coalitie heeft het recht om te plakken op verkiezingsborden onmogelijk gemaakt. Hij vindt het schrijnend dat de partij met het woord “democratisch” in de naam deelneemt aan de coalitie die dit heeft veroorzaakt. Hij is blij dat de coalitie eind vorig jaar weer bij zinnen is gekomen. Mevrouw Dekker (D66) merkt op dat stadsbelang dit weer heeft teruggedraaid per amendement. De heer Gallard (Stadsbelang Utrecht) wil de verkiezingsborden terug. Dat is de plek waar alle partijen hun verkiezingsposters kunnen plakken. Dit moge ook voorbedrukte verkiezingsborden zijn. Zo kan iedereen een politieke boodschap kenbaar maken en niet alleen de gevestigde orde.

Richting de heer Işik merkt hij op dat dit ook geldt voor partijen die nog niet gekozen zijn en zich ook niet de hele raadsperiode hebben kunnen manifesteren. Hij verneemt graag wat de andere partijen vinden van het voornemen en wat het college hiervan vindt. De heer Nagtegaal (PVV) vindt het totaal onduidelijk of die borden nu wel of niet terugkomen. In de afgelopen verkiezingen waren het voorgedrukte borden. Hij geleidt de vraag door naar de burgemeester, hoe het met die borden is gesteld. De voorzitter concludeert dat hiermee de eerste termijn is afgerond. Zij schorst de vergadering voor 2 minuten. Beantwoording. Burgemeester Dijksma bundelt een aantal onderwerpen. Daarmee zal ze de individuele bijdrage van raadsleden in één keer proberen te beantwoorden. Zij bevestigt dat een hoop te doen is op veiligheid en burgerzaken. Dat heeft ook te maken met het hier en nu. Zij bevestigt dat de coronacrisis een enorme impact heeft op de samenleving. Dat vraagt heel veel van de overheid en van de verschillende diensten. Zij bevestigt dat mensen soms extra kwetsbaar zijn, juist in een situatie waarbij er ook een economische crisis is. Zij is het er zeer mee eens juist aan de voorkant te proberen om met investeringen mensen te helpen om niet in de problemen te komen. Dat blijft het uitgangspunt.

Mevrouw Meerding zei dat het mooie is dat de burgemeester en het college iets schrijven over extra noodzaak voor capaciteit. Zij splitste dat uit aan de ene kant in ondermijning en aan de andere kant in handhaving. Zij legde de vraag voor waarom er geen begin in beeld is van een oplossing. In de afgelopen periode is er sinds 2013 20% meer handhavingscapaciteit bijgekomen. Dat hield gelijke tred met de groei van de stad. Nu is te zien dat een onevenredig veel groter beroep gedaan is ook op de Utrechtse BOA’s dan waarschijnlijk ooit verwacht. Dat heeft te maken met de wijze waarop de openbare ruimte gebruikt wordt: het letterlijk handhaven van de coronamaatregelen. Gelet ook op de wensen in de raad over de wijze waarop boa's

Pagina 16 van 145

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag openbare behandeling van de Voorjaarsnota Commissie Mens & Samenleving d.d. 22 en 23 juni 2021

800

810

820

830

840

in te zetten zijn, is de veronderstelling dat er meer geld nodig is. Dat is in de Voorjaarsnota opgeschreven. Dat betekent niet dat de burgemeester niet met een plan zou willen komen. Wel is deze begroting onder het gesternte van een echte crisis tot stand gekomen. In de termen van de burgemeester zal de stad de tering naar de nering moeten zetten. Het is niet mogelijk om overal maar geld vandaan te halen. Zij denkt dat het voor de komende jaren belangrijk is wanneer het stadsbestuur gezamenlijk vindt dat de handhaving meer nadruk verdient en steeds meer gevraagd wordt, het aantal mensen dat daarvoor nodig is erbij is. Haar oproep in Den Haag was niet alleen gericht op puur het verkrijgen van middelen voor de aanpak van ondermijning, maar die ging echt over de blauwe keten in de brede zin. Dan gaat het niet eens alleen maar over politie en justitie, maar dan gaat het bijvoorbeeld ook het jongerenwerk en ook over de Utrechtse BOA’s. Zij benadrukt dat dit onderwerp meer verdient. De burgemeester benadrukt dat zij hiermee bezig is. Zij noemt het een kwestie van timing en ervoor zorgen dat het bestuur op het juiste moment met de juiste voorstellen komt. Zij rekent mevrouw Meerding en velen uit de raad daarin als een bondgenoot. Over de ondermijning is veel gezegd. Zij zou de heer Sungur willen zeggen dat zij hoopt dat het bestuur zijn ogen niet sluit voor de werkelijkheid.

In deze stad doet zich op een groot aantal terreinen criminaliteit voor die ontwrichtend werkt. De meest kwetsbare mensen in de samenleving zijn de grootste slachtoffers. Zij rekent daartoe ook alle jonge jongens die door de omstandigheden worden verleid om de verkeerde keuzes te maken. Zij denkt dat het bij Utrecht past om hen niet alleen als daders aan te spreken, maar ook als slachtoffers van een systeem van inderdaad een schaduw economie die heel veel aantrekkingskracht heeft maar vaak leidt tot een erg einde. Dat betekent dat het college een nota zal schrijven waarbij vooral preventie ongelooflijk belangrijk is: hoe kan de samenleving veel beter weerbaar zijn om jonge mensen perspectief te blijven bieden: een stage, werk, status, erbij horen. Zo kijkt de burgemeester hier naar willen. Dat betekent dat de burgemeester nooit wegloopt voor de feiten en dat zij die feiten ook niet gaat ontkennen. Feit is ook dat mensen zich etnisch geprofileerd voelen of gediscrimineerd. Dat is onder meer te zien bij het verkrijgen van stages. Voor de burgemeester betekent dat dat zij niet gaat proberen te ontkennen om aan de ene kant criminaliteit en wie daarin een rol spelen en dat het in bepaalde groepen soms meer voorkomt en dat aan de andere kant dat zij haar ogen ook niet wil sluiten voor datgene wat het doet met groepen mensen die daarvan slachtoffer zijn.