Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2020-12-10.pdf

Dan is in januari 2021 gesproken met vertegenwoordigers uit het veld. Dan weet zij ook wat hierin reëel is. Zij hoedt zich voor irreële verwachtingen. De voorzitter recapituleert de gedane toezeggingen en schorst de vergadering om 16.57 uur tot 20.00 uur.

Pagina 51 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

Verslag openbare avondvergadering Commissie Mens & Samenleving 2480

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

12 december 2020 online bijeenkomst via MS Teams Rosenbaum Select

Aanwezigen De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de wethouders mevrouw A. Klein en de heer M. van Ooijen en de leden, de heer H. Bakker (D66), de heer K. de Boer en de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer M. van Dalen (VVD), de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer I. Şimşek (DENK), mevrouw T. Sturkenboom (Student & Starter), de heer R. van der Zweth (PvdA) en mevrouw J. Zwinkels (CDA). Van de griffie is aanwezig mevrouw J. Udo (commissiegriffier). En overigens ambtelijke vertegenwoordigers van gemeentelijke afdelingen. 2490

10. Actieprogramma Samen Stad Maken De voorzitter heropent de vergadering en verwelkomt de beide wethouders en de commissieleden. Mededeling De voorzitter meldt dat er bericht van verhindering is van de fractie van de Partij voor de Dieren.

2500

De voortgangsrapportage van het Actieprogramma Samen Stad Maken is geagendeerd op verzoek van de fracties van de Partij van de Arbeid, D66, GroenLinks, VVD, CDA, Student & Starter en Stadsbelang Utrecht. Zij hebben gevraagd om bespreking van de voortgang van het actieprogramma, in samenhang met raadsbrieven over participatie. De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat het college meer aandacht moet besteden aan participatie, want er zijn signalen dat bewoners zich nog altijd niet gehoord voelen. Er is de commissie een omvangrijk rapport voorgelegd (50 pagina's); wat de heer Van der Zweth betreft is een volgende rapportage kernachtiger.

2510

Bewoners zijn aan het begin van dit jaar met veel betrokkenheid aan de slag gegaan met de wijkplatforms, maar dit gaat nog niet goed genoeg. Ruim anderhalf jaar Pagina 52 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

geleden werden de wijkraden opgeheven, maar, stelt de heer Van der Zweth, het kind lijkt met het badwater te zijn weggegooid. De wijkplatforms komen niet goed van de grond, ondanks alle bewonersinzet. Uit de wijken waar al een platform actief is komen berichten over ontoereikend budget, (nog) niet aangesloten maatschappelijke organisaties, gebrekkige informatievoorziening en gebrekkige samenwerking met de gemeente. De heer Van der Zweth vraagt de wethouder om toe te zeggen dat er in juni 2021 in alle wijken een wijkplatform actief is. 2520

In wijken waar nog geen wijkplatform is, wordt vanzelfsprekend het budget voor het platform niet benut. Andere wijken kampen juist met een te laag budget. In principe vloeit geld dat niet wordt gebruikt terug naar de gemeente. De heer Van der Zweth vraagt de wethouder om toe te staan dat gelden die nu niet worden benut, voor de inmiddels actieve wijkplatforms worden ingezet. In de voortgangsrapportage is een lijst opgenomen van activiteiten waarmee de wijkplatforms worden geacht aan de slag te gaan. Kan de wethouder toezeggen dat in dat traject het advies aan en de behoefte van de wijkplatforms aan verbeteringen serieus worden genomen?

2530

Bij interruptie merkt mevrouw Zwinkels op dat zij zich grotendeels bij de heer Van der Zweth aansluit, maar dat zij het kennelijke verzoek om te schuiven met budgetten niet steunt. Elk wijkplatform krijgt slechts € 5.000 per jaar; als dat naar een andere wijk gaat, blijft er niets over. Liever zou zij zien dat er meer geld voor de wijkplatforms wordt vrijgemaakt. De heer Van der Zweth verduidelijkt dat het hem gaat om het geld dat is gereserveerd voor nog niet bestaande wijkplatforms. Hij is het met mevrouw Zwinkels eens dat geld dat voor de wijkplatforms gereserveerd is, voor hen gereserveerd moet blijven en niet moet terugvloeien naar de gemeentelijke reserves.

2540

2550

2560

Vervolgens vraagt de heer Van der Zweth aandacht voor de participatie vanuit de stad; daarover vermeldt het voortgangsrapport niets. De wethouder heeft bij de behandeling van de begroting wel een raadsvoorstel beloofd, maar dat is eigenlijk twee jaar te laat. Zie bijvoorbeeld Speeltuin De Kameleon: bewoners zetten zich jarenlang actief in, maar worden meer gefrustreerd dan geholpen door de gemeente. Dit roept kritische vragen op, vindt de heer Van der Zweth. Buurtwerkkamers zijn bang dat zij hun financiering zullen verliezen, actieve bewoners in Park Welgelegen voelen zich gefrustreerd, tijdens een recent gehouden online bijeenkomst over participatie zetten bewoners van Kanaleneiland uit protest hun schermen op 'zwart' – en zo zijn er meer voorbeelden van teleurstelling onder inwoners. De fractie van de PvdA verwacht dat het beloofde raadsvoorstel duidelijk vermeldt hoe de inbreng van bewoners voortaan serieus wordt genomen en hoe de situaties zoals vermeld voortaan worden voorkomen. Ten aanzien van de wijkplatforms merkt de heer Bakker op dat bewoners er behoefte aan hebben om zo nu en dan ruggenspraak te hebben met raadsleden. Wat vindt de heer Van der Zweth daarvan? Een raadslid behoort tegemoet te komen aan de behoeften van bewoners, vindt de heer Van der Zweth; de meeste raadsleden doen dat ook.

Bewonersparticipatie moet volgens hem echter niet lopen via de lokale politiek, maar via de gemeentelijke organisatie. De heer Bakker stelt dat het in de startfase wel helpt als de raad meedenkt. De raadscontactpersonen voor de wijken zouden daar een belangrijker rol bij kunnen spelen. Het is wat hem betreft ook denkbaar dat de raadscontactpersonen eenmaal per jaar een overleg van 'hun' wijkplatform bijwonen. De heer Van der Zweth kan zich daarin vinden. De heer Dekkers wijst erop dat raadsleden zich regelmatig laten zien in de wijken. De raad hoeft zich volgens hem echter niet te buigen over alle voorbeelden van Pagina 53 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

2570

2580

2590

2600

slecht lopende participatietrajecten in de wijken. De zaken moeten op wijk- en buurtniveau simpelweg op orde zijn. De heer Bakker vindt dat ook, maar vindt dat er daarnaast niets op tegen is als raadsleden af en toe als sparring partner fungeren – zeker in de opstartfase van een wijkplatform. Mevrouw Zwinkels vult aan dat het erom gaat dat bewoners niet hun hoop volledig op de raad moeten vestigen omdat zij geen gehoor vinden bij de ambtelijke organisatie. Bewoners moeten simpelweg op de wijkbureaus en de buurtadviseurs en –ambassadeurs kunnen vertrouwen en moeten kunnen rekenen op begeleiding vanuit de gemeente. De heer Bakker (D66) meldt dat hij de voortgangsrapportage met belangstelling heeft gelezen. Er zijn bemoedigende ontwikkelingen, zo heeft hij geconstateerd, maar ook nog uitdagingen. In een volgende rapportage zou zijn fractie graag meer willen lezen over de doelstellingen van inclusiviteit en betrokkenheid, en hoe daaraan wordt gewerkt. Welke impact hebben de ondernomen acties? Daarnaast vraagt de heer Bakker om meer inzicht in de verbinding tussen het actieprogramma en de praktijk (de vakdepartementen). In aansluiting hierop vraagt de heer De Boer op welke wijze de wethouder de raad gaat informeren over de effecten van participatie bij huidige en toekomstige trajecten, en op welke manier die effecten worden getoetst.

De heer Bakker verwijst naar het artikel over democratische vernieuwing dat in oktober jl. bij De Correspondent verscheen, waarin het onder andere gaat over burgerberaden / burgerfora. Daar is in Frankrijk al ervaring mee opgedaan rondom de energietransitie; ook in Amsterdam overweegt men om ermee te gaan werken. Is de wethouder bereid om dit instrument ook in onze stad in te zetten, als onderdeel van het actieprogramma Samen Stad Maken, zowel op stads- als op buurtniveau? De heer Van der Zweth vraagt zich af waarin zo'n burgerforum verschilt van een wijkplatform. Hij zou liever zien dat eerst de wijkplatforms goed van de grond komen; dan kan daarna worden gedacht aan de introductie van iets nieuws. Hierop legt de heer Bakker uit dat wijkplatforms zijns inziens een goede optie zijn op wijkniveau; voor kwesties op stadsniveau vindt hij een burgerforum geschikter. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten, vindt de heer Bakker. Het burgerforum is niet nieuw, stelt de heer Dekkers, het heeft al gewerkt in onze stad (stadsgesprekken), bijvoorbeeld rondom energie. Voor welke onderwerpen zou de heer Bakker het burgerforum willen inzetten? De heer Bakker geeft aan dat hij denkt aan de energietransitie, vuurwerk en andere onderwerpen. Utrecht kan daarin vooroplopen.

Hierop herinnert mevrouw Sturkenboom de commissie aan de door Student & Starter ingediende – en afgewezen – motie over het lotingsysteem. Zij is benieuwd hoe de heer Bakker daarover denkt. Het past er wel bij, vindt de heer Bakker; hij voegt daaraan toe dat hij er niet tegen was, maar ook vindt dat het programma alweer een fase verder is.

2610

Mevrouw Zwinkels stelt dat het digitale platform 'Help Mee' ook een rol kan spelen. Vervolgens merkt zij op dat Utrecht al een Bewonerspanel heeft; wordt daar goed genoeg gebruik van gemaakt? De heer Van Dalen merkt op dat Utrecht het burgerforum waarop de heer Bakker doelde, eigenlijk al heeft: de stadsgesprekken en de wijkplatforms. Hierop verduidelijkt de heer Bakker dat het burgerforum niet bedoeld is om ideeën te toetsen, maar om te reflecteren op complexe vraagstukken. Een burgerforum geeft de lokale politiek aandachtspunten mee. Het is niet ondenkbaar, vindt de heer Bakker, dat leden van het burgerforum daar dan een vergoeding voor krijgen.

2620

In het kader van 'Ruimte voor initiatief deel 2' vindt de heer Bakker dat de wethouder vooral in gesprek moet gaan met initiatiefnemers en stadmakers. Het bewonersbod heeft nog niet gebracht wat ervan verwacht werd – niet alleen in Utrecht. Het voorbeeld van De Nieuwe Jutter laat wat de fractie van D66 betreft zien dat initiatiefnemers niet serieus genoeg worden genomen; de gemeente lijkt niet op een Pagina 54 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

2630

2640

2650

2660

2670

andere manier te willen kijken naar de toegevoegde waarde die zij realiseren. De heer Bakker adviseert de wethouder om te streven naar een doorstart van het bewonersbod. Uit de rapportage blijkt dat het niet gemakkelijk is om de stadmakers hierbij te betrekken; zij worden veelal neergezet als 'zelfstandige professionals die bezig zijn met het verwerven van opdrachten.' Dit doet geen recht aan de waarde die deze initiatiefnemers leveren. Ook in dit geval is het niet ondenkbaar dat zij een passende vergoeding ontvangen voor hun werk. De heer Bakker vraagt de wethouder om daarover met de initiatiefnemers en stadmakers in gesprek te gaan. Betekent dit dat inwoners en/of ondernemers die willen meepraten daarvoor betaald moeten worden? De heer Van Dalen ziet dat meer als vrijwillige inzet. De heer Bakker verduidelijkt dat hij initiatiefnemers bedoelt, mensen die maatschappelijke waarde leveren voor en door de stad. Daar mag wat hem betreft een passende vergoeding tegenover staan en dit zou een plek mogen hebben in de initiatievenagenda. De heer Van Dalen blijft bij zijn standpunt dat inwoners die zelf een initiatief starten daar niet voor betaald hoeven te worden, al begrijpt hij wel dat het organiseren van een buurtactiviteit als verdienmodel kan worden gezien.

Daar is echter geen sprake van als de gemeente niet expliciet een opdracht in de markt zet waarvoor aanbieders zich kunnen inschrijven. Hierop stelt de heer Bakker dat het hem niet ging om mensen die 'zo nu en dan iets leuks voor de buurt organiseren,' maar om langer lopende initiatieven die de initiatiefnemers tijd en inzet kosten. Hij vraagt de wethouder om daar eens over na te denken. Mevrouw Sturkenboom steunt het verzoek van de heer Bakker; het is niet ongewoon, vindt zij, om een incentive te overwegen met als doel inwoners beter bij participatie te betrekken. Soms is het gat tussen betaalde professionals en vrijwilligers te groot; zie het participatieproces in Rijnenburg. Een vergoeding kan mensen aanzetten om meer tijd te besteden. Ook de heer Dekkers steunt het verzoek; we betalen adviesbureaus ook voor hun werk, stelt hij, waarom zouden wij sociaal-maatschappelijke ondernemers dan niet betalen voor de kennis van en ervaring met hun buurt die zij inbrengen? Mevrouw Zwinkels sluit zich aan bij het standpunt van de heer Van Dalen, al is zij er niet tegen om te bekijken of een bescheiden vergoeding voor initiatiefnemers mogelijk is. Vervolgens vraagt de heer Bakker aandacht voor wederzijdse rechten en plichten in het geval van coproductie.

Hoe is het gesteld met de ambtelijke ondersteuning aan initiatiefnemers? De heer Bakker veronderstelt dat het de ontwikkeling van de wijkplatforms zou helpen als de gemeente hen helpt bij de opstart en positionering, bijvoorbeeld door in samenwerking met de platforms een wijk- en buurtagenda op te stellen. Bewoners moeten niet alleen bij hun wijkbureau terecht kunnen, maar ook bij hun wijkwethouder. Zijn er voorbeelden van wijken waar dit verbeterd kan worden? Adequate informatievoorziening is essentieel voor geslaagde participatie; in dit verband verwijst de heer Bakker naar de motie 'De buurt die stuurt!' Er zou meer uitleg gegeven kunnen worden bij de gemeentebegroting op buurtniveau, want pas als dit duidelijk is, kunnen bewoners sturen en invloed uitoefenen. De heer Bakker vraagt de wethouder dit aspect in een volgende voortgangsrapportage nader uit te werken. Het is dringend noodzakelijk dat buurtadviseurs en wijkmanagers online en in wijknieuwsbrieven vindbaar zijn, met foto, telefoonnummer en e-mailadres. Daar is nog een slag te maken, vindt de heer Bakker. Dit geldt ook voor de fysieke aanwezigheid van de gemeente in de wijk, door middel van het plaatsen van informatieborden bijvoorbeeld, of het betrekken van bewoners bij werkzaamheden in de wijk.

2680

In zijn bijdrage memoreert de heer Dekkers (GroenLinks) dat bewonersinitiatieven en wijkplatforms stevig door de coronamaatregelen zijn geraakt; er wordt bijna alleen Pagina 55 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

nog maar online geparticipeerd. Een aardig effect daarvan is dat daarmee nieuwe groepen worden bereikt, maar er wordt even vaak gesignaleerd dat professionals overmatig vertegenwoordigd zijn bij online ontmoetingen. Omdat fysieke bijeenkomsten nu niet mogelijk zijn, konden veel initiatieven niet doorgaan. Gelukkig zijn er ook nieuwe initiatieven ontstaan, 'Buurtmaaltijden,' bijvoorbeeld – eerder deze week bekroond met de Vrijwilligerstrofee. 2690

2700

Inzet van digitale hulpmiddelen is onvermijdelijk, zo erkent de heer Dekkers, maar de gemeente moet blijven zoeken naar andere mogelijkheden om bewoners te bereiken, in (zeer) kleinschalige bijeenkomsten, bijvoorbeeld. Hij hoort graag wat de wethouder daarvan vindt. Van Samen Stad Maken komt nog niet veel terecht, vindt de heer Dekkers, bewoners kunnen intensiever betrokken worden bij interne projecten, casusbesprekingen en andere activiteiten in het kader van bewonersparticipatie. Goede voorbeelden zijn daar wel van: de Omgevingsvisie Binnenstad en de Kanaalstraat, maar er is veel meer mogelijk. Deelnemers aan wijkplatforms kunnen ondersteuning bieden aan platforms in andere wijken, in Overvecht zou een groep kunnen worden opgezet naar het voorbeeld van de voormalige Bouwbureaus om bewoners te ondersteunen bij participatie op buurtniveau en bij de plannen van de Werkplaats. De fractie van GroenLinks is benieuwd naar concrete acties van het college, en is vooral benieuwd wanneer deze kunnen worden verwacht. De fractie van GroenLinks is teleurgesteld dat het actieprogramma nog niet is uitgebreid met initiatieven. Het college heeft schriftelijk gemeld dat dit te verwachten is in 2021, maar dit ziet de heer Dekkers graag wat nauwkeuriger aangegeven.

2710

2720

2730

Op een vraag van mevrouw Zwinkels geeft de heer Dekkers aan dat ook hij zich afvraagt waarom het zo lang duurt vóór er concrete stappen worden gezet. De coronacrisis heeft op alle fronten voor vertraging gezorgd, maar dit kan niet steeds maar als reden worden opgegeven, vindt de heer Dekkers. Hij denkt dat de gemeente de energie in de stad meer moet aanspreken om vaart te kunnen maken. Hij zou graag zien dat de wethouder daar haar best voor doet en dat initiatiefnemers een actieve rol krijgen bij het uitwerken van het gedeelte over initiatieven. Bewoners en sociaal-culturele ondernemers zijn met hun initiatieven de motoren van innovatie; GroenLinks is dan ook blij met de vernieuwde subsidieregeling voor de sociale basis en met de aanpassing van inkoop. Grote partijen waarmee de gemeente zaken doet, zouden aangespoord moeten worden om meer gebruik te maken van bewonersinitiatieven, en om daar ruimte voor te maken – ook financieel. Echter, naar de mening van de heer Dekkers wordt de professional nog te vaak centraal gesteld. Als voorbeelden noemt hij De Nieuwe Jutter en de Buurtwerkkamers. Ondanks de coronacrisis gebeurt er toch nog veel; de voortgangsrapportage vermeldt daar inspirerende voorbeelden van.

Toch hebben deelnemers aan participatietrajecten nog te vaak het gevoel dat participatie een 'verplicht nummer' is, onder andere omdat er onvoldoende aan hen wordt teruggekoppeld. Participatie is maatwerk, vindt de heer Dekkers, vooraf moet voor alle betrokkenen duidelijk zijn hoe concreet participatie in het project wordt uitgewerkt, met welke mensen en over welke onderwerpen. Wat betreft de terugkoppeling aan deelnemers aan participatietrajecten vraagt mevrouw Zwinkels of GroenLinks daar suggesties ter verbetering voor heeft. Hierop wijst de heer Dekkers op het algemene uitgangspunt voor Samen Stad Maken, dat de gemeente terugkoppelt wat er met inbreng van deelnemers gebeurt. Het is volgens hem zinvol en belangrijk om daar meer energie in te investeren. Mensen Pagina 56 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

2740

willen graag begrijpen waarom hun ideeën worden afgewezen; er moet tijd worden uitgetrokken voor uitleg. Aan plannen wordt vaak een enkel zinnetje toegevoegd, vervolgt de heer Dekkers, 'voor participatie dient het actieprogramma Samen Stad Maken als leidraad,' of 'omwonenden zullen worden geïnformeerd.' Informeren is geen participeren! Gaat het college ervoor zorgen dat in meer dan de helft van alle startdocumenten en eDocs een concreet participatieplan komt?

2750

2760

In de gemeentelijke organisatie hebben alle IRM'ers en wijkregisseurs minstens één ambitieus/vernieuwend participatieproces geadopteerd (motie 2019/426). De heer Dekkers ziet ook het tweede punt van de motie graag uitgevoerd: kan de wethouder toezeggen dat zij in de volgende rapportage van het actieprogramma inzicht geeft in de ervaringen met die geadopteerde participatieprocessen? In veel wijken is al een wijkplatform van start gegaan, een 'gezagsvolle gesprekspartner van de gemeente,' zoals de rapportage vermeldt. Deelnemers aan wijkplatforms willen niet alleen een netwerk- en procesrol hebben, maar willen ook inhoudelijke inbreng leveren en daarin serieus genomen worden. Helaas wordt in het gemeentelijk document over de wijkplatforms alleen die netwerk- en procesrol erkend. Volgens de heer Dekkers kunnen de wijkbureaus en DOCK de wijkplatforms veel actiever ondersteunen. Kan de wethouder bevestigen dat met 'ondersteunen op maat' ook de aanvullende ondersteuning wordt bedoeld die de wijkplatforms hebben gevraagd? (Financiën, ruimte, hulp bij administratie en zo meer).

2770

Onder verwijzing naar de motie 'De buurt die stuurt!' (2019/429) vermeldt de voortgangsrapportage dat de raad een voorstel kan verwachten over bredere inzet van buurtbudgetten. Als eerste stap wordt 'het formuleren van een heldere definitie van het buurtbudget' genoemd, wat bij de heer Dekkers de vrees oproept dat het sturen door de buurt beperkt blijft tot één specifieke vorm, terwijl er echt meer vormen van sturing mogelijk zijn. Kan de wethouder bevestigen dat er gezocht blijft worden naar meer manieren om de buurt te laten sturen?

2780

Ondernemers en inwoners komen met goede initiatieven, stelt de heer Van Dalen (VVD), neem bijvoorbeeld BuurtMobiel. Uit de voortgangsrapportage leidt hij af dat sommige initiatieven uit andere 'potjes' worden betaald, en vervolgens 'een succes' worden genoemd. Zijn dat echte successen? Volgens de heer Van Dalen is een initiatief pas een succes als het probleem is opgelost. Er komen nog steeds aanvragen voor buurtbarbecues, maar dat kunnen inwoners best zelf organiseren, vindt de heer Van Dalen. Vaak hebben initiatiefnemers simpelweg een ingang bij de gemeente nodig: hoe moet ik iets regelen? Aan wie moet ik dit vragen? Goede initiatieven hoeven niet altijd geld te kosten. Wat betreft de Omgevingsvisie Binnenstad merkt de heer Van Dalen op dat er verschillende belangen speelden in de groep van bewoners en ondernemers die dit proces begeleidde. In zo'n geval zou de gemeente het proces moeten begeleiden en de regie moeten nemen – wat vindt de wethouder daarvan? In aanvulling hierop vraagt mevrouw Zwinkels wie er dan over de inhoud gaat. Bewoners en ondernemers gaven aan dat zij er waren voor de begeleiding van het proces.

2790

De heer Van Dalen is benieuwd hoe de wethouder vindt dat het gaat met de wijkplatforms; zelf is hij er niet tevreden over, al gaat het in sommige wijken goed, in Noordoost en in Overvecht bijvoorbeeld. Kan de gemeente de wijkplatforms beter faciliteren, ook digitaal? Eén platform per wijk en buurt, is de suggestie van de heer Van Dalen, en als bewoners dan ook nog een overlegverband per straat willen, kunnen zij dat heel goed zelf regelen. De heer Dekkers vult aan dat de gemeente Pagina 57 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

het online participatieplatform 'Utrecht denkt mee!' heeft. Kunnen de wijkplatforms daar niet op aangesloten worden?

2800

2810

2820

De fractie van de VVD is groot voorstander van digitale participatie, vervolgt de heer Van Dalen, want dan kunnen Utrechters die overdag werken en 's avonds aandacht aan hun gezin (of zichzelf) willen besteden inbreng leveren op een zelfgekozen tijdstip. De motie 'Altijd digitale participatie' (2020/366) geeft de wethouder de kans om haar collega's erop te wijzen dat participatie altijd onderdeel van hun plannen moet zijn en dat dit niet slechts een kwestie is van 'een vinkje zetten.' De heer Dekkers wijst erop dat digitale participatie ook zo zijn beperkingen heeft. Volgens de heer Van Dalen moet het worden gezien als aanvullend hulpmiddel waarmee grote groepen kunnen worden bereikt. In deze tijd is er om begrijpelijke redenen vrijwel niets anders mogelijk, maar als de anderhalvemetermaatregel niet meer geldt, kan er – afhankelijk van het traject – ook voor andere vormen van participatie worden gekozen, naast de digitale variant. De heer Van Dalen is benieuwd in hoeverre de wethouder gaat aansluiten bij initiatieven vanuit de VNG op het gebied van digitale participatie.

Dit betekent een cultuuromslag; hoe wil de wethouder daarmee omgaan? Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft om te beginnen vragen aan wethouder Van Ooijen over de subsidie Sociale Basis: Waarom worden sportevenementen samen genomen met schoolse activiteiten? Is dat een bezuinigingsingreep? Bij Informele Zorg wordt onderscheid gemaakt tussen bewonersinitiatieven en professionele zorg, waaronder mantelzorg. Waarom is daarvoor gekozen? Waarom wordt er bij het taalonderwijs onderscheid gemaakt tussen 'taalvaardigheid' en 'examen?' Kunnen initiatieven scoren op meerdere aspecten, bijvoorbeeld op samenhang en samenwerking, zodat de budgetten ontschot kunnen worden? De fractie van het CDA verheugt zich op de komst van de buurtadviseurs, en hoopt dat zij snel bekend worden en goed bereikbaar zijn voor inwoners. Overvecht heeft buurtambassadeurs; krijgen andere wijken die ook? Over het platform 'Utrecht Denkt Mee' is mevrouw Zwinkels enthousiast, evenals over de aankondiging van de gemeente dat er voortaan snel en slagvaardig gereageerd zal worden op verzoeken van bewoners voor de openbare ruimte. Wanneer komt de wethouder daarop terug?

2830

2840

2850

Mevrouw Zwinkels dringt erop aan om namen van buurten te vermelden in gemeentelijke documenten, tenzij er goede redenen zijn om dat niet te doen. Er wordt in de rapportage veelvuldig gesproken van 'het dna;' 'alle ambtenaren moeten dit in hun dna hebben.' Dat is volgens mevrouw Zwinkels niet nodig; er moet simpelweg gezorgd worden voor goede, laagdrempelige aanspreekpunten in de wijken. Is het niet mogelijk om ambtenaren te vragen om de 'ogen en oren' te zijn van de wijk waarin zij zelf wonen? De heer Dekkers stelt dat een toegankelijk wijkbureau niet genoeg is; alle ambtenaren moeten veel meer buurt- en wijkgericht gaan denken en handelen. Ook zij moeten met participatie aan de slag. Het lijkt hem niet effectief om participatie uitsluitend bij de wijkbureaus neer te leggen. Mevrouw Zwinkels licht toe dat zij liever wil investeren in betere samenwerking en in een betere start van de wijkplatforms. Het is wat haar betreft niet de bedoeling dat alle ambtenaren uit het Stadskantoor de wijken en buurten ingaan. Wijkplatforms en buurtinitiatieven moeten een goede ingang bij de gemeente hebben, en moeten daar goed geholpen worden. Liever gericht investeren in wijkparticipatie dan doorslaan in dna-denken.

Hierop geeft de heer Bakker aan dat hij zich kan vinden in extra aandacht voor buurt- en wijkgericht werken; daarom moet het actieprogramma ook onder de aandacht van de vak-ambtenaren worden gebracht. Wellicht wordt dat bedoeld met de opmerking dat buurt- en wijkgericht werken 'in het dna van alle ambtenaren moet komen.' Met het idee om ambtenaren te vragen om de 'ogen en oren' van hun eigen woonwijk te zijn, Pagina 58 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

is de heer Bakker het niet eens. Thuis hebben zij vrije tijd. Dit is mevrouw Zwinkels met hem eens; het was niet haar bedoeling om ambtenaren te verplichten om op te treden als buurtadviseur in hun eigen woonomgeving. Desalniettemin hoopt zij te komen tot een zinvolle besteding van de beschikbare middelen. De wijkplatforms moeten het naar haar mening nu met te weinig geld en te weinig begeleiding doen.

2860

2870

2880

Samen Stad maken betekent volgens mevrouw Sturkenboom (Student & Starter): iedereen denkt en beslist mee. Het gemeentebestuur heeft vertrouwen in de inwoners, neemt hen serieus en is er eerlijk over of iets wel of niet kan. Zoals bekend was haar fractie voorstander van het afschaffen van de wijkraden; de nieuwe wijkplatforms zorgen voor meer dynamische en betere bewonersparticipatie, al is het ook duidelijk dat hun rol nog niet is uitgekristalliseerd. Student & Starter ziet het wijkplatform als 'spin in het web van de wijk.' Daar hebben de deelnemers wél ondersteuning bij nodig, meer dan alleen het volgen van een workshop. Mevrouw Sturkenboom vraagt de wethouder of zij bereid is om het gesprek met de wijkplatforms voort te zetten, en met hen te bespreken hoe zij beter in positie kunnen worden gebracht. Als gevolg van de coronamaatregelen verloopt participatie anders dan aanvankelijk was bedoeld, maar dat is niet alleen maar negatief: er haken veel nieuwe deelnemers aan. Om die reden pleit de fractie van Student & Starter ervoor om digitale participatie stevig te verankeren in het gemeentebeleid. Het zal naar verwachting nog beter worden als fysiek en digitaal wordt gecombineerd. De hybride vorm waarvan de gemeenteraad zelf gebruik maakt, kan ook voor de stad worden ingezet. Ruim een jaar geleden diende Student & Starter de motie 'Ambitieus Loten' in (2019/439).

Op verzoek van het college werd dat voorstel aangehouden tot er ruimte zou zijn om het serieus op te pakken. Dat is nu, vindt mevrouw Sturkenboom, want veel mensen moeten in deze tijd thuis blijven, en houden dus tijd over. Het is bekend dat men creatief wordt in tijden van crisis. Is de wethouder bereid om in de geest van de motie aan de slag te gaan met het experiment? Samen Stad Maken betekent dat iedereen moet kunnen meedoen, ook de Utrechtse kinderen. Er is een kandidaat voor het kinderburgemeesterschap; is er al met Casper, de kandidaat, gesproken? Op 16 december a.s. installeren wij onze nieuwe burgemeester; wanneer installeren wij onze kinderburgemeester?

2890

2900

Er is een verschil tussen wat het college ziet als succesvolle burgerparticipatie en hoe deelnemers aan participatietrajecten dat ervaren, stelt de heer De Boer (Stadsbelang Utrecht). De kloof wordt groter – denk aan de participerende ondernemers en bewoners van Kanaleneiland die een paar dagen geleden hun beeldscherm uit protest 'op zwart' zetten tijdens een online bijeenkomst. Inwoners doen niet mee als er geen kans op is dat plannen kunnen veranderen. De heer De Boer dringt er bij het college op aan om zich daarop te bezinnen: waarom lopen participatietrajecten structureel mis? Is Utrecht wel klaar voor burgerparticipatie? Is burgerparticipatie bij ruimtelijke plannen wel mogelijk? Het zijn immers de projectontwikkelaars en de gemeente die een plan in een vroeg stadium vaststellen, zonder dat burgers hebben kunnen participeren. De gemeente moet duidelijk zijn, vindt de heer De Boer, over in welke gevallen participatie mogelijk dan wel wenselijk is, en in welke gevallen niet. Zijn fractie twijfelt aan de toegevoegde waarde van participatie bij ruimtelijke projecten. De heer Bakker memoreert dat er eerder deze week ongeveer 2.000 mensen protesteerden tegen de verbreding van de A27. Een veelvoud daarvan liet online van zich horen. Stadsbelang Utrecht steunde niet de motie die oproept om de verbreding te stoppen.

De heer De Boer preciseert dat zijn fractie zich afzijdig heeft gehouden. Pagina 59 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

2910

2920

In het geval van de Maliebaan waren alle bewoners tegen, brengt de heer Van Dalen in tegen de opmerking van de heer Bakker, maar er is desondanks een andere keuze gemaakt. Dat kan gebeuren, is de reactie van de heer Bakker, de politiek kan een ander standpunt hebben en dat wordt dan uitgelegd. Voor bewoners kan dit slecht uitkomen; participatie betekent niet dat er per definitie gebeurt wat de meerderheid wil. Participatie betekent volgens de heer Dekkers dat de overheid gebruik maakt van de kennis van bewoners en ondernemers – niet dat zij altijd gelijk krijgen. Andere groepen, minderheden bijvoorbeeld, kunnen een heel andere visie hebben; daar kan men het dan met elkaar over hebben ten behoeve van het draagvlak. De heer De Boer vraagt het college om een overzicht van ruimtelijke plannen van de afgelopen twee jaar, inclusief inzet en resultaten van burgerparticipatie. De fractie van Stadsbelang Utrecht heeft namelijk de indruk dat alleen de eerste trede van de participatieladder aan participanten wordt aangeboden. Na de uitnodiging om te participeren wordt in de eerste digitale bijeenkomst duidelijkheid geboden aan de participanten over de mate van participatie. Is de gemeente bereid om met hen tot een wilsovereenstemming te komen?

2930

2940

Tijdens de behandeling van de programmabegroting werd er een motie aangenomen waarmee initiatieven een betere plek krijgen. De wethouder heeft daarop aangegeven dat zij stappen wil ondernemen in de richting van overheidsparticipatie. In de voortgangsrapportage is daar het een en ander over vermeld; het is duidelijk dat bewoners meer ruimte krijgen voor initiatieven, maar de heer De Boer ziet geen voorbeelden van overheidsparticipatie; dit ziet hij graag nader toegelicht door de wethouder. Wanneer zou zij daar tevreden over zijn? De fractie van Stadsbelang Utrecht vraagt de wethouder, dit te benoemen in het nieuwe actieprogramma. Ook is de heer De Boer er benieuwd naar of bewoners kunnen participeren bij voorstellen die al door de raad werden behandeld, en of zij daar nog invloed op kunnen uitoefenen. De heer De Boer wil graag worden geïnformeerd over de kosten van burger- en overheidsparticipatie, en of die kosten worden doorberekend aan projectontwikkelaars – bijvoorbeeld in het geval van de Merwedekanaalzone. Er is geen inbreng van de fractie van DENK. Reacties van het college

2950

In reactie op de vragen over De Nieuwe Jutter verzekert wethouder Van Ooijen de commissie ervan dat hij zijn uiterste best heeft gedaan om het bewonersbod tot een succes te maken, zoals de gemeenteraad hem had opgedragen. Ook voor hem was het een teleurstelling dat het niet is gelukt. Een volgende keer is het beter om vanaf het begin duidelijk te maken dat de gemeente zich zo goed mogelijk inzet, maar dat succes niet altijd gegarandeerd is. De gemeente is er te lang van uitgegaan dat het zou lukken, erkent de wethouder. 2960

Met betrekking tot de Buurtwerkkamers legt de wethouder uit dat de gemeente niet alleen buurtinitiatieven vraagt om bij grotere en/of professionele organisaties aan te sluiten – ook aan de organisaties wordt gevraagd om aan te sluiten bij wat er in buurten leeft. Het moet van twee kanten komen, vindt de wethouder.

Pagina 60 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

Als een buurtinitiatief zich meldt, betekent dat niet automatisch dat het initiatief ook gesubsidieerd wordt, stelt de wethouder, daar moeten we als gemeente streng in zijn. De gemeente kijkt naar integrale kwaliteit van een initiatief en maakt in de subsidieregels een transparante afweging. Het gevolg kan zijn dat een buurtinitiatief toch niet gefinancierd wordt. 2970

2980

2990

3000

3010

De heer Van der Zweth brengt hier tegenin dat de Buurtwerkkamers wel degelijk succesvol waren – omdat het een goed initiatief was. Er was dan wel raakvlak met het werk van de gemeente, maar de Buurtwerkkamers voegden daar iets aan toe: na een warme overdracht werden er mensen geholpen die bij de gemeente niet goed geholpen konden worden. Wethouder Van Ooijen geeft aan dat het feit dat de Buurtwerkkamers kwaliteit toevoegen, niet wordt betwist. Er is subsidie aan hen toegekend; de eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat de uitkomst van twee subsidieregels is toegepast – die allebei met ongeveer € 1 miljoen werden overvraagd. Dat betekent dat andere, eveneens waardevolle initiatieven niet gefinancierd konden worden. De wethouder verduidelijkt dat er een afweging op grond van kwaliteit wordt gemaakt – het is niet zo dat eerst de buurtinitiatieven komen, en daarna de rest. 'Het moet van twee kanten komen,' herhaalt de heer Dekkers de uitspraak van de wethouder, maar volgens hem is dat de afgelopen tijd maar moeizaam gegaan, zie de Bibliotheek en Utrecht In Dialoog. De middelen zijn beperkt, dat is duidelijk; om participatie vooruit te helpen is het misschien wel nodig om ook budgettair een tandje bij te zetten.

Herkent de wethouder het signaal dat ambtenaren het niet altijd gemakkelijk vinden om vanuit het perspectief van het buurtinitiatief te redeneren? Is het niet beter om kwaliteit te definiëren in doelen? Wordt kwaliteit niet te vaak beoordeeld op een manier die eerder past bij grote organisaties dan bij buurtinitiatieven of sociaal ondernemers? Wethouder Van Ooijen is het niet eens met de constatering dat ambtenaren moeite hebben om zich te verplaatsen in bewonersinitiatieven; de aansluiting bij initiatiefnemers is vaak juist heel goed. Dat de ambtelijke organisatie het soms niet eens is met initiatiefnemers betekent niet dat zij niet goed aansluiten of niet goed luisteren; dan verschillen ambtenaren en bewoners simpelweg van mening. Neem het voorbeeld van De Nieuwe Jutter: daar heeft de gemeente ook de verantwoordelijkheid om opvang voor kwetsbare (beginnend dementerende) ouderen te bieden. Een belangrijke verantwoordelijkheid, vindt de wethouder, die niet mis mag lopen. Wat betreft BuurtMobiel: de wethouder licht toe dat dit initiatief wordt ondersteund vanuit Maatschappelijke Ondersteuning. Het gebeurt regelmatig dat dergelijke initiatieven in aanvang worden gefinancierd vanuit het Initiatievenfonds, en dan na drie jaar een beroep doen op een van de regelingen bij Maatschappelijke Ondersteuning.

Dat is een goede zaak, vindt de wethouder, want dat betekent dat de toegevoegde waarde van een buurtinitiatief zo goed is, dat het een structurele voorziening kan worden. Op de vragen van de fractie van het CDA legt de wethouder uit dat de categorie Schoolsportevenementen onderdeel is geworden van de bredere categorie Sportevenementen om geen initiatieven uit te sluiten waarvoor geen nadere regel geldt. Met de wijziging heeft de wethouder willen voorkómen dat er willekeur ontstaat. Schoolsportevenementen werden voorheen gefinancierd zonder dat daar een nadere regel op van toepassing was. Dat is nu rechtgezet.

3020

Mantelzorg is ondergebracht bij professionele initiatieven, maar, licht de wethouder toe, dit betreft niet de mantelzorgers zelf, want dat zijn doorgaans geen Pagina 61 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

professionals. Het gaat om de ondersteunende organisatie, U Centraal, die wél door professionals wordt geleid. Taal en digitaal – kunnen initiatieven ook op beide scoren? Dat is het geval, zegt de wethouder; door de bredere nadere regels worden de mogelijkheden om subsidie toe te kennen enigszins verruimd.

3030

3040

In aansluiting hierop vraagt mevrouw Zwinkels of mantelzorgers ook anders ondersteund kunnen worden dan alleen door U Centraal, en of dat dan ten koste zal gaan van het budget voor U Centraal. Hierop geeft de wethouder aan dat de gemeente een uitvraag heeft gedaan naar ondersteuning van mantelzorgers, waarop alleen U Centraal zich meldde. Buurtinitiatieven zijn er, voor zover hem bekend, niet. Mantelzorgers mogen hun steun best ergens anders halen, bijvoorbeeld middels de 'strippenkaart.' Dan hebben zij U Centraal niet nodig. Die organisatie heeft echter wel de taak om mantelzorgers te ondersteunen. Volgens mevrouw Zwinkels is er een bewonersinitiatief op het gebied van gezondheid en welzijn in voorbereiding; de initiatiefnemers vragen zich af of zij aanspraak kunnen maken op een deel van het budget voor U Centraal. Er zou ook een pilotproject lopen met financiering vanuit de rijksoverheid. Wethouder Van Ooijen geeft aan dat de betreffende initiatiefnemers zich beslist kunnen melden bij de gemeente. Wellicht is financiering vanuit vrijwillige inzet mogelijk. De heer Dekkers is bekend met het initiatief dat mevrouw Zwinkels aanhaalde; volgens hem gaat dit over informatievoorziening, niet over mantelzorg. Voor de goede orde wijst de wethouder erop dat er voor informatievoorziening een specifieke uitvraag geopend is.

Binnen de nadere regel die daarop van toepassing is, is een specifiek accent gelegd. Overigens is het budget voor 2021 al gereserveerd.

3050

Hierna verlaat wethouder Van Ooijen de vergadering, en wordt de vergadering een ogenblik geschorst. Vervolg reacties van het college

3060

3070

De uitvoering van het actieprogramma Samen Stad Maken loopt nu een jaar, memoreert wethouder Klein, maar wat een bijzonder jaar was dat! Het heeft ook positieve effecten gebracht, juist op het gebied van samenwerking, verbinding en online participatie. Wellicht hebben de coronamaatregelen die effecten zelfs versneld. Een van de belangrijkste doelstellingen uit het actieprogramma is om meer Utrechters in de gelegenheid te stellen om mee te doen. Wat dat betreft zijn er mooie ontwikkelingen geweest, bijvoorbeeld met betrekking tot de wijkplatforms. De wethouder geeft aan veel respect te hebben voor en dankbaar te zijn voor de energie die bewoners daarin hebben gestoken. Natuurlijk is het aan de gemeente om goed naar hen te luisteren, en aandacht te hebben voor wat er beter kan. Groepen die voorheen niet vanzelfsprekend werden bereikt, laten zich nu meer zien en horen – jonge gezinnen bijvoorbeeld. Zij hebben goede inbreng geleverd voor het stedelijk beleid voor de basisscholen. De online bijeenkomsten voor de antidiscriminatie-agenda werden goed bezocht, ook door mensen die eerder nog niet participeerden. De opmerking van de heer Van der Zweth, dat de voortgangsrapportage kernachtiger mag zijn, neemt de wethouder ter harte.

Pagina 62 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

3080

Bij de opbouw van de wijkplatforms is duidelijk geworden dat er veel energie in de stad is, al waren de eerste maanden niet gemakkelijk. Er komt al andere wijksamenwerking uit voort, in Oost bijvoorbeeld: Oost Voor Elkaar, de Oostkrant, Podium Oost. Waardevolle samenwerkingsverbanden die echt iets toevoegen, vindt de wethouder. De wethouder zegt toe dat de budgetten die voor 2020 beschikbaar waren en door de wijken Binnenstad en Zuid niet zijn gebruikt, door de andere platforms benut kunnen worden. Het geld vloeit niet naar de gemeente terug, maar blijft beschikbaar voor participatie.

3090

3100

Mevrouw Zwinkels geeft aan dat zij liever zou zien dat de niet-gebruikte budgetten voor de wijken Binnenstad en Zuid zelf beschikbaar blijven, zodat de wijkplatforms in die wijken in 2021 geen € 5.000 maar € 10.000 te besteden hebben. Hierop merkt de wethouder op dat 2021 over drie weken begint; de wijkplatforms in Zuid en in de Binnenstad kunnen dan, net als de andere wijkplatforms, over hun budget beschikken. Zij wijst erop dat de wijkplatforms voor eventuele aanvullingen ook een beroep kunnen doen op het Initiatievenfonds. De wijkplatforms kunnen kosteloos gebruik maken van vergaderruimte en andere faciliteiten bij de wijkbureaus. Geregistreerde vrijwilligers van de wijkplatforms hebben ter gelegenheid van de feestdagen een attentie gekregen. Met de aandacht voor de vrijwilligers van de wijkplatforms is mevrouw Zwinkels blij, maar zij vindt het toch jammer dat de twee wijkplatforms die nog moeten opstarten de bescheiden jaarbijdrage van € 5.000 niet krijgen. Bij het Evenementenfonds gaat het anders: het geld van 2020 dat overblijft (€ 300.000) mag mee naar 2021. Waarom kan dat voor de wijkplatforms niet? De wethouder verduidelijkt dat geld dat dit jaar niet gebruikt is in principe moet terugvloeien naar de algemene middelen. Zij heeft echter gesteld dat dit voor participatie beschikbaar moet blijven; de wijkplatforms die al wat langer actief zijn, kunnen het goed gebruiken.

De wethouder geeft aan dat zij in overleg met de initiatiefnemers in de wijk Zuid wil bekijken wat er nodig is, wat onverlet laat dat zij het eerlijk vindt als elk wijkplatform aan het begin van het nieuwe jaar met hetzelfde bedrag begint.

3110

3120

De fractie van de Partij van de Arbeid vroeg wanneer de raad het toegezegde raadsvoorstel kan verwachten. De wethouder geeft aan dat dit in juni 2021 zal zijn. Het wordt samen met de stad ontwikkeld en er wordt gebruik gemaakt van de ervaringen. In de wijk Zuid gaat het wijkplatform eerdaags van start; dan ontbreekt alleen de Binnenstad nog, maar daar zijn wél andere groepen actief, zoals de Binnenstadgroep. Het is lastig om toe te zeggen dat er in juni 2021 een wijkplatform in alle wijken is, vindt de wethouder, want de vorming ervan is niet aan haar of aan het college. Wel is zij bereid om de opstart van een wijkplatform aan te moedigen, maar zij voelt er niet voor om mensen te verplichten. Wat haar betreft mogen er meerdere platforms per wijk zijn; dit hangt af van het maatwerk dat al dan niet nodig is, en van wat er nog meer speelt in de wijk. Er wordt ook bekeken hoe ervoor kan worden gezorgd dat wijkplatforms met elkaar in gesprek komen. Een bijeenkomst voor de platforms die kort geleden heeft plaatsgevonden, werd door de deelnemers enorm gewaardeerd; wat de wethouder betreft is dit voor herhaling vatbaar.

3130

Inwoners verplichten is de bedoeling niet, stelt de heer Van Dalen, maar meer regie vanuit de gemeente zou wenselijk zijn. Hoe zorgt de wethouder daarvoor? Wethouder Klein licht toe dat er indertijd nadrukkelijk niet voor de top-downbenadering werd gekozen; de vormgeving in de wijk moet aansluiten bij wat er speelt in die wijk. Om die reden heeft de gemeente niets voorgeschreven. Het is een kwestie van uitproberen wat werkt, zegt de wethouder; die regie neemt de gemeente Pagina 63 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

wel, maar niet de regie waarin wordt voorgeschreven op welke manier de participatie per wijk moet worden ingevuld.

3140

In reactie op een vraag naar de Omgevingsvisie Kanaleneiland geeft de wethouder aan dat zij de berichten heeft gezien. Helaas is het in deze tijd niet mogelijk om een fysieke bijeenkomst te houden. Er moest dus een keuze worden gemaakt voor het stilleggen van het traject, óf het online te laten doorgaan. Over het verloop van de recente online bijeenkomst heeft wethouder Verschuure eerder vandaag contact opgenomen met de Wijkcoöperatie in Kanaleneiland. Hopelijk zijn er binnen afzienbare tijd weer fysieke bijeenkomsten mogelijk; er zal goed worden bekeken wat het beste past: kleinschalige gesprekken en grotere bijeenkomsten, zodat uiteindelijk alle inwoners goed op de hoogte kunnen zijn en kunnen meepraten. In reactie op het verzoek van de fractie van D66 stelt de wethouder voor om in een volgende voortgangsrapportage enkele concrete participatieprojecten te behandelen, inclusief de leereffecten ervan en inclusief bevindingen van participanten.

3150

De wethouder memoreert dat zij er bij de behandeling van het raadsvoorstel (november jl.) voor heeft gepleit om participatie stap voor stap vorm te geven. Om die reden komt deel 2 van het actieprogramma in juni a.s. Ten aanzien van de vorming van burgerfora wil de wethouder nog geen toezegging doen omdat zij graag wil dat eerst de wijkplatforms op orde komen. Daarmee is niet gezegd dat er niet aan burgerfora wordt gedacht. In de voortgangsrapportage wil de wethouder daar aandacht aan besteden. 3160

Volgens de heer Dekkers is de koppeling van burgerfora en het raadsvoorstel Ruim Baan voor Initiatief onterecht. Een burgerforum hoort bij burgerparticipatie, stelt hij, dat is iets anders. De wethouder verduidelijkt dat zij niet op de inhoud doelde, maar op het tijdsbestek. Er wordt nu gewerkt aan het raadsvoorstel en aan het actieprogramma; dat wil zij liever niet nu al uitbreiden met burgerfora. In het raadsvoorstel Ruim Baan voor Initiatief wordt plaats ingeruimd voor de buurtrechten, en ook voor de ervaringen die in Utrecht al zijn opgedaan – niet alleen de positieve ervaringen. Vanzelfsprekend is participatie een onderwerp voor alle portefeuilles; wethouder Klein verzekert de commissie ervan dat zij haar collega's goed bij de les zal houden.

3170

Kunnen participanten aanspraak maken op een financiële vergoeding? De wethouder veronderstelt dat het dan niet gaat om bewoners die meedenken, maar om initiatiefnemers en stadmakers. Er is geen regel die stelt dat initiatiefnemers alles gratis moeten doen; wie aan de vastgestelde criteria voldoet, kan een passende vergoeding krijgen. In het raadsvoorstel zal dit nader worden uitgewerkt.

3180

Mevrouw Zwinkels merkt op dat de wijkplatforms hebben aangegeven dat zij erg geholpen zouden zijn met een betaalde professional. Kan de gemeente daarvoor zorgen? De wethouder vindt dat wijkplatforms hun werk op een prettige manier moeten kunnen doen; wellicht kunnen zij op termijn gebruik maken van het platform Utrecht Denkt Mee. Er werd aangedrongen op aanwezigheid van de gemeente in de wijk, onder andere van de wijkwethouder. Wethouder Klein vindt dat ook belangrijk; niet alleen het wijkbureau moet contact hebben met het wijkplatform, maar ook inhoudelijk deskundige ambtenaren. Ook de wijkwethouder moet zich regelmatig in haar of zijn wijk laten zien – niet alleen tijdens de wijkspreekuren.

3190

Met buurtbegrotingen zijn al enige tijd geleden experimenten gedaan in Lombok en Lunetten; toen werd duidelijk dat dit niet helemaal aan de verwachtingen voldeed. Zo Pagina 64 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

bleek bijvoorbeeld dat bepaalde taken niet per buurt op een andere manier georganiseerd kunnen worden, onderhoud van de openbare ruimte bijvoorbeeld, of afvalinzameling. De wethouder verwacht meer succes van de buurtbudgetten, waarmee nu een pilot loopt in Noordwest. Daar gaat het om beschikbaar budget waarover bewoners echt zelf kunnen beslissen.

3200

De samenstelling van wijk- en buurtagenda's vindt de wethouder zinvol en logisch. Over betere zichtbaarheid van buurtadviseurs heeft de wethouder bij de behandeling van de programmabegroting een toezegging gedaan: daarover ontvangt de raad in het eerste kwartaal van 2021 een brief. Ook fysieke informatieborden in wijken kunnen een zinvolle aanvulling zijn, stelt de wethouder, maar dat moet dan maatwerk zijn. Zij wil daar op verschillende locaties mee experimenteren.

3210

In antwoord op de vragen van de fractie van GroenLinks bevestigt de wethouder dat het altijd belangrijk is om bewoners zo goed mogelijk te bereiken, ook in coronatijd. De gemeente doet wat mogelijk is. Het is jammer dat fysieke ontmoetingen nu niet mogelijk zijn; hopelijk kan dit over niet al te lange tijd weer. Met bewoners die digitaal niet zo handig zijn, kan natuurlijk nog altijd worden getelefoneerd, merkt de wethouder op. Krijgen bewoners een actievere rol bij de uitwerking van raadsvoorstellen? Ja, zegt de wethouder, dat is wel de bedoeling. Dat participatie maatwerk is, is de wethouder eens met de fractie van GroenLinks. Zij vindt, net als de fractie, dat concreter kan worden ingevuld hoe er inhoud wordt gegeven aan Samen Stad Maken. Daar wil de wethouder haar collega's ook nog eens op wijzen.

3220

Wat betreft de uitvoering van motie 2019/426 zegt de wethouder toe dat er in de volgende rapportage inzicht zal worden gegeven in de ervaringen met de geadopteerde participatieprocessen. Overigens bevat voorliggende rapportage daar ook een paar voorbeelden van. Ten aanzien van de uitvoering van motie 2019/426 bevestigt de wethouder dat 'sturen door de buurt' niet beperkt zal blijven tot één specifieke vorm, maar dat er zeker zal worden bekeken welke manieren er nog meer mogelijk zijn.

3230

In aansluiting op de reactie van wethouder Van Ooijen op de opmerking over BuurtMobiel geeft wethouder Klein aan dat het Initiatievenfonds een limiet van drie jaar aanhoudt als er ook loonkosten moeten worden betaald. Zo blijft er ruimte over voor nieuwe initiatieven. Het mag wel een succes worden genoemd als een initiatief dan via het reguliere programma kan worden voortgezet. Wat betreft de Omgevingsvisie Binnenstad: het klopt, zegt de wethouder, niet iedereen was het steeds met elkaar eens en niet iedereen had dezelfde belangen. Toch zijn de deelnemers in de Binnenstad steeds respectvol met elkaar blijven omgaan, en zijn zij naar elkaar blijven luisteren. Naast de groep die het proces begeleidde, ontstonden er ook groepen waar de inhoud werd besproken.

3240

De fractie van de VVD gaf aan groot voorstander te zijn van digitale participatie. De wethouder verwacht dat er zal worden gekozen voor een combinatie, om zoveel mogelijk inwoners te kunnen bereiken. Bij het programma Democratie in actie van de VNG is de gemeente Utrecht actief betrokken, evenals Groningen en Amsterdam. De wethouder is er evenals de fractie van het CDA voorstander van om buurtnamen te gebruiken. Zo hebben de wijknieuwsbrieven buurtnamen gekregen. Pagina 65 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

3250

Natuurlijk moeten ambtenaren die op het Stadskantoor werken ook goede contacten met de wijken onderhouden, al zal dat niet voor alle ambtenaren gelden. In elk geval moeten de contacten met wijken en buurten niet beperkt blijven tot medewerkers van de wijkbureaus. Ambtenaren die aan inhoudelijke plannen voor een buurt werken, moeten weten van de praktijk, vindt de wethouder. Kunnen ambtenaren meedenken over hun eigen woonomgeving? Daar heeft de wethouder geen overwegende bezwaren tegen, mits die ambtenaren dat zelf leuk vinden om te doen in hun vrije tijd.

3260

In de voortgangsrapportage is vermeld dat de gemeente voortaan snel en slagvaardig zal reageren op verzoeken van bewoners voor de openbare ruimte. De wethouder komt daar in de volgende voortgangsrapportage op terug, maar als er eerder informatie over kan worden gegeven, zal de wethouder dat niet nalaten. In antwoord op de vraag van de fractie van Student & Starter geeft de wethouder aan dat zij graag bereid is om in gesprek te blijven met de wijkplatforms, en samen met hen wil kijken hoe zij beter in positie kunnen worden gebracht. De suggestie om een hybride vorm van participatie in te zetten vindt de wethouder interessant. Het hangt waarschijnlijk van het onderwerp af of die hybride vorm prettig werkt.

3270

3280

Wat betreft motie 2019/439 stelt de wethouder dat het niet zo is dat de gemeente nu niets met loting doet. Bij de inburgering, bij de opvanglocaties voor asielzoekers en bij de veiligheidsplannen worden er wel degelijk mensen uitgeloot. Er gebeurt dus al het een en ander op dit gebied en dit zal nog verder worden uitgebreid. Mevrouw Sturkenboom merkt op dat het haar fractie in de motie meer gaat om echte integratie en structurele toepassing – niet om sporadische ervaringen. Volgens de wethouder gaat het om meer dan sporadische toepassing; zij zal hiervan enkele concrete voorbeelden geven in de volgende voortgangsrapportage. Op verzoek van de fractie van Student & Starter zal zij dit ook onder de aandacht brengen van de wijkplatforms. Wanneer krijgt Utrecht een kinderburgemeester? Deze vraag zal wethouder Klein voorleggen aan wethouder Eerenberg.

3290

De fractie van Stadsbelang Utrecht vroeg aandacht voor overheidsparticipatie; volgens de wethouder vermeldt hoofdstuk 6 van de voortgangsrapportage niet het enige op dat gebied. In juni a.s. kan de raad een raadsvoorstel verwachten voor de uitbreiding van het programma Samen Stad Maken. Wat betreft de terugkoppeling en het meten van effecten verwijst de wethouder naar Art. 7 van de Participatieverordening. Op het verzoek om een overzicht van ruimtelijke plannen, inclusief inzet en resultaten van burgerparticipatie, geeft de wethouder aan dat er terugkoppeling komt per onderwerp, dus ook over ruimtelijke plannen. Wat betreft het gevraagde overzicht van de kosten van burger- en overheidsparticipatie herinnert de wethouder de commissie eraan dat zij bij de behandeling van de programmabegroting al heeft aangegeven dat zij liever heeft dat er wordt gefocust op echte participatie, en niet op de samenstelling van overzichtelijke schema's. Zij hecht meer belang aan terugkoppeling per onderwerp.

3300

Toezeggingen De voorzitter constateert dat de wethouders vanavond geen toezeggingen hebben gedaan die op de toezeggingenlijst opgenomen moeten worden. Wel herinnert zij Pagina 66 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

wethouder Klein eraan dat de commissie de volgende keer een bondige voortgangsrapportage verwacht, en dat zij daarin op de nodige onderwerpen terug zal komen.

3310

3320

Vervolg De heer Van der Zweth meldt dat het de bedoeling van zijn fractie was om het college aandachtspunten en aanbevelingen mee te geven, niet om het onderwerp op de agenda voor de raadsvergadering te zetten. Hij verwacht dat er opnieuw een debat zal worden gevoerd na ontvangst van het raadsvoorstel Ruim Baan voor Initiatief. Desgevraagd bevestigt de wethouder dat dit voorstel gepland staat voor juni 2021. Mevrouw Zwinkels vraagt om een volgend commissiedebat in het voorjaar (maart of april 2021). Hierop wijst de wethouder erop dat de raad tweemaal per jaar een voortgangsrapportage ontvangt, maar dat zij de commissie ook informatie in het eerste kwartaal 2021 heeft toegezegd. Dat is dan een goed moment om een debat te agenderen. De overige agenderende fracties sluiten zich aan bij de toelichting van de heer Van der Zweth. Sluiting De voorzitter bedankt de raadsleden, wethouders en ambtelijke ondersteuning voor hun komst. Daarna sluit zij de vergadering.

Pagina 67 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

LIJST VAN TOEZEGGINGEN 3330

3340

3350

3360

Burgemeester Den Oudsten De burgemeester zal met betrekking tot Raadsvoorstel Deelname experiment Centrale Stemopneming De raad dinsdag 15 december 2020 een brief toesturen t.b.v. de raadsbehandeling op donderdag 17 december 2020 waarin o.a.: − Inzicht wordt verstrekt in het exacte aantal stembureaus waar stemmentellen onder coronavoorschriften ter plekke niet mogelijk is, uitgesplitst in tellen op lijsten kandidaatsniveau; − Informatie wordt gegeven over de (extra) kosten van het stemproces op rij worden gezet indien niet gekozen wordt voor Centrale Stemopneming; − Inzicht wordt verstrekt in de aantallen benodigde en aangemelde vrijwilligers. Wethouder Van Ooijen Zal in het kader van de Raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten Opgave Inburgering en collegevoorstel inkoopconvenant Taalonderwijs en Kennis Nederlandse Maatschappij − De raad uiterlijk Q2 2021 per brief te informeren over de gesprekken met kennisinstellingen over de evaluatie van het Utrechtse inburgeringsbeleid en hoe deze vorm gegeven gaat worden. In dezelfde brief komt de wethouder terug op de verkenning van de verbreding van arbeidsmarkttrajecten voor inburgeraars naar andere sectoren zoals de politie. Ook komt de wethouder terug op financiering van lokale initiatieven. − De raad uiterlijk Q3 2021 per brief informeren over onder andere de werking, financiering en locaties van Welkomsthuizen.

− In de brief bij de STVV terug te komen op de stand van zaken scenario’s taalscholen. Raadsvoorstel Strekt ter vervanging: − De wethouder zegt toe in de STVV nadrukkelijk de rol en taken van de cliënten in te brengen. − De wethouder zegt toe in de STVV terug te komen op de arbeidsmarktbegeleiding van niet uitkeringsgerechtigde vrouwen. − De wethouder zegt toe in de STVV terug te komen op de monitoring van studerende statushouders en de samenwerking met onderwijsinstellingen. − De wethouder zegt toe in de STVV de gezondheid van nieuwkomers nadrukkelijker naar voren te laten komen zodat het belang daarvan ook in de nota beter naar voren komt en daarbij ook aandacht te besteden aan de ervaring met de field labs in Haarlem en Dordrecht.

3370

Wethouder Voortman De wethouder zal in het kader van De Regenboogagenda/Raadsbrief voortgang Regenboogagenda

Pagina 68 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal −

−

3380

In Q3 2021 in de voortgangsbrief Regenboogagenda meer getalsmatige informatie te geven (oa. mbt voorlichting en gastlessen) en de voortgang van schoolsOUT en de ontwikkeling van een light-versie hiervan. In Q1 2021 met een verzamelbrief te komen en hierin te betrekken: stand van zaken van het regenbooghuis, regenboogpad (USP), culturele projecten, stand van zaken m.b.t. AzC’S en een veilige plek daarin, de voortgang van schoolsOUT, Roze in Blauw netwerk, jongerenwerkers en buurtteams in relatie tot MBO.