Coalitieakkoord 2022 Investeren in Utrecht.pdf

Het mbo leidt in Utrecht dagelijks meer dan 20.000 studenten op. Daarmee is het mbo één van de grootste leveranciers voor de Utrechtse arbeidsmarkt. We continueren onze inzet op praktische en mbo-geschoolden. Het verbeteren van aansluiting op de arbeidsmarkt heeft onze continue aandacht evenals het tegengaan van het tekort aan stageplaatsen. We willen dat iedere jongere die daartoe in staat is, een startkwalificatie kan behalen en voorkomen voortijdig schoolverlaten.

We zijn trots op alle studenten in de stad. Dat moet ook in woorden en daden tot uitdrukking komen. De termen ‘hoogen laagopgeleid’ doen we in de ban; we spreken over ‘theoretisch en praktische geschoolde’ Utrechters. Mbo-studenten moeten kunnen sporten tegen dezelfde gereduceerde studententarieven als hbo- en wo-studenten. Daarover gaan we met aanbieders en het mbo in gesprek. We vinden dat mbo-studenten ook mee moeten kunnen doen aan de Utrechtse Introductie Tijd (UIT). Stagediscriminatie is onacceptabel. Samen met de onderwijsinstellingen, werkgevers en Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven presenteren we eind 2022 een gezamenlijke aanpak om stagediscriminatie in het mbo, hbo en wo tegen te gaan.

Idealiter zou huiswerkbegeleiding niet nodig hoeven te zijn. Op dit moment zorgt huiswerkbegeleiding voor het vergroten van kansenongelijkheid. Om die reden gaan we het informele netwerk van huiswerkbegeleiding zichtbaar en toegankelijk maken; juist voor de kinderen van ouders met een kleine portemonnee. Met de Utrechtse scholen en schoolbesturen gaan we in gesprek over het ontwikkelen van huiswerkvrije scholen waar alle kinderen op school leren en ontwikkelen en aan het einde van de schooldag klaar zijn met hun werk. Daarmee maken we de beweging dat de uitgangspositie voor iedereen hetzelfde is. De ouderbijdrage op scholen is vrijwillig en mag nooit een belemmering zijn voor kinderen om mee te doen aan alle extra activiteiten die een school organiseert. In Utrecht gaan we erop toezien dat scholen zich hieraan houden. Ruimte in Utrecht is schaars terwijl het aantal leerlingen groeit. Dat zorgt voor druk op onderwijshuisvesting. Vanuit het Rijk ontvangen we hier niet voldoende middelen voor. We zoeken naar structurele ruimte voor tijdelijke oplossingen.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

27

We willen seksuele intimidatie in onderwijsinstellingen aanpakken. We spreken ons hier tegen uit en spreken onderwijsinstellingen aan op hun verantwoordelijkheid. Een goede klachtenprocedure, laagdrempelig melden van ervaringen en toereikende nazorg zijn daarbij van belang. Studieen studentenverenigingen bieden we handvatten om seksuele intimidatie te bestrijden. Samen met onderwijsinstellingen zorgen we ervoor dat bestuurders of vertrouwenspersonen van verenigingen gepaste training kunnen krijgen.

De Bibliotheek Utrecht verkeert in financieel zwaar weer. Omdat de bibliotheek (in de wijk) een belangrijke rol speelt in onze ambitie op kansengelijkheid, gaan we in het komende jaar de oorzaken analyseren en oplossingen verkennen, waarbij we de vermogenspositie van de Bibliotheek in ogenschouw nemen. We reserveren een bedrag voor het financiële risico.

1.10 Vluchtelingen, asiel en integratie We willen mensen die huis en haard hebben moeten verlaten en op zoek zijn naar een veilige plek, in Utrecht verwelkomen. We hebben in alle eerdere situaties waar mensen op de vlucht moesten altijd bijgedragen aan een opvang die veilig en menswaardig is. En dat doen we met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne opnieuw. Alle vluchtelingen uit alle windstreken die een veilig onderkomen zoeken vanwege dreiging, oorlog, geweld of andere noodsituaties (denk aan politieke dreiging, bedreiging om wille van seksuele- of genderidentiteit of bekering) zijn bij ons welkom. We hebben hierin een voortrekkersrol. Ons kwaliteitsniveau van opvang in Utrecht is hoog en daar zijn we trots op. Dat willen we behouden en zetten we voort. Extra aandacht hebben we voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) die hulp en ondersteuning nodig hebben in een kwetsbare fase van hun leven. Inburgeren betekent meedoen vanaf dag één. Dat geldt voor wonen, werken en leren. De Utrechtse ambities gaan verder dan wat er landelijk van ons gevraagd wordt omdat we weten dat meedoen aan de samenleving bijdraagt aan goede integratie en inburgering. We dragen zorg voor goede (nood) opvang voor vluchtelingen. We voldoen minimaal aan de gestelde norm van evenredige opvang in Nederland. De opvang doen we in nauwe samenwerking

28

met het COA, de buurt en organisaties zoals Vluchtelingenwerk en Welkom in Utrecht. Deze opvang realiseren we verspreid over de stad. De Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) voor opvang en begeleiding ongedocumenteerden continueren we op het huidige niveau. Daarmee gaan we een stap verder dan er landelijk van ons gevraagd wordt, en daar zijn we trots op. Samenwerking met Rijk en begeleiding door NGO’s is gericht op perspectief op terugkeer, verblijf of doormigreren.

We staan voor opvang waar mensen, ongeacht hun vluchtgeschiedenis, veilig zijn. Extra aandacht en ondersteuning hebben we daarbij voor mensen die vanwege hun seksuele- of gender­ identiteit of religieuze overtuigingen een veilig onderkomen zoeken. Het convenant ‘Gezond Pedagogisch klimaat’ voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen voor de kleinschalige woonlocatie De Meern breiden we uit voor de alleenstaande minderjarige jongeren die nu in het AZC wonen. We zoeken actief de randen van de wet op om het voor mensen die wachten op de uitkomst van hun asielprocedure mogelijk te maken om te leren, te werken of vrijwilligerswerk te doen. We starten hiervoor een lobby naar het Rijk. Het doel is om snel en volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. We streven naar het inlopen van de achterstand in het huisvesten van de groep statushouders, onder andere door de taskforce versneld toevoegen van woningen door te zetten en meer sociale huurwoningen te gaan bouwen (zie hoofdstuk ‘we pakken de woningnood aan’).

Voor de in Utrecht gewortelde mensen zonder verblijfsvergunning, mensen die hun nationaliteit niet kunnen aantonen of mensen in schrijnende situaties biedt de huidige wetgeving geen oplossing. We maken ons hard voor hen en spreken uit dat geen enkel mens ongewenst is. We erkennen mensen zonder nationaliteit zo veel mogelijk als staatloos, ook al is de landelijke lijn hierin anders. We zetten het plan van aanpak rond staatloosheid door. De Utrechtse ambities om mensen zo goed mogelijk te laten inburgeren zijn hoger dan landelijk gevraagd wordt. Die ambitie blijft overeind. Dit betekent zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren, mensen leren kennen en meedoen in de samenleving door (vrijwilligers)werk. Het model van de welkomhuizen in de stad biedt de mogelijkheid om mensen te ondersteunen bij vragen rondom werk en financiën, fysieke en psychische gezondheid en het vinden van een sociaal netwerk in de stad.

We zien de opvang van vluchtelingen expliciet als een regionaal vraagstuk. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en blijven ons ervoor inzetten gemeenten in de regio te bewegen een soortgelijk humaan asiel- en integratiebeleid te voeren. We hanteren hogere standaarden voor de (nood)opvang dan landelijk verplicht, conform het huidige Plan Einstein. We bieden zo voor asielzoekers en omwonenden toegevoegde waarde die bijdraagt aan een prettige en veilige sfeer en draagvlak in de stad. Gemengd wonen is hier expliciet onderdeel van, waarmee we woningen voor jongeren toevoegen en bijdragen aan community building.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

29

2

We pakken de woningnood aan

Utrecht heeft al duizenden jaren een enorme aantrekkingskracht. Sommige inwoners wonen hier al generaties lang. Anderen leren de stad kennen door bijvoorbeeld werk, de liefde of studie en blijven. Die aantrekkingskracht maakt dat Utrecht snel groeit. Utrecht moet een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad zijn én blijven met oog voor de bestaande inwoners en een verwelkomende houding richting nieuwe Utrechters.

30

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Groei is geen doel op zich, maar er zijn veel nieuwe huizen nodig voor woningzoekers. Deze nieuwe huizen moeten kwalitatief goed en duurzaam zijn; en in goed bereikbare buurten liggen. Tegelijkertijd zien we dat er grenzen zitten aan het verdichten van de stad. Er is sprake van groeipijn. De maatschappelijke voorzieningen in de stad hebben de afgelopen jaren geen gelijke tred gehouden met de groei van het aantal inwoners. Dit heeft achterstanden en bijbehorende negatieve effecten tot gevolg. We ondernemen hier actie op.

Leefbaarheid en kwaliteit moeten voorop staan. Belangrijke voorzieningen moeten meegroeien met de stad: denk hierbij aan winkels, cultuur, buurthuizen, zorg, sportaccommodaties en onderwijs. Groen groeit mee om de stad leefbaar te houden en de gevolgen van klimaatverandering op te kunnen vangen. De optelsom van groen, wonen, werken, maatschappelijke voorzieningen, sport, energie, water en infrastructuur, noemen wij ‘de barcode’ (Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040).

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

31

Balans is het sleutelwoord; niet alleen bij nieuwe projecten, maar misschien nog wel meer voor de bestaande stad. We zetten een extra stap ten aanzien van maatschappelijke voorzieningen, groen, energie en de openbare ruimte met een forse kwaliteitsimpuls. We reserveren in het kader van ‘Groei in Balans’ ruim 130 miljoen euro voor de komende vier jaar. We zien dat we daar echt het verschil kunnen maken. We hechten aan draagvlak voor groei. Dat kan alleen als bestaande bewoners gebruik kunnen maken van de voorzieningen die ze nodig hebben. Wij denken daarbij aan sport- en ontmoetingsplekken, maar ook aan prettige klimaatbestendige openbare ruimte. Leidraad daarbij is zoveel mogelijk alles ‘in één keer goed’. We koppelen vergroening zoveel mogelijk aan andere werkzaamheden als werkzaamheden aan riolering, toegankelijkheid, energie-infrastructuur of onderhoud.

Op het vlak van wonen nemen we stevige maatregelen om de woningmarkt beter in balans te brengen en sturen daarop bij. Ons gezamenlijke doel is een betaalbare woning voor iedereen die in Utrecht wil (blijven) wonen. We maken ruimte voor werk: voldoende werk - passend bij de grote opgaven van de stad is cruciaal. Daarbij kijken we goed naar de behoefte van werknemers op het niveau van de wijk: een bruisende wijkeconomie hoort bij de groei en ontwikkelingen van de stad. De Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU 2040) blijft onze leidraad. Met dit coalitie­ akkoord geven wij nadere richting aan de uitvoering en kiezen hierin onze accenten. Deze vertalen we in een oplegger op de RSU die aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. We scheppen hier ook in financiële zin meerjarig ruimte voor. Via de Voorjaarsnota (VJN) en het Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) geven we hier jaarlijks invulling aan.

2.1 Volkshuisvesting en wonen Iedereen moet een passende en betaalbare woonruimte kunnen vinden in Utrecht. De komende vier jaar gaan we ons uiterste best doen om zo veel mogelijk woningen beschikbaar te maken (en houden) voor mensen die een woning zoeken. We gaan van woningmarkt naar volkshuisvesting. En we pakken als overheid meer de regie. Dit doen we door bijvoorbeeld de doorlooptijd van bouwplannen te verkorten en met middelen zoals de opkoopbescherming en de zelfbewoningsplicht. En met een pakket aan maatregelen die de doorstroom bevorderen. Er is in Utrecht fors behoefte aan meer woningen in het middensegment, mede vanwege de veranderende samenstelling van Utrechtse huishoudens. We bouwen voor de demografie van de toekomst.

32

Versnellen Het bouwtempo moet hoog blijven gezien de woningnood. We passen het Utrechts Plan Proces aan. We willen de voorbereidingstijd van bouwplannen halveren. Dit kunnen we alleen samen met de gemeenteraad, daarom gaan we hierover samen in gesprek. Omdat er een grote behoefte is aan studentenhuisvesting, willen we vaart maken met het realiseren hiervan, waarbij we prioriteit geven aan meer onzelfstandige studentenhuisvesting. Dit doen we met een stimuleringsregeling onzelfstandige studentenhuisvesting en door te kijken of de erfpachtconversie­ regeling een bijdrage kan leveren. Daarnaast laten we onzelfstandige studentenhuisvesting vallen onder sociale huur.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

De Taskforce Tijdelijk Wonen wordt voortgezet: we gaan proactief zoeken naar nieuwe plekken voor tijdelijke woningen; geen kavel blijft onbenut. Meer regie nemen Er is echt (extra) actie nodig om de Utrechtse woningmarkt bereikbaar te houden voor grote groepen mensen die nu bijna geen kans meer maken op een woning. Externe autonome ontwikkelingen zoals o.a. de komst van vluchtelingen en de druk op maatschappelijk opvang en beschermd wonen tonen de urgentie hiervan aan. We streven naar meer gemengde wijken. Bij nieuwe projecten hanteren we een prijsklasseverdeling van 40 procent sociale huurwoningen, 35 procent woningen uit de midden­ categorie (middenhuur en goedkope en betaalbare koop) en 25 procent vrije sector. Gegeven de wens om tot meer gemengde wijken te komen, kan er in Overvecht worden afgeweken van deze norm. We sturen hierbij per project of combinatie van projecten. We zijn zeer terughoudend met sloop/nieuwbouw van sociale huurwoningen. Bij projecten waarbij ook woningen verdwijnen, borgen we dat de voorraad sociale huurwoningen ten minste gelijk blijft in absolute aantallen. Bewoners hebben recht op terugkeer en we streven naar behoud van dezelfde woonlasten. We leggen deze plannen vast in een actualisatie van de Woonvisie. Ons uitgangspunt is: sociale huur is corporatiehuur. Middenhuur moet middenhuur blijven.

Woningen in de middenhuur moeten tenminste 25 jaar, maar liefst zo lang mogelijk, in het middensegment beschikbaar blijven. Eventuele onttrekking van woningen in het middensegment (bijvoorbeeld door verkoop) kan alleen wanneer de totale voorraad middenhuur niet slinkt. We komen met een leegstandsaanpak via een leegstandsverordening. We zetten een financieringsconstructie op voor wooncoöperaties en starten een

fonds om meer blijvend betaalbare koopwoningen in de stad te realiseren. Er is veel behoefte in de stad aan passende woonvoorzieningen voor kwetsbare groepen zoals daklozen, kwetsbare jongeren en jongvolwassenen en statushouders. Het doel is om 30% van de sociale huurvoorraad per project aan te wijzen voor kwetsbare groepen. Tot nu toe lukt ons dit onvoldoende. We hebben hier extra aandacht voor; we reserveren extra middelen voor het project (T)huis voor iedereen. Ook gaan we in overleg met woningcorporaties of er instrumenten voorhanden zijn om dit te verbeteren. Bij toekomstige plannen voor nieuwbouwwoningen wordt het makkelijker om woningen te realiseren waar vrienden samen kunnen wonen (friendswoningen). Een omzettingsvergunning is tot vier personen niet meer nodig. Na invoering van de verhuurdersvergunning is vanaf vier personen slechts een lichte toets nodig voor een omzettingsvergunning. We starten in samenwerking met maatschappelijke partners zoals zorgen onderwijsorganisaties een pilot met voorrang voor bepaalde beroeps­ groepen op de woningmarkt. We willen de doorstroming op de woningmarkt stimuleren zodat mensen in een huis wonen dat past bij hun levensfase. Het aantal ouderen neemt door vergrijzing toe. We zoeken actief naar ruimte voor levensloopbestendige woningen in verschillende wijken, met woon-zorgcombinaties.

We gaan met volle kracht verder met het actieplan ‘een (t)huis voor ouderen’. We maken bindende afspraken met de corporaties over een stop op de verkoop van sociale huurwoningen vanaf het moment dat de verhuurdersheffing wordt afgeschaft (2023). Dit mag alleen nog bij hoge uitzondering met woningen die niet tot de sociale voorraad behoren (nietDAEB woningen) en met expliciete toestemming van het college.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

33

Om de woningmarkt ook toegankelijk te houden voor jonge inwoners (18-30) die een sociale huurwoning zoeken, wordt 10% van de vrijkomende sociale huurwoningen beschikbaar gesteld voor die groep die anders geen voet tussen de deur krijgt. Hiervoor zetten we het instrument loting in. Excessen aanpakken We onderzoeken of we betaalbare woningen kunnen toevoegen door middel van het splitsen van huizen met een WOZ-waarde boven de grens voor de opkoopbescherming. Splitsing is alleen mogelijk wanneer het kwalitatief goede woningen zijn, het niet voor overlast zorgt in de wijken en leidt tot doorstroom op de woningmarkt. We zien splitsing nadrukkelijk als een instrument om de woonnood te lenigen, niet als separaat verdienmodel.

waarde tot €440.000 na de koop te verhuren. We willen het aantal woningen dat hieronder valt uitbreiden en zoeken daar de grenzen op van wat juridisch haalbaar is. We treden stevig op tegen malafide makelaars die discrimineren of uitbuiten op de woningmarkt. We versterken het huurteam in capaciteit en mogelijkheden, zodat het huurteam meer proactief kan gaan controleren in plaats van alleen te handelen op meldingen. We zetten nieuwe instrumenten in om excessen op de woningmarkt te voorkomen wanneer deze beschikbaar zijn vanuit de Rijksoverheid.

Excessen in de woningmarkt pakken we verder aan met de opkoopbescherming. Sinds 18 maart 2022 is het in de hele stad verboden om een huis met een WOZ-

2.2 Gebiedsontwikkeling We ontwikkelen nieuwe woonwijken om plaats te maken en houden voor het groeiend aantal Utrechters. Gebiedsontwikkeling in de stad moet werken voor de Utrechters van nu en morgen. Dat wat we nu doen is ook relevant voor de toekomst. We willen de komende periode de condities blijven creëren om gezond te kunnen groeien. We groeien met kwaliteit en in balans: bij de groei van de stad horen ook extra maatschappelijke voorzieningen, meer en beter groen, investeringen in mobiliteit en plekken voor o.a. sport, cultuur en levensbeschouwing. Gezien het belang van de kwaliteit van de leefomgeving, efficiënt ruimtegebruik en architectuur, ontwikkelen we een stedenbouwvisie waarvan de hoogbouwvisie onderdeel is. We gaan voor kwalitatief goede en passende huizen: dit houdt in voldoende ruimte, duurzaam en verschillende woonvormen in de wijk. Bij nog op te starten nieuwbouwprojecten werken we met een norm voor een gemiddelde minimale woonoppervlakte per project (studentenhuisvesting telt niet mee). We stellen deze norm vast op minimaal gemiddeld 65m2 voor sociale en middenwoningen. We pakken een stevigere rol om onze maatschappelijke doelen, waaronder die op de woningmarkt, te halen. We passen actief grondbeleid en de strategische inzet van grondposities toe waar dit toegevoegde waarde heeft, mits risicobeheersing gewaarborgd is.

We ontwikkelen meerdere ‘stadscentra’ (conform de RSU 2040). Op deze manier spreiden we druk op de stad. We zorgen dat zo iedereen in de buurt van voorzieningen woont. Omdat veel mensen op zoek zijn naar een huis in Utrecht bouwen we zo snel mogelijk nieuwe woningen. De opgave waar we voor staan is een opgave van de stad én van de regio.

34

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

De ontwikkelingen in de stad moeten werken voor de nieuwe bewoners en voor de huidige bewoners. Iedereen profiteert van de voorzieningen. Door verder te ontwikkelen kunnen we ook verder gaan met duurzame mobiliteit door vol in te zetten op het OV. We zien dat we hier een achterstand hebben in te halen. In dit kader hebben de Merwedekanaal­zone, Papendorp, A12-zone en Lunetten-Koningsweg (inclusief station) de hoogste prioriteit; inclusief wat nodig is om deze wijken bereikbaar te maken en houden (‘wiel met spaken’; Mobiliteitsplan 2040). Op het wiel met spaken heeft de tram de voorkeur boven de bus. We willen woningen toevoegen in Overvecht en het Utrecht Science Park. Voorwaarde voor het toevoegen van woningen in Overvecht is dat we een sterke en kwalitatief goede groenstructuur vaststellen, in beginsel het bestaand waardevol groen daarin ontzien en een coherente aanpak om de bereikbaarheid ook in de toekomst te organiseren. Daarbij hoort een beter voetganger- en fietsnetwerk, het noordelijk deel van het wiel met spaken en een passende plek voor de auto. Uiterlijk in 2023 presenteert het college een voorstel aan de raad. Het is daarnaast onze ambitie om van het USP een volwaardige wijk te maken met bijbehorende voorzieningen (zoals een supermarkt, horeca en voldoende sportvoorzieningen).

Bij de uitwerking van de omgevingsvisie USP nemen wij het voortouw om dit samen met onderwijsinstellingen en instanties in het gebied te bereiken.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

35

We kiezen in Rijnenburg voor het ontwikkelen van een combinatie van permanente energieopwekking en woningbouw conform scenario Klein Rijnenburg. We blijven inzetten op volle capaciteit van het energielandschap. We zijn bereid dit te optimaliseren door als overheid een stevige rol te nemen en de middelen toe te passen die nodig zijn, zoals actief grondbeleid en onteigening. Het noorden van de polder gebruiken we verder voor natuur, sport en recreatie. We voegen de ontwikkeling van Rijnenburg toe aan de RSU 2040, waarbij het uitgangspunt is dat het de projecten Merwedekanaalzone, Papendorp, A12-zone en LunettenKoningsweg niet mag schaden. Rijnenburg wordt een stedelijke wijk met een eigen centrum. We bouwen met hoge dichtheden circulair, klimaatadaptief, energieneutraal en natuurinclusief. We bouwen alleen als er ook zekerheid is over een tramverbinding en aansluiting op het ’wiel met spaken’. We zorgen voor betaalbare woningen zoals opgenomen in de dan geldende woonvisie. We bouwen een wijk waar ook alle voorzieningen zijn (zoals opgenomen in de ‘barcode’), zodat het een echte stadswijk wordt. We zorgen voor goede structuren zoals fietspaden met omliggende gebieden.

Vanwege de vele uitdagingen, onder andere bij het goed bereikbaar maken van deze stadswijk, zal de bouw in ieder geval niet voor 2035 starten. Omdat we de Merwedekanaalzone, inclusief de opgave in Nieuwegein, de A12-zone en op den duur Rijnenburg ontwikkelen, is het van belang de Merwedelijn met urgentie te ontwikkelen. Gegeven de vervoersstromen moet er ook goed naar de toekomstbestendige inpasbaarheid worden gekeken. Een ondergrondse variant zal serieus worden verkend. We reserveren hier middelen voor via het investeringspakket ‘Groei in Balans’. Gegeven de totale verstedelijkingsopgave versterken we de uitvoeringskracht van de organisatie zodat we alle bovenstaande projecten kunnen voorbereiden en uitvoeren. Dit doen we met middelen uit het investeringspakket ‘Groei in Balans’.

2.3 Bereikbaarheid We willen dat Utrecht aantrekkelijk en duurzaam bereikbaar is en blijft voor iedereen. Daarbij is leefbaarheid en gezondheid van groot belang. We zetten vol in op duurzaam en actief vervoer. We maken meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Utrecht blijft fietsstad nummer 1 met snelle fietsroutes, voldoende fietsparkeerplekken en voorzieningen op loop- of fietsafstand (RSU 2040 ‘Utrecht dichtbij: de tienminutenstad’). We zien het aantal bewoners, bezoekers en banen toenemen. We willen dat de stad fijn, gezond, bereikbaar en klimaatvriendelijk blijft en wordt. Het is daarom nodig dat we investeren in openbaar vervoer. Het Mobiliteitsplan 2040 (‘wiel met spaken’) vormt de ruggengraat voor nieuwe woningen en voorzieningen. We werken in een ov-alliantie met de Provincie Utrecht om dit te realiseren. Ook stimuleren we andere vormen van reizen zoals fietsen, lopen en deelmobiliteit. Verkeersveiligheid staat hoog in het vaandel: iedereen moet veilig naar school of werk kunnen komen. We houden vast aan de vijf stappen uit het mobiliteitsplan, te beginnen met een goede ruimtelijke ordening en het organiseren van nabijheid. In nieuw te ontwikkelen gebieden vormen fijnmazige netwerken voor voetgangers en fietsers de basis. Zo veel mogelijk openbare ruimte is autovrij, groen en fijn om te verblijven en te spelen.

De parkeernorm is laag en we vullen automobiliteit zo veel mogelijk in op afstand of met deelmobiliteit. We stimuleren deelmobiliteit als alternatief voor de eigen auto en proberen vervanging van OV- en fietsritten te voorkomen. Gebruiksgemak en toegankelijkheid staan hierbij voorop, zeker voor mensen met een kleine portemonnee. Onze ambitie is dat een deelauto in 2030 normaler is dan een eigen auto. We maken afspraken met werkgevers over thuiswerken in een goede balans met het ontmoeten van collega’s. De gemeente geeft hierin zelf het goede voorbeeld.

36

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

We maken volop ruimte voor de voetganger door groene ommetjes en een hoofdwandelnetwerk te ontwikkelen dat belangrijke voorzieningen en centrumfuncties makkelijk, toegankelijk en veilig bereikbaar maakt. Utrecht blijft fietsstad nummer 1. Dat vraagt om een uitbreiding en kwaliteitsslag van het fijnmazig fietsnetwerk. In het bijzonder hebben alternatieven voor de binnenstad-as prioriteit. We realiseren ons dat het stadsbrede belang van doorgaande fietsroutes daarbij kan botsen met de wensen van omwonenden en dat dit soms pijn doet. Bij fietsparkeren hebben we drie prioriteiten: het oplossen van het stallingstekort in de Binnenstad, ruimte maken voor fietsen in vooroorlogse wijken en extra capaciteit bij het Centraal Station. Hier investeren we in via het investeringspakket ‘Groei in Balans’. Er komt geen brug over de Weerdsluis. Bij de herinrichting van Ledig Erf wordt gekozen voor een knip, waardoor de Binnenstad met meer kwaliteit wordt aangesloten op de omgeving van Vaartsche Rijn. Voor andere herinrichtingsprojecten geldt dat ‘knijpen’ de voorkeur heeft boven ‘knippen’. Aan de verschillende regionale fiets­routes die nu gerealiseerd worden voegen we de Dom-tot-Damroute toe. Hiervoor is een verbeterde Demkabrug en een tunnel bij de Boorstraat nodig.

We lobbyen ook voor een financiële bijdrage van andere overheden voor de Nicolaas-Beetstunnel en een verbinding van Papendorp richting Utrecht-centrum (Meernbrug). We zien bovendien kansen voor een voetgangersbrug over de Singel bij Wolvenplein en een verbinding over het spoor parallel aan de Waterlinieweg. We zetten in op de realisatie van bruggen bij de Mytylschool, Den Hommel en tunnels onder het spoor bij de Locomotiefstraat en het Westplein.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

37

We willen veilige en aantrekkelijke fietspaden. We zien dat er steeds snellere, grotere en zwaardere vervoersmiddelen op het fietspad komen. We doen een appèl op de Rijksoverheid om te zorgen dat we langzaam en snel verkeer goed kunnen blijven scheiden. We bevorderen de sociale veiligheid op fietsroutes ook in de nacht door een goede verlichting. We werken samen met Rijk, provincie en regio aan het wiel met spaken (Mobiliteitsplan 2040) zoveel mogelijk uitgevoerd als tram. De Merwedelijn (toekomstbestendig ingepast) en Papendorplijn hebben daarbij prioriteit gevolgd door de Waterlinielijn en later de Binnenstad-as. Om het wiel met spaken uit te werken en te realiseren sluiten we een ov-alliantie met de provincie Utrecht om maximaal samen te werken op het gebied van stedelijk openbaar vervoer. Het is voor de sociale functie van het OV belangrijk dat het wijkontsluitend OV intussen op peil blijft, zeker voor mensen die minder goed ter been zijn. We zorgen ervoor dat essentiële voorzieningen zoals ziekenhuizen bereikbaar blijven met het OV. We staan daarbij open voor innovatieve vormen van OV mits die echt een goed alternatief vormen voor de lijnbus. Ten behoeve van verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid is voor de auto 30 km/u de norm voor woonstraten en 15 km/u de norm waar een woonerf mogelijk is.

In het mobiliteitsbeleid zijn alle bestemmingen bereikbaar, maar verblijfskwaliteit en leefbaarheid wegen zwaarder dan doorstroming en het faciliteren van doorgaand autoverkeer. Voor de noordelijke randweg Utrecht (NRU) lopen onderzoeken en gesprekken met Rijk en Provincie Utrecht. In toekomstige keuzes staat voor ons het belang van Overvecht voorop (leefbaarheid, oversteekbaarheid en bereikbaarheid van de wijk). We willen geen fly-overs maar een gelijkvloerse of ondergrondse oplossing. Onderhoud is inmiddels hoognodig. Dat voeren we de komende jaren uit en we zetten daarbij zo

38

veel mogelijk stappen naar de gewenste eindsituatie, zoals met geluidsmaatregelen of een lagere maximumsnelheid. We willen in alle gevallen voorkomen dat het doorgaande verkeer toeneemt. Wij zijn en blijven tegen de verbreding van de A27 en maken voortvarend werk van het alternatief voor de Ring Utrecht. We willen Amelisweerd sparen en het wiel met spaken en de gebiedsontwikkelingen A12-zone en Lunetten-Koningsweg goed inpassen. Het alternatief kan een mix van oplossingen bevatten waarbij we onder meer kijken naar een snelheidslimiet van 80 km/u, extra rijstroken binnen de bak, fiets- en OV-verbindingen, overstap-hubs voor de Ring en prijsbeleid gevarieerd naar tijd en plaats. Bij de Ring van de toekomst passen geen parallelstructuren langs de A12-zone die de gebiedsontwikkeling daar verder versnipperen. We gaan meer regie voeren op het goederenvervoer. Daarbij denken we met name aan bouwlogistiek, leveringen aan de binnenstad en pakketbezorging. De openbare ruimte is schaars in onze stad. Geparkeerde auto’s nemen alles bij elkaar veel ruimte in en we vinden het dan ook redelijk dat in dit geval geldt ‘de gebruiker betaalt’. Op termijn zal daarom in de gehele stad het gebruiken van de openbare ruimte door auto’s belast worden met parkeerbelasting.

De opbrengsten van deze parkeerbelasting investeren we in de kwaliteit van de stad, in alternatieve vormen van vervoer en voorzieningen in de wijken via het investeringspakket ‘Groei in Balans’. We gaan versneld betaald parkeren invoeren en leggen een voorstel voor een volgorde voor aan de raad. Bij het bepalen van de volgorde wegen we in ieder geval de parkeerdruk mee. Op deze manier proberen we parkeeroverlast zoveel mogelijk vóór te zijn. Bewoners mogen natuurlijk altijd een draagvlakmeting aanvragen om versneld op betaald parkeren over te gaan. Daarnaast verhogen we de parkeertarieven. Daarbij kijken we primair naar de tarieven voor bezoekers en de vergunningen voor tweede auto’s. Dit doen

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

we stapsgewijs, waarbij er aankomend jaar al een forse tariefstijging aan de orde zal zijn. De tarieven voor de bewonersvergunning worden zo veel mogelijk ontzien, met name in B1 gebieden, waarbij we zoeken naar manieren om bewoners met een laag inkomen te ontzien. We zetten jaarlijks 0,5-1% van de bestaande parkeerplekken om in ruimte voor fietsenrekken, vergroening en verblijf. We maken een toegankelijk loket waar mensen aanvragen kunnen doen. In de Binnenstad zetten we het tempo van opheffen van zo’n 50 plekken per jaar voort. De derving van inkomsten vangen we op in de parkeerexploitatie. We bestrijden ongelijke toegang tot mobiliteit (mobiliteitsarmoede) die veroorzaakt wordt door een smalle portemonnee, een fysieke of cognitieve beperking, een taalachterstand of slechte verbindingen. We kijken hoe we de fietslessen en de fietsdeals (betaalbare fietsen voor U-pashouders) kunnen uitbreiden zolang er vraag naar is. En we stimuleren betaalbare aanbiedingen van deelmobiliteit.

We zorgen voor toegankelijke bushaltes (zie hoofdstuk 1.7 Inclusie). In bredere zin werken we met de provincie samen aan OV dat voor zoveel mogelijk mensen te gebruiken is. We sporen slechte verbindingen op - zoals tussen Overvecht en Lage Weide - en gaan op zoek naar een antwoord. We blijven ons structureel inzetten voor een verkeersveilige stad. Lagere maximumsnelheden dragen daaraan bij. In het bijzonder hebben we aandacht voor schoolroutes en -omgevingen. We helpen zo veel mogelijk scholen aan schoolzones, schoolstraten en verkeersexamens voor leerlingen in groep acht. Samen met scholen stimuleren we ouders en kinderen om lopend of fietsend naar school te komen.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

39

3 We gaan de klimaatcrisis tegen

3.1 Energie en klimaat Er is een klimaatcrisis. Natuurrampen, weerextremen en alarmerende IPCC-rapporten buitelen over elkaar heen. Intussen stijgen de energiekosten en kijken steeds meer Utrechters tegen een onbetaalbare energierekening aan. Wij kunnen als stad dit niet alleen oplossen. Maar we kunnen wel een maximale bijdrage leveren samen met Utrechters, corporaties en maatschappelijk partners.

40

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Bestrijden van energiearmoede is een belangrijk doel van ons klimaatbeleid. Een klimaatvriendelijk Utrecht zien we als een kans op toekomstbestendige banen, comfortabel en betaalbaar wonen, zeggenschap over ons eigen energie­systeem, innovatie en lokale bedrijvigheid. Dit wordt alleen een succes als iedereen mee kan doen.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

41

We starten een stevig besparingsoffensief om de Utrechtse energierekening en CO2-uitstoot terug te dringen. We willen op alle locaties die aangewezen zijn voor energieproductie in de ruimtelijke strategie en die gunstig uit de milieueffectrapportage (MER) komen de komende vier jaar aan de slag. We zetten als gemeente een stap naar voren en zijn bereid actief deel te nemen in energieprojecten. Klimaatbeleid is meer dan energietransitie. Van de energievisie die al in de planning stond maken we een klimaatvisie. We staan naast Utrechters als zij hun huis willen verduurzamen. Daarom starten we een sociaal energiebesparingsoffensief waarmee we energiearmoede bestrijden en CO2-uitstoot verminderen. We gaan actief aan de slag met besparen bij de slechtst geïsoleerde woningen, in de wijkgerichte aanpak en met een individuele benadering op verandermomenten zoals verhuizing of een kapotte Cv-ketel. We hebben de ambitie om de huursector te verduurzamen. We gaan met grote verhuurders in gesprek om erop aan te dringen dat zij huurders die hun woning willen verduurzamen maximaal ondersteunen. We hebben een aanpak voor eigenaar-bewoners en verenigingen van eigenaren (vve). We zetten allerlei middelen in zoals collectieve inkoop, betaalbaar witgoed, energieadviseurs, energiecoaches en energieambassadeurs, betaalbare leningen en subsidies en waar mogelijk en nodig verplichtingen.

We spelen optimaal in op alle subsidies, regelingen en keuzes van de Rijksoverheid. Met verhuurders van studentenwoningen gaan we in gesprek over het splitsen van de energierekening van de huur zodat studenten de vruchten kunnen plukken van energiezuinig gedrag. We handhaven consequent op het activiteitenbesluit en de label-C verplichting voor kantoren. Voor bedrijventerreinen hebben we uiterlijk in 2023 een plan gereed hoe en in welke volgorde zij energie besparen en van het aardgas afgaan.

42

Voor de 40.000 gasaansluitingen die genoemd zijn in ons warmteplan (transitievisie warmte) om over te gaan op een duurzaam alternatief maken we de komende vier jaar wijkuitvoeringsplannen en gaan we aan de slag met de uitvoering hiervan. Voorwaarden zijn onder meer dat het alternatief voor bewoners betaalbaar is en dat er zicht is op duurzame warmte. We gaan actief aan de slag met aquathermie en geothermie. In 2025 maken we een volgend warmteplan (transitievisie warmte) waarin we vooruit kijken naar 2035. We staan open voor een actievere rol van de gemeente in Stedin en het warmtesysteem van Eneco. Gezien de klimaatcrisis tonen we ons ambitieus op het realiseren van energie op de geschikte plekken in onze gemeente. We willen met alle energieproductie­locaties uit de RSU die gunstig uit de MER komen aan de slag. Voor de geschikte locaties doorlopen we een zorgvuldig ruimtelijk proces, waarbij diverse ruimtelijke belangen gewogen worden. Het betrekken van inwoners bij de inpassing is onderdeel van dit ruimtelijke proces. In onze klimaatvisie nemen we een ruimtelijk kader op om de belangenafweging voor de inpassing van grootschalige energieproductie in en rondom onze stad maximaal te objectiveren. Uitgangspunt bij de inpassing van windmolens is het maximaal beperken van overlast (geluid en slagschaduw) voor omwonenden.

Bij zonnevelden zoeken we naar zoveel mogelijk dubbelgebruik (recreatie, agrarisch) en ecologische waarde. We streven naar minimaal 50% eigenaarschap van bewoners, het liefst uit de directe buurt. Bij onvoldoende inschrijvingen uit de buurt kijken we breder naar Utrecht en omstreken. Het energielandschap in het noorden van Rijnenburg maken we permanent. We schuwen geen middelen om het maximaal aantal mogelijke windmolens te verwezenlijken binnen de kaders van het zoekgebied. De komende vier jaar willen

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

we de volledige ruimtelijke procedure hebben doorlopen. De zonnevelden Meijewetering, Haarrijnse plas, Nedereindse plas, op de geluidswal A12, Ockhuizen en de Voordorpse polder willen we de komende vier jaar opleveren.

Alle nieuwbouw is maximaal energie­zuinig en klimaatadaptief. Als dat juridisch mogelijk is stellen we met behulp van de omgevingswet hogere eisen dan in het bouwbesluit. We zetten hoe dan ook het Utrechts energieprotocol in.

We onderzoeken of een energieontwikkelbedrijf naar Tilburgs voorbeeld een bijdrage kan leveren aan tempo en het behartigen van Utrechtse belangen bij de ontwikkeling van energieproductie.

Reversibele (terug te draaien) energie­maatregelen maken we ruimhartig mogelijk in erfgoed en monumenten.

We blijven tempo maken met nieuwe energieproductie ondanks de congestie op het elektriciteitsnet. We ondersteunen de uitbreiding van het net met soepele gemeentelijke procedures. Utrecht is voorloper voor wat betreft zon-op-dak. We blijven hierop inzetten. We maken zonnepanelen voor particulieren laagdrempelig mogelijk en kijken naar mogelijkheden voor het coöperatief opwekken van zonne-energie. Als het juridisch mogelijk is, gaan we meer zonnepanelen verplichten in de nieuwbouw en op bedrijfsdaken. Met corporaties maken we afspraken over meer zon-op-dak. Onze doelen zijn 168 GWh zonne-energieproductie op grote daken en 120 GWh op kleine daken in 2030. Met ons arbeidsmarktbeleid willen we zoveel mogelijk mensen opleiden naar een baan in onder andere de energiesector. De gemeente geeft het goede voorbeeld door haar eigen vastgoed te verduurzamen, het uiterste te halen uit energiecontracten, te streven naar een meer plantaardige keuken en het wagenpark maximaal te verschonen.

We maken een klimaatvisie waarin we naast energie ook uitspraken doen over mobiliteit en voedsel voor zover we daar als gemeente impact op kunnen hebben. De meest duurzame kilometer is de niet gereden kilometer; nabijheid van voorzieningen is dan ook belangrijk. We zorgen dat de laadinfrastructuur gelijke tred houdt met de toename van emissieloze voertuigen. We ontwikkelen een strategie om tankstations in de stad te transformeren of uit te faseren aangezien deze in de toekomst steeds minder nodig zullen zijn. Elektrische auto’s gaan dienstdoen als batterij om het stroomnet te ontlasten. Om deze ambities voor elkaar te krijgen bouwen we het energieprogramma uit naar een uitvoeringsorganisatie die is toegerust op de ambities. Steden spelen een belangrijke rol in de klimaat- en energietransitie. Wij willen dat Utrecht hierin een voortrekkersrol speelt, zowel op nationaal als op internationaal niveau zoeken we strategische samenwerkingen op.

Via loting stellen we een klimaatberaad in om bewoners te betrekken bij de uitvoering van ons klimaatbeleid (in lijn met motie 2021/177). Biomassa is een transitiebrandstof. Daar willen we vanaf zodra er betere niet-fossiele alternatieven zijn.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

43

3.2 Groen en klimaatbestendige leefomgeving In een groeiende stad is de openbare ruimte steeds belangrijker als huiskamer voor alle Utrechters. Onder het motto ‘groen, tenzij’ willen we graag dat de groene buitenruimte en het aantal bomen in de stad meegroeien met het aantal nieuwe woningen. Immers, een groenere stad is een fijnere stad; de afgelopen corona-tijd heeft dit wel bevestigd. Uitzicht op groen maakt gelukkig; ruimte om te sporten en te wandelen is gezond; plek om elkaar te ontmoeten is belangrijk voor onze geestelijke en mentale gezondheid. Het groen in onze stad wordt divers gebruikt, we wandelen langs de singel, sporten in de parken of komen tot rust op velden. De volle grond houdt water vast (na zware regenbuien en voor droge tijden) en koelt de stad in een veranderend klimaat. Niet alleen de hoeveelheid groen is belangrijk maar ook de kwaliteit. We kiezen voor zo veel mogelijk inheemse soorten en bevorderen de biodiversiteit. Door keuze voor bij-, insect- en vlindervriendelijke bloemsoorten en specifiek maaibeleid zorgen we voor een bijdrage aan het tegengaan van de biodiversiteitscrisis. We investeren als stad in extra groen en spannen ons in om ook extra middelen te verwerven van andere overheden en private partijen. We kiezen voor ontharding in plaats van verharding.

We hebben de ambitie om de vergroening van de stad te versnellen en in de komende 4 jaar 45 hectare extra groen te ontwikkelen; verdere versnelling is daarna nodig om onze doelen uit de RSU te halen. We werken op vijf niveaus aan de vergroening van de stad: groene daken en 800 groene straten, plantsoenen; parken op maximaal 300 meter van de voordeur; realiseren van groenblauwe fiets- en wandelroutes; aanbrengen van groene scheggen en groene (natuur- en recreatie) gebieden om de stad. Ook willen we dat er voor elke nieuwe woning een nieuwe boom in de stad komt. We gaan met voorrang aan de slag in straten waar bewoners ambities hebben rond vergroening, in groenarme buurten en waar bewoners het meest last hebben van hittestress. We koppelen vergroening zo veel mogelijk aan andere werkzaamheden, bijvoorbeeld rond riolering, toegankelijkheid, energie-infrastructuur, onderhoud, vermindering van

44

parkeerplaatsen en verkeersveiligheid onder het motto ‘in één keer goed’. We stimuleren bewoners om het groen in zelfbeheer te nemen. We vinden het belangrijk de ongelijke verdeling van de gevolgen van klimaat­ verandering in de stad voor bewoners tegen te gaan en hebben oog voor de Utrechters die niet zelf de middelen, tijd of energie hebben om aan de slag te gaan. We geven groen in de stad een flinke impuls, via het investeringspakket Groei in Balans. In de meerjarenprogrammering maken we plannen voor 45 hectare extra groen (straten, parken, natuurgebieden) en net zoveel bomen als er huizen worden gebouwd in de komende vier jaar. Dit is ook van belang voor de klimaatadaptatie. We spannen ons ervoor in om mensen te bereiken in groenarme wijken en buurten. Bomen die we niet in de openbare ruimte kwijt kunnen, geven we gratis weg. We richten een eenvoudig toegankelijk loket in voor bewoners die plannen hebben voor meer groen in hun straat waaronder geveltuinen, boomspiegels, bomen, meer plek om fietsen te stallen, ruimte voor voetgangers of ontmoetingsplekken. We maken dit ruimtelijk mogelijk door jaarlijks 0,5-1% van de bestaande parkeerplekken op te heffen. We maken dit voor zoveel mogelijk bewoners toegankelijk en kijken hoe slim melden hier een rol in kan spelen. We bouwen daarbij voort op het werk van Waterproof 030. We voeren gratis verharding uit privétuinen af.

De regeling voor groene daken blijft zo laagdrempelig en vindbaar mogelijk in stand en groeit mee met de vraag uit de stad. De dekking komt uit de rioolheffing. Ook blijven we vergroening van schoolpleinen stimuleren en mogelijk maken. We willen zoveel mogelijk ruimte publiek toegankelijk maken. We denken daarbij aan openstellen van semipublieke plekken als schoolpleinen, sportcomplexen, volkstuinen en begraafplaatsen en private tuinen en binnenplaatsen, zo min mogelijk

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

toepassen van hekken en zo veel mogelijk gemeentelijk eigendom van openbare ruimte in gebiedsontwikkelingen. We stellen een netwerk van hoofdvoetgangers­routes vast die zoveel mogelijk door het groen en langs het water lopen (‘groene ommetjes’). Voorbeelden zijn het wandelpad langs de Jutfaseweg, de route langs het Zandpad en een beter wandelpad om de noordelijke Singel die we alle drie de komende vier jaar willen realiseren. Voldoende plekken voor bankjes, toiletten en watertappunten langs deze routes vinden we belangrijk. Onze ambitie is om de komende tien jaar de volgende parken aan de stad toe te voegen: Moreelsepark, Smakkelaars­ park, Lombokpleinpark, Rondje stadseiland, Natuurgebied Zuilen en Lunettenpark. Ook zoeken we naar ruimte voor extra plantsoenen bijvoorbeeld bij de herinrichting van de Amsterdamse­ straatweg, Oudenoord en Maliebaan. Door parken toe te voegen zorgen we voor spreiding van recreanten. Voldoende toiletvoorzieningen, afvalbakken en fietsenstallingen voorkomen overlast.

Nieuwbouw is natuurinclusief, klimaatbestendig en draagt bij aan de groene investeringen in de stad. We geven meer ruimte aan spontane natuur en zaailingen in plaats van alles tot in de puntjes te onderhouden. We zoeken meer ruimte voor heggen en struiken. We willen minder grote reclameuitingen, zoals spandoeken op bouwsteigers in de openbare ruimte. We onderzoeken hoe we excessief grote reclame-uitingen kunnen aanpakken. Het budget voor natuureducatie groeit mee met het aantal kinderen in de stad. Utrecht Natuurlijk verzorgt hiermee lessen en een aantal educatieve locaties in de stad. Stadswater is een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte. We zien dat steeds meer verschillende groepen gebruik willen maken hiervan. We gaan aan de slag met het afmaken van de visie rond stadswater inclusief zwemwater en de uitvoering hiervan. We bekijken hierbij of er ruimte is voor een echt Utrechts stadsstrand.

Om echt werk te kunnen maken van een kwaliteitsslag in de openbare ruimte moeten we ook goed kijken naar de ondergrond waar o.a. elektriciteits­leidingen, gasinfrastructuur, glasvezel en rioolpijpen nu al met elkaar concurreren. Dit neemt in de toekomst alleen maar toe. Om die reden maken we vaart met een visie en uitvoeringsprogramma rond de ordening van de ondergrond. Rond de stad willen we natuur en landschap van groter formaat ontwikkelen, zoals Ockhuizen, Voordorpse polder en het noordelijk deel van Rijnenburg waar we een combinatie willen maken van natuur, recreatie en energieproductie. Amelisweerd willen we vergroten en verbinden aan bijvoorbeeld Oostbroek en fort Vechten als onderdeel van de Waterliniescheg. Hier zoeken we de samenwerking met de Universiteit Utrecht, provincie, Staatsbosbeheer, Het Utrechts Landschap en de omliggende gemeenten.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

45

3.3 Milieu en circulariteit Gezond stedelijk leven betekent dat onze inwoners recht hebben op een gezond leefklimaat en een duurzame leefomgeving. En vooral: dat onze kinderen opgroeien in een leefbare stad gericht op schone lucht en bodem, minder afval, lagere geluidsniveaus en het stimuleren van een circulaire economie die bijdraagt aan klimaat.

We nemen extra maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. We streven naar het bereiken van de WHO-advieswaarden 2021 en hebben aandacht voor de effecten van de industrie op nieuwe bebouwing. Een landelijke/ Europese aanpak is dan wel noodzakelijk, maar als stad dragen we er graag aan bij.

Voor een duurzame leefomgeving is het voor de komende vier jaar (en daarna) het belangrijkst dat de gezondheid van de inwoners verbetert als gevolg van onze inzet op de fysieke leefomgeving, ook bij een verdere groei en inbreiding van de stad. We willen de afspraken uit het Klimaatakkoord behalen.

We bekijken op welke wijze uitbreiding en/of versnelde verstrenging van de milieuzone bij kan dragen aan het halen van de WHO-normen. We kijken daarbij nadrukkelijk naar de kosteneffectiviteit omdat voertuigen steeds schoner worden; ook wegen we klimaateffecten mee. Bij eventuele aanpassingen van de milieuzone is een adequate sloopregeling (met een hogere bijdrage voor lagere inkomens) een randvoorwaarde.

We hebben in Utrecht het ambitieuze doel om in 2050 volledig circulair te zijn, in 2030 maximaal de helft aan primaire grondstoffen te gebruiken en onze maximale bijdrage te leveren aan het halen van nationale en internationale doelstellingen ten aanzien van CO2-reductie. We zien kansen de circulaire ambities te verknopen aan de andere transities op het gebied van openbare ruimte, energie en woningbouw. De komende jaren gaan we daarom door met onze inzet op de circulaire economie. Onze focus is op de circulaire economie en maakindustrie (bijvoorbeeld op Lage Weide, Werkspoorkwartier en Strijkviertel) en wij zetten het beleid in langs onze principes zoals brede welvaart, inclusiviteit en het ecologisch plafond. Utrecht is een stad die kans heeft om een voorloper te zijn op veel gebieden, zoals de energietransitie, gezondheid en onderwijs. Die kans om voorloper te worden grijpen we graag aan. Dit alles gaat niet vanzelf. We hanteren het uitgangspunt ‘de vervuiler betaalt’ en nemen extra maatregelen onder andere op het gebied van luchtkwaliteit en afvalverwerking. We versterken het vestigingsklimaat voor (circulaire) ondernemers door samen met de provincie te investeren in het intensiveren van bedrijventerreinen. In deze periode presenteren we hoe we het programma Utrecht circulair gaan versnellen.

46

In Utrecht zorgden we in 2021 per persoon voor zo’n 413 kilo gescheiden en ongescheiden afval. Minder afval bespaart grondstoffen, energie en dus het klimaat. Daarom gaan we samen met onze inwoners en ondernemers door met de campagne ‘Utrecht slim met afval’. Het streefgetal in ons afvalbeleid is 180 kilo per persoon per jaar. Daarnaast nemen we maatregelen om het zwerfafval op straat te verminderen. We onderzoeken de mogelijkheden van meer GFT-scheiding. We blijven inzetten op het terugdringen van bijplaatsingen.

wettelijke richtlijnen. Hiervoor nemen we waar nodig extra maatregelen. Verkeer is een belangrijke veroorzaker van geluidhinder. Daarom verlagen we de snelheid waar mogelijk en leggen we stil asfalt aan. Voor nieuwe woningen op plekken waar veel geluid is, treffen we extra maatregelen zoals een geluidsluwe gevel, een rustige buitenruimte en een goede indeling van de woning waardoor er binnenshuis altijd een rustige plek is. Duurzaam (ver)bouwen is de norm door te werken met de uitgangspunten van het convenant duurzaam bouwen. We bekijken hoe we ons eigen handboek openbare ruimte kunnen aanpassen op de circulaire eisen van deze tijd. Partijen in de stad die bij een aanbesteding of vergunningaanvraag laten zien aanzienlijk duurzaam en circulair te opereren, hebben een streepje voor. We komen met een plan van aanpak hoe we dit verder uitwerken. We vragen aan bedrijven ook hun bijdrage te leveren aan de maatschappelijke opgaven waar we voor staan en mee te doen aan het tegengaan van de klimaatcrisis. We stimuleren juist de circulaire economie: zo zorgen

we dat er voldoende ruimte is voor kringloop­winkels, duurzame innovaties in de bouwnijverheid, maar bijvoorbeeld ook voor reparatiebedrijven. We vinden het daarnaast belangrijk dat bedrijven oog hebben voor hun omgeving en sociaal ondernemen. Als gemeente streven we ernaar zo veel mogelijk circulair in te kopen en aan te besteden. Hiervoor streven we naar een ambitieuze ondergrens van ten minste 50% in deze periode die circulair wordt aanbesteed. We houden aandacht voor onder andere social return. We onderzoeken de mogelijkheden om de uitstoot te verminderen van mobiele werktuigen, boten, brommers en pleziervaart. We lobbyen bij het Rijk voor de verduurzaming van de binnenvaart op voornamelijk het Amsterdam-Rijnkanaal. De openbare verlichting maken we diervriendelijker. Om ook energie te besparen dimmen we de verlichting waar mogelijk en halen onnodige verlichting weg. Reclameverlichting staat standaard ’s nachts uit. We sporen bedrijven en particulieren aan om onnodige verlichting in gebouwen en woningen uit te schakelen.

We verruimen de openingstijden van de milieustraten en verhogen de capaciteit (herinrichting). We verbreden de focus en samenwerking met de kringloopwinkels in de stad. Ook initiatieven zoals ‘Buurman Utrecht’ blijven wij steunen. We willen een upcycle centrum in Utrecht openen. We gaan door met het geven van voorlichting over houtstook en bieden subsidies aan met als doel dat er minder gestookt wordt. Ook kijken we of het invoeren van een stookalert nuttig kan zijn. Geluid is de tweede milieugerelateerde ziekmaker. In Utrecht hanteren we strengere geluidsnormen dan de landelijke

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

47

3.4 Dierenwelzijn Utrecht is een diervriendelijke stad. We zorgen goed voor de dieren in de stad. De natuur in de stad is niet alleen goed voor mensen maar ook voor dieren. De afnemende biodiversiteit baart ons zorgen. We zetten ons daarom in voor goede stadsnatuur die aantrekkelijk is voor insecten, vogels en andere dieren. We willen dat alle dieren goed verzorgd worden en bekijken de mogelijkheden om minima hierbij te ondersteunen. We houden vast aan de nota Dierenwelzijn. Daarin bevorderen we binnen de (wettelijke) mogelijkheden het welzijn van dieren in de stad. De opvang van dieren organiseren we samen met de Dierenbescherming.

Binnen de U-pas zoeken we naar mogelijkheden om dierverzorging meer een plek te geven, denk aan dierenartsbezoek. We geven vervolg aan het vogelhuisakkoord. We vinden dat in een stad als Utrecht 24/7 hulp aan dieren in nood geleverd moet kunnen worden. Daarom maken we structureel extra middelen voor de dierenambulance en de vogelopvang vrij.

Bij de inrichting van openbaar groen kijken we expliciet naar ruimte waar verschillende dieren prettig kunnen leven. Indien nodig bestrijden we dieren die overlast veroorzaken, bijvoorbeeld vanwege de volksgezondheid, op een natuurlijke manier. We werken niet mee aan het afschieten van dieren tenzij dieren ziek of gewond zijn, of de volksgezondheid of verkeersveiligheid in het geding komt. We bieden geen extra plekken om te hengelen aan. We dringen er bij de AUHV op aan dat ze geen vislessen meer geven op school. In de Haarrijnse- en Nedereindse plas moeten de hengelaars inschikken voor drijvende zonnevelden. Onze intentie is om met de boeren in Amelisweerd verdere afspraken te maken over een meer natuurinclusieve manier van werken met respect voor hun bedrijfseconomische toekomst. In de subsidierelatie met Utrecht Natuurlijk vragen we om hoge standaarden rond dierenwelzijn op de Steedes. Bij evenementen zien wij in principe geen rol voor dieren.

48

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

49

4 We werken aan een levendige en leefbare stad

4.1 Lokale economie Utrecht is een aantrekkelijke stad die mensen graag bezoeken en waar bedrijven zich willen vestigen. Van Rotsoord tot het Berlijnplein: in Utrecht is ruimte om wat te doen, om plezier te hebben, maar ook ruimte om je terug te trekken. Dat betekent iets voor de inrichting van onze stad. Er zijn plekken - binnen en buiten de singels - om samen een drankje op het terras te drinken, plekken waar jong en oud in het weekend genieten van evenementen en gelegenheden waar een bruisende nachtcultuur te beleven is. Er kan

50

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

gewinkeld worden in het historische centrum aan de Oudegracht, maar ook in Leidsche Rijn Centrum. Tegelijkertijd is er ook behoefte om rustig door de hofjes in de Binnenstad te lopen, het cultureel erfgoed te bewonderen en om na een paar minuten fietsen midden in het groen te wandelen. Deze vele wensen willen we in balans brengen met de mogelijkheden van de stad. Utrecht heeft een mooie uitgangspositie om zich verder wereldwijd op de kaart zetten op

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

51

de thema’s klimaat, brede welvaart voor iedereen en gezondheid. Een mooi voorbeeld is de gezondheids-gerelateerde economie op het Utrecht Science Park (USP). Hier vestigen zorgbedrijven en -werknemers zich graag, mede dankzij die samenwerking tussen bedrijven, onderwijs en overheid. Wel zien we ook uitdagingen op gebied van het aantrekken van talent, gezonde verstedelijking en het verduurzamen van het mkb. We zien een kans in een duurzame samen­ werking tussen de gemeente, het onderwijs en bedrijven om zodoende te investeren in een toekomstgerichte beroepsbevolking om werkgevers te voorzien van voldoende en gekwalificeerd personeel. We signaleren namelijk een fiks tekort aan arbeidskrachten en zien dat andere maatregelen nodig zijn om nieuwe kansrijke matches te maken tussen mensen en bedrijven. Daarom investeren we structureel in de economie van de toekomst. Het vestigingsklimaat van Utrecht is goed en dat willen we zo houden. We zoeken daarom bedrijvigheid die past bij de maatschappelijke opgaven en duurzame toekomst van de stad in ICT & digitale vaardigheden, gezondheid, onderwijs en bouw/techniek/energie/ circulair. Er komt actief economisch beleid. De gemeente stuurt op het faciliteren van werkgelegenheid in toekomstgerichte marktgroepen. Het stimuleren van banen voor specifiek mbo’ers vinden wij zeer belangrijk.

Zonder praktisch geschoolden bouwen we geen huizen, krijgen we de energietransitie niet van de grond en kunnen we niet voldoende zorg bieden. Utrecht wil verder bouwen aan een kenniseconomie en daarom is het van belang om start-ups en scale-ups te steunen en te binden aan de stad. We zetten vooral in op startende bedrijven uit de eerder in dit hoofdstuk genoemde sectoren. We investeren in de (lokale) economie in de wijken. Elke wijk heeft werk, ondernemers en voorzieningen zoals horeca nodig.

52

We willen (horeca)ondernemers meer kansen bieden in de verschillende centra buiten de Binnenstad, om deze wijken en buurten levendiger te maken en de spreiding over de stad beter te maken. We sturen actief op in welke wijken dit nodig of kansrijk is, gelet op de lokale arbeidsmarkt en mogelijkheden. Het Utrecht Science Park is met haar gezondheid-gerelateerde economie een banenmotor passend bij de maatschappelijke opgave van de stad. Daarnaast biedt het werkgelegenheid aan mensen met een opleiding van mbo tot hbo en universitair. We zien dit als kans en kijken naar verdere ontwikkeling van het USP. Via de Regionale ontwikkelings­maatschappij (ROM) stimuleren we de focus op sectoren zoals gezondheidszorg, bouw, energietransitie en ICT. En op locaties zoals Lage Weide, Werkspoor­kwartier en Strijkviertel. Deze drie locaties staan bekend om hun profiel rondom de circulaire maakindustrie. Er is hier tevens ruimte voor creatieve bedrijvigheid. We zien veel winkelleegstand in Utrecht, zowel in de binnenstad als in de wijken. Het is van vitaal belang voor de huidige ondernemers en bewoners om deze gebieden aantrekkelijk te maken en houden, van de Steenweg tot winkelcentrum Overvecht. Dit vraagt om met een open blik naar nieuwe mogelijkheden te kijken en (gemengde) functies voor de leegstaande panden te zoeken.

Door corona is de vraag naar kantooren werkgelegenheid veranderd. Kantoor­panden zullen meer ingezet worden voor ontmoeting, netwerken en inspiratie. We benutten huidige kantoorpanden daarom creatief. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen kijken we hoeveel en wat voor soort werkplekken er nodig zijn. Bij leegstaande kantoren kijken we daar waar mogelijk naar andere functies. Hiervoor gebruiken we de leegstandsaanpak. Waar het toevoegen van woonruimte niet opportuun is, zoeken we naar andere functies.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

We vinden het belangrijk dat ondernemers zoveel mogelijk ongehinderd iets kunnen organiseren zonder onnodige bureaucratie en regels, maar zonder tegelijkertijd andere belangen te schaden. Hiervoor kijken we kritisch naar welke regels echt nodig zijn: specifiek op het vlak van blurring (mengen van functies) en uitplaatsingen.

verdringen zoals wonen. We laten na 2022 de hotelstop los. Toeristische verhuur van woningen wordt verder gereguleerd met een meldplicht per verhuring per 1 juli 2022. Om toerisme ook bij te laten dragen aan de stad, wordt de toerismebelasting verhoogd.