BIJLAGE C Datarapport - Ruimtelijke inpasbaarheid warmtetransitie (Energiepaleis)

Bijlage C: Bodemenergie voor warmtelevering in de Gemeente Utrecht: De huidige en toekomstige potentie in kaart (Energiepaleis, 2025) Bijlage bij het rapport “Data-analyses voor de onderbouwing van de Beleidsnota Warmte en het Warmteprogramma”

Utrecht.nl

Ruimtelijke inpasbaarheid warmtetransitie woongebouwen en wijken

Opdrachtgever: gemeente Utrecht Auteur: Kees Stap 2-1-2025

Energiepaleis B.V.

Gildstraat 134, 3572 ES Utrecht

+31 (0)654933471

Inhoud 1)

Introductie en samenvatting ..................................................................................................3

2)

Warmtevoorzieningen............................................................................................................4

3)

Ruimtelijke inpasbaarheid van onderdelen. ............................................................................6

4)

Mogelijke belemmeringen voor toepassing in woningen en buurten ......................................7

5)

Resultaten ............................................................................................................................ 10

6)

Voorstel voor vervolg ........................................................................................................... 11

Bijlagen ......................................................................................................................................... 12

2

1) Introductie en samenvatting Voor veel gebouwen in woonbuurten zal de toekomstige transitie naar een aardgasvrije energievoorziening impact hebben op de wijze van verwarmen en bereiding van warmtapwater. Naast aspecten die te maken hebben met energiezuinigheid, kosten en binnenklimaat kan het ook consequenties hebben voor de ruimtelijke inpasbaarheid van maatregelen in woningen. Energiepaleis heeft voor veel voorkomende typen woningen de consequenties voor de ruimtelijke inpasbaarheid in kaart gebracht. Deze gegevens zijn beschreven in drie bijlagen met informatie die gebruikt kunnen worden voor het ontwikkelen van publieksinformatie, bijvoorbeeld in de vorm van infographics. In een voorstudie is de gehanteerde werkwijze in samenwerking met betrokkenen van de gemeente Utrecht vastgesteld. Daaruit volgend zijn de volgende onderdelen in deze studie verder uitgewerkt: 1) In kaart brengen van warmtevoorzieningen met varianten 2) Ruimtelijke inpasbaarheid bepalen van onderdelen 3) Mogelijke belemmeringen identificeren voor toepassing in woningen en buurten 4) Produceren van (hulp)documenten met informatiemateriaal De informatie is bestemd voor professionals in de energietransitie die betrokken zijn bij uitvoeringsplannen in buurten en wijken.

De wijze waarop de informatie gebruikt kan worden bij bijvoorbeeld het samenstellen van het warmteprogramma of bij lokale participatieprocessen zal de komende periode verder uitgewerkt gaan worden in de praktijk.

Samenvatting In deze studie is een overzicht gegeven van de ruimtelijke inpasbaarheid van de energietransitie in woningen. Met name is gekeken naar aspecten die te maken hebben met installaties voor verwarmen, warmwater, koken en ventileren. De studie is gebaseerd op ervaringen uit de praktijk van Energiepaleis in de gemeente Utrecht en uitgebreid met informatie uit bronnen zoals die van CE-Delft en andere adviesbureaus die actief zijn in de sector van duurzame woningverbetering. Het resultaat bestaat uit informatiesheets die gedetailleerd aangeven welke wijzigingen in woningen nodig zijn en welke impact die wijzigingen kunnen hebben op ruimtebeslag in en om de woning. Met een eenvoudige kleurencode wordt de mate van impact aangegeven. De resultaten laten zien dat de meeste impact afkomstig is van onderdelen van de warmtevoorziening die gebruik maakt van warmtepompen. Daarbij zijn de opslagvaten voor warmwater bepalend. Ook als er leidingen in een woning verlegd moeten worden kan de impact groot zijn, met name bij CV-leidingen. In het algemeen is er minder impact te verwachten bij een keuze voor een warmtenet. Met uitzondering van meergezinswoningen waarbij het huidige individuele CV-toestel vervangen gaat worden door een collectieve installatie (blokverwarming). Ook daar zal de aanpassing van het centrale leidingsysteem in het woongebouw grote impact kunnen hebben.

3

2) Warmtevoorzieningen Er zijn drie soorten warmtevoorzieningen uitgewerkt in de uitvoeringen: 1. Referentiesituatie met aardgas combi CV-toestel 1.1. Referentiesituatie 1.2. Idem met inductiekoken 1.3. Idem met hybride warmtepomp 2. Collectieve warmtenetten 2.1. MT warmtenet 2.2. LT warmtenet 2.3. Bronnet met MT warmtepomp 3. Individuele warmtepompen 3.1. L/W 3.2. W/W 3.3. Bronnet met ZLT warmtepomp Voor elke uitvoering zijn de veelvoorkomende configuraties beschreven met specifieke onderdelen van de techniek: 1) Aansluitingen met de woning. Het volledige pakket is opgenomen voor aardgas, elektra en warmteaansluitingen, inclusief leidingloop naar de woning, bemetering en inpandige leidingen. Ook de aansluitingen met uitpandige bronnen zijn hierin opgenomen. 2) Verwarmen. De verschillende soorten verwarmingsinstallaties behorend bij de warmtevoorziening. Het betreft aardgastoestel, afleverset en warmtepomp in diverse uitvoeringen. De referentiesituatie gaat uit van een warmteafgifte met radiatoren. Daarnaast zijn de oplossingen beschreven voor een MT warmtevoorziening (vergrote radiatoren) en een LT voorziening (convectoren en/of vloerverwarming). 3) Warmtapwatervoorziening als onderdeel van het type warmtevoorziening.

Specifiek gaat het over het aardgas combitoestel, de warmtewisselaar in de afleverset (warmtenet), het opslagvat van een warmtepomp en de elektrische warmwaterboiler. 4) Kookvoorziening: aardgastoestel of inductie. 5) Voor de volledigheid is in het schema tevens opgenomen welke isolatie en ventilatiemaatregelen nodig zijn. Deze hebben immers ook een impact op ruimtebeslag. Voor elke warmtevoorziening en elke uitvoering is een factsheet geproduceerd in bijlage 1. Zie het onderstaande voorbeeld in figuur 1.

4

Figuur 1: voorbeeld van factsheet uit bijlage 1. Dit specifieke voorbeeld betreft een warmtevoorziening met individuele warmtepomp in de variant met als warmtebron een collectief bronnet.

De factsheet geeft de installatieonderdelen die vaak voorkomen in een woning om aan te kunnen sluiten op een specifieke uitvoering van een warmtevoorziening: 1) Aansluitingen 2) Verwarmen (inclusief afgiftevoorziening) 3) Warmwater 4) Koken 5) Ventilatie 6) Isolatie De doorgestreepte teksten met kleuren geven de wijzigingen in onderdelen aan ten opzichte van een andere warmtevoorziening zodat duidelijk wordt welke (ruimtelijke) impact het wijzigen van warmtevoorziening heeft op de woning. In dit voorbeeld wordt met de rode en de groene teksten het verschil gegeven ten opzichte van de warmtevoorziening met een Luchtwater warmtepomp (in plaats van het bronnet). De grijze en blauwe onderdelen verwijzen naar de veranderingen ten opzichte van de referentievoorziening met aardgas. Op deze wijze zijn alle relevante configuraties van warmtevoorzieningen met de installatieonderdelen in kaart gebracht. In totaal zijn er 9 sheets gemaakt voor grondgebonden woningen en 9 voor meergezinswoningen. Het bijzondere van meergezinswoningen is de toevoeging van een collectieve verwarming met centrale voorziening in een technische ruimte van het gebouw.

5

3) Ruimtelijke inpasbaarheid van onderdelen. De beschreven factsheets maken gebruik van een set van circa 60 installatieonderdelen die in verschillende samenstellingen gebruikt worden. Van elk installatieonderdeel is bekend welk ruimtebeslag deze nodig heeft in een woning. Er zijn twee soorten ruimtebeslag: 1) Ruimte die nodig is voor een apparaat of een installatie. Deze wordt vaak uitgedrukt in omvang van het apparaat, de plek die het inneemt op de vloer of aan de wand. 2) Het tracé dat nodig is om leidingen te kunnen leggen. Sommige leidingen zijn flexibel en relatief dun (elektriciteitsleidingen) waardoor deze eenvoudig aan te brengen zijn. Andere leidingen kunnen veel dikker of stugger zijn (bijvoorbeeld geïsoleerde koelgasleidingen van warmtepompen) of meer ruimte vragen (ventilatiekanalen). Bij bovenstaande beschouwing speelt ook mee of er extra ruimte nodig is voor het aanbrengen. Dat kan vooral een probleem zijn als de woning van goede kwaliteit is en elke beschadiging weer gerepareerd moet worden. Tijdens een grootschalige renovatie zal dit veel minder problemen geven. Van elk installatieonderdeel is de ruimtelijke impact vastgesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van eigen kennis uit de praktijk van Energiepaleis en de onderbouwende gesprekken die gevoerd zijn met installateurs. Ook is er gebruik gemaakt van de factsheets die CE-Delft publiceert op haar eigen website.

In bijlage 2 is een selectie gemaakt van de onderdelen die mogelijk ruimtelijke impact kunnen hebben zodra een woning overgaat naar één van de aardgasvrije warmtevoorzieningen zoals beschreven in het vorige hoofdstuk met bijlage. Elk onderdeel is beschreven en er wordt een kwantitatieve en kwalitatieve beoordeling gegeven van de ruimtelijke impact. Een voorbeeld staat gegeven in onderstaande figuur 2.

Figuur 2: Voorbeeld van een samenstelling van installatieonderdelen die nodig is voor een variant van aardgasvrije warmtevoorziening. Dit voorbeeld betreft de installatieonderdelen behorend bij een L/W warmtepomp. De onderdelen, het bijbehorende ruimtebeslag van installaties en leidingtracés worden beschreven. Het geheel wordt samengevat aan de linkerzijde in termen van de mate van impact op de ruimtelijke inpasbaarheid in een woning.

6

4) Mogelijke belemmeringen voor toepassing in woningen en buurten In de vorige twee hoofdstukken is in kaart gebracht welke ruimtelijke belemmeringen er zijn bij gebruik van specifieke installatieonderdelen die behoren bij de diverse uitvoeringen van warmtevoorzieningen. De vraag is welke woningkenmerken bepalend zijn voor de inpasbaarheid van de beschreven installatieonderdelen. Voordehand liggende kenmerken zijn bijvoorbeeld: 1) De ruimte die er is om nieuwe installaties te plaatsen zonder grote aanpassingen in de woning. Een grote woning zal daar meer ruimte voor hebben dan een kleine woning. Hoe meer ruimtes er zijn waar plek is voor technische installaties des te beter inpasbaar de wijziging zal zijn. Woningen met bijkeukens, garages, bergingen, en zolders hebben hier een voordeel. 2) De mate waarin verticale en horizontale tracés beschikbaar zijn voor het verleggen of aanbrengen van leidingen. Woningen met kruipruimtes of meerdere schachten hebben hier een voordeel. 3) De beschikbare buitenruimte direct om het huis. Een woning die aan veel zijden omgeven is door de eigen tuin heeft veel meer mogelijkheden om installaties of leidingen op een acceptabele wijze buiten de woning te plaatsen, zonder belemmeringen. 4) Bij meergezinswoningen is de wijze van ontsluiting van belang.

Ligt de voordeur aan de straat, een portiek of een galerij? Zijn de verkeersruimtes (zoals trappenhuizen) voldoende ruim om de gewenste infrastructuur aan te brengen?

Woningplattegrond In dit onderzoek wordt gezocht naar een benaderingswijze waarop woningen beoordeeld kunnen worden op mogelijke belemmeringen bij inpassen van een nieuwe warmtevoorziening. In eerste instantie werd gezocht naar kenmerkende woningplattegronden die model staan voor de kansen en belemmeringen die er zijn voor de inpasbaarheid van voorzieningen. In de praktijk blijkt het niet realistisch om op basis van woningplattegronden hier een uitspraak over te doen. Dit wordt bevestigd door ons onderzoek bij de 12 voorbeeldwoningen in onder andere Oog-in-Al, Oudwijk, Wilhelminapark en Rivierenwijk die we specifiek voor dit doel bezocht hebben en de bewoners gesproken. Door jarenlange bewoning en aanpassingen zijn er geen bruikbare gelijkenissen te benoemen.

Woningcategorieën Wel is het mogelijk om de woningen op een andere wijze te categoriseren. Daarvoor maken we gebruik van de bekende categorieën die ook vaak gehanteerd worden bij de data-afdeling van gemeente Utrecht. Voor dit onderzoek hebben we deze als volgt gegroepeerd (zij tabel 1) waardoor er 12 verschillende woningcategorieën overblijven. Ons voorstel is om deze ook te gebruiken voor de indeling van buurten.

7

woningcategorie oppervlakte Bouwjaar rijwoning 0-100 <1988 1988-2011 >2012 rijwoning 100-150 <1988 1988-2011 >2012 rijwoning >150 <1988 1988-2011 >2012 vrijstaand en 2^1-kap 0-100 <1988 1988-2011 >2012 vrijstaand en 2^1-kap 100-200 <1988 1988-2011 >2012 vrijstaand en 2^1-kap >200 <1988 1988-2011 >2012 meergezins laag 0-100 <1988 1988-2011 >2012 meergezins laag 100-150 <1988 1988-2011 >2012 meergezins laag >150 <1988 1988-2011 >2012 meergezins hoog 0-50 <1988 1988-2011 >2012 meergezins hoog 50-100 <1988 1988-2011 >2012 meergezins hoog >100 <1988 1988-2011 >2012 Tabel 1: Twaalf verschillende woningcategorieën (type en omvang) die onderscheiden worden in deze studie. De meergezinswoningen zijn verdeeld in twee soorten: - Meergezins_laag: maisonettewoningen, voordeur aan straat - Meergezins_hoog: portiek- en galerijwoningen en flats met (gesloten) trappenhuis

Voor elke woningcategorie is de ruimtelijke inpasbaarheid beoordeeld voor de drie warmtevoorzieningen aardgas (referentie), MT warmtenet en L/W warmtepomp. De in totaal 36 kaarten met resultaten staan gegeven in bijlage 3. Een voorbeeld van een kaart staat in de onderstaande figuur 3.

Figuur 3: Voorbeeld van ruimtelijke inpasbaarheid van installatieonderdelen in een woning. Het voorbeeld betreft de overgang van een HR-combitoestel naar een L/W warmtepomp voor verwarmen en warmwater. In het voorbeeld is voor deze woning (categorie meergezins_laag klein) inzichtelijk gemaakt in welke ruimtes er installatieonderdelen geplaatst moeten worden die mogelijk lastig inpasbaar zijn.

8

Voor alle woningen is de volgende benaming gebruikt voor de ruimtes: • Hal (bij voordeur) • Leefruimtes (woonkamer, keuken, slaapkamers) • Badkamer en toilet • Verkeersruimtes (trappenhuis, overloop, zolder) • Horizontale en verticale doorgangen voor leidingen (leidingschacht, kruipruimte, gang) • Extra ruimtes (voor techniek zoals bijkeuken, kelder, garage) • Buiten (tuin, balkon, dak) De kleurcode in de figuur correspondeert met de kans op een haalbare inpassing van het onderdeel in/op de specifieke ruimte/locatie: • Groen: inpassing is vaak mogelijk zonder belemmeringen of aanpassingen • Geel: inpassing is vaak mogelijk met eventueel lichte belemmeringen of beperkte aanpassingen • Oranje: inpassing is vaak mogelijk, met lokale aanpassingen • Rood: inpassing is vaak niet mogelijk, of alleen met ingrijpende maatregelen, bijvoorbeeld tijdens een renovatie.

Prognose geschiktheid van een woningcategorie In deze studie is de ruimtelijke inpasbaarheid beschreven voor veel voorkomende woningcategorieën en veel voorkomende installatieonderdelen. Dit heeft geleid tot een kwalitatieve beoordeling van de woningen zoals met de kleurencode aangegeven in de figuren in bijlage 3. Naast de kleurencode per ruimte is ook een overall beoordeling gegeven voor de ruimtelijke inpasbaarheid van een alternatieve warmtevoorziening in de woning. Hiervoor is dezelfde kleurencode gegeven die op de volgende wijze gehanteerd kan worden. • Groen: De benodigde wijzigingen passen goed in de woning en/of het woongebouw. Meestal zijn er meerdere locaties voor de installatie(s) en de eventuele aanpassingen kunnen eenvoudig aangebracht worden. • Geel: Er zijn mogelijkheden om de benodigde wijzigingen passend te krijgen in de woning en/of het woongebouw. Meestal zal er een geschikte ruimte zijn voor de installatie(s) en de aanpassingen kunnen met beperkte impact aangebracht worden. Eventuele beschadigingen zijn eenvoudig weg te werken. • Oranje: Er zijn beperkte mogelijkheden om de benodigde wijzigingen in te passen in de woning en/of het woongebouw. Beschikbare ruimte zal gecreëerd moeten worden en/of aanpassingen moeten worden aangebracht. Na aanpassing zullen delen van de woning opgeknapt moeten worden.

• Rood: Er is waarschijnlijk geen ruimte te vinden voor de benodigde wijzigingen en/of deze is alleen met grote aanpassingen te creëren, bijvoorbeeld bij een renovatie of verbouwing.

9

5) Resultaten De bevindingen geven aanwijzingen voor inpasbaarheid van de alternatieve warmtevoorzieningen in woningen. Op hoofdlijnen kan geconstateerd worden: Bij overstap van aardgas naar MT warmtenetten: 1. De inpasbaarheid van de afleverset kan tot belemmeringen leiden in de hal bij de voordeur. a. Met name bij de kleinere grondgebonden woningen, de meergezinswoningen laag, en hoog (referentie met CV-toestel in woning). b. Het speelt minder bij (middel) grote vrijstaande en twee-onder-één-kap woningen en bij meergezinswoningen met blokverwarming. 2. Een potentiële belemmering betreft de leidingloop van afleverset naar de oorspronkelijke CV-ruimte. a. Kan bij bijna alle woningen impact hebben, behalve bij meergezinswoningen met blokverwarming. 3. Bij woningen met bouwjaar vóór 1988 zal mogelijk extra isolatie toegepast moeten worden om aan MT-niveau te voldoen. Dit kan leiden tot extra ruimtebeslag onder het dak. a. Speelt niet bij appartementen die niet aan het dak grenzen. b. Ruimtelijke impact als gevolg van vergrote radiatoren is beperkt. Bij overstap van aardgas naar all-electric met LT warmtepomp 1. In het algemeen meer impact op inpassing dan bij warmtenet als gevolg van de grotere warmtepomp met opslagvat(en) die bij voorkeur in een technische ruimte geplaatst worden. a. Met name bij alle woningen die geen (extra) technische ruimte hebben.

Dus de kleine rijwoningen en de meerlaagswoningen (laag). b. De meerlaagswoningen ervaren veel minder impact omdat vaak de collectieve warmtepomp in een centrale technische ruimte wordt geplaatst. 2. Bij woningen met bouwjaar vóór 2012 zal mogelijk extra isolatie en ventilatie toegepast moeten worden om aan LT-niveau te voldoen. Dit kan leiden tot extra ruimtebeslag bij dak en gevels (isolatie) en in verkeersruimten (ventilatiekanalen). a. Impact door dikkere isolatie komt voor bij alle woningcategorieen b. Impact door extra ventilatiekanalen komt voor bij alle woningcategorieen. c. Ruimtelijke impact als gevolg van convectoren en/of vloerverwarming is beperkt.

Aanwijzingen voor professionals In de volgende fase van het project worden de kaarten van buurten en wijken ingekleurd. De combinatie van warmtevoorziening met woningcategorie geeft de kleurcodes groen, geel, oranje en rood. De kaart met kleuren geeft aanwijzingen over de geschiktheid van de straat, buurt of wijk voor ruimtelijke inpassing van de nieuwe warmtevoorziening in of rond de woning. Voor de beoordeling van geschiktheid worden de volgende stappen voorgesteld: 1. Buurten met overwegend groen/gele kleuren kunnen beoordeel worden als waarschijnlijk mogelijk voor de betreffende warmtevoorziening. 2. Buurten met overwegend rood/oranje kleuren kunnen beoordeel worden als onwaarschijnlijk voor de betreffende warmtevoorziening. 3. Buurten met een mengvorm hebben nader onderzoek nodig, bijvoorbeeld door middel van: a. Locatieonderzoek ter plekke (woningen visueel beoordelen vanaf de buitenzijde)

10

b. Woningonderzoek achter de voordeur (energieadviseurs voor een woningaudit en gesprek met bewoners) c. Enquête bij bewoners

Aanwijzingen voor gebruik in participatieproces met bewoners Voor woningeigenaren wordt voorgesteld een beslisdiagram te maken op basis waarvan zij eenvoudig de eigen woning kunnen beoordelen.

6) Voorstel voor vervolg In een expertsessie dd 18 nov 2024 met professionals uit het werkveld zijn de resultaten van deze studie besproken. Daaruit zijn de volgende aanbevelingen gekomen: -

De studie laat zien dat ruimtelijke inpasbaarheid een criterium is waar rekening mee moet worden gehouden bij zowel het opstellen van het Warmteprogramma als de uitwerking bij wijkuitvoeringsplannen. Voorgesteld wordt dit als afweegcriterium mee te nemen.

-

Ten behoeve van een brede toepasbaarheid is het wenselijk om de huidige kwalitatieve beoordeling van de aspecten uit te breiden met een kwantitatieve (multy Criterium) analyse. Daarmee kan het als onderdeel opgenomen worden in analysemodellen in gebruik bij gemeenten.

-

Ervaring opdoen met gebruik van de resultaten in beoordeling van de meest optimale warmtevoorziening in een wijk/buurt. Bij welk percentage van een woningcategorie gaat het ruimtelijke aspect zwaar meewegen in de beoordeling van geschiktheid van een warmtevoorziening?

-

De ruimtelijke impact niet ten opzichte van de aardgas referentie tonen, maar ten opzichte van het meest relevante alternatief voor de buurt.

-

Bij bewonerscommunicatie niet alleen het ruimtelijke aspect tonen, maar ook het handelingsperspectief om belemmeringen weg te nemen. Werken met foto’s, plaatjes en voorbeelden hoe oplossingen op een acceptabele wijze gecreëerd kunnen worden.

11

Bijlagen Bijlage 1: Relevante installaties en leidingen van grondgebonden woningen Bijlage 2: Ruimtebeslag van installaties en leidingen per onderdeel Bijlage 3: Impact op ruimtebeslag bij 12 woningcategorieën

12

Ruimtelijke inpasbaarheid warmtetransitie woongebouwen en wijken Bijlage 1: Relevante installaties en leidingen van grondgebonden woningen

1

Toelichting: In deze bijlage 1 worden de factsheets gegeven met installatieonderdelen die vaak voorkomen in een woning om aan te kunnen sluiten op een specifieke uitvoering van een warmtevoorziening. Er zijn drie hoofdvoorzieningen: • Aardgas referentie (combitoestel) • Warmtenet MT (afleverset) • All-e L/W-warmtepomp (ZLT)

Elke hoofdvoorziening kent drie varianten voor zowel grondgebonden woningen als meergezinswoningen In de teksten worden kleuren gebruikt. De kleuren geven de wijzigingen in onderdelen aan ten opzichte van een andere warmtevoorziening zodat duidelijk wordt welke (ruimtelijke) impact het wijzigen van warmtevoorziening heeft op de woning. • Grijze en blauwe onderdelen verwijzen naar de veranderingen ten opzichte van de referentievoorziening met aardgas. • Rode en groene teksten geven voor de varianten het verschil ten opzichte van de hoofdvoorziening.

Op deze wijze zijn alle relevante configuraties van warmtevoorzieningen met de installatieonderdelen in kaart gebracht. In totaal zijn er 9 sheets gemaakt voor grondgebonden woningen en 9 voor meergezinswoningen.

2

Relevante installaties en leidingen van grondgebonden woningen Aardgas (combitoestel) Warmtenet MT (afleverset) All-e L/W-warmtepomp (ZLT)

3

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

Ventilatie • Ventilatie-unit • Radiatoren

1.1 Aardgas referentie 4

•

Natuurlijk

Isolatie

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen

• Afleverset ruimteverwarming •

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Inpandige koud en warmwater

• Afleverset incl. warmwater •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Extra e-groep

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel •

• Radiatoren •

(evt vergrootte radiatoren)

e-aansluitpunt koken

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

MT-niveau

• Gevelisolatie • •

2.1 Warmtenet MT (tov 1.1) 5

Ventilatiekanalen

MT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Meterkast elektriciteit

•

Inpandige CV-leidingen

• Binnen-unit warmtepomp

•

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Extra e-groep (2X)

•

Extra e-leiding naar WP

•

(evt 3-fasen)

•

Koelgas-aansluitleidingen WP

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Opslagvat WP •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Inductietoestel •

e-aansluitpunt koken

• Buffervat WP • Buitenunit warmtepomp

• Radiatoren • LT-convectoren

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

Vraaggestuurd (evt balans met WTW) Ventilatiekanalen (meervoudig)

•

(evt CV-leidingen verruimen)

•

•

E-aansluitpunten LT-convectoren

•

3.1 All-e L/W warmtepomp (tov 1.1) 6

•

LT-niveau

• Gevelisolatie •

LT-niveau

Aardgas infrastructuur (grondgebonden) Aardgas combitoestel (referentie) Variant: + inductiekoken Variant: + hybride warmtepomp (MT)

7

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

Ventilatie • Ventilatie-unit • Radiatoren

1.1 Aardgas referentie 8

•

Natuurlijk

Isolatie

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Extra e-groep

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel •

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit • Radiatoren

•

Natuurlijk

1.2 Aardgas variant elektrisch koken (tov 1.1 ref) 9

e-aansluitpunt koken

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Extra e-groep (2X)

•

•

Inpandige CV-leidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Binnen-unit warmtepomp

• Inductietoestel •

•

Extra e-leiding naar WP

•

Koelgas-aansluitleidingen WP

e-aansluitpunt koken

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Buitenunit warmtepomp

• Radiatoren •

(evt vergrootte radiatoren)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

MT-niveau

• Gevelisolatie • •

MT-niveau

Ventilatiekanalen

1.3 Aardgas variant hybride warmtepomp (tov 1.1 ref) 10

Warmtenet infrastructuur (grondgebonden) MT afleverset (verwarming + warmwater) Variant: LT afleverset (verwarming), elektrische boiler Variant: bronnet afleverset + warmtepomp (MT)

11

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen

• Afleverset ruimteverwarming •

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Inpandige koud en warmwater

• Afleverset incl. warmwater •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Extra e-groep

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel •

• Radiatoren •

(evt vergrootte radiatoren)

e-aansluitpunt koken

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

MT-niveau

• Gevelisolatie • •

2.1 Warmtenet MT (tov 1.1 ref) 12

Ventilatiekanalen

MT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen

• Afleverset ruimteverwarming •

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Aanpassen naar LT

•

Inpandige koud en warmwater

• Afleverset incl. warmwater •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Meterkast elektriciteit •

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

Extra e-groep (2X)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel •

• Elektrische boiler

• Radiatoren •

• •

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

MT-niveau

•

Mechanisch

•

LT-niveau

•

Vraaggestuurd

(evt CV-leidingen verruimen)

•

(evt balans met WTW)

•

MT-niveau

E-aansluitpunten LT-convectoren

•

Ventilatiekanalen (meervoudig)

•

LT-niveau

(evt vergrootte radiatoren)

• LT-convectoren

2.2 Warmtenet variant LT (tov 2.1 MT) 13

e-aansluitpunt koken

• Gevelisolatie

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) •

Uitpandige warmteleiding

•

Uitpandig bronnet

• Meterkast elektriciteit

•

Inpandige CV-leidingen

• Afleverset ruimteverwarming •

(evt CV-leidingen verleggen)

• Binnen-unit warmtepomp

•

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Extra e-groep (2X)

•

Extra e-leiding naar WP

•

(evt 3-fasen)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Afleverset incl. warmwater •

(evt koud+ww-leidingen verleggen

• Opslagvat WP •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Inductietoestel •

e-aansluitpunt koken

• Buffervat WP

• Radiatoren •

(evt vergrootte radiatoren)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

MT-niveau

• Gevelisolatie • •

MT-niveau

Ventilatiekanalen

2.3 Warmtenet variant bronnet MT-WP (tov 2.1 MT) 14

All-e infrastructuur (grondgebonden) L/W warmtepomp (ZLT) Variant: W/W warmtepomp (ZLT) Variant: bronnet afleverset + warmtepomp (ZLT)

15

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Meterkast elektriciteit

•

Inpandige CV-leidingen

• Binnen-unit warmtepomp

•

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Extra e-groep (2X)

•

Extra e-leiding naar WP

•

(evt 3-fasen)

•

Koelgas-aansluitleidingen WP

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Opslagvat WP •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Inductietoestel •

e-aansluitpunt koken

• Buffervat WP • Buitenunit warmtepomp

• Radiatoren • LT-convectoren

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

Vraaggestuurd (evt balans met WTW) Ventilatiekanalen (meervoudig)

•

(evt CV-leidingen verruimen)

•

•

E-aansluitpunten LT-convectoren

•

3.1 All-e L/W WP (tov 1.1 ref) 16

Ventilatie

•

LT-niveau

• Gevelisolatie •

LT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Meterkast elektriciteit

•

Inpandige CV-leidingen

• Binnen-unit warmtepomp

•

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Extra e-groep (2X)

•

Extra e-leiding naar WP

•

(evt 3-fasen)

•

Koelgas-aansluitleidingen WP

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige koud en warmwater

• Opslagvat WP •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Inductietoestel •

e-aansluitpunt koken

• Buffervat WP • Buitenunit warmtepomp • Bodembron WP •

Inpandige bronleidingen

• Radiatoren • LT-convectoren

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

Vraaggestuurd (evt balans met WTW) Ventilatiekanalen (meervoudig)

•

(evt CV-leidingen verruimen)

•

•

E-aansluitpunten LT-convectoren

•

3.2 All-e variant W/W WP (tov 3.1 L/W) 17

•

LT-niveau

• Gevelisolatie •

LT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter

• Aardgas combitoestel

• Aardgas combitoestel

• Gaskooktoestel

•

Inpandige gasleidingen

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset)

•

•

Inpandige koud en warmwater

• Afleverset ruimteverwarming •

•

Inpandige CV-leidingen

(evt CV-leidingen verleggen)

Uitpandig bronnet

• Meterkast elektriciteit

• Binnen-unit warmtepomp

•

Inpandige elektriciteitsleidingen

•

(evt CV-leidingen verleggen)

•

Extra e-groep (2X)

•

Extra e-leiding naar WP

•

(evt 3-fasen)

•

Koelgas-aansluitleidingen WP

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Opslagvat WP •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)

• Inductietoestel •

e-aansluitpunt koken

• Buffervat WP • Buitenunit warmtepomp

• Radiatoren • LT-convectoren

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit

• Dakisolatie

•

Natuurlijk

•

Mechanisch

•

Vraaggestuurd (evt balans met WTW) Ventilatiekanalen (meervoudig)

•

(evt CV-leidingen verruimen)

•

•

E-aansluitpunten LT-convectoren

•

3.3 All-e variant bronnet WP (tov 3.1 L/W) 18

•

LT-niveau

• Gevelisolatie •

LT-niveau

Relevante installaties en leidingen van Meergezinswoningen Aardgas combitoestel (individueel) Warmtenet MT (afleverset) All-e collectieve W/W warmtepomp_collectief (ZLT)

19

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen (a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

Ventilatie • Radiatoren (a)

• Ventilatie-unit (w/a) •

mg1.4 Aardgas referentie 20

Natuurlijk (w/a)

Isolatie

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w/a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Afleverset incl. warmwater(a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel (a) •

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

e-aansluitpunt koken (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

Mechanisch (w/a)

•

MT-niveau

• Gevelisolatie (w/a) • •

Ventilatiekanalen (w/a)

mg2.4 Warmtenet MT (tov mg1.4 ref) 21

MT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige CV-leidingen (a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Aanpassen naar LT (w)

• Collectieve warmtepomp (w)

• Inductietoestel (a) •

• Elektrische boiler (a)

• Radiatoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a) •

• LT-convectoren (a)

•

Vraaggestuurd (w/a)

•

(evt CV-leidingen verruimen (a))

•

(evt balans met WTW) (a)

•

E-aansluitpunten LT-convectoren (a)

•

Ventilatiekanalen (meervoudig) (w/a)

mg3.5 All-e W/W WP collectief (tov mg1.4 ref) 22

e-aansluitpunt koken (a)

LT-niveau

• Gevelisolatie (w/a) •

LT-niveau

Aardgas infrastructuur (meergezins) Aardgas combitoestel individueel (referentie) Variant: + blokverwarming (HT)

23

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen (a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

Ventilatie • Radiatoren (a)

• Ventilatie-unit (w/a) •

Natuurlijk (w/a)

mg1.4 Aardgas referentie_individueel (tov 1.1) 24

Isolatie

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (w/a)

• Aardgas verw.toestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w/a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel (a) •

• Elektrische boiler (a)

Ventilatie • Radiatoren (a) • Verdampingsmeters (a)

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a) •

Natuurlijk (w/a)

mg1.5 Aardgas blokverwarming (tov mg1.4 ref) 25

e-aansluitpunt koken (a)

Warmtenet infrastructuur (meergezins) MT afleverset (verwarming + warmwater) Variant: LT afleverset (verwarming), elektrische boiler Variant: Bronnet afleverset + warmtepomp (MT)

26

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w/a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Afleverset incl. warmwater(a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel (a) •

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

e-aansluitpunt koken (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

Mechanisch (w/a)

•

MT-niveau

• Gevelisolatie (w/a) • •

Ventilatiekanalen (w/a)

mg2.4 Warmtenet MT (tov mg1.4 ref) 27

MT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (w/a)

• Aardgas verw.toestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w/a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Afleverset incl. warmwater(a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel (a) •

e-aansluitpunt koken (a)

• Elektrische boiler (a)

• Radiatoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Verdampingsmeters (a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

(evt vergrootte radiatoren (a))

•

Mechanisch (w/a)

•

MT-niveau

• Gevelisolatie (w/a) • •

Ventilatiekanalen (w/a)

mg2.5 Warmtenet MT (tov mg1.5 blok) 28

MT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (w/a)

• Aardgas verw.toestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w/a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Aanpassen naar LT (w)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Afleverset incl. warmwater(a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Inductietoestel (a) •

• Elektrische boiler (a)

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

• LT-convectoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

MT-niveau

•

Mechanisch (w/a)

•

LT-niveau

•

Vraaggestuurd (w/a)

• Gevelisolatie (w/a)

•

(evt CV-leidingen verruimen (a))

•

(evt balans met WTW) (a)

•

MT-niveau

•

E-aansluitpunten LT-convectoren (a)

•

Ventilatiekanalen (meervoudig) (w/a)

•

LT-niveau

mg2.6 Warmtenet variant LT (tov mg2.5 MT) 29

e-aansluitpunt koken (a)

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (w/a)

• Aardgas verw.toestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

•

Uitpandig bronnet

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige CV-leidingen (a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Afleverset incl. warmwater(a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

• Collectieve warmtepomp (w)

• Inductietoestel (a) •

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

e-aansluitpunt koken (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

Mechanisch (w/a)

•

MT-niveau

• Gevelisolatie (w/a) • •

Ventilatiekanalen (w/a)

mg2.7 Warmtenet variant bronnet WP (tov mg2.5 MT) 30

MT-niveau

All-e infrastructuur (meergezins) L/W warmtepomp (ZLT, individueel) Variant: W/W warmtepomp (ZLT, collectief) Variant: Bronnet afleverset + warmtepomp (MT, collectief)

31

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

•

Inpandige CV-leidingen (a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

• Meterkast elektriciteit (a)

• Binnen-unit warmtepomp (a)

•

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

(evt CV-leidingen verleggen) (a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Extra e-leiding naar WP (a)

•

(evt 3-fasen) (w/a)

•

Koelgas-aansluitleidingen WP (w/a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

• Opslagvat WP (a) •

• Inductietoestel (a) •

(evt koud+ww-leidingen verleggen)(a)

e-aansluitpunt koken (a)

• Buffervat WP (a) • Buitenunit warmtepomp (a) • Radiatoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a) •

• LT-convectoren (a)

•

Vraaggestuurd (w/a)

•

(evt CV-leidingen verruimen) (a)

•

(evt balans met WTW) (a)

•

E-aansluitpunten LT-convectoren (a)

•

Ventilatiekanalen (meervoudig) (a)

• Gevelisolatie (w/a)

mg3.4 All-e L/W WP_individueel (tov mg1.4 ref) 32

LT-niveau

•

LT-niveau

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a) •

Uitpandige warmteleiding

• Meterkast elektriciteit (a) •

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

•

Inpandige CV-leidingen (a)

•

Inpandige koud en warmwater (a)

• Aansluitpunt collectief (w) •

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Aanpassen naar LT (w)

• Collectieve warmtepomp (w)

• Inductietoestel (a) •

• Elektrische boiler (a)

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

• LT-convectoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

MT-niveau

•

Mechanisch (w/a)

•

LT-niveau

•

Vraaggestuurd (w/a)

• Gevelisolatie (w/a)

•

(evt CV-leidingen verruimen (a))

•

(evt balans met WTW) (a)

•

MT-niveau

•

E-aansluitpunten LT-convectoren (a)

•

Ventilatiekanalen (meervoudig) (w/a)

•

LT-niveau

mg3.5 All-e W/W WP (tov mg1.4 ref) 33

e-aansluitpunt koken (a)

Aansluitingen

Verwarmen

Warmwater

Koken

• Gasmeter (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Aardgas combitoestel (a)

• Gaskooktoestel (a)

•

Inpandige gasleidingen (w/a)

•

Uitpandige gasleiding

• Warmtemeter (afleverset) (a)

•

Inpandige CV-leidingen (a)

Uitpandige warmteleiding

•

Inpandige CV-leidingen (w)

•

Uitpandig bronnet

•

Aanpassen naar LT (w)

•

Inpandige elektriciteitsleidingen (w/a)

•

Extra e-groep (2X) (a)

•

Uitpandige elektriciteitsleidingen

Inpandige koud en warmwater (a)

• Aansluitpunt collectief (w)

•

• Meterkast elektriciteit (a)

•

• Collectieve warmtepomp (w)

• Inductietoestel (a) •

• Elektrische boiler (a)

• Radiatoren (a) •

(evt vergrootte radiatoren (a))

• LT-convectoren (a)

Ventilatie

Isolatie

• Ventilatie-unit (w/a)

• Dakisolatie (w/a)

•

Natuurlijk (w/a)

•

MT-niveau

•

Mechanisch (w/a)

•

LT-niveau

•

Vraaggestuurd (w/a)

• Gevelisolatie (w/a)

•

(evt CV-leidingen verruimen (a))

•

(evt balans met WTW) (a)

•

MT-niveau

•

E-aansluitpunten LT-convectoren (a)

•

Ventilatiekanalen (meervoudig) (w/a)

•

LT-niveau

mg3.6 All-e bronnet WP (tov mg3.5 W/W) 34

e-aansluitpunt koken (a)

Samenvatting Grondgebonden woningen Meergezinswoningen

35

Grondgebonden woningen 36

Meergezins woningen 37

38

Ruimtelijke inpasbaarheid warmtetransitie woongebouwen en wijken Bijlage 2: Ruimtebeslag van installaties en leidingen per onderdeel

1

Toelichting: In deze bijlage is een selectie gemaakt van de installaties die ruimtelijke impact kunnen hebben zodra een woning overgaat naar één van de aardgasvrije warmtevoorzieningen.

Er zijn 16 situaties beschreven met een specifiek samenstel van installatieonderdelen die nodig zijn voor verwarmen en warmwaterbereiding. Per onderdeel wordt het ruimtebeslag getoond van: • Het onderdeel zelf, in termen van ruimtebeslag op de vloer of aan de wand • Het leidingtracé dat nodig is voor de aansluiting van het specifieke onderdeel in de woning

Het geheel wordt samengevat in termen van de mate van impact op de ruimtelijke inpasbaarheid in een woning.

2

Ruimtebeslag van installaties en leidingen per onderdeel • • • • •

3

Aansluitingen Verwarming en warmwater Warmtebronnen Warmteafgifte Isolatie en ventilatie

verwarming en warmwater

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Afleverset voor CV-aansluiting op een warmtebron (zoals bijv warmtenet, bronnet unit 60x30x60cm of collectieve CV-leiding in appartementecomplex). Incl aansluiting via (mantelbuis (bxdxh) in) sparing in gevel. Moderne afleverset heeft een geisoleerde omkasting. Warmtemeter eventueel geintegreerd in de kast of buiten de kast. Afleversets zijn er voor verwarming. (combinatie met warmtapwater warmtewisselaar vaak mogelijk). Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast.

warmteleiding

Warmtenet (geisoleerd) leidingloop door prive terrein naar woning. Graafmachine kan (eenmalig) ruimte nodig hebben. Bestaande CV installatie kan aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe CVleidingen nodig tussen oorspronkelijk aansluitpunt van CV en de afleverset.

Warmtenet MT

Installaties •

Impact •

afleverset bij voordeur

Leidingtrace •

Impact •

•

CV-leidingen

Beperkte impact •

waterleidingen

Onderdeel van 2.1 4

CV-leidingen

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

Leidingtrace

weinig impact impact

Ruimtebeslag

Deel van afleverset met warmtewisselaar bestemd voor warmwatervoorziening in de unit 40x20x40cm woning. (bxdxh) Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast. Alternatief is zolder (mits leidingen over de gevel) waterleidingen Bestaande waterleidingen (koud en warm) kunnen aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe leidingen nodig. Met name voor warmwater kan dit een langere leiding zijn.

Leidingtrace

warmtwater

beperkte impact

verwarming

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Afleverset voor CV-aansluiting op een warmtebron (zoals bijv warmtenet, bronnet unit 60x30x60cm of collectieve CV-leiding in appartementecomplex). Incl aansluiting via (mantelbuis (bxdxh) in) sparing in gevel. Moderne afleverset heeft een geisoleerde omkasting. Warmtemeter eventueel geintegreerd in de kast of buiten de kast. Afleversets zijn er voor verwarming. (combinatie met warmtapwater warmtewisselaar vaak mogelijk). Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast.

warmteleiding

Warmtenet (geisoleerd) leidingloop door prive terrein naar woning. Graafmachine kan (eenmalig) ruimte nodig hebben. Bestaande CV installatie kan aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe CVleidingen nodig tussen oorspronkelijk aansluitpunt van CV en de afleverset.

Warmtenet LT

Installaties •

Impact •

afleverset bij voordeur

Leidingtrace •

Impact •

CV-leidingen

Onderdeel van 2.2 5

CV-leidingen

Ruimtebeslag

Leidingtrace

weinig impact impact

verwarming

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

verwarming

Binnenunit van een L/W warmtepomp met aansluitset op broninstallatie en CVinstallatie. Kan op locatie van het oorspronlijk verwarmingstoestel. Meestal wordt er gekozen voor begane grond of zolder. Bij voorkeur in de buurt van de buitenunit. Leidingloop van CV- en waterleidingen kan impact hebben als de oorspronkelijk en nieuwe locatie veraf zijn van elkaar. Afhankelijk van de CV-installatie is een extra buffervat nodig aangelsoten op warmtepomp.

Toestel (staand of wand) 60x50x110 (bxdxh)

Warmtepomp L/W verwarming

warmtebron

Installaties •

Impact •

binnen: warmtepomp en buffervat

•

buiten: splitunit

koelgasleiding

Leidingtrace •

Impact •

•

CV-leidingen

Beperkte impact •

waterleidingen

CV-leidingen elektriciteit

elektriciteit elektriciteit

6

Vat (staand of hangend ) 60x60x80 (bxdxh) Staande unit 80x40x80 (bxdxh) Incl. geluidskast: 120xc120x100

Buitenunit van een split L/W warmtepomp inclusief uitpandige warmteleidingen naar woning. Heeft ruimte nodig ivm luchtstroming. Locatie kiezen die geen geluidhinder voor omgeving levert. Eventueel in een geluiddempende kast plaatsen. Locaties vaak op de grond, een vlak dak of stevige dakkapel. Bij de kleinere units behoort bevestiging aan aan een stevige buitenwand ook tot de mogelijkheden. Locatie in de buurt van de bnnenunit. Aansluitingen tussen binnen- en buitenunit nodig met koelgassen. Vaak relatief dikke en stugge leidingen in een mantelbuis van 15 cm diameter. Kan via kruipruimte de woning ingebracht worden of buitenom via de gevel of via dakdoorvoor naar de binnenunit. Koelleidingen kunnen impact hebben als locaties van buiten- en binnenunit ongunstig liggen tov elkaar. Als locatie wijzigt, dan leidingen van CV verleggen. Bij plaatsen van warmtepomp is een voldoende zware elektriciteitsaansluiting nodig. Afhankelijk van afstand tot aan meterkast en ruimte om de leiding aan te leggen kan dit impact hebben. E-leidingen zijn dun en soepel. Uitbreidbaar met extra groepen . weinig impact Uitbreidbaar naar 3-fasen. weinig impact

Onderdeel van 1.3; 3.1; mg3.4

Leidingtrace

beperkte impact

impact weinig impact

verwarming Warmtepomp L/W monoblock

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

warmtebron

Monoblock, is alternatief voor splitunit (met warmtepomp in de binnenunit). T.o.v een splitunit heeft het een monoblock WP een grotere buitenunit en een kleine aansluitunit in de woning.

verwarming

Afhankelijk van de CV-installatie is een extra buffervat nodig aangelsoten op warmtepomp.

Staande unit 100x50x100 (bxdxh) Incl geluidskast: 170x170x150 Vat (staand of hangend ) 60x60x80 (bxdxh)

CV-leidingen

Aansluitingen tussen binnen- en buitenunit met goed geisoleerde CV-leidingen . Vaak twee losse leidingen met een isolatiemantel die niet te lang kunnen zijn. Kan via dakdoorvoor de woning ingebracht worden of buitenom via de gevel naar binnenunit. Geisoleerde aansluitleidingen kunnen impact hebben als locaties van buitenunit en aansluitpunt van CV-installtie ongunstig liggen tov elkaar. Als locatie wijzigt, dan leidingen van CV verleggen. Bij plaatsen van warmtepomp is een voldoende zware elektriciteitsaansluiting nodig. Afhankelijk van afstand tot aan meterkast en ruimte om de leiding aan te leggen kan dit impact hebben. E-leidingen zijn dun en soepel. Uitbreidbaar met extra groepen . Uitbreidbaar naar 3-fasen.

Installaties •

Impact •

binnen: buffervat

•

buiten: monoblock warmtepomp

Leidingtrace

•

elektriciteit elektriciteit

beperkte impact

impact weinig impact

weinig impact weinig impact

Impact •

•

CV-leidingen elektriciteit

CV-leidingen

Beperkte impact •

aansluiting binnen/buiten

Alternatief voor L/W warmtepomp 1.3; 3.1; mg3.4 7

Leidingtrace

verwarming Warmtepomp W/W exclusief bron

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

verwarming

Binnenunit van een W/W warmtepomp met aansluitset op broninstallatie en CVinstallatie. Wordt meestal op de begane grond geplaatst, bijvoorbeeld in bijkeuken of andere geisoleerde ruimte berging, garage e.d.. Ruimte nodig om de bronleidingen aan te sluiten op binnenunit. Afhankelijk van de CV-installatie is een extra buffervat nodig aangelsoten op warmtepomp.

Toestel (staand of wand) 70x60x120 (bxdxh)

verwarming

warmteleiding

Installaties •

CV-leidingen elektriciteit

Veel impact •

binnen: warmtepomp en buffervat

elektriciteit elektriciteit

Twee bronleidingen met koelvloeistof komen de ruimte binnen. Vaak goed geisoleerde leidingen met elk een buitendiameter van 10-20 cm. Als locatie wijzigt, dan leidingen van CV verleggen. Bij plaatsen van warmtepomp is een voldoende zware elektriciteitsaansluiting nodig. Afhankelijk van afstand tot aan meterkast en ruimte om de leiding aan te leggen kan dit impact hebben. E-leidingen zijn dun en soepel. Uitbreidbaar met extra groepen . Uitbreidbaar naar 3-fasen.

Leidingtrace

•

Impact •

•

CV-leidingen

Beperkte impact •

aansluiting binnen/buiten

Onderdeel van 2.3; 3.2; 3.3 8

Leidingtrace

vat (staand of hangend ) 60x60x80 (bxdxh) beperkte impact impact weinig impact

weinig impact weinig impact

bronnen Voor warmtepomp W/W

Onderwerp

Toelichting

warmteleiding

Warmtenet (geisoleerd) leidingloop door prive terrein naar woning. Graafmachine kan (eenmalig) ruimte nodig hebben. Bodembron . In de vorm van 1 of meerdere putten op het private terrein van de woning. Incl uitpandige warmteleidingen naar woning en aansluiting op warmtepomp. Ruimtelijke spreiding onder de grond kan groot zijn. Aansluitingen in een (kleine) put of kast. Ruimte nodig voor boorinstallatie bij aanleg.

warmtebron

Veel impact •

buiten: collectorveld

Leidingtrace •

warmteleiding

Bronnet leidingloop door prive terrein naar woning. Graafmachine kan (eenmalig) ruimte nodig hebben.

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

warmtebron

Buitenunit met luchtcollectoren (bijvoorbeeld gecombineerd met zonnepanelen = PVT). Vaak een groot oppervlakte nodig afhankelijk van het vermogen. Kan gecombineerd worden met dakoppervlakte of grondopstelling.

10-tal(len) m2 ruimte nodig in het platte vlak

Onderdeel van 2.3; 3.2; 3.3 9

weinig impact

Toelichting

Weinig inpact

Leidingtrace weinig impact

Onderwerp

Installaties •

Ruimtebeslag

Ruimtebeslag

Leidingtrace weinig impact

Leidingtrace

warmwater Opslagvat bij warmtepomp

Installaties •

Onderwerp

Toelichting

warmwater

Warmtapwater opslagvat aangesloten op een warmtepomp. Relatief veel inhoud nodig van één/enkele100-en liters. Opslagvat wordt vaak gecombineerd met de binnenunit WP, bijvoorbeeld geintegreerd in 1 kast of hangend boven de binnenunit. Vanwege gewicht dient vloer- of wandconstructie voldoende sterk te zijn. Vaak op begane grond of op zolder. Bij voorkeur in de buurt van de warmwater tappunten. Met aansluitingen direct bij (boven, naast of onder) het opslagvat. Als locatie wijzigt, dan leidingen van warmwater verleggen. Aansluitingen moeten wel bereikbaar zijn bij onderhoud van toestel. waterleidingen Als locatie wijzigt, dan leidingen van koud- en warmwater verleggen.

Veel impact •

binnen: opslagvat warmwater

Leidingtrace •

Beperkte impact •

aansluiting binnen/buiten

Onderdeel van 2.3; 3.1; 3.2; 3.3; mw3.4 10

Ruimtebeslag

Leidingtrace

vat (staand of hangend of geintergreerd in wpkast) 100x100x100 (bxdxh)

beperkte impact

warmwater Elektrische boiler

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

warmwater

Elektrische warmtapwaterboiler met aansluiting op waterleidingen (warm en koud). Wandtoestel Locatie kan vaak gunstig gekozen worden (in de buurt van warmtapwaterpunten). 50x50x100 (bxdxh) Aansluitingen onder het toestel.

elektriciteit elektriciteit

Uitbreidbaar met extra groepen . Uitbreidbaar naar 3-fasen.

weinig impact weinig impact

Installaties •

Impact •

wandtoestel

Leidingtrace •

Geen impact

Onderdeel van 2.2; mg1.5; mg2.6; mg3.5; mg3.6 11

Leidingtrace

warmwater

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

warmwater

vat (staand of hangend of geintergreerd in wpkast) 80x80x150 (bxdxh)

elektriciteit elektriciteit

Warmtapwater opslagvat met een eigen warmtepomp. Als bron wordt vaak gebruik gemaakt van ventilatielucht of een LT-waterleiding, bijvoorbeeld van een bronnet of een warmtepomp voor de verwarming. Relatief veel inhoud nodig van enkele 100-en liters. Opslagvat, WP en bronaansluiting wordt vaak gecombineerd in 1 kast. Vanwege gewicht dient vloerconstructie voldoende sterk te zijn. Bij voorkeur in de buurt van de warmwater tappunten en (bij ventilatieWP) de eventuele ventilatiekanalen. Uitbreidbaar met extra groepen . Uitbreidbaar naar 3-fasen.

Onderwerp

Toelichting

Ruimtebeslag

ventilatie

Bij gebruik van ventilatielucht als bron zijn er kanalen nodig met forse diameters (ca 20-30 cm, incl beugels, isolatie e.d.). Ventilatiekanalen kunnen grote impact hebben als locaties van booster WP en oorspronkelijke ventilatieunit ongunstig liggen tov elkaar.

Warmtepompboiler booster warmtenet of ventilatie

Installaties •

Veel impact •

binnen: opslagvat warmwater

Leidingtrace •

Impact •

ventilatiekanalen

Alternatief voor elektrische boiler 12

Leidingtrace

weinig impact weinig impact

Leidingtrace impact

verwarming en warmwater Warmtenet MT

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Centraal afleverstation van een warmtebron, zoals bijvoorbeeld een warmtenet, een Technische ruimte 6bronnet of een bodembron. Locatie in een techische ruimte van een 10 m2 appartementecomplex. Inclusief een centrale warmtemeter voor afrekening met de warmteleverancier. Meestal begane grond of kelder. Afleverset voor CV-aansluiting op een warmtebron (zoals bijv warmtenet, bronnet unit 60x30x60cm of collectieve CV-leiding in appartementecomplex). Incl aansluiting via (mantelbuis (bxdxh) in) sparing in gevel. Moderne afleverset heeft een geisoleerde omkasting. Warmtemeter eventueel geintegreerd in de kast of buiten de kast. Afleversets zijn er voor verwarming. (combinatie met warmtapwater warmtewisselaar vaak mogelijk). Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast.

verwarming

Installaties •

Impact •

technische ruimte: afleverstation warmtenet

•

woningen: afleverset

Leidingtrace •

•

Impact •

hoofdleidingen centraal

•

woningen: CV-leidingen

warmteleiding CV-leidingen

Onderwerp

Inclusief hoofdleidingen aan- en afvoer van CV-water of warmte naar alle appartementen Bestaande CV installatie kan aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe CVleidingen nodig tussen oorspronkelijk aansluitpunt van CV en de afleverset.

Toelichting

inpact impact

Ruimtebeslag

Deel van afleverset met warmtewisselaar bestemd voor warmwatervoorziening in de weinig impact woning. waterleidingen Bestaande waterleidingen (koud en warm) kunnen aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe leidingen nodig. Met name voor warmwater kan dit een langere leiding zijn.

woningen: waterleidingen

Onderdeel van mw2.4; mw 2.5 13

Leidingtrace

Leidingtrace

warmwater

Beperkte impact •

Ruimtebeslag

beperkte impact

verwarming Warmtenet LT

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Centraal afleverstation van een warmtebron, zoals bijvoorbeeld een warmtenet, een Technische ruimte 6bronnet of een bodembron. Locatie in een techische ruimte van een 10 m2 appartementecomplex. Inclusief een centrale warmtemeter voor afrekening met de warmteleverancier. Meestal begane grond of kelder. Afleverset voor CV-aansluiting op een warmtebron (zoals bijv warmtenet, bronnet unit 60x30x60cm of collectieve CV-leiding in appartementecomplex). Incl aansluiting via (mantelbuis (bxdxh) in) sparing in gevel. Moderne afleverset heeft een geisoleerde omkasting. Warmtemeter eventueel geintegreerd in de kast of buiten de kast. Afleversets zijn er voor verwarming. (combinatie met warmtapwater warmtewisselaar vaak mogelijk). Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast.

verwarming

Installaties •

Impact •

technische ruimte: afleverstation warmtenet

•

woningen: afleverset

warmteleiding CV-leidingen

Leidingtrace •

Impact •

hoofdleidingen centraal

•

woningen: CV-leidingen

Onderdeel van mw2.6 14

Inclusief hoofdleidingen aan- en afvoer van CV-water of warmte naar alle appartementen Bestaande CV installatie kan aangesloten worden op de afleverset. Nieuwe CVleidingen nodig tussen oorspronkelijk aansluitpunt van CV en de afleverset.

Ruimtebeslag

Leidingtrace

inpact impact

verwarming

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Afleverset voor CV-aansluiting op een warmtebron (zoals bijv warmtenet, bronnet unit 60x30x60cm of collectieve CV-leiding in appartementecomplex). Incl aansluiting via (mantelbuis (bxdxh) in) sparing in gevel. Moderne afleverset heeft een geisoleerde omkasting. Warmtemeter eventueel geintegreerd in de kast of buiten de kast. Afleversets zijn er voor verwarming. (combinatie met warmtapwater warmtewisselaar vaak mogelijk). Voorkeur voor plaatsing in de buurt van meterkast.

verwarming

Centrale W/W warmtepomp aangesloten op een bodembron of bronnet. Locatie in een techische ruimte van een appartementecomplex. Inclusief een centrale warmtemeter voor afrekening met de warmteleverancier. Inclusief een centrale elektriciteitsmeter voor afrekening met de elektriciteitsleverancier. Bij voorkeur begane grond of kelder. Inclusief hoofdleidingen aan- en afvoer van CV-water of warmte naar alle appartementen Twee bronleidingen met koelvloeistof komen de ruimte binnen. Vaak goed geisoleerde leidingen met elk een buitendiameter van 10-20 cm. Als locatie wijzigt, dan leidingen van CV verleggen. Bij plaatsen van warmtepomp is een voldoende zware elektriciteitsaansluiting nodig. Afhankelijk van afstand tot aan meterkast en ruimte om de leiding aan te leggen kan dit impact hebben. E-leidingen zijn dun en soepel. Uitbreidbaar met extra groepen . Uitbreidbaar naar 3-fasen.

Warmtepomp W/W exclusief bron Installaties

•

Veel impact •

•

technische ruimte: warmtepomp

Impact •

woningen: afleverset

Leidingtrace •

Impact • •

•

hoofdleidingen centraal woningen: CV-leidingen

warmteleiding warmteleiding CV-leidingen elektriciteit

elektriciteit elektriciteit

Beperkte impact • •

aansluiting binnen/buiten woningen: waterleidingen

Onderdeel van mw2.7; mw3.5; mw3.6 15

Ruimtebeslag

Leidingtrace

Technische ruimte 610 m2

inpact beperkte impact impact weinig impact

weinig impact weinig impact

bronnen Voor warmtepomp W/W

Onderwerp

Toelichting

verwarming

Centraal afleverstation van een warmtebron, zoals bijvoorbeeld een warmtenet, een Technische ruimte 6bronnet of een bodembron. Locatie in een techische ruimte van een 10 m2 appartementecomplex. Inclusief een centrale warmtemeter voor afrekening met de warmteleverancier. Meestal begane grond of kelder. Collectieve bodembron bestemd voor het appartementencomplex. In de vorm van een WKO op het private terrein van het gebouw. Aansluiten op centrale warmtepomp of afleverstation. Uitpandig grondoppervlakte kan groot zijn. Aansluitingen in een put of kast. Bodembron . In de vorm van 1 of meerdere putten op het private terrein van de woning. Incl uitpandige warmteleidingen naar woning en aansluiting op warmtepomp. Ruimtelijke spreiding onder de grond kan groot zijn. Aansluitingen in een (kleine) put of kast. Ruimte nodig voor boorinstallatie bij aanleg.