Bijlage - Ambtelijke inventarisatie van bezuinigingsopties - Utrechtse Begrotingsalternatieven
Tekst van het document
Ambtelijke inventarisatie Utrechtse Begrotingsalternatieven (UBA) 17 april 2024
1 Inleiding
7
1.1 Aanleiding
7
1.2 Aanpak
7
1.3 Disclaimer
8
1.4 Technische leeswijzer
9
2 Betrouwbare overheid
10
2.1 Begroting 2024
10
2.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
10
2.3 Raad en College
11
2.4 Stoppen met subsidie Stichting Utrecht4GlobalGoals
11
2.5 Stoppen met het initiatievenfonds of we verlagen het beschikbare budget (daarbij kijken we naar de 10 wijken en het stedelijk deel) 12 2.6 Stoppen met ‘Samen stad maken’ of verlagen van het budget ‘Samen Stad maken’
13
2.7 Impuls wijkaanpak Samen voor Overvecht: verlagen of stoppen van het budget
15
2.8 Fysieke locaties wijkbureaus
16
2.9 Verkiezingsreserve niet gebruiken voor “ongeplande verkiezingen”
18
2.10 Versoberen dienstverleningskanalen
19
2.11 Verlagen Investeringsbudgetten dienstverlening
20
2.12 Centraliseren Klachten
21
3 Ontwikkelen en wonen voor iedereen
22
3.1 Begroting 2024
22
3.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
22
3.3 Stoppen, afschalen en afbouwen van verschillende VTH-activiteiten
24
3.4 Afbouwen uitpondrestricties
25
3.5 Stoppen met wooncoöperaties
25
3.6 Halveren inzet Verhuisadviseur senioren inclusief promotie
26
3.7 Lagere subsidie huurdersparticipatie/ doelgroepen inclusief accres
26
3.8 Verminderen knelpuntenvoorziening
26
3.9 Risico-gestuurd toezicht
26
4 Klimaatvriendelijke stad
28
4.1 Begroting 2024
28
4.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
28
4.3 Taakstelling energietransitie
29
5 Duurzame bereikbaarheid
32 2
Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
5.1 Begroting 2024
32
5.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
32
5.3 Temporiseren van mobiliteitsbeleid
33
5.4 Minder actualisering verkeersmodel
34
5.5 Geen kleinschalige verkeersmaatregelen uitvoeren
34
5.6 Stoppen met ambitie opheffen parkeerplekken en compenseren lage inkomens
34
5.7 Bezuinigen op nieuwe bemande inpandige fietsenstallingen
35
6 Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed
36
6.1 Begroting 2024
36
6.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
36
6.3 Stoppen subsidie dierenweides
37
6.4 Stoppen met bomen voor bewoners
38
6.5 Stoppen met monitoring groene web
38
6.6 Minder inzet op het moeten voldoen aan EU grenswaarden voor luchtkwaliteit.
38
6.7 Minder beleids- en onderzoekscapaciteit Gezond Leefklimaat.
39
6.8 Concessie vergoeding laadpalen niet fixeren en/of verhogen
39
6.9 Geen structurele middelen beschikbaar houden voor Bodem
40
6.10 Minder beleid opstellen voor lood en bodembiodiversiteit
40
6.11 Kwaliteitsniveau beheer Openbare Ruimte herzien
40
6.12 Stroomlijnen initiatieven vergroening buitenruimte
41
6.13 Stroomlijnen inzet vrijwilligers beheer openbare ruimte
41
6.14 Minder rood asfalt toepassen op bijvoorbeeld vrije fietspaden
42
6.15 Verminderen Natuur-en Milieueducatie in stadstuinen
42
7 Veilige stad
43
7.1 Begroting 2024
43
7.2 Recapitulatie
43
7.3 Bezuiniging op materiële budget ten behoeve van aanpakken/ interventies/ acties voor het voorkomen van ontwrichtende effecten van ondermijnende drugsgerelateerde criminaliteit
44
7.4 Bezuiniging op jongerenwerk en buurtteams ten behoeve van kwetsbare (criminele) jongeren
45
7.5 Stoppen met controles van het Digitaal Opkoopregister (DOR) door THOR in het kader van aanpak heling 46 7.6 Stoppen met het flexteam van THOR
46
7.7 Verschuiving in verdeling nachtdiensten BOA’s
47
7.8 Halveren van het materiële noodbudget voor ex-gedetineerden en kwetsbare personen
48
7.9 Verlagen personele inzet ten behoeve van tegengaan en voorkomen overlast van personen en groepen 48 3 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
7.10 Verlagen materiële budget wijkveiligheid
49
7.11 Bezuinigen op personele inzet ten behoeve van Veilig ondernemen
49
7.12 Stoppen of verminderen inzet THOR op jongerenoverlast
50
7.13 Halveren inzet THOR op bewonersmeldingen (Gemeentelijke overlast auto GOA)
50
7.14 Verminderen preventieve inzet THOR tijdens religieuze feesten en jaarwisseling
51
7.15 25% bezuiniging op (beheer en onderhoud van) aantal openbare orde camera’s
51
7.16 Versneld afbouwen incidentele budget voor actieplan Straatintimidatie
52
7.17 Bezuinigen op gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio Utrecht (VRU, gemeenschappelijke regeling)
53
7.18 Minder inzet van THOR bij demonstraties en evenementen
53
7.19 Stoppen met inzet THOR om hulpdiensten te assisteren bij calamiteiten
54
8 Passende ondersteuning en opvang
55
8.1 Begroting 2024
55
8.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
55
8.3 Verlenging overeenkomsten aanvullende zorg 2025
56
8.4 Beperken keuzevrijheid dagbestedingsvoorziening
56
8.5 Wet Domeinoverstijgende Samenwerking
57
8.6 Herinrichting Sociale Prestatie en Dagondersteuning
57
8.7 Toegang tot Maatschappelijke Opvang beperken
58
8.8 Beperken middelen tegen geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA)
58
8.9 Sluiten Maatschappelijke Opvanglocatie
59
8.10 Taakstelling Beschermd Wonen
59
8.11 Opvang en begeleiding terugkerende gezinnen
60
8.12 Subsidie aan FIOM stoppen
61
9 Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid 62 9.1 Begroting 2024
62
9.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
62
9.3 Versoberen uitvoering Actieagenda Economie
64
9.4 Verkleinen werkbudget
64
9.5 Stoppen subsidie werk naar werk
64
9.6 Verminderen evenementenfonds
65
9.7 Verminderen bijdrage Utrecht Marketing
65
9.8 Bijdrage ROM en EBU verlagen
66
9.9 Startup subsidieregeling voor UtrechtInc, StartupUtrecht en Dutch Game Garden afbouwen
66
9.10 Startup-subsidieregeling voor NL Groeit, Impact030 en Innofest stoppen
66
9.11 Bijdrage aan International Welcome Centre Utrecht Region verminderen
67 4
Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
9.12 Versoberen inzet Circulair
67
9.13 Invulling basisbanen via ontwikkelbanen UW
67
9.14 Stoppen werkdienstverlening bijstandsgerechtigden voor wie arbeidsmarkt op grote afstand staat (arrangement 4) 68 9.15 Bijdrage UW verlagen
69
9.16 Focus enkel op één doelgroep in de bijstand
69
9.17 Versoberen of stoppen U-pas
70
9.18 Bijzondere bijstand versoberen
70
9.19 Bijdragen dak- en thuislozen verlagen
71
9.20 Terugdraaien afzien van bruteren van bijstandsvorderingen
71
9.21 Individuele inkomenstoeslag afschaffen of versoberen
72
9.22 Dienstverleningsconcept sociaal domein
72
10 Kansrijk opgroeien
73
10.1 Begroting 2024
73
10.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
73
10.3 Onderwijs Impuls regeling stoppen
74
10.4 Stoppen met specifieke jeugdprojecten
74
10.5 Stoppen met jeugdsubsidie kinderopvang en BSO plus
74
10.6 Halveren gemeentelijke bijdrage Jongerenwerk
75
10.7 Extra korting op budget basis Jeugdhulp
75
10.8 Extra korting budgetten Specialistische Jeugdhulp
76
10.9 Bovenwettelijke eisen Utrechtse Onderwijs Huisvestingsverordening schrappen
76
11 Levendige en gezonde stad
78
11.1 Begroting 2024
78
11.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen
78
11.3 Verminderen inzet op de Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen
80
11.4 Verminderen ambitie plan Einstein
80
11.5 Verminderen inclusieaanpak
80
11.6 Verminderen sportstimulering
81
11.7 Stoppen exploitatiesubsidies Diedom, Ladyfit, Skatebaan
81
11.8 Stoppen inzet schoollunches
82
11.9 Stopzetten extra inzet PrEP en SOA
82
11.10 Korten op subsidie verslavingspreventie
82
11.11 Personele inzet op internationaal vanuit Volksgezondheid (deels) stopzetten
83
11.12 Schrappen middelen Kortdurende Video Hometrainingen (K-VHT)
84
11.13 Inzet op (vecht)scheidingen stoppen (ouders en kinderen)
84 5
Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
11.14 Subsidiebureau kostendekkend toerekenen aan regelingen/programma's
85
11.15 Zorg versoberen van mensen zonder ingang buurtteam of aanvullende zorg
85
11.16 Afschaffen 2-jarige subsidieregeling Cultuur
85
11.17 Dekking kapitaallasten Machinerie vrij laten vallen
86
11.18 Afschaffen project- en impulssubsidies
86
11.19 Afschaffen amateurkunsteducatie
86
11.20 Kunst in de openbare ruimte prioriteren en selectie van projecten stopzetten
87
11.21 Stoppen met basissubsidie voor de amateurkunst
87
11.22 Niet-realiseren jongerencultuurhuis Leidsche Rijn - Vleuten de Meern
87
11.23 Stoppen met programma nachtsector
88
11.24 Sluiten maatschappelijke accommodaties
88
11.25 Sluiten of verhogen tarieven sportaccommodaties
89
11.26 Mogelijke verkopen VGU
90
12 Algemene Middelen en Overhead
91
12.1 Begroting 2024
91
12.2 Recapitulatie
91
Algemene Middelen
91
12.3 Overhead
91
12.4 Uthiek minimaliseren
92
12.5 Programma Inclusie en Diversiteit stoppen per 2026 en beleggen in de lijn
92
13 Herijking begrotingsbeleid
93
13.1 Recapitulatie financieel effect maatregelen
93
13.2 Herijken grondslag voor personeelsbudget
93
13.3 Verlagen kapitaallasten vanwege onderuitputting
94
13.4 Aanpassen indexering subsidies
94
13.5 Start afschrijving per 1 januari
94
13.6 Activeren van omslagrente lopende investeringen
95
13.7 Aanpassen van indexering van de begroting
95
13.8 Opheffen overige risicoreserves
96
13.9 Doorlichten overige bestemmingsreserves
97
13.10 Doorlichten voorzieningen
97
13.11 Toekomstige zoekrichtingen
97
6 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
1 Inleiding 1.1 Aanleiding De financiële positie van lokale overheden staat onder druk, ook die van Gemeente Utrecht. Het financieel beeld uit de Begroting 2024 laat een structureel tekort zien van circa € 21 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 35 miljoen als er geen reële compensatie komt van het Rijk (maar is inmiddels achterhaald – red.). Om hierop te anticiperen, is door de wethouder Financiën tijdens het debat over de VJN 2023 en later de Begroting toegezegd aan de raad om inzichtelijk te maken op welke wijze er bezuinigd kan worden. Daarna is er een onafhankelijke, objectieve, ambtelijke analyse gestart om voor de Voorjaarsnota 2024 opties in beeld te brengen, waardevrij geformuleerd, waar en hoe er in de begroting bedragen omgebogen kunnen worden optellend tot een structureel effect van € 75 miljoen in 2026 (exclusief taakstelling sociaal domein uit VJN 20231) en daarbij alle onderdelen van de begroting mee te nemen. Door een hoger bedrag dan het destijds voorziene tekort aan maatregelen voor te stellen, kon de gemeenteraad stelling nemen op de te nemen maatregelen. Deze inventarisatie zou bij de Voorjaarsnota met een advies van het college gepresenteerd worden. Inmiddels is aan de gemeenteraad toegezegd om deze ambtelijke rapportage al in april naar de raad te sturen, zonder bestuurlijk advies.
1.2 Aanpak Om tot voornoemde opties te komen, is gekozen voor een doorbraakstrategie waarbij met op expertise ingerichte werkgroepen opties in kaart zijn gebracht. Er is ‘countervailing power’ georganiseerd door een extern reviewteam te laten adviseren over zowel inhoud als proces. Essentieel in de werkwijze zijn de vastgestelde spelregels aan het begin, zodat er sprake is van een gelijk speelveld tussen de organisatieonderdelen (iedereen levert het maximale), van onderlinge vergelijkbaarheid en afspraken over de financiële doorrekening. De belangrijkste spelregel: voor de maatregelen gelden geen taboes of (politieke) inperkingen vooraf. Als hulpmiddel is het onderzoek van Berenschot gebruikt (eerder aan de raad gestuurd) dat inzicht geeft in de beïnvloedbaarheid van de begroting. Hierop is door business controllers en concern controllers toegezien.
In de werkgroepen is hierop gestuurd door slechts twee exclusiecriteria te hanteren: een maatregel wordt alleen níet opgevoerd als 1) de maatregel niet uitvoerbaar is of blijkt (bijvoorbeeld door een wettelijke beperking, of te grote afhankelijkheden waardoor er niet garant kan worden gestaan voor het behalen van de bezuiniging), en 2) de maatregel netto niets oplevert (bijvoorbeeld door een voorzien waterbedeffect: de maatregel zelf levert wel geld op, maar leidt onherroepelijk tot kosten op een ander terrein die de grootte van de bezuiniging overstijgen).
We onderscheiden drie soorten maatregelen: er zijn er maatregelen waarvan het financiële effect nu al concreet (met een bepaalde bandbreedte) te maken is, andere maatregelen schetsen een nader te verkennen koers/ insteek waarvan het financiële effect nu nog onvoldoende goed ingeschat kan worden (door bijvoorbeeld de complexiteit van impact van de maatregel). De derde soort zijn maatregelen
1 Relatie hervormingen sociaal domein uit de VJN 2023 (Jeugd/WMO) ad 16 mln. Deze actie loopt parallel aan UBA
en moet volgens afspraak ook landen in de VJN 2024. In de aanpak van werkgroep C is de afbakening tussen UBA en lopende traject beschreven. In principe staat het los van UBA en richt UBA zich op het bredere sociaal domein. Kanttekening die daarbij is gemaakt, is dat er mogelijk harder aan de knoppen van Jeugd/WMO gedraaid zal moeten worden om bedrag van 75 mln. te halen
7 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
waarvan het financiële effect gezien de complexiteit helemaal onzeker is en dus nu als PM-post zijn opgenomen (voorbeeld hiervan is intensiveren programma ‘Samen Stad Maken’ waarbij taken aan de partners/ inwoners in de stad wordt overgelaten). Deze laatste maatregelen kunnen richting 2026 verder geconcretiseerd worden.
1.3 Disclaimer Met dit overzicht aan opties is op het niveau van individuele maatregelen inzicht ontstaan in wat een bezuinigingsoptie inhoudt, wat aannames zijn die hierbij gelden, welke implementatiestappen voorzien worden en wat de (maatschappelijke) effecten mogelijk zijn wanneer de maatregel wordt uitgevoerd. Hiermee is een beeld ontstaan van mogelijke bezuinigingsmaatregelen. Daarbij gelden de volgende kanttekeningen: •
Deze rapportage bevat een overzicht van mogelijke maatregelen om lasten te verlagen. Het gaat om de beïnvloedbare ruimte van de begroting. Deze rapportage bevat géén oordeel over de wenselijkheid van maatregelen.
•
De maatregelen kunnen niet zonder meer bij elkaar opgeteld worden. Er is namelijk overlap mogelijk tussen bepaalde maatregelen en sommige maatregelen sluiten elkaar uit of werken tegen elkaar in. Deze overlap en uitsluitingsgronden zijn in het kader van het opstellen van dit overzicht niet in kaart gebracht. Voorbeeld: in het kader van een bepaalde maatregel wordt de samenwerking met een partner stopgezet teneinde de dienstverlening te verschralen, terwijl een andere maatregel er juist vanuit gaat dat de samenwerking met die partner geïntensiveerd wordt, omdat de maatregel behelst dat een deel van ons werk buiten de gemeente wordt gebracht. Voorbeeld: twee maatregelen gaan vanuit een andere aanvliegroute allebei uit van het terugbrengen van een bepaald budget met 20%. Zouden deze maatregelen gecombineerd worden, dan wordt de bezuiniging twee keer gerekend, terwijl het bij allebei maatregelen voor een deel over hetzelfde deelbudget gaat.
•
Naast voornoemde geldt ook dat afhankelijk van welke maatregelen met elkaar gecombineerd worden, er cumulatieve effecten kunnen ontstaan die niet op het eerste gezicht aan de oppervlakte komen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een bovengemiddelde organisatiebelasting, wanneer een combinatie van maatregelen wordt gekozen of om het ontstaan van additionele impact die niet zou zijn ontstaan als een maatregel uit de combinatie zou zijn verwijderd. Voorbeeld: vier maatregelen moeten allemaal uitgevoerd worden door hetzelfde projectteam terwijl die maximaal capaciteit hebben om één maatregel uit te voeren. Er ontstaat daardoor te veel belasting in de organisatie: de extra benodigde capaciteit doet de bezuinigingen voor een deel weer teniet. Voorbeeld: vijf maatregelen tezamen impliceren een capaciteitsvermindering om verschillende redenen van 80%, maar de 20% die resteert kan niet overeind gehouden worden in personele zin, waardoor ook het resterende werk niet meer gedaan kan worden. Hoewel dit niet de bedoeling was, wordt zodoende de basisdienstverlening op een bepaald terrein wel onmogelijk gemaakt. Voorbeeld: drie maatregelen samen zorgen voor zoveel impact op een ander terrein, dat daar, als gevolg van de omvang van de maatregelen extra waterbedeffecten ontstaan, zodat uiteindelijk de bezuiniging teniet wordt gedaan, omdat nieuw ontstane kosten de bezuiniging overstijgen. 8
Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
•
De maatregelen van energietransitie in paragraaf 4.3 is een taakstelling en moeten nadrukkelijk in samenhang worden bezien om flexibiliteit te behouden. En dat kán betekenen dat bepaalde maatregelen worden vervangen door andere, ter hoogte van hetzelfde bedrag. Daarover wordt gerapporteerd in de VJN 2025.
•
Deze rapportage geeft inzicht in individuele opties, maar het is nadrukkelijk geen menukaart waar zonder onvoorziene consequenties maatregelen uit gekozen kunnen worden. Noch ontstaat er dan een garantie op uitvoerbaarheid, noch ontstaat er dan een garantie dat het opgetelde bedrag dan daadwerkelijk gerealiseerd kan worden, noch is dan in beeld wat de totale consequenties zijn.
1.4 Technische leeswijzer Deze rapportage is opgebouwd volgens de programma-indeling in de begroting 2024. In ieder hoofdstuk wordt een programma behandeld. De bezuinigingsopties voor onze investeringen worden los gepresenteerd: in een bijlage worden het proces en de keuzes toegelicht, in een geheime bijlage wordt dit aangevuld met bedragen. Bij het opstellen van deze rapportage zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De cijfermatige onderbouwing van de maatregelen is gebaseerd op de begrotingsstand van de begroting 2024. 2. In alle tabellen zijn de bedragen weergegeven in duizenden euro's. 3. Het financieel effect per maatregel betreft het effect op de netto lasten (lasten minus de daarmee samenhangende baten). Een positief bedrag betekent dat de maatregel saldo-verbeterend is. 4. Voor de maatregelen en het financieel effect wordt uitgegaan van een besluit bij de begroting 2025 gevolgd door een implementatieproces. 5. De maatregelen hebben nog geen (gedetailleerde) uitvoeringstoets doorlopen. Het is uiteraard van belang dat maatregelen die implicaties hebben voor de uitvoering deze toets nog doorlopen voordat deze worden geïmplementeerd. 6. Alle maatregelen zijn toegelicht waarbij concreet wordt aangegeven wat de maatregel inhoudt en wat het maatschappelijk effect is voor de stad en haar inwoners.
Op dit moment is de mate van detaillering en beschrijving nog niet overal gelijksoortig door de wijze van inventarisatie: in de bestuurlijke versie en op basis van reflecties van het College volgt die slag nog. 7. PM-bedragen in de overzichtstabellen in het begin van ieder hoofdstuk zijn de maatregelen die gezien kunnen worden als “trage vragen”: kansrijke zoekrichtingen die op dit moment nog niet uitgewerkt konden worden in bedragen en die nog met de nodige onzekerheden gepaard gaan.
9 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
2 Betrouwbare overheid 2.1 Begroting 2024 Rekening
Begroti ng 2024
Begroti ng 2025
Begroti ng 2026
x €1.000 Begrotin g 2027
2022
Begrotin g 2023
Baten
7.971
6.092
8.908
8.908
8.908
8.908
Lasten
47.940
53.366
55.931
55.609
55.688
54.295
Saldo Baten en Lasten
-39.969
-47.273
-47.023
-46.701
-46.780
-45.387
Onttrekking reserves Toevoeging reserves Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
1.338 61
978 0
0 0
0 0
0 0
0 0
1.277
978
0
0
0
0
-38.692
-46.295
-47.023
-46.701
-46.780
-45.387
Totaal
2.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen x €1.000 #
Maatregel
2024
2025
2026
2027
Struc
Struc. in jaar
Effect van de maatregelen op de netto-lasten 2.3
Raad en college
0
PM
PM
PM
PM
PM
2.4
Stoppen met Stichting Utrecht4Globalgoals
0
0
64
64
64
2026
2.5
Verlagen budget initiatievenfonds met 10 %
0
0
300
300
300
2026
Verlagen budget initiatievenfonds met 25 %
0
0
450
450
450
2026
Verlagen budget initiatievenfonds met 50%
0
0
750
750
750
2026
Stoppen met initiatievenfonds
0
0
3000
3000
3000
2026
Verlagen budget samen stad maken met 25% (inclusief volledig terugdraaien intensivering)
0
0
235
145
145
2026
Verlagen budget samen stad maken met 50% (inclusief volledig terugdraaien intensivering)
0
0
310
220
220
2026
Maximaal Verlagen budget samen stad maken (inclusief volledig terugdraaien intensivering)
0
0
460
370
370
2026
Terugdraaien intensivering CA samen stad maken
0
0
160
70
70
2026
Intensiveren samen stad maken
0
0
PM
PM
PM
PM
Terugdraaien intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht en overige structurele budgetten
0
0
4000
4000
4000
2026
Terugdraaien intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht
0
0
2000
2000
2000
2026
50% versoberen op intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht
0
0
1000
1000
1000
2026
25% versoberen op intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht
0
0
700
700
700
2026
Fysieke locaties wijkbureaus
0
0
100
100
100
2026
2.6
2.7
2.8
10 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
#
Maatregel
2024
2025
2026
2027
Struc
Struc. in jaar
2.9
Verkiezingsreserve niet gebruiken voor “ongeplande verkiezingen”
0
0
250
250
250
2026
2.10
Versoberen dienstverleningskanalen: Stoppen videobellen
0
0
40
40
40
2026
Versoberen dienstverleningskanalen: Stoppen servicepunt
0
0
70
70
70
2026
Versoberen dienstverleningskanalen: Stoppen webcare
0
0
150
150
150
2026
Versoberen dienstverleningskanalen: Stoppen nieuwsbrieven
0
0
70
70
70
2026
2.11
Verlagen investeringsbudget dienstverlening
0
0
500
500
500
2026
2.12
Centraliseren klachten
0
0
PM
PM
PM
2026
2.3 Raad en College Onder deze doelstelling vallen Bestuursorganen, Ombudszaken, Raad, Raadsorganen en Volksfeesten. Conform de rapportage van Berenschot is er circa 0,87 miljoen euro beïnvloedbaar budget in deze doelstelling. Vanuit de Griffie is aangegeven dat zij voor deze Voorjaarsnota geen besparingsmogelijkheden zien.
2.4 Stoppen met subsidie Stichting Utrecht4GlobalGoals Deze stichting organiseert evenementen om de Global Goals te stimuleren en geeft informatie over de Global Goals in Utrecht. Zoals beschreven in het uitvoeringsprogramma internationaal ondersteunt de stichting bij het verbinden van lokale activiteiten met de internationale duurzame ontwikkelingsagenda (SDG) en de internationale klimaatinzet. Voorbeelden van activiteiten zijn het geven van lessen op scholen over de SDG’s, de jaarlijkse U-Awards, workshops voor ondernemers over de SDG’s en informatievoorziening naar de stad. Beïnvloedbare optie Stoppen met de subsidie voor Utrecht4GlobalGoals. Maatschappelijk effect De inzet van de Gemeente Utrecht met betrekking tot de GlobalGoals (SDGs) is zichtbaar en wordt positief ontvangen door belangrijke stakeholders als het ministerie van Buitenlandse Zaken en de VN. SDG’s bieden uiteindelijk internationale taal om over de ontwikkeling en ambities van de stad te spreken en de ontwikkeling te meten aan internationale doelen. We hebben afgelopen jaren de informatie over SDG’s zoveel mogelijk gestandaardiseerd en gekoppeld aan onze eigen data (Utrecht in Cijfers) zodat dit makkelijk te gebruiken is. Daarnaast heeft de stichting heeft een rol in het faciliteren van lokale activiteiten die bijdragen aan de bekendheid met de SDG’s.
Er is afgelopen jaren al eerder bezuinigd op de internationale inzet van de Gemeente Utrecht. Zo is de bijdragen aan de SDG’s (€ 50.000) en de Hier en Daar-regeling stopgezet (€ 40.000). Ook is er een bezuiniging van € 30.000 doorgevoerd door de middelen effectiever in zetten voor internationale positionering, kennisuitwisseling en belangenbehartiging. Verder is er reeds een bezuiniging van € 10.000 doorgevoerd voor de stichting Utrecht4GlobalGoals. Nog meer bezuinigen op de stichting zorgt ervoor dat de stichting waarschijnlijk geen slagkracht meer heeft. Dus de overweging is om de subsidie te stoppen óf te behouden, maar dan niet nog verder af te schalen. 11 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
2.5 Stoppen met het initiatievenfonds of we verlagen het beschikbare budget (daarbij kijken we naar de 10 wijken en het stedelijk deel) Het initiatievenfonds is een fonds voor grote en kleine initiatieven in Utrecht. Iedereen (inwoners en organisaties) met een goed idee kan geld aanvragen uit het initiatievenfonds. De laatste jaren is ongeveer 95% van het budget besteed. Maximaal kan er € 35.000 per initiatief worden aangevraagd. Beïnvloedbare opties: • We stoppen met het initiatievenfonds, bewoners en ondernemers kunnen geen geld meer aanvragen voor ideeën. • We verlagen het initiatievenfonds, dit betekent dat we minder subsidies voor initiatieven en activiteiten kunnen toekennen. Dit kan door op het totaal minder aanvragen te honoreren, of gericht aanvragen te honoreren. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld aan het niet langer toekennen van speelplekken uit het initiatievenfonds. We doen dit dan wel in de wijken met de laagste sociale cohesie (op basis van data verder uitwerken) waarmee we recht doen aan ongelijk investeren in gelijke kansen Het budget voor toekenning initiatieven is 4,6 miljoen. Bij stoppen valt het budget vrij aan de algemene middelen (na afloop van reeds aangegane verplichtingen). Maatschappelijk effect • Door het verlagen van het budget kunnen er, bij een maximaal bedrag van € 35.000 euro per initiatief, minder initiatieven worden toegekend.
Door het maximale bedrag per initiatief te verlagen, zoals bij een taakstelling in 2020 is gedaan, kan de vermindering van het aantal initiatieven wellicht worden opgevangen. Door ook gericht een keuze te maken in welke wijken we initiatieven honoreren, en/of welke varianten gekozen wordt het aantal aanvragen ook minder. • Bij het verlagen van het initiatievenfonds is (en blijft) dit beschikbaar voor bewonersinitiatieven waar je ook hele kleine bedragen kunt aanvragen met een lage drempel. Door gericht in te zetten op bepaalde wijken geven we ook duidelijkheid aan bewoners welke soort initiatieven we stimuleren. • Het versoberen/stopzetten van initiatievenfonds heeft ook consequenties voor andere doelen van de gemeente en daarbij behorende maatschappelijke impact (vergroenen, sociale cohesie, kunst en cultuur). • Minder budget betekent capaciteit afschalen bij Wijken. • Veel van de initiatieven vertalen zich naar opdrachten voor Stadsbedrijven voor ontwerp, coördinatie en uitvoering van initiatieven in de openbare ruimte. Concreet betekent dit dat we middelen binnen de gemeente verschuiven. Met het verlagen van het initiatievenfonds verlagen we indirect ook de inkomsten en daarmee ook de capaciteitsinzet bij Stadsbedrijven.
12 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
Implementatie Besparingspotentieel: Initiatievenfonds
Bedragen * 1.000 euro
2026
2027
2028 ev
Stoppen
3.000 – 4.600
3.000 – 4.600
3.000 – 4.600
Versoberen (50%)
1.500 – 2.300
1.500 – 2.300
1.500 – 2.300
Versoberen (25%)
750 –1.150
750 –1.150
750 –1.150
Versoberen (10%)
300-460
300-460
300-460
(NB: Onderstaande scenario’s zijn grove berekeningen en een indicatie: **Prioritering bij het versoberen/ongelijk investeren moet op inhoud;)
De laatste jaren is gemiddeld 95% van het budget van het Initiatievenfonds besteed (er zijn in het verleden nooit initiatieven afgewezen omdat er onvoldoende budget was). In 2021 is het toenmalige budget verlaagd met 300.000 euro. Deze verlaging is opgevangen door het maximaal aan te vragen bedrag te verlagen van 50.000 euro naar 20.000 euro. Daarmee kon de korting opgevangen worden zonder dat dit ten koste ging van de initiatieven. Met ingang van 1 januari 2023 is het bedrag weer verhoogd naar 35.000 euro op verzoek van de raad, die motie 355 heeft aangenomen. Dat betekent waarschijnlijk een groter beslag op de middelen. In het totale budget voor toekenning initiatieven is er een verhouding tussen het flexibele deel van het initiatievenfonds en dat wat min of meer vastligt is ongeveer 2/3 flexibel ten opzichte van1/3 vast. In het flexibele deel (circa € 3.1 miljoen) gaat het om subsidie (rechtstreeks via de initiatiefnemer). In de rest (1/3 van totale bedrag)/ circa € 1.5 miljoen gaat het niet om subsidie, maar is er sprake van een opdracht. Merendeels zijn dit opdrachten aan Stadsbedrijven voor ontwerp, coördinatie en uitvoering van initiatieven in de openbare ruimte. Wat concreet betekent dat we aan de ene kant geld uitgeven dat aan de andere kant rechtstreeks als inkomsten bij de Gemeente/ Stadsbedrijven binnenkomt.
Met het verlagen van dit deel van het Initiatievenfonds verlagen we indirect ook de inkomsten bij Stadsbedrijven. Dit betekent overigens niet dat hier niet mee kan worden gestopt of dat we dit niet kunnen versoberen alleen dan moet er “tijdig” aan de voorkant afspraken gemaakt worden over de inzet van Stadsbedrijven, zodat er een herprioritering kan plaatsvinden en Stadsbedrijven capaciteitsinzet hierop kan aanpassen (hiervoor rekenen we een termijn van 3 jaar). Op dit moment is dit scenario (nog) niet uitgewerkt, maar dit kan een vervolguitwerking vragen.
2.6 Stoppen met ‘Samen stad maken’ of verlagen van het budget ‘Samen Stad maken’ Het programma Samen stad maken heeft tot doel om gemeentebreed nieuwe vormen van samenwerking met Utrechters en organisaties te versterken in de stad. Meer verbinding kan een antwoord vormen in tijden van schaarste (als overheid niet alles zelf willen doen, maar eigenaarschap verdelen). Beïnvloedbare opties: • We draaien de intensivering uit het coalitieakkoord terug. In het coalitieakkoord zijn de middelen voor Samen stad maken uitgebreid: meer middelen voor online participatie (€70.000 structureel) en meer middelen voor programmamanagement (90.000 euro tot en met 2026). We hebben nog geen nieuwe online tools ontwikkeld of de huidige tool van Denk Mee verbeterd. • We stoppen met het programma Samen stad maken. Hiermee stopt de centrale aanpak op verbeteringen van samenwerkingsvormen met bewoners en organisaties in de stad (naast de middelen voor de intensivering is er structureel budget van circa € 300.000). Bij het stoppen leveren we ook dit budget in. 13 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
• •
•
We verlagen het structurele budget voor het programma Samen stad maken en kiezen gericht waar we wel en waar we niet in investeren. Door te stoppen met de ambitie Samen stad maken en de regie op een centrale aanpak valt het budget vrij. Nieuwe instrumenten (zoals nu burgerberaad) worden in de lijn opgepakt en gedekt uit bestaande budgetten. Ook bestaande instrumenten of tools (zoals wijkplatforms en DenkMee) worden niet vanuit een centrale regie verbeterd. Verlaging van het beïnvloedbare budget voor het programma Samen stad betekent dat deze ontwikkeling langzamer zal verlopen en we minder kosten maken
Maatschappelijk effect • Stoppen of versoberen van een centrale aanpak kan betekenen dat inwonersparticipatie op verschillende onderdelen verschillend zullen ervaren. • Verschillende onderzoeken (o.a. Nationale Ombudsman 2023) wijzen op een steeds grotere kloof tussen overheid en burger. Voorkomen dat de kloof groter wordt en zelf verkleinen van de kloof vragen ook om inzet van de gemeente. Dit was een van de doelstellingen uit het programma Samen stad maken. • Een risico van deze maatregel is dat we kansen missen om op andere terreinen te bezuinigen. Samen stad maken is er ook op gericht om toe te werken naar andere verdeling van eigenaarschap. De raad heeft dat op 9 november 2023 ook aangegeven met motie 423 waarin zij het college naar aanleiding van dreigende tekorten in de gemeentelijke begroting opdraagt om na te gaan bij welke gemeentelijke taken er kansen liggen om (een deel van) de uitvoering over te laten aan organisaties van de gemeenschap. Deze motie is belegd bij Samen stad maken. Daarom werken we intensiveren programma ‘Samen stad maken’, waarbij taken aan de partners/ inwoners in de stad wordt overgelaten, ook als maatregel uit. Het financiële effect van deze maatregel is gezien de complexiteit onzeker en voor nu als PM post opgenomen.
We veronderstellen dat: • Er zal meer decentraal en in de lijn zelf georganiseerd moeten worden zonder centrale aansturing uit een programma. • Ontwikkelen/ experimenteren met nieuwe instrumenten/ participatiemogelijkheden zal langzamer gaan. Implementatie Bij verlagen van de ambitie kiezen we waar we op inzetten. We doen dit met minder budget. Daarbij hanteren we de volgende indicatie: • Versoberen (50%) • Versoberen (25%)* *Prioritering bij het versoberen moet op inhoud
Besparingspotentieel:
Bedragen * € 1.000
Samen Stad maken
2026
2027
2028 ev
Terugdraaien intensivering coalitieakkoord Volledig stoppen met het programma samen stad maken en (inclusief terugdraaien intensivering) 50% Verlagen structureel budget samen stad maken en terugdraaien intensivering. * Exclusief terugdraaien intensivering is 150K per jaar
160
70
70
460
370
370
310
220
220
14 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
25% Verlagen structureel budget samen stad maken en terugdraaien intensivering. * Exclusief terugdraaien intensivering is 75K per jaar Intensiveren
235
145
145
PM
PM
PM
2.7 Impuls wijkaanpak Samen voor Overvecht: verlagen of stoppen van het budget De wijkaanpak Samen voor Overvecht is een programma-overstijgende aanpak. Het budget is verdeeld over de volgende ambities en doelstellingen: 1. Plezierig wonen in een meer gemengde wijk 2. Perspectief voor de jeugd versterken 3. Veilige Buurten 4. Meedoen en Ondernemen 5. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat Beïnvloedbare opties: 1. We draaien de intensivering uit het coalitieakkoord terug (In het coalitieakkoord is structureel 2 miljoen euro budget voor wijkaanpak Samen voor Overvecht vrijgemaakt. Dat kan in zijn geheel, voor 50% of voor 25%. 2. We stoppen volledig met het programma Samen voor Overvecht. Naast het budget voor de intensivering uit het coalitieakkoord is er ook € 2 miljoen overig structureel budget voor het programma. Met het stoppen van dit programma leveren we ook dit budget in. Dit betekent dat we niet meer vanuit het centrale programma investeren in de wijk Overvecht. Door te stoppen/versoberen van de wijkaanpak Samen voor Overvecht valt dit budget voor deze activiteiten/initiatieven vrij (na afloop van reeds aangegane verplichtingen) Maatschappelijk effect • In het coalitieakkoord is Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen prioriteit. De opgave Samen voor Overvecht doet dat.
Met stoppen of versoberen van de Wijkaanpak Overvecht komt deze ambitie onder druk te staan en zal de kansenongelijkheid naar verwachting weer verder toenemen. Niet alleen zullen vele impulsen tot verbetering van de wijk moeten stoppen, ook komt Overvecht als proeftuin voor de buurtagenda’s in andere delen van de stad hiermee te vervallen. • Vanaf de start van het programma is ingezet op samen verbeteren én samen investeren met partners in de wijk. Onder andere Woningcorporaties, politie, winkeliers- en ondernemersverenigingen investeren extra in de wijk gericht op de vijf ambities. Het verminderen van het budget kan een verkeerd signaal geven naar deze partijen, waarbij de kans bestaat dat zij hun extra inzet ook zullen verminderen of stoppen. • Door steun vanuit rijk, provincie en VSB Fonds is ons beschikbare gemeentelijke budget voor Samen voor Overvecht meer dan verdrievoudigd. Vaak is cofinanciering vanuit de gemeente een voorwaarde om ook rijks- of provinciale bijdragen te ontvangen. Stoppen of versoberen van het gemeentelijke budget kan hiermee leiden tot lagere bijdragen van andere overheden en/of fondsen en tot een verkeerd signaal aan rijk en provincie. • Bewoners en professionals die een bijdrage willen leveren aan Overvecht kunnen een subsidieaanvraag doen via de nadere regel Samen voor Overvecht (inclusief cofinanciering daar waar mogelijk).
Initiatieven die geslaagd zijn verduurzamen we vanuit andere middelen: (geslaagde voorbeelden: Beroepentuin, Werkwinkel). Ontwikkelen van initiatieven zal bij een versobering van het budget stagneren. Bovendien betekent dit dat we potentiële goede initiatieven minder en minder goed kunnen verduurzamen. 15 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
We veronderstellen dat: • Er zal een groter beroep gedaan moeten worden op onze partners in de wijk Overvecht zonder centrale aansturing uit een programma en met minder gemeentelijke budget. • Het terugdraaien van de intensivering uit het coalitieakkoord en het daarvoor toegekende budget (€ 2 miljoen) heeft geen effect op de cofinancieringseisen. Het stopzetten/verlagen van de overige bestaande budgetten heeft wellicht wel consequenties voor de cofinancieringseisen. • Het budget is een ontschot budget. Dat geeft de ruimte om over beleidsdomeinen heen te investeren, juist daar waar de opgaves het grootst zijn.
Implementatie
Bedragen * € 1000
Variant
2024
2025
2026
2027
2028
Structureel vanaf
Terugdraaien intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht en overige structurele budgetten Terugdraaien intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht 50% versoberen op intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht 25% versoberen op intensivering coalitieakkoord Samen voor Overvecht
0
0
4000
4000
4000
2026
0
0
2000
2000
2000
2026
0
0
1000
1000
1000
2026
0
0
500
500
500
2026
( NB: Onderstaande scenario’s zijn grove berekeningen en een indicatie: *Prioritering bij het versoberen moet op inhoud)
2.8 Fysieke locaties wijkbureaus In de stad zijn 10 wijkbureaus gevestigd conform de 10 wijken zoals de Gemeente Utrecht deze hanteert. De wijkbureaus hebben grofweg twee functies. Als eerste zijn de wijkbureaus een werk- en ontmoetingsplek voor professionals zoals collega’s van OOV, VG, Communicatie, Ruimte, HRM en collega's die elkaar ontmoeten en overleggen zoals politie, wijkagent, boa's, buurtvaders en moeders, et cetera en als tweede is zij het informatie- en adviespunt voor bewoners (wijkservicepunt). Beïnvloedbare opties: • Stoppen: we sluiten alle wijkbureaus. Dit betekent geen fysieke locaties en geen fysieke dienstverlening in de wijk aan bewoners. Dienstverlening wordt centraal aangeboden vanuit het Stadskantoor. Dit betekent dat ook professionals die in de wijk samenwerken op andere locaties in de wijk elkaar moeten gaan ontmoeten of dat deze ontmoeting op het Stadskantoor wordt georganiseerd. In het scenario sluiten van de wijkbureaus in de wijk betekent het minder huisvestingskosten in de wijk. De collega's en andere professionals die nu gebruik maken van deze locaties gaan wel elders werken. Daarmee heeft de besparing wel een beperkt effect. De kosten zijn verschillend per locatie, ook omdat deze locaties ook door anderen worden gebruikt. Dit zal nader moeten worden uitgezocht. • Herijken: we zetten locaties anders in.
Voor de wijkservicepunten denken we aan het integreren met andere partners. Voor de servicepunten willen we onderzoeken of we de informatievoorziening aan bewoners meer integraal en centraal kunnen aanbieden. Denk daarbij aan delen van voorzieningen met andere huidige informatieverstrekkers zoals IDO's, Wijkinformatiepunten, buurtteams, werkwinkel in de stad en dergelijke. 16 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
•
Vanuit Ongelijk investeren is het idee om deze informatiepunten centraal en integraal aan te bieden in die wijken waar dit het meest nodig is. Naar verwachting is dit op vijf locaties in de stad. Dit hoeven niet de huidige wijkbureaus. Specifiek met betrekking tot de balies van Vleuten de Meern: deze zijn tot 2028 nodig in verband met de paspoortenpiek (dit gaat om 8 balies) daarna zou deze locatie kunnen sluiten. Een alternatief kan zijn om 8 balies versneld te creëren op het Stadskantoor waardoor de balies vervroegd kunnen sluiten. De besparing die we dan realiseren is te vinden in het effectiever kunnen inzetten en roosteren van personeel. Naar verwachting gaat dit om een 1 tot 2 fte, een besparing van 100.000 euro.
Centraler aanbieden van dienstverlening in de wijk heeft effect op facilitaire- en huisvestingkosten en biedt effectievere dienstverlening aan bewoners. Maatschappelijk effect Herijken van het wijkbureau als ontmoetingsplek heeft mogelijk op termijn enkel een financiële impact, doordat we alleen de locaties van werken en ontmoeten veranderen voor professionals. Herijken van de servicepunten heeft een groter effect, omdat dit kansen biedt om de dienstverlening meer integraal aan te bieden. De vindbaarheid van hulp zal in bepaalde wijken worden verhoogd en daarmee verlagen we de drempels om hulp te ontvangen. Voor de functie van werk- en ontmoetingsplek moet ook opnieuw gekeken worden of deze ook niet op een andere logische plek in de wijk kan worden vormgegeven. Hiervoor zijn gesprekken met partners nodig. Wel blijft staan dat elke wijk een dergelijke ontmoetingsplek nodig heeft. Het is daarbij nog uit te zoeken of daadwerkelijk wijkbureaus kunnen sluiten Welke aannames of vooronderstellingen zijn van toepassing? Centraal inrichten van de informatievoorziening in een vijftal wijken wordt gezien als een kans om dienstverlening effectiever te laten verlopen. De aanname is dat er dan ook bezuiniging gerealiseerd kan worden op personeel en ook op locaties. Dit zal echter nog wel uitgezocht moeten worden en kan niet gepaard gaan zonder de posities van de wijkbureaus te herijken.
Daarnaast vraagt dit ook om een bijstelling van het huidige dienstverleningsbeleid. Ook voor het herijken van de wijkbureaus als ontmoetingsplek is de aanname dat op termijn bezuinigd kan worden op locatiekosten. Ook hier zal nader onderzoek voor nodig zijn.
17 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
Implementatie • Rekening houden met huurcontracten en arbeidsovereenkomsten collega’s • Herijken: vraagt ook een investering om locaties anders in te richten. Wijkbureaus -
2026
2027
Stoppen (huurcontracten*) Halveren (5 locaties in plaats van 10) Herijken locaties
2028 ev 5752 250 PM
Bedragen * € 1000
2.9 Verkiezingsreserve niet gebruiken voor “ongeplande verkiezingen” Voor ongeplande verkiezingen wordt 1 miljoen euro per 4 jaar als risicoreserve ingeboekt. Beïnvloedbare optie We gebruiken de reserve verkiezingen alleen nog als egalisatiereserve en niet meer als risicoreserve voor een ongeplande verkiezing. Hierdoor kan een bedrag van ongeveer € 1 miljoen per 4 jaar anders worden ingezet (of jaarlijks € 250K). De maatregel heeft geen effect op de kosten van een verkiezing. Als dekking van het risico op een ongeplande verkiezing is het budget in de reserve niet toereikend en daardoor geen volledige beheersmaatregel. Daarom verplaatsen we het risico op een ongeplande verkiezing naar de algemene risicoparagraaf en risicoreserve. Maatschappelijk effect Dit is een technische maatregel zonder maatschappelijk effect. Welke aannames of vooronderstellingen zijn van toepassing? • Verkiezingen heeft nog twee structurele knelpunten (CSO (wettelijk) en Verkiezingsborden (aangenomen motie)) Deze moeten wel opgelost worden (€ 350K). Door te besluiten om het risico te verplaatsen en niet de reserve af te romen, kan dit knelpunt deels uit de egalisatiereserve worden gedekt. • De benodigde dekking van de risicoreserve stijgt in verband met het toevoegen van een risico van € 2 miljoen euro met een redelijk hoge risicokans.
• Als er procesaanpassingen zijn door wetswijzigingen en dergelijke worden de kosten hiervan door het rijk of bij de VJN gecompenseerd.
2 Sluiten van een wijkbureau heeft, naast het feitelijke effect bij Wijken, financiële consequenties voor F&H
(dekking voor de lasten, kosten die doorlopen, vermindering voordeel schaalgrootte en incidentele lasten voor verhuizen) en voor UVO (eventuele leegstand, omstelkosten, kosten beëindiging huur in verband met opzeggingstermijnen). In 2019 is dit onderzocht. De huisvestingslasten voor de wijkbureaus (exclusief Stadskantoor) bedroegen toen circa 575.000 euro. Destijds is de indruk ontstaan dat er daarmee ook 575.000 bespaard kan worden. Dit is niet het geval, omdat de wijkbureaus slechts een deel van de panden gebruikt en dit deel niet los is op te zeggen. Bijvoorbeeld: Wijkbureau zuid gebruikt 4 kamers van een verdieping met 10 kamers. De 4 kamers kunnen niet worden opgezegd bij de verhuurder als niet ook de andere kamers worden leeg gemaakt en dat betekent sluiten van wijkbureau, OOV en Volksgezondheid op die plek. Daarnaast zullen deze medewerkers toch ook weer een nieuwe plek moeten krijgen. 18 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
Implementatie 2025: storting € 1 miljoen in reserve verkiezingen omdat er dat jaar geen geplande verkiezing is of 2026 e.v. structurele budget verkiezingen verlagen met € 250.000. Dit budget jaarlijks onttrekken uit de egalisatiereserve.
2.10 Versoberen dienstverleningskanalen Vanuit de dienstverlening leveren wij een basispakket aan dienstverleningskanalen waarlangs inwoners en ondernemers hun producten en diensten kunnen afnemen en vragen kunnen stellen. Veel van deze kanalen zijn noodzakelijk om aan de basisdienstverlening te voldoen. Beïnvloedbare optie Elk kanaal dat je opent, vraagt om beheer en ontwikkelkosten. Ook moet elk kanaal bemenst worden. Het sluiten van kanalen levert direct een besparing op de ontwikkel en beheerkosten. De bemensing kan maar deels bespaard worden omdat er ook een verschuiving naar andere kanalen plaatsvindt. Een aantal kanalen kan worden aangemerkt als pluskanaal ofwel kanalen die extra service bieden aan inwoners. Het gaat hier om de kanalen Videobellen, Webcare, GEM Servicepunt, Whatsapp en Chat. Het is een keuze om deze kanalen wel of niet open te houden. Maatschappelijk effect Om een generiek beeld van de effecten te krijgen, hebben we een aantal maatregelen om deze reden samengevoegd, zodat er een gewogen afweging kan plaatsvinden. Kanaal
Impact
Besparing
Videobellen (stoppen per 2026)
Videobellen is een alternatief voor de balie. En wordt nu ingezet bij VTH en WenI. Als deze wordt afgeschaft zullen inwoners weer op gesprek moeten komen op het Stadskantoor.
Servicepunt Stadskantoor (stoppen)
Servicepunt is een alternatief voor inwoners die vastlopen in onze basisdienstvelening. Jaarlijks komen op het servicepunt 8000 bezoekers per jaar. Het stopzetten van het servicepunt zal leiden tot een gedeeltelijke verschuiving naar telefonie. Voor de servicepunten op de wijkbureaus is een separaat voorstel opgenomen. Het kanaal webcare wordt ingezet met twee doelen – ondersteuning van dienstverlening en reputatiemanagement. In de kern is dit kanaal ondersteunend en kan daarmee ook worden gestopt. Een deel van deze contacten zal verschuiven naar andere kanalen en een deel zal ook wegvallen. Ander effect is dat we niet meer reageren als gemeente op social berichten. Wat als negatief en onbereikbaar kan worden ervaren bij inwoners Inwoners kunnen zich abonneren op de Utrecht Nieuwsbrief. Deze nieuwsbrief richt zich op al het actuele nieuws in de wijk. Het is een extra
Besparing op ICT kosten € 40.000 per jaar per 2026 (wel als taakstelling bij VTH en Weni 1 fte (70.000)
Webcare (stoppen)
Nieuwsbrieven (stoppen)
2fte (150.000)
0.5fte (€ 70.000)
19 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
Kanaal
Impact
Besparing
middel om inwoners op de hoogte te stellen van lopende ontwikkelingen. Het is een extra kanaal boven op de website, wijkberichten en post. Inwoners moeten informatie dan via andere kanalen halen. Welke aannames of vooronderstellingen zijn van toepassing? Het afschalen van dienstverleningskanalen is een keuze die gepaard gaat met een bijstelling van de visie op dienstverlening. De huidige visie op dienstverlening heeft als doel om laagdrempelig en op maat te zijn. De zogenoemde pluskanalen dragen actief bij aan deze doelstelling. Mocht het college beslissen tot het stopzetten van deze kanalen zal ook een herijking op de kanalenstrategie in het licht van de visie nodig zijn. Implementatie De vermindering van kanalen heeft met name personele gevolgen. De te besparen ICT-middelen Videobellen worden vanaf 2024 deels gedragen door de afdelingen VTH en WenI (licentiekosten). Deze besparing zal dan als taakstelling worden doorbelast naar deze afdelingen. Het besparingspotentieel kan structureel ingaan per 2026.
2.11 Verlagen Investeringsbudgetten dienstverlening Eind 2022 is de visie op dienstverlening vastgesteld. Deze visie heeft als doel om verder te investeren in vier pijlers: menselijke maat, lerende gemeente, laagdrempelig en op maat en inwoner in regie. Voor regie en algehele investering in deze visie is in het coalitieakkoord een bedrag van € 1,1 miljoen per 2027 beschikbaar gesteld om hierin te investeren. De helft van deze middelen (€ 0,6 miljoen) is nodig om de dienstverlening op peil te houden. Denk hierbij aan investeringen in het voldoen aan wet- en regelgeving, noodzakelijke technische updates op de kanalen en kleinschalige verbeteringen die maatschappelijk gewenst zijn en inzet op kaderstelling en agendering ten behoeve van de organisatieonderdelen. De overige € 0,5 miljoen wordt nu ingezet om ook te kunnen blijven vernieuwen en innoveren op kansen die zich binnen deze visie jaarlijks voordoen. Beïnvloedbare optie Terugdraaien van de intensivering van het coalitieakkoord en de ambitie van de visie op dienstverlening verlagen door het verlagen van het investeringsbudget. Maatschappelijk effect Verminderen van het investeringsbudget op dienstverlening betekent dat we per jaar minder kunnen investeren in kansen om de gemeentebrede dienstverlening te verbeteren. We maken daarbij geen stappen vooruit, maar blijven in de kern op peil met onze dienstverlening.
Inwoners kunnen van ons verwachten wat zij nu ook krijgen. Bij wegvallen van extra impulsen in de generieke dienstverlening moet op andere manieren gekeken worden hoe we organisatieonderdelen kunnen faciliteren in het behalen van de doelstellingen. Als er minder ruimte is om te kunnen investeren in dienstverlening zal dit bijvoorbeeld ook direct leiden tot het temporiseren van de langetermijndoelstellingen Menselijke Maat (het bieden van handvatten aan medewerkers om langs de menselijke maat te handelen), Lerende gemeente (leren van inwonerssignalen) of Inwoner in regie (het zorgdragen dat inwoners inzage en grip gaan krijgen in eigen informatie en gegevens). Het verminderen van het investeringsbudget op dienstverlening vraagt om een verlaging van het bestaande ambitieniveau. Hiervoor zijn verschillende scenario's denkbaar, maar er moet daarin wel bewust worden gekozen. Hiervoor is nog wel een nadere uitwerking nodig.
20 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
Implementatie De besparing van maximaal € 0,5 miljoen euro kan vanaf 2027 worden ingeboekt door de meerjarenbegroting PDV bij te stellen.
2.12 Centraliseren Klachten De Gemeente Utrecht kent 10 decentrale klachtencoördinatoren en 20-25 klachtbehandelaars. Deze medewerkers zitten bij verschillende organisatieonderdelen en afdelingen. Een deel van deze mensen doet dit erbij en een ander deel (hooguit 2) heeft dit als functie. Beïnvloedbare optie Centraliseren van de klachtenbehandeling. Door te centraliseren wordt verwacht dat er effectiever en efficiënter kan worden gewerkt, doordat behandelaren multi-inzetbaar worden en niet meer uitsluitend voor één organisatieonderdeel werken. In de kern zijn er dan minder mensen nodig dan in de huidige werkwijze. Ook is opvang bij ziekte of langdurig verlof beter op te vangen. Maatschappelijk effect Centralisering van klachtafhandeling geeft meer grip op de wijze waarop klachten afgehandeld worden, wat zal leiden tot een meer eenduidige manier van klachtenbehandeling, waardoor naar verwachting ook de kwaliteit verhoogd wordt. We veronderstellen dat voor deze bezuiniging is een reorganisatie nodig is. We nemen aan dat deze positief door de verschillende ondernemingsraden wordt aangenomen. Het is onduidelijk wat de exacte financiële besparing zal zijn. Veel mensen doen de functie erbij en het werk zal worden vervangen door ander werk.
Implementatie Deze besparing is niet direct te berekenen, omdat het afhandelen van klachten niet altijd een voltijd functie betreft en veel medewerkers dit naast hun reguliere werk doen. Deze bezuiniging zal als een taakstelling moeten worden opgevoerd.
21 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
3 Ontwikkelen en wonen voor iedereen 3.1 Begroting 2024 Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024
Begroting 2025
x €1.000 Begroting Begroting 2026 2027
Baten
137.101
115.906
231.617
162.041
128.425
118.910
Lasten
150.595
133.271
243.232
171.768
132.371
128.468
Saldo Baten en Lasten
-13.494
-17.364
-11.615
-9.727
-3.947
-9.558
Onttrekking reserves
58.734
26.552
17.441
15.582
11.451
10.721
Toevoeging reserves
25.712
15.583
14.423
13.161
8.446
5.846
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
33.022
10.968
3.018
2.421
3.005
4.875
Totaal
19.529
-6.396
-8.597
-7.306
-942
-4.638
Lasten worden voor een groot deel gedekt uit baten (inkomsten grondexploitaties, inkomsten erfpacht en dergelijke, leges vergunningen en precario).
3.2 Recapitulatie financieel effect maatregelen Percentages en bedragen uit het rapport van Berenschot x €1.000 #
Maatregel
2024
2025
2026
2027
Struc.
Struc. in jaar
Baten
231.61
162.041
128.42
118.910
Lasten
243.23
171.768
132.37
128.468
-9.727
-3.947
-9.558
Saldo Baten
-
en Lasten
11.61
Beïnvloedbare
6.950
8.228
6.337
5.846
2,69%
4,44%
4,48%
4,33%
0
20
40
60
80
2028
0
10
20
30
40
2028
0
15
30
45
60
2028
Stoppen met LLI/LAA
0
15
30
45
60
2028
Stoppen met actief
0
8
16
24
32
2028
0
13
26
39
52
2028
lasten %
Effect van de maatregelen op de netto-lasten 3.3
Stoppen met innovatie en ontwikkeling bij VTH Minder toetsing op zuiverheid BAG Stoppen ondersteuning VTH bij opvang vluchtelingen
wijkcontact vanuit VTH Stoppen met externe overleggen VTH
22 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
#
Maatregel
2024
2025
2026
2027
Struc.
Struc. in jaar
Geen actieve aanpak meer
0
75
150
225
300
2028
0
4
8
12
16
2028
0
68
135
202
270
2028
0
4
8
12
16
2028
0
50
100
150
200
2028
1.000
1.000
4.000
4.000
4.000
2024
0
0
0
0
130
2028
0
28
28
28
28
2025
0
21
21
21
21
2025
0
186
186
186
186
2025
0
0
400
400
400
2026
op (dreigende) verrommeling en verpaupering gebouwde omgeving Minder meldingen oppakken in de handhaving volkshuisvesting / bouwkundig Stoppen met handhaving onrechtmatige bewoning Stoppen met inzet VTH / THBO bij werfkelders Verder minimaliseren inzet WKB 3.4
Afbouwen uitpondrestricties
3.5
Stoppen met wooncoöperaties
3.6
Halveren inzet Verhuisadviseur senioren incl promotie
3.7
Lagere subsidie huurdersparticipatie/ doelgroepen incl. accres
3.8
Verminderen knelpuntenvoorziening
3.9
Risico-gestuurd toezicht
Dit programma heeft de onderdelen ‘stedelijke omgeving’, ‘bebouwde omgeving’ en ‘huisvesting’. De verantwoordelijkheden zijn onder andere: bijdragen aan gezonde gebiedsontwikkeling, zorgen voor een veilige bouw- en leefomgeving en zorgen voor voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden. Het programma stedelijke omgeving bestaat voor het overgrote deel uit niet-beïnvloedbare ruimte. Dat komt omdat voor een groot deel van de lasten geldt dat dit onderdelen van geopende grondexploitaties zijn. Voor de overige programmadoelstellingen worden onderstaande maatregelen voorgesteld.
23 Disclaimer - Dit document betreft een ambtelijke inventarisatie van mogelijke bezuinigingen ten behoeve van besluitvorming door college en gemeenteraad. Dit is een technische inventarisatie ongeacht wenselijkheid en bevat géén voorstel of besluit van college of gemeenteraad.
3.3 Stoppen, afschalen en afbouwen van verschillende VTH-activiteiten Beïnvloedbare opties: Vanuit VTH zijn er verschillende werkzaamheden die kunnen worden afgeschaald, afgebouwd of zelfs helemaal kunnen worden gestaakt. Dit zijn taken van zeer verschillende aard, die stuk voor stuk een relatief kleine bezuiniging opleveren. Achtereenvolgens zijn dit: • Stoppen met innovatie en ontwikkeling bij VTH • Minder toetsing op zuiverheid BAG: • Stoppen ondersteuning VTH bij opvang vluchtelingen • Stoppen met LLI/LAA (adviescontrole) vanuit VTH • Stoppen met actief wijkcontact vanuit VTH • Stoppen met externe overleggen VTH • Geen actieve aanpak meer op (dreigende) verrommeling en verpaupering gebouwde omgeving • Minder meldingen oppakken in de handhaving volkshuisvesting / bouwkundig • Stoppen met handhaving onrechtmatige bewoning • Stoppen met inzet VTH / THBO bij werfkelders • Verder minimaliseren inzet WKB: interen op handhaving hogere gevolgklassen Als dit takenpakket als één geheel wordt opgevat, dan leveren de opbrengsten samen een behoorlijke besparing op. Maatschappelijk effect Het maatschappelijke effect zal zijn dat de maatregelen gezamenlijk impact hebben op de wendbaarheid van VTH. Met andere woorden: VTH zal door het enkel uitvoeren van de kerntaken minder goed kunnen voldoen aan wensen en vragen vanuit samenleving en het bestuur.