Bijlage 2 Rapport Contra-expertise Herijking Gemeentefonds.pdf

Het ligt voor de hand dat er een sterke correlatie bestaat tussen de lasten van de G4 en de SVB; de SVB zijn immers ingevoerd om die hogere lasten te dekken. En uiteraard correleert de SVB met de maatstaven, die hoog scoren op de G4. Het gevolg van het opnemen van de SVB als verklarende variabele in het verklaringsmodel is dan ook dat dit ten koste gaat van het verklaringsdeel van de reguliere maatstaven, een deel van de verklaring wordt immers afgeroomd door de

45

‘maatstaf’ SVB. Hiermee krijgt men dus juist niet wat men beoogde, namelijk zoveel mogelijk verklaring op basis van reguliere maatstaven. Vervolgens wordt de invloed van de SVB uit het model verwijderd en de gewichten van andere maatstaven worden proportioneel opgehoogd om tot eenzelfde omvang van het uitgavencluster te komen. Daarmee wordt bewust een aansluitverschil voor de G4gemeenten gecreëerd. En dit verschil is nu juist het gevolg van een oplossing in het verleden om een ongewenst aansluitverschil te neutraliseren (door invoering van de SVB)! De enige manier om dit te rechtvaardigen is aan te tonen dat het deel van de SVB, dat in het nieuwe model de herverdeling veroorzaakt, in de huidige uitgaven van de G4 gebruikt wordt om niet-noodzakelijke uitgaven mee te financieren. Wij waarderen het voorstel van de onderzoeksbureaus om alsnog een onderzoek naar de achtergrond van de (noodzakelijke) kosten van de G4 te doen. H e t ‘k ip - e ip r ob l e em ’ Het ‘kip-eiprobleem’ van de relatie tussen beschikbaarheid van eigen middelen en de hoogte van de netto lasten is, zoals de naam al zegt, een probleem van causaliteit die in twee richtingen kan lopen. Dit type probleem is altijd lastig het hoofd te bieden. Zowel in het rapport van Cebeon als in de reactie op de contra-expertise wordt dit probleem eenzijdig benaderd.

Een gedegen onderbouwing van die eenzijdige benadering ontbreekt, ook in de reactie op de contra-expertise: een simpele verwijzing naar de POR is als onderbouwing van dit majeure punt echt te mager. AEF en Cebeon merken op, dat het meenemen van de eigen middelen als verklaring van de netto lasten los staat van de inkomstenverevening. De gekozen werkwijze zou niet leiden tot extra verevening van inkomsten, omdat ‘het volume van de uitgavenclusters niet wordt aangepast’. De gekozen werkwijze leidt echter tot een andere verdeling: door de AEM in het verklaringsmodel op te nemen en de invloed te verwijderen uit het verdeelmodel, vindt een verschuiving plaats van gemeenten met relatief veel eigen middelen naar gemeenten met minder eigen middelen. Door deze werkwijze worden de beschikbare eigen middelen dus wel degelijk (gedeeltelijk) verevend via het uitgavenmodel. Vervolgens vindt ook verevening plaats van beschikbare middelen via het inkomstenmodel. Zodoende worden de eigen middelen ‘oververevend’ (niet dubbel verevend, zoals in de reactie ten onrechte staat). Tot slot Wij concluderen dat, lezende de reactie op de hoofdtekst van de contra -expertise, wij geen aanleiding zien de conclusies in de hoofdtekst bij te moeten stellen: onze bezwaren blijven onverkort van kracht.

De lezer kan uit de reactie van AEF en Cebeon de aanvullende informatie over de achtergronden van bepaalde keuzes tot zich nemen, onze mening over de keuzes staat verwoord in de hoofdtekst. Wij herhalen dat de onderzoeksbureaus een zeer lastig probleem hadden op te lossen, met zeer veel verschillende kanten en gezichtspunten, terwijl het data materiaal in het licht van die problematiek beperkt was. Los van onze kritiek op onderdelen van de methodiek, die essentieel zijn voor de uiteindelijke resultaten, hebben wij welgemeende waardering voor het geleverde werk en de gedegen manier, waarop AEF en Cebeon de complexe materie te lijf zijn gegaan.

46