Agendabundel

Reacties n.a.v. oproep door Gemeenteraad op 10 december 2021 filmpje ‘Buitenspelen’

23 december 2021: Namens team Vleuten-De Meern & Leidsche Rijn heb ik antwoord op de volgende vragen verzameld: • Hoe ziet voor jou een fijne speelplek eruit? • Speel je weleens in de bosjes, klim je in bomen of mis je dit? • Kan je fijn spelen in jouw straat? Waarom wel of niet? Helaas is het wegens de maatregelen niet gelukt om uitgebreide brainstormsessies te houden, moodboards te maken of iets dergelijks. Wel hebben we het via WhatsApp en face to face uitgezet. Hierbij de uitkomst: De 10-14 doelgroep omschreef een fijne speelplek op twee manieren. Eén is een sprankelende speelplaats met veel toestellen waar je veel kan doen. Denk hierbij aan schommels, kleine draaimolens, klimtouwen en een soort apenkooi-setting. Daarnaast is er veel behoefte aan voetbalvelden/kooien, basketbalvelden en tennisnetten. De tweede speelplaats bestaat voornamelijk uit bankjes, hangplekken en beschutte huisjes waar jongeren zich kunnen terugtrekken en ‘ongestoord’ kunnen chillen. Dit was voornamelijk het antwoord van de 13/14 jarige. Bosjes, bomen en dat soort dingen vinden ze overbodig. Vooral omdat het volgens de doelgroep in de weg staat, vaak vies is en er hondendrollen in liggen. Spelen in hun straat is iets wat ze veel doen maar voornamelijk met eigen spullen zoals een voetbal en badmintonset. Er is weinig behoefte aan een paar losse speeltoestellen.

Ze vinden: of all the way en groots aanpakken, of niets. Wat leuk is om te benoemen, is dat er veel vraag is naar een tiktokplek. Mijn eigen doelgroep kan hier dagen mee vullen. Volgens hen ziet de ideale tiktokplek er eigenlijk leeg uit en is het bij een muurtje of verhoging zodat daar hun telefoon op kan. Hopelijk heb je hier iets aan. Mocht je even willen bellen voor extra toelichting, laat het dan vooral weten. Succes! Hartelijke groet,

LS, In reactie op de oproep van de gemeenteraad in de meest recente editie van het wijkblad "Aanzet" stuur ik u onze ideeën over betere speelmogelijkheden voor kinderen tussen 6 en 14 jaar.

De vele speeltuinen in de wijk Hoograven/Tolsteeg zijn voornamelijk gericht op kleuters en peuters. Samen met onze 2 dochters van 7 en 9 jaar oud zijn we op het volgende lijstje uitgekomen met leuke speeltoestellen en met locaties die aanpassing behoeven. Ideeën voor toestellen: • ingewikkelder klimtoestellen gericht op oudere kinderen, liefst minder gepolijst en gemaakt van natuurlijke materialen. De wens is om te klimmen/klauteren met wat meer uitdaging. Voorbeelden zijn te vinden in het Gagelbos (zie ook bijgaande foto) of bijvoorbeeld bij Kinderboerderij De Heuvel te Culemborg (zie bijlage). Ander voorbeeld is de draak op het drakenplein. • een piratenschip doet het goed bij meerdere leeftijden: klimmen, verstoppen en uitnodigend tot spontaan (rollen)spel. • constructies die uitnodigen tot het maken van een hut. • Idee van mijn dochter van 9: stenen paard(en) om samen met andere kinderen op te zitten/klimmen en te spelen (vaak rollenspel) • duikelrekken (rekstokken) zijn zeer populair bij meiden tussen ca. 7 en 12 jaar, maar ontbreken in veel peuter/kleuter speeltuinen. • calasthenicstoestel, ook leuk voor pubers en studenten. (zou goed passen in het Tolsteegplantsoen en naast Sporthal Hoograven) • skateparks zijn erg populair bij oudere kinderen en pubers. • Waterbanen (met grondwaterpomp) zijn populair bij kinderen ca 3-10 jaar.

Locaties bij ons in de buurt die aanpassing behoeven voor oudere kinderen: • park bij sporthal hoograven, nu alleen gras en voetbal/basketbalveld, maar verder niet veel te beleven. Daar is echt wel meer van te maken. • plantsoen aan de Vaartserijnstraat. Is nu alleen een (heel prettig) grasveld, maar Bewoners kopen nu af en toe een trampoline, maar die gaan niet zo lang mee. Verder ontstaat er soms discussies over wie er op mag. Daarom beter om dit soort faciliteiten gemeenschappelijk te maken. • groenstrook Julianaweg (nu alleen peuterspeeltuintjes) • Drakenplein (extra duikelrek) • Speeltuin "Diamantje" (kruising Diamantweg/Aquamarijnlaan): erg warm in de zomer door te weinig bomen icm zwarte speeltegels. • Speeltuin Tolsteegplantsoen: in de zomer ook erg warm door tegels en weinig schaduw, waterpompen vaak stuk. Kan wel een upgrade gebruiken. • Kinderboerderij Nieuw Rotsoord: vooral gericht op kinderen <6. Deze stichting voorziet in een grote behoefte in de buurt, maar heeft onvoldoende fondsen voor aanschaf van nieuw materiaal. Met vriendelijke groet, Bewoner Hoograven

Bijlagen: 3 foto’s

1 Buiten-spelen-DriekoningenDe Meern-CirkelZuilen-MattheusOvervecht-Kinderraad.docx

Buiten spelen De Driekoningen De Meern 14-12-2021 Hoe ziet voor jou een fijne speelplek eruit?

Speel je weleens in de bosjes, klim je in bomen of mis je dit?

Kan je fijn spelen in jouw straat? Waarom wel of niet?

Groep 4B

Schommels, kabelbaan, karren en fietsen, evenwichtsbalk, ballenbak, klimhuisje, boomhut, pony's en andere dieren, een steile glijbaan, zandbak.

Het is leuk om in bosjes te spelen, op school hebben we dit niet echt. Wij zouden ook graag in bomen willen klimmen.

Wel: omdat daar vriendinnen/vrienden wonen, er zijn speeltuinen in de buurt, er is een voetbalveld, er rijden niet zo veel auto's in de buurt, er is een plek waar je goed kan vissen, er is een meer waar je goed op kan varen, er zijn daar schommels en op het schoolplein niet. Er is plek om met fietsen te spelen.

Groep 5c

Met gras, grote speeltoestellen, meer voetbalvelden, plekje waar je kunt kletsen. King-veldje (een ander balspel) waar je hutten kunt bouwen. Trampolines. Boomhutten.

Een klimboom zou leuk zijn, doen we graag! Zou leuk zijn om bosjes te hebben waar je in kunt spelen.

Nee, er zijn alleen maar huizen en die staan vlak aan de straat. De speeltuinen in de buurt zijn vaak voor kleine kinderen, niet voor onze leeftijd (8/9 jaar). Straat is druk, zeker nu vanwege afzettingen vanwege bouwwerkzaamheden. Speeltuin is te ver weg of alleen voor kleintjes. Bij ons hangen er veel jongeren in de straat en die ‘slopen’ alles

Groep 6a

Sport en spel plekken (pingpong, volleybal etc.), trampoline, baskets, speeltoestellen, glijbaan, sportvelden (hockey, trefbal, voetbal, basketbal), parcours.

Ja dit wordt gedaan en de kinderen zouden wel meer bomen of bosjes om in te klimmen willen.

De meeste kinderen geven aan dat er wel iets te doen is in de buurt van de straat of in de straat. Toch zouden ze wel meer sportvelden, speelplaatsen en vooral speeltuinen willen. Ze vinden de dingen die er zijn soms saai (bn=v. alleen een trampoline of alleen maar een veld met gras en zand). Daarnaast is niet in iedere straat veel speelruimte. Wat wel leuk gevonden wordt is het stoeprandveld., Kinderen missen vooral meer klimmogelijkheden (o.a. klimrekken), zandbakken. Ze

gaven ook aan dat het op sommige plekken niet leuk is omdat er gehangen wordt op speelplekken met vuurwerk en sigaretten. groep 7a

Heeft een voetbalveld, basketbalveld en een schommel. Het is belangrijk dat het uitdagend is, dus wat hoger en moeilijker zodat je het niet na 1 keer hebt gezien. Het zou fijn zijn dat het schoon is. Het is fijn als er wat hogere bomen waar je in mag klimmen, soort die dit ook makkelijk maken. Een plek om een boomhut te bouwen en dat die dan niet weggehaald wordt door de gemeente. Het zou fijn zijn als er geen hangjongeren zijn, er moeten voldoende plekken zijn voor hun om te hangen, zodat ze niet bij de speeltuinen hangen.

12 van de 17 leerlingen spelen wel eens in bosjes en bomen. 9 van de 17 vinden dat hier te weinig ruimte voor is en missen dit dus.

8 van de 17 leerlingen kunnen fijn spelen in hun straat. Er zijn genoeg vrienden en voldoende speelplekken en de meeste zijn leuk ingericht. Er rijden niet zo veel auto's in de straat 9 van de 17 leerlingen kunnen niet fijn spelen in hun straat. De speeltuinen zijn weggehaald voor nieuwbouw. Speelplekken zijn ingericht op kleinere kinderen. Er zijn hangjongeren, dat voelt onveilig en die gooien bijvoorbeeld glas op het voetbalveld. Er rijdt veel verkeer door de straat. Er is vaak ruzie en ze voelen zich niet zo veilig op straat. Er lopen honden los in de speeltuin.

groep 7C

Toestellen (bv klimrek of schommel), niet alleen voor kleine kinderen, bosjes of bomen erbij, voetbalveld, basketbalveld, asfalt voor skaten.

6 kinderen doen dat nooit. Ze missen het ook niet. 16 spelen hier wel eens. Eén kind: er zijn bosjes waar je wel en niet aan mag zitten. Is met de buurt afgesproken en fijn.

15: ja (asfalt erbij is fijn, er zijn geen hangjongeren, er zijn veel speeltuinen, er is een brede stoep) 6: nee (gevaarlijk in de straat, er is geen stoep en de auto’s mogen er hard, veel auto’s geparkeerd).

groep 8b

hoge kabelbaan , hoog klimtoestel,trampoline schommel, skatebaan netjes onderhouden, gras zonder hondenpoep, goede afwatering en bankjes

boomhutten, klimbomen, leuke paadjes en doorgangetjes in de bosjes.

20 lln wel; vlakbij een park, speeltuinvoetbalveld, boomgaard, schoolplein of slootjes 10 lln minder: veel geparkeerde auto’s, veel verkeer, weinig speelplekken

Buiten spelen De Cirkel, Zuilen 10 december 2021 Groep

Hoe ziet voor jou een fijne speelplek eruit?

Speel je weleens in de bosjes, klim je in bomen of mis je dit?

Kan je fijn spelen in jouw straat? Waarom wel of niet?

3A

Voetbal, springtouwen, op stoeppleintje, speeltuin met materiaal, gras met toestellen, zandbak, voetbalveldje 1x: met de speelbus

Wel: 2 Niet: 9

Wel: 13 Niet: 3

3B

Eigen speeltuin voor iedereen, glijbaan met een dino Geen auto’s bij oversteken

Wel: 7 Niet: 7

Wel: 8 Niet: 5

4a

Veel kinderen spelen, veilig, kunstgrasveldje, kleine en grote speeltuin, samen spelen, rustig

Wel: 8 Niet:2

Wel: 8 (niet druk bij eigen huis, speelplek is dichtbij) Niet:3 (er komen altijd auto’s)

4b

Voetbal zacht, plein!, voetbalkooi en doelen, touwtje springen

Wel: 2 Niet: 11 -> paar bomen fijn

Wel: 12: hek om de huizen = veilig, speeltuin dichtbij, speeltuin voor de bewoners van de flat) Niet:3 (auto’s, wel achtertuin)

6a

Ruimte, klimplek, voetbalveld (kunstgras), -doelen, zitplekken, genoeg prullebakken, schommelbolderbaan, afbakening spel (pionkleur paal), basketbalveldje, slinger-speelplek, kabelbaan, glijbaan

Wel: 10 Niet:5

Wel: 7 Niet:9

6b

Speeltuin, Klimrek, glijbaan, normale schommel, kabelbaan, voetbalveld met grote doelen, parcours, doolhof, tennisbaan, ren/atletiekbaan, honkbalveld, basket (veld)

Wel: 16 Niet: 1

Wel: 11 Niet: 8

7

Basketbal veldje, voetbalveld kunstgras, veilig spelen, rekstok, schommel, grote glijbaan, klimrek, kabelbaan

Wel: 6 Niet:7

Wel: 11 Niet:2-> jongens met schooters, auto’s rijden hard, vuurwerk bij straat, veel steen: pijnlijk, geen voetbalkooi in de buurt

8

Voetbalveld: lage hekken (bal raakt kwijt), deur in het hek, kunstgrasveld, grotere doelen Basketbalveldje, drinkwaterkraan

Wel: 1 Niet: 16

Wel: 16 (je leert de buurt kennen, voetbal=rustig, geen drukke kinderen, weinig auto’s daar) Niet: 1 (scooters rijden dicht bij de speelplek= gevaarlijk)

Mattheusschool, groep 8 heeft in plaats van het spel Democracity meegedacht over buiten spelen. 8

Hoe is het buitenspelen:

Groepje 1

Hekken, Sportcontainer, toezichthouders, jongerenwerkers die activiteiten doen vinden we veilig. Soms bij andere buurten.

Groepje 2

. Het is veilig en leuk maar het kan beter.

Is het veilig?

Wat kan veranderd worden?

Er is wel veel regen en weinig speeltuinen, dus: meer speeltuinen, meer voetbalvelden, meer activiteiten, minder co2, meer pretparken in Utrecht, meer zebrapaden

Groepje 3 -/-Saai, geen kinderen + voetbal bij Zebradreef

Manilladreef: naast bos: =niet veilig

Groter doel, meer kinderen, meer huizen, glijbaan. Algemeen: Meer toezicht voor veiligheid Meer speelplekken, beter onderhoud, watertap, schonere buurt

Groepje 4

Het is wel veilig maar sommige mensen zijn gek en soms voelen we ons niet zo veilig niet altijd voelen we ons veilig

wat wij willen dat verandert in de buurt is meer speeltuinen, veiligheid, meer controle over de mensen die de andere lastigvallen. Meer speeltuinen waar er kleineren zijn. Geen lachgasflessen op straat. Na een bepaald tijdstip handhaving rondrijden. Geen graffiti spuiters. Meer prullenbakken, meer cameratoezicht, meer sportverenigingen, nieuwe speeltoestellen, meer activiteiten, meer elektrische auto's. Hallen goed onderhouden. Wij willen dit voor een betere en veilige buurt.

Voor de Stedelijke kinderraad van 2021 hebben de kinderraadsleden een filmpje gemaakt dat gedeeld is met de raadsleden. Hieronder een opsomming van de reacties over buitenspelen van de kinderen per wijk: Wijk Binnenstad, Oost en Noordoost • meer groen, meer afval opruimen, meer activiteiten • meer speelplekken voor grotere kinderen • sporttoestellen voor ouderen en kinderen • hekje zodat bal niet meer op de weg rolt • skate/stepplek • liever klinkers dan asfalt Wijk Zuid: • Hoograven: vies speelveld: kinderen hebben zwarte handen • veel afval • speelplekken voor kinderen met een beperking,

Wijk Leidsche Rijn • kunstgrasveld maar skaten kan dan niet • •

Parkwijk: veel rommel, volle prullenbakken, hondenpoep Actie: minder afval: kinderen gaan iedere dinsdag afval opruimen rond school

3.1 Visie Speelruimte Utrecht 2021 - Spelen in je eigen buurt 1 Dossier 2196 voorblad.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst Dossiernummer

2196

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

21 december 2021

Agendapunt

3.1

Titel

Visie Speelruimte Utrecht 2021 - Spelen in je eigen buurt

ID

2366

Behandelend ambtenaar

Matei Klewer

Telefoon

14030

E-mail

m.klewer@utrecht.nl

Datum collegebesluit Thema

Ruimtelijke ordening

Portefeuillehouder

Wethouder Diepeveen

Beleidsveld

Openbare ruimte

Referendabel

Ja

Raadsadviseur (lijst)

Manon Leenders/Cie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen/030-2863710

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadsinformatiebijeenkomst

21 december 2021

Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Raadsvoorstel Visie Speelruimte Utrecht: Spelen in je eigen buurt Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Openbare Ruimte Ontwikkelorganisatie Ruimte Matei Klewer 9321886 volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Visie Speelruimte Utrecht: Spelen in je eigen buurt vast te stellen en daarmee de Nota Speelruimte Utrecht 2009 ‘Geef jeugd de ruimte’ te vervangen met als belangrijkste aanpassingen: - een geactualiseerde speelruimtenorm met zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen; - de introductie van speelbuurten die worden begrensd door barrières die vanuit het perspectief van kinderen relevant zijn; - aandacht voor de vergroening van speelplekken 2. De Visie Speelruimte Utrecht: Spelen in je eigen buurt op te nemen in de ‘Omgevingsvisie Utrecht’ ter vervanging van de Nota speelruimte 2009 'Geef jeugd de ruimte’ - onderdeel van het thematisch beleid - en internetpagina https://omgevingsvisie.utrecht.nl/thematisch-beleid/ hierop aan te passen. . Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting De nieuwe speelvisie 'Spelen in je eigen buurt’ geeft handvatten om het huidige speel- en sportaanbod in Utrecht te beoordelen, zowel kwantitatief (aantal speelplekken, afstand tot speelplekken, bespeelbaarheid van de buurt) als kwalitatief. De kwaliteit kan worden beoordeeld op speelbuurtniveau maar ook van elke speelplek op zich. Hiermee kan per wijk en per speelbuurt in beeld worden gebracht of er sprake is van een goede afstemming tussen de (potentiële) vraag naar en het aanbod aan speelruimte en wat er wenselijk is om het speel- en sportaanbod op orde te krijgen. Aan de hand van de nieuwe visie kan ook in beeld worden gebracht wat er nodig is aan speelen sportvoorzieningen in (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij gaat het zowel om bespeelbare openbare ruimte, zoals vrije stoepruimte, autovrije en -luwe straten, als om ingerichte plekken met speeltoestellen of vrij bespeelbare ruimte. Het is de ambitie dat binnen 200 meter van iedere woning speelruimte te bereiken is. Hiermee dragen we bij aan een gezonde leefomgeving voor onze jongste bewoners; beweegvriendelijk, groen en klimaatadaptief. In de speelvisie ‘Spelen in je eigen buurt’ focussen we ons op de 0-18 jarigen.

Context Aanleiding In het Koersdocument Leefbare Stad en Maatschappelijke Voorzieningen stellen we dat ruimte om te spelen sporten en bewegen cruciaal is in een verdichtende stad. De ambitie is dan ook dat ieder kind, jeugdige en jongere een uitdagende en veilige plek vindt om te spelen, sporten en bewegen. De huidige speelruimtenota en de bijbehorende wijkspeelruimteplannen dateren uit 2009 en 2010-2013. Sinds die tijd heeft de ruimtelijke ontwikkeling van de stad zich verder doorgezet, onder andere met de verdere stadsuitbreiding in Leidsche Rijn en herstructureringen in andere wijken. Die ruimtelijke ontwikkeling zet zich ook de komende jaren door. Daarnaast ontwikkelen de verschillende wijken zich ook op demografisch vlak. In sommige buurten wonen nu meer kinderen dan 10 jaar geleden en op andere plekken is het aandeel kinderen juist teruggelopen. Bij een veranderende leeftijdsopbouw hoort een veranderende speelruimtevraag en dus ook een aangepast speelruimteaanbod. Om de ambitie van een prettige, bespeelbare leefomgeving voor onze jongste inwoners te kunnen realiseren is een aanscherping van de gemeentelijke visie op speelruimte noodzakelijk. Die vernieuwde visie biedt handvatten om te bepalen hoeveel speelruimte er nodig is in een buurt. Juridische context De gemeente is verantwoordelijk voor de veiligheid in de openbare ruimte.

Dit betekent dat de gemeente moet zorgen voor deugdelijke, gekeurde en daarmee veilige speeltoestellen. De eisen voor speeltoestellen zijn geregeld in de Warenwet attractie- en speeltoestellen (WAS). De WAS beschrijft richtlijnen voor de productie, plaatsing en periodieke keuring van speeltoestellen. De WAS geldt voor alle speeltoestellen in de openbare ruimte, ook als ze door particulieren of andere organisaties zijn geplaatst. De verantwoordelijkheid van de gemeente voor de openbare ruimte is niet over te dragen aan derden. In de Speelvisie wordt uitgelegd hoe de Gemeente Utrecht hier mee omgaat. Beoogd effect Het doel van deze nieuwe visie, inclusief de nieuwe speelruimtenorm, is om duidelijk te maken hoe we in Utrecht denken over spelen en welke normen we willen hanteren bij het beoordelen van het aanbod aan speelruimte, zowel kwantitatief als kwalitatief. In eerste instantie passen we deze norm in elk geval toe bij gebiedsontwikkelingen, renovaties, groot onderhoud en bewonersinitiatieven om te kunnen bepalen hoe een buurt ervoor staat of wat er in een nieuwe buurt nodig is aan speelruimte. Daarnaast maken we een begin met het scannen van de huidige situatie in de verschillende Utrechtse wijken. Dat doen we door middel van een wijkspeelruimtescan.

Op de langere termijn hebben we de ambitie om met behulp van deze scans de (potentiële) vraag en het aanbod per wijk eens in de vijf jaar in beeld te brengen en willen we ook graag interventies kunnen plegen als de speelruimte niet voldoet. De structurele financiering van deze ambitie moet in een later stadium worden uitgewerkt en integraal worden afgewogen. In het ter informatie bijgevoegde uitvoeringsstrategie wordt de wijze waarop de uitvoering van de speelvisie wordt ingevuld beschreven. Inspraakperiode De ontwerpvisie heeft van 29 juni tot 17 september 2021 ter inzage gelegen. Inwoners, ketenpartners en andere belanghebbenden hebben in die periode kunnen reageren op de ontwerpvisie. In deze periode zijn 4 reacties ontvangen. De reacties zijn gemotiveerd beantwoord en en hebben geleid tot 2

een tekstuele verduidelijking over de openbaarheid van speelplekken in de Visie Speelruimte en nader onderzoek naar de kansrijkheid van concrete voorstellen. De reacties en de beantwoording zijn opgenomen in de bijlage. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening • De motie 2018/219 “Nieuwe speelplekken groen”. Eind 2019 is in een verzamelbrief richting de Raad aangegeven dat de uitwerking van de motie onderdeel zal zijn van de nieuwe speelvisie. • Bij de besluitvorming van de Koers Maatschappelijke Voorzieningen in mei 2020 is aangekondigd dat het speelruimtebeleid vernieuwd zal worden. • Toezegging 20/T472 in de commissie M&W Programmabegroting 18 november 2020. De wethouder zegt toe in Q1 2021 met een nota speelruimte te komen. • Motie 18/M219 van Programmabegroting in raad van 8 november 2018: Motie 18/M219 wordt onderdeel van het nieuwe speelruimtebeleid. Streven bespreken in raad Q1 2021 • Raadsbrief Vrijgave speelvisie Spelen in je eigen buurt voor zienswijzen, 29 juni 2021

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

De Visie Speelruimte Utrecht: Spelen in je eigen buurt vast te stellen en daarmee de Nota Speelruimte Utrecht 2009 ‘Geef jeugd de ruimte’ te vervangen met als belangrijkste aanpassingen: - een geactualiseerde speelruimtenorm met zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen; - de introductie van speelbuurten die worden begrensd door barrières die vanuit het perspectief van kinderen relevant zijn; - aandacht voor de vergroening van speelplekken

Argumenten 1.1

Een geactualiseerde speelruimtenorm is nodig om passende kaders en handvatten te bieden voor keuzes met betrekking tot speelruimte bij grootschalige gebiedsontwikkelingen, wijkrenovaties, bewonersinitiatief, ontwikkelend beheer en klachten. Utrecht kent nieuwbouwbuurten, buurten in herontwikkeling en bestaande buurten. Al deze buurten veranderen; of door veranderingen in de demografische samenstelling of door ruimtelijke ontwikkelingen. Dat maakt dat de verhouding tussen beschikbare speelruimte en de behoefte aan speelruimte voortdurend verandert. De nieuwe speelruimtenorm speelt hierop in door demografie, aantal woningen, oppervlakte van de bespeelbare openbare ruimte en andere factoren mee te wegen in de beoordeling van de speelbuurt. Het nieuwe beleid biedt hiermee handvatten voor de beoordeling van bestaande buurten, is een toetsingskader voor bewonersinitiatieven, voor groot onderhoud en voor vervangingsinvesteringen. Daarnaast geeft het nieuwe beleid richtlijnen voor de invulling van speel- en sportruimte voor de jeugd tot 18 jaar in (grootschalige) gebiedsontwikkelingen.

1.2

De introductie van de speelbuurt is wenselijk om de veiligheid voor kinderen te vergroten en hen eigen bewegingsvrijheid te geven. In het huidige speelruimtebeleid wordt uitgegaan van een speelgebied dat gelijk is aan de gemeentelijke wijk- en buurtindeling. Dit is niet altijd realistisch omdat we met barrières te maken hebben zoals 50 km wegen, spoorwegen en waterwegen. Deze zogenaamde barrièregebieden zijn van grote invloed op de actieradius van kinderen tot 11 à 12 jaar. Hier is rekening mee gehouden in het nieuwe speelruimtebeleid met de introductie van de Speelbuurt.

3

1.3

Niet alleen de hoeveelheid speelruimte maar ook kwaliteit van de speelplekken is belangrijk voor aanzetten tot spelen, sporten en bewegen in de openbare ruimte. De nieuwe speelnorm beschrijft de ambitie om in grote en/of dichtbevolkte speelbuurten sprake is van een speelplek met de functie en omvang van een buurtplek van tenminste 3.000 m2 groot en binnen 400 meter (5 minuten wandelen) van elke woning. Op een buurtplek is de hele buurt welkom (jong en oud), wordt ontmoeting gestimuleerd en kun je spelen en sporten. Daarnaast is ook een aanvullend netwerk van blokplekken (=/- 500 m2) nodig binnen 200 meter (2,5 minuten wandelen) van elke woning. Dit netwerk van blokplekken kan bestaan uit op sport en spel ingerichte ruimte, of als vrij bespeelbare ruimte die extra ingericht wordt zodra de behoefte ontstaat. In het nieuwe beleid wordt speelruimte niet alleen beoordeeld op het aantal vierkante meter, maar ook op de ligging, inrichting, variatie in aanbod, groen (inclusief klimaat) en toegankelijkheid.

1.4

De speelvisie komt tegemoet aan de ambitie om nieuwe speelplekken zo groen mogelijk in te richten Meer groen in de stad zorgt voor een beter leefklimaat voor mens en dier. Speelplekken zijn bij uitstek geschikt voor vergroening en vervullen een belangrijke rol bij de klimaatadaptatie van de openbare ruimte. Anders dan tuinen of daken heeft de gemeente hier zelf de regie over de inrichting. Bij het vergroenen van speelplekken gaan de thema’s spelen, veiligheid, klimaat, biodiversiteit en gezondheid hand in hand.

Kanttekeningen/Risico’s 1.1

De haalbaarheid van de ambities in de speelvisie is afhankelijk van beschikbare middelen. Binnen de organisatie is alleen structureel budget beschikbaar voor onderhoud en vervanging van bestaande speelplekken wanneer deze niet meer voldoen of onveilig zijn. Vanuit de voorjaarsnota 2021 is eenmalig € 500.000 beschikbaar om kwalitatieve verbeteringen te doen die in lijn zijn met de Speelvisie. Er is echter geen structureel budget om te sturen op voldoende speelplekken van goede kwaliteit. Daarnaast is door het verlagen van de bijdrage vanuit het initiatievenfonds per initiatief naar maximaal 20.000 euro in plaats van 50.000 euro het niet mogelijk om grotere aanpassingen te doen aan de speelruimte. Dit geldt vooral voor aanpassingen en verbeteringen in de bestaande stad. Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen sturen we hier wel op. Onder het kopje Financiën wordt de uitvoering en bekostiging verder toegelicht. De bekostiging van de speelvisie is overigens onderdeel van de investeringsopgave van de RSU 2040, waarin een investeringsstrategie is opgenomen. De realisatie hiervan is afhankelijk van andere partijen, het ontwikkelen van nieuwe instrumenten, de beschikbaarheid van gemeentelijke middelen en de integrale afweging hiervan.

Beslispunt 2

De Visie Speelruimte Utrecht: Spelen in je eigen buurt op te nemen in de ‘Omgevingsvisie Utrecht’ ter vervanging van de Nota speelruimte 2009 'Geef jeugd de ruimte’ - onderdeel van het thematisch beleid - en internetpagina https://omgevingsvisie.utrecht.nl/thematischbeleid/ hierop aan te passen.

Argumenten 2.1

Door de Speelruimtevisie in de omgevingsvisie Utrecht op te nemen blijft deze actueel De ‘Omgevingsvisie Utrecht’ bevat het overkoepelende integrale beleid over de fysieke leefomgeving en het stedelijk beleid over diverse beleidsvelden van gemeente Utrecht.De Door de Nota speelruimte 2009 'Geef jeugd de ruimte’ te vervangen door de Speelruimtevisie: Spelen in je eigen buurt is de Omgevingsvisie weer actueel.

4

Financiën Het toepassen van en adviseren over de nieuwe speelvisie en de bijbehorende speelruimtenorm op herontwikkelingsprojecten, gebiedsontwikkelingen, groot onderhoud, vervangingsinvesteringen of een bewonersinitiatief voor het creëren of aanpassen van speelplekken wordt gezamenlijk bekostigd vanuit de programma’s Ruimtelijke Ontwikkeling, Openbare Ruimte en Groen, Samenleven en Sport en Volksgezondheid. Deze taken zijn nu ondergebracht in een gezamenlijk opgaveteam Spelen, Sporten en Bewegen in de openbare ruimte (SSB). Met de huidige beschikbare budgetten, aangevuld met de in de Voorjaarsnota 2021 toegekende incidentele investering Sporten, Spelen en Bewegen van € 500.000 voor 2022, kunnen we een start maken met de cyclus van wijkspeelruimtescans. Daarnaast kunnen vanuit het opgaveteam bijdragen aan de investeringskosten (aanvullen van de bijdrage uit het initiatievenfonds en groot onderhoud) en plankosten (projectleiderschap, opdrachtgeverschap en participatie met bewoners) van verschillende bewonersinitiatieven. Zo kunnen we beperkt speeltoestellen toevoegen of andere verbeteringen (zoals vergroening) doorvoeren aan bestaande speelplekken. De nieuwe speelruimtenorm kan daarbij worden gebruikt om te beoordelen of een kwalitatieve of kwantitatieve verbetering nodig is.

Voor de langere termijn hebben we de ambitie om daadwerkelijk regie te voeren op de speelruimte in de stad en interventies te kunnen doen wanneer buurten niet voldoen aan de norm uit de speelruimtevisie. De huidige financiële situatie biedt geen ruimte om deze vervolgstap uit te voeren. De structurele bekostiging van deze ambitie moet dan ook in een later stadium worden uitgewerkt en afgewogen. In de uitvoeringsstrategie dat ter informatie is bijgevoegd wordt de uitvoering van de speelvisie verder toegelicht.

Vervolg Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de nieuwe Speelruimtevisie opgenomen in de Omgevingsvisie Utrecht. Het geactualiseerde beleid kan worden gebruikt om te adviseren bij ruimtelijke ontwikkelingen, onderhoudsprojecten en bewonersinitiatieven. Om goed in beeld te brengen hoe het ervoor staat in de verschillende gebieden maken we gebruik van een speelruimtescan. Met deze scan kunnen we per wijk of speelbuurt in beeld brengen in hoeverre de buurten voldoen aan de speelruimtenorm en welke verbeterpunten nodig zijn. Afhankelijk van de beschikbare middelen worden gefaseerd wijkspeelruimtescans opgesteld waarbij bewoners en partners uit de buurt/wijk worden betrokken.

Participatie Met enkele betrokken inwoners, ketenpartners en experts binnen de gemeente is in een tweetal sessies de nieuwe speelruimtenorm getoetst. Hieruit zijn nieuwe inzichten naar voren gekomen, die zijn verwerkt in het nieuwe speelruimtebeleid. De inzichten betroffen de rol van (sociale) veiligheid, de actieradius van verschillende leeftijdscategorieën jeugd en de uitvoering van het beleid. Na vaststelling van de nota wordt stapsgewijs per wijk een speelruimtescan gemaakt, waarbij getoetst wordt hoe de wijken scoren ten opzichte van de norm en worden oplossingsrichtingen aangedragen. Hierbij zullen ketenpartners en bewonersvertegenwoordigers worden betrokken. Bij het uitwerken van een speelplek worden kinderen, omwonenden en gebruikers betrokken bij het nieuwe ontwerp.

Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad wordt een persbericht verzonden en wordt de nieuwe Speelruimtevisie geplaatst op de internetpagina https://omgevingsvisie.utrecht.nl/thematischbeleid/speelruimte/. Deelnemers aan het participatietraject worden persoonlijk geïnformeerd.

Bijlage(n) Bijlagen ter besluitvorming Spelen in je eigen buurt, Visie Speelruimte Utrecht 2021 Bijlagen ter informatie Reactienota Spelen in je eigen buurt Uitvoeringsstrategie Spelen in je eigen buurt

5

1 Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.pdf

Spelen in je eigen buurt

Visie Speelruimte Utrecht, oktober 2021

Utrecht.nl

Colofon Projectgroep Opgaveteam Spelen, Sporten en Bewegen. Arienne Kuin, Sandra Hanrath, Mark Ouendag, Barbara Rijpkema, Matei Klewer, Erik van Vliet, Jeroen Koning Opdrachtgever Anouk Teuns, in gezamenlijke opdracht van Ruimte, MO en Volksgezondheid Extern advies Speelplan Advies & Onderzoek Grafische realisatie OntwerpStudioRuimte Versiedatum Oktober 2021 Bestuurlijke besluitvorming Voorleggen ter besluitvorming aan Gemeenteraad

3 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

Inhoudsopgave Samenvatting

4

1. Buitenspelen is belangrijk

6

1.1 Waarom buitenspelen goed is voor een kind 1.2 Waarom buitenspelen goed is voor de buurt 1.3 Spelen is een Utrechtse ambitie 1.4 Spelen is leuk 1.5 Speelruimte staat onder druk 1.6 De nieuwe Utrechtse Speelvisie 1.7 Spelen in een gezonde stad

6 6 6 7 7 8 9

2. Verschillende soorten speelruimte

11

3. Speelruimtenorm

14

4. Spelen in het groen en veilig spelen

21

5. De visie in de praktijk

24

2.1 Inleiding 2.2 Ingerichte openbare speelruimte 2.3 Vrij bespeelbare openbare ruimte 2.4 Overige speelruimte 3.1 Speelbuurten 3.2 De kwantitatieve speelnorm 3.3 Buurt- en blokplekken 3.4 De norm in de praktijk 3.5 De kwalitatieve speelnorm 3.6 Een goed ingerichte speelplek 4.1 Spelen in het groen

5.1 De speelruimtescan 5.2 Interventies bij afwijking van de speelruimtenorm

11 11 12 12 14 15 16 16 18 18 21 24 25

6. Sturen en verantwoorden

6.1 Inleiding 6.2 Gedeelde waarden 6.3 Kaders en randvoorwaarden 6.4 Informatie en data 6.5 Leren en verbeteren

Bijlagen

1 Relaties met andere beleidsvelden 2 Verschillende soorten speelruimte ‘Achter een hek’ 3 Speelbuurten van wijk West 4 Toelichting Jantje Beton Norm en de Utrechtse Speelnorm 5 Poster Utrechtse Speelnorm 6 Fotostrip kwaliteit speelbuurt en speelplek 7 Groene speelplekken

27

27 27 27 27 27 29 32 35 36 37 38 39

4 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

Samenvatting Voor u ligt de nieuwe visie op spelen in Utrecht: Spelen in je eigen buurt. Deze visie vervangt de speelruimtenota uit 2009.

Dit netwerk vullen we aan met kleinere plekken voor de jongste kinderen en met sportvoorzieningen voor de jeugd.

Per 1 januari 2020 wonen er in Utrecht 70.606 kinderen tussen de 0-18 jaar (20 % van het totaalaantal inwoners). Deze kinderen groeien op in een stad die de ambitie heeft om een gezonde en groene stad te zijn waar het prettig wonen, werken en verblijven is. Buitenspelen is essentieel voor opgroeiende kinderen. Ze ontwikkelen hun motorische vaardigheden, leren samen te spelen en zijn in beweging in de buiten­ lucht. Buitenspelen draagt bij aan de minimale beweegrichtlijn van 1 uur per dag, voor kinderen van 4-18 jaar.

Spelen in je eigen buurt is een uitwerking van ambities die zijn uitgesproken in de Ruimtelijke Strategie Utrecht, de Nota Volksgezondheid en Koersdocument Leefbare Stad en Maatschappelijke voorzieningen. Met deze visie willen we de ambities voor een stad waarin ruimte is om te spelen, concreet maken.

De komende jaren groeit Utrecht door naar ongeveer 450.000 inwoners. Om voldoende woningen te hebben voor alle (toekomstige) bewoners gaan we de komende jaren veel woningen bouwen binnen de bestaande stedelijke structuur. Daarnaast staat de openbare ruimte verder onder druk. Veel meer fietsers, sporters en auto’s maar ook bomen en struiken vragen om ruimte. Deze nota geeft handvatten om bij deze ontwikkelingen te zorgen voor voldoende speelruimte van voldoende kwaliteit en daarmee bij te dragen aan een gezonde leefomgeving voor onze jongste bewoners. Hierbij gaat het zowel om (beter) bespeelbare openbare ruimte (zoals vrije stoepruimte, autovrije en -luwe straten) als om ingerichte plekken met speeltoestellen. We streven naar een stad waarin elk kind kan spelen en bewegen, zodra hij of zij de (voor)deur uitstapt. Dit betekent dat de openbare ruimte beter bespeelbaar wordt, voor jong en oud. Onderdeel van deze visie is de Utrechtse speelruimtenorm, met de ambitie dat binnen 200 meter van iedere woning speelruimte te bereiken is. We houden daarbij rekening met het aantal kinderen dat in een buurt woont, en ook met de barrières die een kind over moet om bij een speelplek te komen. We zetten in op de grotere speelplekken, waar de hele buurt welkom is en gespeeld kan worden door jong en oud.

5 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

6 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

1. Buitenspelen is belangrijk 1.1

Waarom buitenspelen goed is voor een kind

Spelen speelt een centrale rol in de cognitieve, sociaal-emotionele en lichamelijke ontwikkeling van kinderen. Door te spelen leren kinderen de wereld om hen heen te begrijpen, ontwikkelen ze hun motorische vaardigheden en ontdekken ze hoe ze hun fantasie kunnen gebruiken in hun spel. Door buiten te spelen komen zij in de frisse buitenlucht en vaker in het groen. De beweegrichtlijn voor kinderen van 4-18 jaar is minimaal 1 uur per dag matig intensief bewegen. (Bron: kenniscentrumsportenbewegen.nl). Buitenspelen draagt daaraan bij. Kinderen die lichamelijk actief zijn lopen aantoonbaar minder risico op overgewicht. (Sallis et al. , 2000; JiménezPavón et all., 2010) Ook blijkt dat bewegen voor kinderen en jongeren een positief effect heeft op andere gezondheidsaspecten zoals botdichtheid, bloedlipiden (cholesterol) en bloeddruk (Strong et all., 2005). Ook op de lange termijn zijn er gezondheidsvoordelen, en heeft buiten spelen een preventieve werking op het ontstaan van ziektes, zoals osteoporose, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 (Wendel-Vos et all., 2010). Daarnaast is er een positieve relatie tussen lichamelijke activiteit en psychisch welbevinden van kinderen.

Zo bleek uit een onderzoek onder 10-jarigen dat kinderen die meer bewegen minder vaak een laag zelfvertrouwen hebben en minder vaak gevoelens van angst en depressie kennen dan kinderen die minder bewegen (Parfitt en Eston, 2005). Naast het positieve effect op de gezondheid leren kinderen door samen te spelen met elkaar om te gaan, rekening met elkaar te houden en hun grenzen aan te geven. Spelen stimuleert bovendien het probleem­ oplossend gedrag, taal- en betekenisverwerving en logisch denken. Voor kinderen is buitenspelen belangrijk voor hun sociale netwerk en het sluiten van vriendschappen. Dit is extra belangrijk voor kinderen die niet in hun eigen buurt op school zitten. Omdat ze niet via school met buurtgenootjes in contact komen is goede buitenspeelruimte, die samenspel stimuleert, heel belangrijk voor de binding met hun woonomgeving.

1.2

Waarom buitenspelen goed is voor de buurt

1.3

Spelen is een Utrechtse ambitie

Een kindvriendelijke woonomgeving bindt gezinnen met kinderen aan de stad. Gezinnen spelen een belangrijke rol in de vorming van stevige sociale structuren, bijvoorbeeld via scholen en (sport)verenigingen. Die sociale verbanden versterken doordat kinderen in een buurt veel met elkaar spelen en hun ouders elkaar ontmoeten. Een goede sociale cohesie in de buurt verhoogt het woongenot en verkleint de kans op overlast en vandalisme. Bewoners die een prettige relatie hebben met de buurtkinderen, ervaren ook minder (geluids)overlast als die kinderen op straat spelen. In de afgelopen jaren zijn in verschillende documenten al gemeentelijke ambities op het gebied van sporten en spelen geformuleerd. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 zijn sporten en spelen onderdeel van de ruimtevraag in de Utrechtse barcode. In de openbare ruimte vindt het grootste deel van het (sociaal) stedelijk leven plaats. De gemeente wil dan ook meer ruimte voor groen, spelen en verblijven in de openbare ruimte. Dit betekent dat o.a. de verkeer- en parkeerruimte de komende jaren anders ingericht gaat worden. Het vastgestelde Koersdocument Leefbare stad en Maatschappelijke voorzieningen stelt eveneens dat het cruciaal is dat er in de openbare ruimte van een verdichtende stad ruimte is om te kunnen spelen, sporten en bewegen.

Ruimte om te spelen en sporten staat gelijk aan een brede ontplooiing van kinderen en jongeren. De ambitie is dan ook dat ieder kind, jeugdige en jongere een uitdagende en veilige plek in de buurt van de eigen woning vindt om te spelen, sporten en bewegen.

7 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

Ten slotte wordt ook in de nota Volksgezondheid “Gezondheid voor iedereen” de ambitie geformuleerd dat de leefomgeving van Utrechters zo is ingericht, dat gezond leven gemakkelijk is en daarmee de druk op de gezondheid zo laag mogelijk. Ruimte om te spelen in de directe woonomgeving hoort daarbij. De voorliggende speelvisie en de bijbehorende Utrechtse speelnorm voor speel- en verblijfsplekken in de buurt werkt deze ambities preciezer uit. Het gaat daarbij zowel om ingerichte speel- en sportplekken als om bespeelbare openbare ruimte. Immers, kinderen spelen overal.

Ruim vier op de tien kinderen spelen dagelijks minimaal een uur buiten Uit de Jeugdmonitor 2017-2018 blijkt dat ruim vier op de tien kinderen (42%) uit groep 7 en 8 minimaal een uur per dag buiten spelen. In vergelijking met twee jaar geleden is dit aandeel afgenomen (2014: 49%). Jongens (51%) spelen vaker dan meisjes (34%) minimaal een uur per dag buiten. Vooral jongens met een Marokkaanse achtergrond (64%) geven aan veel buiten te spelen. Leerlingen die in Leidsche-Rijn en Vleuten-De Meern wonen (beide 34%), spelen het minst buiten. In de wijken West, Noordwest, Oost en Zuidwest wordt juist vaker dan gemiddeld (minimaal een uur per dag) buiten gespeeld.

1.4

Spelen is leuk

1.5

Speelruimte staat onder druk

Ten slotte is het, los van de positieve effecten op de ontwikkeling van kinderen en de leefbaarheid van de stad, ook gewoon leuk om te spelen. Het is voor kinderen en jongeren dé manier om te recreëren, te sporten en bewegen en te ontspannen. In een gezonde stad voor iedereen hebben zij daar, net zo goed als volwassenen, recht op. Niet voor niets is het recht om te spelen vastgelegd in het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind. De druk op de openbare ruimte is hoog in Utrecht, en zal met de verwachte groei van de stad verder toenemen. Speel- en verblijfs­ ruimte concurreert daarbij met ruimte voor o.a. woningen, winkels en parkeergelegenheid. Tegelijkertijd zien we dat het aantal kinderen dat minder dan een uur per dag buiten speelt toeneemt. Wanneer de ruimte voor spelen en verblijven in de eigen buurt afneemt, zal deze trend versneld voortzetten. Juist de mogelijkheden om laagdrempelig, dicht bij huis te kunnen spelen zijn essentieel om dagelijks buiten spelen voor alle kinderen mogelijk te maken. Deze visie en de bijbehorende norm maken concreet hoeveel speelruimte gewenst is bij nieuwe ontwikkelingen in een woonbuurt. De komst van corona lijkt het buitenspelen voor sommige kinderen weer een nieuwe impuls te hebben gegeven. Het is alsof bij het wegvallen van school en andere verplichtingen als sport en clubjes het buitenspelen is herontdekt.

Dit geldt niet voor alle kinderen. Het Mulier Instituut (Mulier instituut 2020) geeft aan dat de verschillen tussen kinderen die wél voldoende buiten spelen en de kinderen die dat niet doen, groter zijn geworden tijdens corona (Mulier instituut 2020). Dus kinderen die al graag buiten speelden, doen dat tijdens corona nog meer; en kinderen die niet buiten speelden voor corona, doen dat nu ook niet. Het stimuleren en faciliteren van buiten spelen, vooral bij de groepen die dat nu niet of nauwelijks doen, blijft daarmee belangrijk.

8 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

1.6

De nieuwe Utrechtse Speelvisie

In deze speelvisie werken we vanuit vier basisprincipes, namelijk: Spelen dicht bij huis. Om de mogelijkheid om zelfstandig te kunnen spelen te kunnen waarborgen is het belangrijk dat kinderen dicht bij huis, in hun eigen buurt voldoende ruimte hebben om te spelen; Vanuit het perspectief van het kind. Bij het bepalen van de vraag of er voldoende speelruimte in de buurt is, redeneren we vanuit het perspectief van het kind. Zo nemen we bijvoorbeeld natuurlijke barrières zoals een drukke straat of een sloot mee in het bepalen van de beschikbaarheid van speelruimte in een buurt; Speelwaarde centraal. Om goed te kunnen bepalen of er voldoende speel- en sportruimte is moet breder worden gekeken dan alleen naar de kwantitatief beschikbare speelruimte. We hanteren daarom het begrip speelwaarde, dat iets zegt over de kwaliteit van beschikbare speelruimte. Speelwaarde zit niet alleen in reguliere speeltoestellen. Ook brede stoepen, verkeersluwe straten, pleinen en parken hebben speelwaarde; Variatie in de buurt. Kinderen kunnen in principe overal spelen. Een speeltoestel kan daarbij net zo leuk zijn als een stukje vrij bespeelbare stoep. In de combinatie van verschillende, zowel ingerichte als niet ingerichte bespeelbare ruimte met speelaanleidingen in een buurt ligt voor hen de waarde. Zo kun je verschillende manieren van spelen ontdekken en ontwikkelen.

• • •

•

Het werken volgens deze vier principes leidt tot de basisambitie dat elke jonge inwoner van deze stad binnen 200 meter van zijn/haar woning een plek van voldoende omvang heeft om te spelen, sporten en bewegen. In hoofdstuk twee beschrijven we welke verschillende soorten speelruimte we onderscheiden en in hoofdstuk 3 werken we deze ambitie uit tot de nieuwe Utrechtse norm. In hoofdstuk 4 werken we uit hoe we aankijken tegen spelen in het groen en veiligheid en in hoofdstuk vijf gaan we kort in op de uitvoering van de speelvisie en in hoofdstuk 6 gaan we in op het Utrechts model voor sturen en verantwoorden.

De nieuwe norm gaat uit van de doelen van Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen. Gezond verdichten, klimaatbestendigheid, groen tenzij en de bijdrage aan gezondheid zijn belangrijke uitgangspunten. In de nieuwe norm is bovendien aandacht voor bespeelbare ruimte, de omvang van ingerichte speelruimte en de betekenis daarvan voor de speelwaarde van een buurt.

9 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

Figuur 1: Raakvlakken van het thema spelen met andere beleidsvelden

1.7

Spelen in een gezonde stad

In een gezonde stad is ruimte om buiten te spelen en sporten binnen een redelijke afstand van elke woning. Daarmee is een visie op spelen een essentieel onderdeel van gezond stedelijk leven. Het thema spelen heeft diverse raakvlakken met andere beleidsvelden, zoals luchtkwaliteit, geluid, sport, groen, toegankelijkheid en rookvrij spelen. Figuur 1 geeft dit weer. In bijlage 1 zijn alle verbanden met ander beleid verder beschreven. De principes en de tekst uit deze speelvisie zijn tot stand gekomen met de input van velen. Collega’s van diverse disciplines hebben meegewerkt aan de inhoud. Na overleg met ketenpartners en bewoners is besloten dat vooral de toepassing op wijk en buurt zich goed leent voor participatie. We hebben de norm daarom op twee wijken uitgetest met wijkvertegenwoordigers en ketenpartners, waarna hij is aangescherpt. De precieze uitvoering van de speelvisie is uitgewerkt in een uitvoeringsstrategie. Hierin wordt beschreven welke stappen er op de korte en de langere termijn gezet kunnen worden.

Toegankelijkheid

Jongeren ontmoetingsplek

Luchtkwaliteit

Geluid

Sportbeleid

Visie Speelruimte

Bodembeleid

Groen- en klimaatbeleid

Rookvrij spelen

Verkeersveiligheid

10 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

11 - Spelen in je eigen buurt - Visie Speelruimte Utrecht

2. Verschillende soorten speelruimte 2.1

Inleiding

De gemeente Utrecht wil dat de openbare ruimte veilig en aantrekkelijk is, zodat kinderen veilig kunnen buiten spelen en dat jong en oud prettig kunnen wandelen door de buurt (coalitieakkoord 2018, pagina 34). Kinderen kunnen in principe overal spelen. Een brede stoep om te steppen, een grasveld of schoolplein voor een potje voetbal of een speeltuin om te klimmen en klauteren: het is allemaal speelruimte. In de speelvisie maken we onderscheid tussen ingerichte en daarmee herkenbare aangewezen speelplekken waar vaak speeltoestellen staan, en niet-ingerichte, bespeelbare openbare ruimte. Al deze plekken samen zorgen voor een compleet aanbod voor de jongste bewoners van Utrecht. Naast spelen in de openbare ruimte, kan er ook op plekken ‘achter een hek’ worden gespeeld, vaak onder toezicht. In dit hoofdstuk worden de verschillende vormen van speelruimte toegelicht. In het kort zijn de volgende situaties te onderscheiden. Ruimte

Ingerichte ruimte met een speelfunctie

Niet-ingerichte ruimte waar (ook) gespeeld kan worden

Openbaar – altijd fysiek bereikbaar

• Ingerichte speelplekken • Verblijfsruimte

Alle openbare ruimte: m.n. groen, verkeersluwe straten en pleintjes, brede stoepen

Niet altijd bereikbaar (openingstijden, vaak achter een hek)

• Speeltuinen • Schoolpleinen • Sportvelden • Stadsboerderijen • Binnenterreinen

• Struingroen bij woning­ corporaties • Volkstuinen

Particulier

Commercieel aanbod (pretpark, indoor speelcomplex ed)

• Tuin • Terras • Garagepad / achterom

Voor de norm wordt in eerste instantie gerekend met de speelplekken die openbaar toegankelijk zijn. Deze worden beschreven in de paragrafen 2.1 en 2.2. In paragraaf 2.3 worden de speelruimten benoemd die niet altijd toegankelijk zijn, maar wel belangrijk in het leven van kinderen (zie ook bijlage 2).

2.2

Ingerichte openbare speelruimte

In de openbare ruimte zijn diverse openbare speeltuinen aangelegd. Speelgelegenheid is aangelegd in verschillende grootte: van een enkele wipkip of een duikelrek op een straathoek tot grote ingerichte speeltuinen met diverse toestellen voor verschillende leeftijden, en alles daartussen. Voor iedere leeftijdsfase zijn andere spelaanleidingen en -vormen van belang. Utrecht streeft daarom naar divers ingerichte speelruimte waar voor verschillende leeftijden, interesses en voor kinderen met verschillende mogelijkheden en beperkingen, iets te spelen of sporten is. Om extra gewicht te geven aan deze ambitie tekende Utrecht in 2019 het samenspeelakkoord. Dit betekent dat we meer prioriteit geven aan inclusief spelen, en dat we de ambitie hebben om steeds meer speeltoestellen en speelplekken toegankelijk te maken voor kinderen met een beperking. Daarmee is gestart in de beheerde speeltuinen. Naast de fysieke aanpassingen wordt ook gekeken naar mogelijke sociale drempels waardoor kinderen en/of hun ouders minder of niet naar een speeltuin gaan. Voetbalkooien, Cruyff- en Krajicek Courts geven ruimte aan balsport in de openbare ruimte, net als trapveldjes waar losse doeltjes geplaatst zijn. Er zijn spetterbadjes waarvan het sleutelbeheer met omwonenden is geregeld; bewoners zetten op warme dagen de kraan open en laten het badje ’s avonds weer leeglopen.