Document · PDF

Agendabundel

Commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie (2022-2026) 17 februari 2022, gemeente Utrecht29.694 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Bundel - Commissie Onderwijs, Werk en Economie van 17 februari 2022

1 2 3

Opening Vaststellen van de agenda van 10 februari 2022 Vaststellen van ingekomen agenderingen (Procedure) Deze punten worden alleen procedureel behandeld. De leden van de commissie bespreken of, op welke wijze en voor hoe lang zij deze raadsvoorstellen en onderwerpen willen bespreken. Na vaststelling van dit behandeladvies, wordt het stuk voor een volgende vergadering geagendeerd. Agenderingen Commissie Onderwijs Werk en Economie 17 februari 2022.doc 2022 02017 Behandelvoorraad OWE.docx

3.1

Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ Dossier 2527 voorblad 20220202 Raadsvoorstel De balans opmaken.pdf 20220202 Aanbiedingsbrief gemeenteraad rekenkamerrapport De balans opmaken.pdf 20220202 Persbericht rekenkameronderzoek Economisch beleid.pdf 20220202 Publiekssamenvatting rekenkameronderzoek Economisch beleid.pdf 20220202 Rekenkamerrapport De balans opmaken.pdf

3.2

Benoeming lid Raad van Toezicht SPO Utrecht Raadsvoorstel Benoeming lid Raad van toezicht Stichting Openbaar Primair onderwijs Utrecht.docx Curriculum Vitae lid RVT SPO Utrecht.pdf Brief SPOU over benoeming lid RvT aan gemeente.pdf

3.3

Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven Overzicht ingekomen raadsbrieven tbv commissie OWE d.d. 17 februari 2022.docx

Verslagen 20 en 25 januari 2022 Ter vaststelling. Conceptverslag openbare ochtendvergadering commissie Onderwijs, Werk en Economie d.d. 20 januari 2022.docx Conceptverslag openbare avondvergadering commissie Onderwijs, Werk en Economie d.d. 25 januari 2022.docx

Toezeggingen/Moties Ter vaststelling. Lijst toezeggingen-moties-brieven OWE dd9 februari 2022(inclusief voortgangsinformatie).pdf

Initiatiefvoorstel Ongelijk investeren voor Gelijke kansen Wethouder: Eerenberg Indicatieve behandeltijd: 120 minuten De initiatiefnemer Hester Assen (PvdA), stelt de raad voor om de uitgangspuntennotitie Ongelijk investeren voor gelijke kansen vast te stellen en deze binnen de gemeente Utrecht in brede zin leidend te laten zijn binnen alle beleidsterreinen, met speciale aandacht voor o.m. onderwijs, jeugd, volksgezondheid en werk en inkomen. Ze vraagt om in beleidsdocumtenten duidelijk te maken hoe ongelijk geïnvesteerd wordt voor gelijke kansen en verzoekt het college een uitvoeringsplan hierover op te stellen. Dossier 2397 voorblad Raadsvoorstel Initiatiefvoorstel Ongelijk investeren voor Gelijke kansen_.docx Uitgangspuntennotitie Ongelijk investeren voor gelijke kansen.docx

6.1

Raadsbrief College reactie Initiatiefvoorstel Ongelijk investeren voor gelijke kansen Dossier 2546 voorblad Raadsbrief Collegereactie Initiatiefvoorstel Ongelijk investeren voor gelijke kansen.docx.pdf

Gezonde voeding op school

7.1

Wethouder: Eerenberg, Klein Beleidsterrein: Jeugd en Jeugdzorg, Onderwijs Indicatieve behandeltijd: 60 minuten Geagendeerd door: Has Bakker, (D66), Hester Assen, (PvdA,) Bert van Steeg, (CDA), Tessa Sturkenboom, (Student en Starter), Maarten van Heuven, (PvdD), Mahmut Sungur, (Denk) en Marcel Vonk, (Groenlinks). Na een goede Raadsinformatiebijeenkomst werd duidelijk dat dit onderwerp breed leeft landelijk en in Utrecht. Het is belangrijk dat een gezonde leefstijl vroegtijdig wordt gestimuleerd omdat dit nu voor veel jongeren niet vanzelfsprekend is. Een gezonde voeding op scholen biedt daarvoor volgens de agenderende fracties een goed aanknopingspunt. Over de mogelijke start hiervan in Utrecht, mogelijke vormen van financiering, betrokkenheid van ouders en scholen en breder stimulerend beleid van gezonde voeding en beweging willen partijen graag in debat. Beantwoording SV 2022, nr. 17 over gezonde schoollunch Dossier 2550 voorblad Beantwoording SV 2022 nr 17 over Gezonde schoollunch.docx.pdf

8.1

Aanpak ongewenste omgangsvormen in onderwijsinstellingen Wethouders: Klein , Beleidsterrein: Onderwijs Indicatieve behandeltijd: 60 minuten Geagendeerd door: Esma Kendir (Student & Starter), Melody Deldjou Fard (Groenlinks), Hester Assen (PvdA), Mohammed Saiah (D66) De fracties van Student & Starter, GroenLinks, D66 en PvdA willen graag verder in gesprek over de beantwoording van de raadsbrief ‘Resultaten gesprek over seksuele intimidatie in het onderwijs’, welke is binnengekomen naar aanleiding van de mondelinge vragen set ‘Seksuele intimidatie in het onderwijs’. En de beantwoording van schriftelijke vragen nr 147 ‘Signalen van angstcultuur op Utrechtse HKU kunst- en modeopleidingen’. Eerder zijn we in een Raadsinformatiebijeenkomst in gesprek gegaan met onderwijsinstellingen en studentenorganisaties om als raad verder geïnformeerd te worden over dit onderwerp.

Naar aanleiding hiervan willen de agenderende fracties in de commissie in gesprek om het te hebben over de volgende vragen: Wat is de stand van zaken wat betreft het genoemd onderzoek in SV nr 147? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we als raad voldoende zicht blijven behouden over dit onderwerp? Op welke wijze kan de gemeente studenten ondersteunen die niet weten waar ze terecht kunnen? Op welke wijze kan de gemeente onderwijsinstellingen voldoende ondersteunen om ongewenste praktijkvormen aan te pakken? Raadsbrief Resultaten gesprek over seksuele intimidatie in het onderwijs Dossier 2485 voorblad Raadsbrief Resultaten gesprek over seksuele intimidatie in het onderwijs.docx.pdf

8.2

Beantwoording SV 2021, nr. 147 Dossier 2486 voorblad Beantwoording SV 2021 nr 147 over Signalen van angstcultuur op Utrechtse HKU kunst- en modeopleidingen.docx.pdf

Raadsvoorstel Wijziging verordeningen precariobelasting, leges en leges omgevingsvergunning 2022 voor tijdelijke terrassen in verband met Corona Wethouder: Verschuure, Beleidsterrein: Economische zaken Indicatieve behandeltijd: 30 minuten Voor het aanvragen van een tijdelijk terras is een ondernemer precario en leges verschuldigd. Bij leges gaat het om de exploitatievergunning en in sommige gevallen om een omgevingsvergunning. De invordering van de leges en precario is aangehouden. Het college wil, net als in 2021, de kosten compenseren om zo ondernemers te ondersteunen in de coronacrisis. Het college vraagt de raad met dit voorstel de geldende tarieven aan te passen naar nul euro, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2022. Het voorstel voorziet hiervoor in het wijzigen van de Verordening precariobelasting 2022, de Verordening van de leges omgevingsvergunning en de Verordening leges. De vergunningverlening voor de extra terrassen brengt extra kosten met zich mee. Op basis van het aantal gegunde terrassen in 2021 is dit begroot op € 70.000. Dit bedrag komt uit het derde maatregelenpakket corona (onderdeel investerings- en vestigingsklimaat).

Dossier 2447 voorblad Raadsvoorstel Wijziging verordeningen precariobelasting en leges.docx Besluit tot wijziging verordening precariobeslasting gemeente Utrecht 2022 - DROP.docx Besluit tot wijzigin legesverordening gemeente Utrecht 2022 - DROP.docx Besluit tot wijziging verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2022 - DROP.docx

Agenderingen Commissie Onderwijs, Werk en Economie (OWE) (ter vaststelling op 17 februari 2022) Stukken vanuit de Raadsleden/Presidium Datum, soort stuk en onderwerp, wethouder

Verzoek (wat vraagt de afzender?)

Datum: 1 februari 2022

De rekenkamer heeft het economisch beleid van de gemeente Utrecht onderzocht. In het rapport ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ presenteert zij het onderzoek. In het bijbehorende raadsvoorstel stelt zij de raad voor om het college o.m. te verzoeken een samenhangend overzicht van de gemeentelijke inzet en voor de raad controleerbare doelen op te stellen

Soort stuk: Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ Wethouder: Verschuure

Behandeladvies griffie (+ datum, + behandelduur+uitnodigingen+ meepraters/toehoorders) Voorstel: 1. Agenderen voor de commissie OWE 2. Het nog te ontvangen Plan van Aanpak van het college hiervoor eveneens te agenderen. 3. Tijd: 90 min.

De rekenkamer plant na het aantreden van de nieuwe gemeenteraad een technische bijeenkomst, waarin ze het rapport presenteert en toelicht.

Beleidsterrein: Economie Datum: 2 februari 2022 Soort stuk: Raadsvoorstel Benoeming lid raad van toezicht Stichting Openbaar Primair onderwijs Utrecht (SPO) Wethouder: Klein Beleidsterrein: Onderwijs

Het college stelt voor dhr B. Eidhof per direct te benoemen tot lid van de Raad van Toezicht van de stichting openbaar primair onderwijs Utrecht (SPO Utrecht). Context: SPO verzoekt om benoeming van een nieuw lid van de Raad van Toezicht (RvT) van SPO Utrecht, omdat de zittingstermijn van een huidig lid is verstreken. Het verzoek van SPO Utrecht was om de benoeming per 1 april in te laten gaan. Dit is gezien het aanlevermoment en planning niet haalbaar. Zodra de raad een besluit heeft genomen bericht het college SPO Utrecht hierover. Het benoemen van de leden van de RvT voor het openbaar onderwijs is een bevoegdheid van de gemeenteraad.

Voorstel: 1. Zonder commissiebehandeling als A-punt doorgeleiden naar de raad

1 2022 02017 Behandelvoorraad OWE.docx

Commissie Onderwijs, Werk en Economie (t.b.v. de commissie van 17 februari 2022) Onderwijs, MBO, Bibliotheek en laaggeletterdheid, Onderwijshuisvesting, Werk & Inkomen, Economische zaken, Citymarketing, Toerisme, Evenementenbeleid, La Vuelta

Behandelvoorraad Wethouder Klein Raadsvoorstel Benoeming lid raad van toezicht Stichting Openbaar Primair onderwijs Utrecht (SPO)

Zonder commissiebehandeling als A-punt doorgeleiden naar de raad.

Wethouder Verschuure Economische Zaken

90 minuten

Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’

Het nog te ontvangen Plan van Aanpak van het college hiervoor eveneens agenderen.

3.1 Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ 1 Dossier 2527 voorblad.pdf

Commissie Onderwijs, Werk en Economie Dossiernummer

2527

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

17 februari 2022

Agendapunt

3.1

Titel

Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’

2697

Behandelend ambtenaar

de Rekenkamer

Telefoon E-mail Datum collegebesluit Geocodering Thema Portefeuillehouder

Wethouder Verschuure

Beleidsveld

Economische Zaken

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Willemien Kok/Cie Onderwijs, Werk en Economie/0624862310

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Onderwijs, Werk en

17 februari 2022

Economie Voorgesteld besluit

1 20220202 Raadsvoorstel De balans opmaken.pdf

Voorstel van de rekenkamer

Opgesteld door Vergadering

Rekenkamer Commissie Onderwijs, Werk en Economie

Vergaderdatum

@@ 2022

Jaargang en nummer Geheim

2022, nr. 9572714 Nee

Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ De rekenkamer stelt de raad voor te besluiten om het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. 2.

Een samenhangend overzicht op te stellen van de gemeentelijke inzet. Concrete en voor de gemeenteraad controleerbare doelen op te stellen die aansluiten bij de inzet voor de opgave en op de andere bestuurlijke niveaus.

3. 4.

Meer inzicht te bieden in de besteding van tijd en geld aan de opgave. Te evalueren of genomen maatregelen en ingezette instrumenten effectief zijn, ook om

onderbouwde keuzes te maken voor de toekomst. Het gebruik van informatie over de economische ontwikkelingen te structureren en vast te stellen op welke manier die informatie gebruikt wordt bij beleidskeuzes, monitoring, evaluatie en verantwoording.

De verbinding binnen en buiten de opgave te verbeteren zodat binnen de gemeentelijke organisatie maar ook bij ondernemers en samenwerkingspartners bekend is waaraan in de opgave wordt gewerkt, wat de inzet oplevert en hoe daaraan kan worden bijgedragen. Dit ook te gebruiken om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de ontwikkelingen en er een helder economisch profiel mee te ontwikkelen.

De raad binnen zes weken door middel van een plan van aanpak te informeren over de wijze waarop deze aanbevelingen worden uitgevoerd.

De rekenkamer, De secretaris,

De voorzitter,

dr. G. Molenaar

drs. P.W.D. Venhoeven

Bijlagen Rapport De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht. Rekenkamer Utrecht, 2 februari 2022

Eerdere besluitvorming Uitvoering Context De afgelopen jaren kende de gemeente Utrecht een lage werkloosheid en een hoge economische groei. De sterke economische positie is echter geen vanzelfsprekendheid. De stad groeit, het werk verandert, er verdwijnen banen en er zijn sterkere invloeden van technologische ontwikkelingen op de vraag naar werk. De coronacrisis is van grote invloed geweest op de economie, waarbij de verwachting is dat die de komende jaren nog gevolgen zal hebben. Rekenkamer Utrecht heeft onderzoek gedaan naar het economisch beleid van de gemeente Utrecht. Het onderzoek is in de periode mei – november 2021 uitgevoerd. We hebben de relevante beleidsdocumenten, documenten uit de begrotingscyclus en andere raadsinformatie over het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen bestudeerd. Ook hebben we aanvullende informatie opgevraagd over ingezette (financiële) middelen en instrumenten. We hebben 19 medewerkers van de gemeente Utrecht geïnterviewd. Daarnaast hebben we met 21 personen gesproken bij organisaties waar de gemeente Utrecht mee samenwerkt. Om een actueel beeld te krijgen van de Utrechtse economie en de belangrijkste ontwikkelingen in de afgelopen jaren heeft I&O Research voor ons data verzameld en geanalyseerd.

Ook hebben we I&O Research een enquête onder Utrechtse ondernemers laten afnemen, waarbij 1.053 ondernemers de vragenlijst volledig hebben beantwoord. Al het onderzoeksmateriaal is vervolgens in samenhang geanalyseerd. De hoofdconclusie van de rekenkamer is als volgt: De Utrechtse economie presteert goed; de werkloosheid is laag en de stad kende de afgelopen periode een hoge economische groei. Het is alleen niet duidelijk in welke mate de gemeente Utrecht bijdraagt aan de goed presterende economie. Enerzijds komt dit door veranderingen die in de afgelopen raadsperiode hebben plaatsgevonden. De opbouw van het begrotingsprogramma werd anders, de gemeentelijke organisatie is voor de uitvoering van deze opgave opnieuw ingericht en de coronacrisis had grote impact. We zien anderzijds dat er ook sprake is van structurele oorzaken waardoor de effectiviteit van beleid niet is vast te stellen. Geformuleerde doelen dekken de lading van het programma niet volledig. Maatregelen en instrumenten worden niet structureel geëvalueerd. De besteding van tijd en geld wordt uit de financiële administratie niet duidelijk. Veel ondernemers en samenwerkingspartners zijn niet goed op de hoogte van wat de gemeente doet. En de gemeenteraad ontvangt de informatie versnipperd en kan daarmee niet goed op inhoud en financiën controleren en waar nodig (bij)sturen.

Voldoende reden dus om hiermee aan de slag te gaan.

Deze hoofdconclusie baseren we op drie deelconclusies. Allereerst heeft de gemeente Utrecht geen samenhangend overzicht van de gemeentelijke inzet voor het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen. De doelen in de planning en control documenten sluiten niet aan op de inzet van de gemeente. Het is daarnaast onduidelijk waar het geld en de tijd naartoe gaan. Daarnaast heeft de gemeente Utrecht de effecten van maatregelen en instrumenten onvolledig in beeld. Ook maakt zij nog niet optimaal gebruik van de beschikbare informatie op economisch terrein. Tot slot werkt de gemeente Utrecht binnen het programma nog te weinig samen. Dat geldt ook voor de samenwerking met andere gemeentelijke opgaven en afdelingen. Ook buiten de gemeente liggen kansen om meer impact te hebben. Voor veel ondernemers en samenwerkingspartners is op dit moment niet duidelijk wat de gemeente precies doet en hoe zij kunnen bijdragen aan de opgave die er voor de stad ligt. De stad mist daarnaast een duidelijk economisch profiel.

De hoofdconclusie met deelconclusies, aanbevelingen en de toelichtingen hierop zijn opgenomen in het bestuurlijk rapport. De onderliggende bevindingen zijn na te lezen in de nota van bevindingen. De rekenkamer doet zes aanbevelingen, die zijn verwoord in de voorliggende beslispunten. Beslispunt 1.

Een samenhangend overzicht op te stellen van de gemeentelijke inzet.

Argumenten 1.1 Het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen bevindt zich in een complexe omgeving. 1.2 1.3

De gemeente heeft hier geen wettelijke taak en heeft dus veel beleidsvrijheid. De gemeente werkt niet alleen veel samen met externe partijen, maar is vaak zelfs afhankelijk van

1.4

de inzet van die partijen om doelen te bereiken. Binnen de gemeentelijke organisatie gaan medewerkers van het programma steeds het gevecht

1.5

aan met andere maatschappelijke opgaven zoals wonen en mobiliteit. Er is geen goed overzicht van wat de gemeente nu precies in het programma doet en welke visie de gemeente heeft.

1.6

De regionale economische agenda geldt nu als uitgangspunt, maar deze agenda biedt geen inzicht in de gemeentelijke aanpak.

1.7

In planning & controldocumenten wordt niet duidelijk uitgelegd hoe het programma wordt aangepakt.

1.8

Om binnen de gemeentelijke organisatie, naar samenwerkingspartners en de gemeenteraad duidelijkheid te bieden over het bredere programma, is een samenhangend overzicht of een agenda nodig.

Beslispunt 2.

Concrete en voor de gemeenteraad controleerbare doelen op te stellen die aansluiten bij de inzet voor de opgave en op de andere bestuurlijke niveaus.

Argumenten 2.1

De algemene doelstelling maakt de focus van de inzet op de arbeidsmarkt wel duidelijk, maar laat

2.2

niet goed zien dat er ook gewerkt wordt aan het vestigingsklimaat en het investeringsklimaat Dit maakt het voor de medewerkers van het programma lastig om aan andere afdelingen en

2.3

samenwerkingspartners duidelijk te maken waarop de inzet is gericht. Lokale doelen en de regionale agenda sluiten niet goed op elkaar aan.

2.4 2.5

Ook de aansluiting op de landelijke en Europese doelen is niet tot stand gebracht. De algemene doelstelling is weinig onderscheidend voor Utrecht, maar past bij veel andere gemeenten.

2.6

Dit bemoeilijkt het verkrijgen van landelijke en Europese subsidies.

Beslispunt 3.

Meer inzicht te bieden in de besteding van tijd en geld aan de opgave.

Argumenten 3.1

Het is niet duidelijk hoeveel geld aan de pijlers vestigingsklimaat, investeringsklimaat en de arbeidsmarkt wordt uitgegeven.

3.2.

Voor de inzet van mensen en geld voor activiteiten is niet te achterhalen hoeveel geld er wordt begroot en uitgegeven.

3.3.

In de verantwoording aan de gemeenteraad worden alleen bedragen op het niveau van de prestatiedoelstellingen opgenomen en grote wijzigingen worden puntsgewijs toegelicht, waardoor helder inzicht in de financiën ontbreekt.

3.4

Het ontbreken van een helder inzicht in de financiën maakt het voor de gemeenteraad moeilijk om integrale afwegingen te maken en te bepalen of bijsturing op deze opgave nodig is.

Beslispunt 4. Te evalueren of genomen maatregelen en ingezette instrumenten effectief zijn, ook om onderbouwde keuzes te maken voor de toekomst. Argumenten 4.1 4.2

De gemeente heeft de afgelopen jaren uitvoering gegeven aan coronamaatregelen. Het is nog niet duidelijk welke coronamaatregelen structureel worden.

4.3

Om onderbouwde keuzes te kunnen maken, is het eerst nodig om de effecten van de inzet vast te

4.4

stellen. Er is bij de gemeente Utrecht nog onvoldoende aandacht voor de evaluatie van de effecten van de ingezette instrumenten: beleid, mensen en geld.

Beslispunt 5.

Het gebruik van informatie over de economische ontwikkelingen te structureren en vast te stellen op welke manier die informatie gebruikt wordt bij beleidskeuzes, monitoring, evaluatie en verantwoording.

Argumenten 5.1

Er is op economisch terrein veel informatie beschikbaar, waar medewerkers van de gemeente op allerlei manieren gebruik van maken.

5.2

Het gebruik van data roept nog veel vragen op; het is niet altijd duidelijk wat cijfers en rapportages precies zeggen.

5.3

Er is gewerkt aan een overkoepelend dashboard economie, maar dat is nu nog onvoldoende toegankelijk voor een breed gebruik.

5.4

Er is meer structuur nodig om alle beschikbare informatie beter te benutten.

5.5

De informatie kan meer gebruikt worden voor monitoring en evaluatie, maar ook voor planning & controldocumenten.

5.6

Een zorgvuldig ingericht dashboard kan waardevol zijn om het debat op de belangrijkste onderwerpen te richten.

Beslispunt 6.

De verbinding binnen en buiten de opgave te verbeteren zodat binnen de gemeentelijke organisatie maar ook bij ondernemers en samenwerkingspartners bekend is waaraan in de opgave aan wordt gewerkt, wat de inzet oplevert en hoe daaraan kan worden bijgedragen. Gebruik dit ook om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de ontwikkelingen en ontwikkel er een helder economisch profiel mee.

Argumenten 6.1

Voor de uitvoering van het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen werkt men samen met andere afdelingen.

6.2 6.3

De verschillende doelen en activiteiten binnen de gemeente zitten elkaar nog wel eens in de weg. Bij de marktgroepen is het niet altijd van elkaar bekend waar men mee bezig is en hoe men elkaar

6.4

kan versterken. Nu de teams op de pijlers vestigingsklimaat, investeringsklimaat en arbeidsmarkt op orde zijn, kunnen ook daar de interne verbindingen worden gelegd en verstevigd.

6.5

De gemeenteraad stuurt op financiën en inhoud vooral met algemeen toepasbare instrumenten: planning & controldocumenten, schriftelijke en mondelinge vragen.

6.6

De inhoudelijke informatie die met de begroting en jaarstukken aan de raad wordt voorgelegd, laat te wensen over.

6.7

De raadsinformatie blijkt erg versnipperd waardoor het moeilijk is om overzicht te krijgen en te

6.8

houden. Geënquêteerde Utrechtse ondernemers en samenwerkingspartners zijn niet goed op de hoogte

6.9

van de inzet van de gemeente Utrecht. Het is belangrijk dat maatregelen die specifiek op een gebied of doelgroep gericht zijn bij hen bekend zijn.

6.10 Op verschillende werklocaties blijkt behoefte aan meer informatie over bijvoorbeeld de subsidies die beschikbaar zijn. 6.11 Geënquêteerde ondernemers en samenwerkingspartners willen meer worden betrokken bij de inzet van de gemeente en willen meer als partners samenwerken. 6.12 De gemeente Utrecht mist een duidelijk economisch profiel. 6.13 In bredere zin richt de gemeente Utrecht zich op Gezond Stedelijk Leven, maar wat dat betekent voor de opgave Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen is nog onduidelijk. 6.14 Voor de verbinding met de provinciale, landelijke en Europese overheid is een helder profiel noodzakelijk. 6.15 Een helder profiel is van belang voor de onderbouwing van subsidieaanvragen door de gemeente.

Beslispunt 7.

De raad binnen zes weken door middel van een plan van aanpak te informeren over de wijze waarop deze aanbevelingen worden uitgevoerd.

Argumenten 7.1

Bij de formulering van de aanbevelingen heeft de rekenkamer concrete voorstellen gedaan om invulling te geven aan de aanbevelingen en tegelijkertijd ruimte gelaten aan het college om de aanbevelingen nader in te vullen.

7.2

7.3

In artikel 11 (lid 8) van de Verordening Rekenkamer Utrecht 2018 is opgenomen dat het college binnen zes weken na besluitvorming over de aanbevelingen van de rekenkamer een plan van aanpak opstelt over de implementatie van de raadbesluiten. In artikel 11 (lid 9) is opgenomen dat het college jaarlijks (bij de Jaarstukken) aan de raad rapporteert over de stand van zaken van de uitvoering van de raadsbesluiten die genomen zijn naar aanleiding van rekenkamerrapporten.

7.4

Indien nuttig kan via een expliciet besluit van de gemeenteraad van de standaardtermijn van zes weken worden afgeweken.

Raadsbesluit Opgesteld door

Raadsorganen

Vergadering

Gemeenteraad

Vergaderdatum

@@ 2022

Jaargang en nummer

2022, nr. 9572714

Rekenkameronderzoek: ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit Van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ Besluit: 1. 2.

Een samenhangend overzicht op te stellen van de gemeentelijke inzet. Concrete en voor de gemeenteraad controleerbare doelen op te stellen die aansluiten bij de inzet

voor de opgave en op de andere bestuurlijke niveaus. Meer inzicht te bieden in de besteding van tijd en geld aan de opgave.

Te evalueren of genomen maatregelen en ingezette instrumenten effectief zijn, ook om

De raad binnen zes weken door middel van een plan van aanpak te informeren over de wijze waarop deze aanbevelingen worden uitgevoerd.

Aldus besloten in de vergadering van de raad, gehouden op @@ De griffier

De voorzitter gemeenteraad

Merel van Hall

Sharon A.M Dijksma

1 20220202 Aanbiedingsbrief gemeenteraad rekenkamerrapport De balans opmaken.pdf

Aan de gemeenteraad van de gemeente Utrecht

Behandeld door

Gerth Molenaar

Datum

1 februari 2022

Doorkiesnummer

030 – 286 1391 / 06 – 4975 4300

Ons kenmerk

9572714

E-mail

g.molenaar@utrecht.nl

Onderwerp

Bijlagen

Rekenkamerrapport De balans opmaken met persbericht, publiekssamenvatting en raadsvoorstel

Geachte leden van de gemeenteraad, De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het economisch beleid van de gemeente Utrecht. Hierbij bied ik u het rapport ‘De balans opmaken. Een onderzoek naar de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht’ aan met bijbehorend persbericht, publiekssamenvatting en raadsvoorstel. Op deze documenten rust een embargo tot woensdag 2 februari 2022 9.00 uur, waarna deze openbaar worden gemaakt op onze website. De technische bijeenkomst, waarin het rapport wordt gepresenteerd, zal worden gepland na het aantreden van de nieuwe gemeenteraad. U ontvangt hiervoor te zijner tijd per e-mail apart een uitnodiging. Over de raadsbehandeling van het rekenkamerrapport wordt u via de griffie nader geïnformeerd. Met vriendelijke groet,

drs. P.W.D. Venhoeven Voorzitter Rekenkamer Utrecht

1 20220202 Persbericht rekenkameronderzoek Economisch beleid.pdf

PERSBERICHT REKENKAMER UTRECHT: BIJDRAGE GEMEENTELIJK BELEID AAN ECONOMIE ONDUIDELIJK UTRECHT, 2 februari 2022 – De Rekenkamer Utrecht heeft onderzoek gedaan naar de effecten van het economisch beleid van de gemeente Utrecht. Uit het onderzoek blijkt dat niet duidelijk is in welke mate het economisch beleid van de gemeente aan de economie bijdraagt. Die onduidelijkheid heeft structurele oorzaken, zoals het ontbreken van een volledig inzicht in de effecten van activiteiten en genomen maatregelen. Daarnaast speelt de coronacrisis een belangrijke rol, omdat daardoor andere maatregelen en activiteiten nodig waren dan oorspronkelijk beoogd. De gemeente Utrecht startte in 2019 het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen met als belangrijkste doel dat er genoeg banen én goed toegeruste werknemers zijn en blijven. Passend bij de groei van de stad. De rekenkamer ziet in de geanalyseerde cijfers van de banen, bedrijfsvestigingen en economisch groei dat de Utrechtse economie goed presteert. Ook ten opzichte van andere grote steden. In welke mate het economisch programma bijdraagt aan deze positieve economische ontwikkelingen blijft onduidelijk. De rekenkamer doet in haar rapport zes aanbevelingen om meer inzicht in de effecten te krijgen.

Samenhangend overzicht nodig van de gemeentelijke inzet Zo roept de rekenkamer de gemeente op om een samenhangend overzicht op te stellen van de gemeentelijke inzet voor de economie. Het is een complex beleidsveld waar de gemeente geen wettelijke taak heeft en dus veel beleidsvrijheid. De gemeente werkt veel samen met andere partijen en is vaak zelfs afhankelijk van de inzet van die partijen om de doelen te bereiken. En naast de economie vragen ook andere maatschappelijke opgaven om aandacht, zoals wonen en mobiliteit. Met een samenhangend overzicht kunnen medewerkers van het programma aan andere afdelingen en samenwerkingspartners duidelijk maken wat de gemeente doet en wil bereiken. En ook de gemeenteraad krijgt dan meer duidelijkheid over de werking van dit programma. Doelen verbreden en meer inzicht vereist in de effectiviteit De rekenkamer vindt verder dat de gemeente duidelijker moet maken dat het beleid niet alleen is gericht op de arbeidsmarkt, maar ook op het vestigingsklimaat en het investeringsklimaat. Ook

zouden de Utrechtse doelen beter aan moeten sluiten op de regionale, landelijke en Europese doelen. Daarnaast zou de gemeente duidelijk moeten maken waar het beschikbare geld en de beschikbare tijd van de medewerkers precies aan worden besteed. De rekenkamer vindt dat de gemeente meer aandacht moet besteden aan de evaluatie van de effecten van maatregelen en ingezette instrumenten. Dit is op dit moment slechts het geval bij een gedeelte van het programma, zoals bij de subsidies. Er is veel informatie over de economie beschikbaar, maar die gebruikt de gemeente nog niet optimaal om bijvoorbeeld het inzicht in de effecten te meten. Meer verbinding en een duidelijk economisch profiel nodig Een andere aanbeveling van de rekenkamer is dat de gemeente beter aan ondernemers en samenwerkingspartners duidelijk moet maken wat de gemeente Utrecht precies doet. En hoe de samenwerkingspartners kunnen bijdragen aan de opgave die er voor de stad ligt. Ook binnen de gemeente moet de samenwerking tussen de deelprogramma’s vestigingsklimaat, investeringsklimaat en arbeidsmarkt verbeteren. Ten slotte beveelt de rekenkamer de gemeente aan om een duidelijk economisch profiel te ontwikkelen. Een helder en onderscheidend profiel is nodig voor een goede afstemming met de inzet van andere overheden en voor de onderbouwing van subsidieaanvragen door de gemeente.

Noot voor de redactie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Gerth Molenaar, secretaris van de rekenkamer, tel. 06-49754300. Het rapport ‘De balans opmaken’ en meer informatie over de Rekenkamer Utrecht vindt u op https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/rekenkamer/. Mits met bronvermelding (Rekenkamer Utrecht, 2022) kunt u gebruik maken van de figuren uit het rapport (format PDF beschikbaar). Aanvragen via rekenkamer@utrecht.nl.

1 20220202 Publiekssamenvatting rekenkameronderzoek Economisch beleid.pdf

PUBLIEKSSAMENVATTING REKENKAMERRAPPORT ‘DE BALANS OPMAKEN’ Werkt het economisch programma van de gemeente Utrecht goed? De Rekenkamer Utrecht heeft dat onderzocht, maar is er niet in geslaagd er achter te komen. Hoewel het goed gaat met de Utrechtse economie, is het de vraag wat de gemeente daaraan heeft bijgedragen. De Utrechtse economie doet het goed. Er zijn maar weinig mensen werkloos. Tot 2020 groeide de economie en ook in het eerste coronajaar 2020 presteerde Utrecht nog altijd beter dan andere gemeenten. Intussen komen er meer mensen in de stad wonen, verandert het werk en verdwijnen er banen. Daardoor vinden mensen soms geen passende baan, terwijl er voor andere banen geen mensen zijn te vinden. Met het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen wil de gemeente Utrecht bereiken dat er ondanks deze ontwikkelingen ook in de toekomst nog genoeg banen én genoeg werknemers zullen zijn. De gemeente geeft ieder jaar geld uit om activiteiten en mensen (medewerkers van de gemeente) mee te betalen. De rekenkamer heeft onderzocht of het economisch programma goed werkt. De rekenkamer heeft niet kunnen vaststellen of het programma wel of niet goed werkt. Dit heeft verschillende oorzaken: ▪

Het economisch beleid laat niet zien wat de gemeente allemaal wil bereiken.

▪

De gemeente kijkt niet altijd of de activiteiten die ze uitvoert ook werken of beter kunnen.

▪

Het is niet duidelijk hoeveel geld en tijd de activiteiten van het programma kosten.

▪

Ondernemers en partijen waarmee de gemeente samenwerkt, weten niet altijd wat de gemeente wil bereiken.

Ook de coronacrisis speelde een belangrijke rol. De gemeente moest de afgelopen twee jaar nieuwe maatregelen en acties uitvoeren. De rekenkamer geeft een aantal verbeterpunten mee. Zo vindt de rekenkamer dat de gemeente een samenhangend overzicht moet maken waarin staat wat de gemeente allemaal doet en wil bereiken. En het moet duidelijk worden hoeveel geld en tijd dingen kosten. Daarnaast vindt de rekenkamer dat de gemeente vaker moet onderzoeken of activiteiten werken en of ze beter kunnen. Tot slot vindt de rekenkamer dat er meer moet worden samengewerkt, zowel binnen als buiten de gemeente. Ook voor de gemeenteraad en andere overheden moet dat een beter beeld opleveren van wat de gemeente Utrecht allemaal doet voor de economie en wat dat oplevert.

Stadhuisbrug 1 Utrecht Postbus 16200, 3500CE Utrecht 030-286 13 91 | utrecht.nl/rekenkamer

1 20220202 Rekenkamerrapport De balans opmaken.pdf

REKENKAMERRAPPORT

DE BALANS OPMAKEN EEN ONDERZOEK NAAR DE EFFECTIVITEIT VAN HET ECONOMISCH BELEID VAN DE GEMEENTE UTRECHT

DE BALANS OPMAKEN

EEN ONDERZOEK NAAR DE EFFECTIVITEIT VAN HET ECONOMISCH BELEID VAN DE GEMEENTE UTRECHT

2 februari 2022 Eindrapport

REKENKAMER UTRECHT LEDEN ▪ ▪ ▪

Paul Venhoeven (voorzitter) Carolien de Boer Sjoerd Keulen

MEDEWERKERS ONDERZOEK ▪ ▪

Johan Snoei Marissa Bultman

CONTACTGEGEVENS 030 - 286 1391 rekenkamer@utrecht.nl utrecht.nl/rekenkamer Postbus 16200, 3500 CE Utrecht

INHOUDSOPGAVE DEEL I BESTUURLIJK RAPPORT ...................................................................... 8 1

DOELSTELLING ONDERZOEK ............................................................... 8

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN .................................................... 10

BESTUURLIJKE REACTIE COLLEGE VAN B&W .................................. 18

NAWOORD REKENKAMER ................................................................... 23

DEEL II NOTA VAN BEVINDINGEN ................................................................... 26 1

INLEIDING ............................................................................................. 26

1.1

AANLEIDING .......................................................................................... 26

1.2.

DOEL EN ONDERZOEKSVRAGEN ....................................................... 26

1.3

WERKWIJZE EN AFBAKENING ONDERZOEK ..................................... 27

1.4

LEESWIJZER ......................................................................................... 30

CONTEXT .............................................................................................. 32

2.2.1 STERKE GROEI UTRECHTSE ECONOMIE .......................................... 32 2.2.2 UTRECHT IN VERGELIJKING G4: GOEDE SCORES EN LAAG .............. BUDGET ................................................................................................ 36 3

DOELEN, MIDDELEN EN INSTRUMENTEN .......................................... 40

3.1

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN ......................................................... 40

3.2

TOELICHTING OP DE BEVINDINGEN .................................................. 41

3.2.1 GEEN LOKALE ECONOMISCHE AGENDA, BELEID OP ......................... ONDERDELEN GEACTUALISEERD ..................................................... 41 3.2.2 DYNAMISCH DOEL MET FOCUS OP ARBEIDSMARKT, ......................... WEINIG ONDERSCHEIDEND UTRECHTS ........................................... 45 3.2.3. BESTEDING MIDDELEN EN INSTRUMENTEN NIET HELDER ............ 51 3.3

NORMENKADER ................................................................................... 56

UITVOERING EN STURING ................................................................... 59

4.1

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN ......................................................... 59

4.2

TOELICHTING OP DE BEVINDINGEN .................................................. 60

4.2.1 PASSENDE MAATREGELEN BIJ NIEUWE ONTWIKKELINGEN .......... 60

4.2.2 GEBRUIK BESCHIKBARE DATA VERSNIPPERD ................................ 64 4.2.3 STURING GEMEENTE OP ECONOMISCH TERREIN LASTIG ............. 66 4.2.4 STURING GEMEENTERAAD FINANCIEEL EN OP INHOUD ................ 68 4.3

NORMENKADER ................................................................................... 70

DOELBEREIK EN EFFECTIVITEIT ........................................................ 73

5.1

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN ......................................................... 73

5.2

TOELICHTING OP DE BEVINDINGEN .................................................. 74

5.2.1 DOELEN ONBEKEND BIJ MEER DAN HELFT ONDERNEMERS ......... 74 5.2.2 ONDERNEMERS ONVOLDOENDE BETROKKEN ................................ 79 5.2.3 GEEN OORDEEL OVER EFFECTIVITEIT MOGELIJK .......................... 81 5.3

NORMENKADER ................................................................................... 86

BIJLAGE 1

AFKORTINGEN ........................................................................ 89

BIJLAGE 2

GERAADPLEEGDE BRONNEN ................................................ 91

BIJLAGE 3

DATA-ANALYSE ....................................................................... 96

BIJLAGE 4

TOELICHTING INSTRUMENTEN ............................................. 98

BIJLAGE 5

ANALYSE INDICATOREN ...................................................... 101

VOORWOORD De balans opmaken. Iedere ondernemer zal dat herkennen. Minimaal één keer per jaar maak je als ondernemer een momentopname van hoe het bedrijf ervoor staat. En al is een gemeente geen onderneming, toch is het opmaken van de balans met regelmaat nodig. De gemeente investeert immers jaarlijks een aanzienlijk bedrag in de lokale economie. En al levert dat in financiële zin geen rendement op, de stad kan er wel zijn maatschappelijk voordeel mee doen. De gemeenteraad heeft in 2020 aangegeven behoefte te hebben aan een onderzoek over de effectiviteit van het economisch beleid en sturingsmogelijkheden voor de gemeenteraad in het economisch programma. Wij hebben als rekenkamer daarom de afgelopen maanden de balans op proberen te maken voor het programma Economie en Werkgelegenheid voor Iedereen over de huidige raadsperiode. Wij zijn daar slechts deels in geslaagd. Dit komt enerzijds door de veranderingen die in deze periode plaatsvonden. Ook de coronacrisis had grote impact op de inzet van de gemeente en de samenwerkingspartners. We zien anderzijds dat er ook sprake is van structurele oorzaken waardoor de effectiviteit van het beleid niet is vast te stellen. Bij dit onderzoek werkten veel personen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie mee aan een interview. Wij danken hen voor hun waardevolle inbreng.

In het bijzonder bedanken wij de ruim duizend ondernemers die tijd hebben vrijgemaakt voor het invullen van onze enquête. Uw blik van buiten heeft ons een goed inzicht gegeven in uw kennis van de gemeente, en ook uw ervaringen en behoeften. Wij hopen dat dit onderzoek bijdraagt aan inzicht in het programma. En dat het uiteindelijk een bijdrage levert aan het in economische zin ‘samen stad maken’.

Paul Venhoeven,

Gerth Molenaar,

voorzitter

secretaris

Utrecht, 2 februari 2022

DEEL I 1

BESTUURLIJK RAPPORT

DOELSTELLING ONDERZOEK

Aanleiding De afgelopen jaren kende de gemeente Utrecht een lage werkloosheid en een hoge economische groei. De sterke economische positie is echter geen vanzelfsprekendheid. De stad groeit, het werk verandert, er verdwijnen banen en er zijn sterkere invloeden van technologische ontwikkelingen op de vraag naar werk. De coronacrisis is van grote invloed geweest op de economie, waarbij de verwachting is dat die de komende jaren nog gevolgen zal hebben. Het economisch beleid van de gemeente Utrecht moet daarom ook gericht zijn op het behouden van deze sterke positie. De gemeenteraad heeft tijdens de bijeenkomst over het onderzoeksprogramma 2020 van de Rekenkamer Utrecht het onderwerp economisch beleid aangedragen. Er is bij raadsleden behoefte aan een onderzoek over de effectiviteit en investeringen van het economisch beleid en de sturingsmogelijkheden voor de gemeenteraad in het economisch programma. In voorliggend rapport presenteren wij de resultaten van ons onderzoek. Doel en centrale vraag Het doel van dit onderzoek is om de gemeenteraad inzicht te geven in de effectiviteit van het economisch beleid van de gemeente Utrecht en op welke wijze de gemeente(raad) daarop heeft gestuurd.

De centrale vraag van het onderzoek is: In welke mate is het economisch beleid van de gemeente Utrecht sinds 2018 effectief geweest, zijn de hulpbronnen uit de stad en de regio door de gemeente benut om de doelen van het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen te behalen, en hoe heeft de gemeente(raad) daarop (bij)gestuurd?

Toelichting werkwijze Het onderzoek is in de periode mei – november 2021 uitgevoerd. We hebben de relevante beleidsdocumenten, documenten uit de begrotingscyclus en andere raadsinformatie over het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen bestudeerd. Ook hebben we aanvullende informatie opgevraagd over ingezette (financiële) middelen en instrumenten. We hebben 19 medewerkers van de gemeente Utrecht geïnterviewd. Daarnaast hebben we met 21 personen gesproken bij organisaties waar de gemeente Utrecht mee samenwerkt. Om een actueel beeld te krijgen van de Utrechtse economie en de belangrijkste ontwikkelingen in de afgelopen jaren heeft I&O Research voor ons data verzameld en geanalyseerd. Ook hebben we I&O Research een enquête onder Utrechtse ondernemers laten afnemen, waarbij 1.053

ondernemers de vragenlijst volledig hebben beantwoord. Al het onderzoeksmateriaal is vervolgens in samenhang geanalyseerd. Voor de beoordeling is gebruik gemaakt van een normenkader. De afgelopen periode is sterk gekleurd door de coronacrisis die vanaf maart 2020 uitbrak. Die crisis is nog steeds gaande. Wij hebben ervoor gekozen om de effecten daarvan in het onderzoek buiten beschouwing te laten, omdat de focus van het onderzoek ligt op het programma zoals dat structureel is opgezet. Wel staan we stil bij de maatregelen die zijn genomen in verband met corona en de gevolgen die dat heeft gehad voor de gemeentelijke inzet. Deze rapportage bestaat uit twee delen: I. het bestuurlijk rapport en II. de nota van bevindingen. In dit eerste deel gaan we in op de overkoepelende conclusies en aanbevelingen. De nota van bevindingen bevat onze bevindingen en de beoordeling aan de hand van de gehanteerde normen.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Op basis van de bevindingen zoals gepresenteerd in de nota van bevindingen komt de rekenkamer tot een hoofdconclusie met drie deelconclusies. Bij de deelconclusies formuleren we één of meer aanbevelingen en geven we een korte toelichting. HOOFDCONCLUSIE De Utrechtse economie presteert goed; de werkloosheid is laag en de stad kende de afgelopen periode een hoge economische groei. Het is alleen niet duidelijk in welke mate de gemeente Utrecht bijdraagt aan de goed presterende economie. Enerzijds komt dit door veranderingen die in de afgelopen raadsperiode hebben plaatsgevonden. De opbouw van het begrotingsprogramma werd anders, de gemeentelijke organisatie is voor de uitvoering van deze opgave opnieuw ingericht en de coronacrisis had grote impact. We zien anderzijds dat er ook sprake is van structurele oorzaken waardoor de effectiviteit van beleid niet is vast te stellen. Geformuleerde doelen dekken de lading van het programma niet volledig. Maatregelen en instrumenten worden niet structureel geëvalueerd. De besteding van tijd en geld wordt uit de financiële administratie niet duidelijk. Veel ondernemers en samenwerkingspartners zijn niet goed op de hoogte van wat de gemeente doet. En de gemeenteraad ontvangt de informatie versnipperd en kan daarmee niet goed op inhoud en financiën controleren en waar nodig (bij)sturen. Voldoende reden dus om hiermee aan de slag te gaan.

Figuur 1.

Zes aanbevelingen voor de verbetering van de effectiviteit van het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen

DEELCONCLUSIE 1: SAMENHANGEND OVERZICHT VAN DE GEMEENTELIJKE INZET ONTBREEKT De gemeente Utrecht heeft geen samenhangend overzicht van de gemeentelijke inzet voor het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen. De doelen in de planning en control documenten sluiten niet aan op de inzet van de gemeente. Het is daarnaast onduidelijk waar het geld en de tijd naartoe gaan. AANBEVELINGEN 1, 2 EN 3: 1. Stel een samenhangend overzicht van de gemeentelijke inzet op. 2. Maak concrete en voor de gemeenteraad controleerbare doelen die aansluiten op de inzet voor de opgave en op de andere bestuurlijke niveaus. 3. Bied meer inzicht in de besteding van tijd en geld aan de opgave.

Complex beleidsveld waar een samenhangend overzicht nodig is Het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen (verder: het programma) bevindt zich in een complexe omgeving. De gemeente heeft hier geen wettelijke taak en heeft dus veel beleidsvrijheid. De gemeente werkt niet alleen veel samen met externe partijen, maar is vaak zelfs afhankelijk van de inzet van die partijen om doelen te bereiken. Binnen de gemeentelijke organisatie gaan medewerkers van het programma steeds het gevecht aan met andere maatschappelijke opgaven zoals wonen en mobiliteit. Zij spannen zich op meerdere terreinen in. Er is echter geen goed overzicht van wat de gemeente nu precies in het programma doet en welke visie de gemeente heeft. Andere programma’s binnen de gemeente hebben wel een duidelijke visie, zoals de woonvisie en het mobiliteitsplan. In het verleden was er een lokale economische agenda, maar deze is niet geactualiseerd. De regionale economische agenda geldt nu als uitgangspunt, maar deze agenda biedt geen inzicht in de gemeentelijke aanpak. Ook in de planning & controldocumenten wordt niet duidelijk uitgelegd hoe het programma wordt aangepakt. De raadsbrieven over de voortgang van de opgave Werk voor Iedereen bevatten alleen informatie over de arbeidsmarkt en marktgroepen.

Om binnen de gemeentelijke organisatie, naar samenwerkingspartners en de gemeenteraad duidelijkheid te bieden over het bredere programma, is een samenhangend overzicht of een agenda nodig. Doelen sluiten niet aan bij de inzet van de gemeente en op andere bestuurlijke niveaus De algemene doelstelling richt zich op toekomstbestendige werknemers en werkgelegenheid die past bij de groei van de stad en dat is een belangrijke keuze. Dit maakt de focus van de inzet op de arbeidsmarkt wel duidelijk, maar laat niet goed zien dat er ook gewerkt wordt aan het vestigingsklimaat en het investeringsklimaat (zie figuur 2). Dit maakt het voor de medewerkers van het programma lastig om aan andere afdelingen en samenwerkingspartners duidelijk te maken waarop de inzet is gericht.

Figuur 2.

Er is geen lokale economische agenda, het lokale economische beleid is op onderdelen geactualiseerd. De regionale economische agenda geldt als uitgangspunt voor het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen.

De regionale economische agenda richt zich op drie andere onderwerpen: toekomstgerichte leefomgeving, gezonde mensen, en waardevolle digitalisering. Lokale doelen en de regionale agenda sluiten dus niet goed op elkaar aan. Ook de aansluiting op landelijke en Europese doelen is niet tot stand gebracht. Daarnaast is de algemene doelstelling weinig onderscheidend Utrechts en past daarom bij veel andere gemeenten. Dit bemoeilijkt het verkrijgen van landelijke en Europese subsidies. Onduidelijk waar de gemeente het beschikbare geld precies aan besteedt Utrecht besteedt in vergelijking met andere G4-gemeenten een relatief laag bedrag aan het economisch programma. In 2020 heeft de gemeente Utrecht ongeveer € 19,5 miljoen besteed, in 2019 ging het om € 14,5 miljoen. Dit is inclusief het Ondernemersfonds Utrecht wat ongeveer de helft van het beschikbare budget is. Het is niet duidelijk hoeveel geld aan de verschillende activiteiten wordt uitgegeven. Wanneer trekt de gemeente bijvoorbeeld de portemonnee om het vestigingsklimaat te versterken? Of hoeveel geld gaat er naar de inzet op een beter investeringsklimaat? Van de subsidies is wel duidelijk hoeveel geld er per subsidie wordt begroot en uitgegeven. Voor de inzet van mensen en geld voor activiteiten is dat echter niet te achterhalen.

In de verantwoording aan de gemeenteraad worden alleen bedragen op het niveau van de prestatiedoelstellingen opgenomen. En grote wijzigingen worden puntsgewijs toegelicht. Daardoor ontbreekt een helder inzicht in de financiën. Zo wordt het voor de gemeenteraad moeilijk om integrale afwegingen te maken en te bepalen of bijsturing op deze opgave nodig is (zie verder deelconclusie 3).

DEELCONCLUSIE 2: INZICHT IN EFFECTIVITEIT VAN DE INZET GEMEENTE ONVOLLEDIG De gemeente Utrecht heeft de effecten van maatregelen en instrumenten niet volledig in beeld. Ook maakt zij nog niet optimaal gebruik van de beschikbare informatie op economisch terrein. AANBEVELINGEN 4 EN 5 4. Evalueer of genomen maatregelen en ingezette instrumenten effectief zijn, ook om onderbouwde keuzes te maken voor de toekomst. 5. Structureer het gebruik van informatie over economische ontwikkelingen en stel vast op welke manier die informatie gebruikt wordt bij beleidskeuzes, monitoring, evaluatie en verantwoording.

Effecten maatregelen en instrumenten nog niet volledig in beeld Er is de afgelopen jaren op economisch terrein veel gebeurd. De stad groeit en ook het aantal banen en vestigingen is per saldo sterk toegenomen. Het werk verandert en vraagt andere vaardigheden van mensen. De coronacrisis heeft wisselende effecten op de ondernemers. Sommige sectoren vielen bij tijden volledig stil, andere sectoren groeiden sterk. In ieder geval nam de onzekerheid toe. De gemeente moest in deze periode uitvoering geven aan coronamaatregelen. We zien dat de gemeente passende maatregelen nam bij nieuwe ontwikkelingen. Het is echter nog niet duidelijk welke maatregelen structureel worden. Om onderbouwde keuzes te maken, is het eerst nodig om de effecten van de inzet vast te stellen. We zien bij de gemeente nog onvoldoende aandacht voor de evaluatie van de effecten van de ingezette instrumenten: beleid, mensen en geld. Bij de subsidies en de marktgroepen zien we wel dat meer aandacht wordt besteed aan monitoring en evaluatie. We missen dit nog op de inzet op vestigingsklimaat, investeringsklimaat en arbeidsmarkt in bredere zin. Veel informatie beschikbaar, maar niet optimaal benut Er is op economisch terrein veel informatie beschikbaar. Voortdurend komen nieuwe cijfers en rapporten uit. De medewerkers van de gemeente maken hier op allerlei manieren gebruik van.

Bijvoorbeeld in raadsbrieven en rapportages van de marktgroepen wordt dit zichtbaar. Het gebruik van data roept echter ook nog veel vragen op. Zo is het niet altijd duidelijk wat cijfers en rapporten precies zeggen. En hoe kunnen deze op een goede manier worden uitgelegd en gebruikt? Er is gewerkt aan een overkoepelend dashboard economie, maar dat is nu nog onvoldoende toegankelijk voor een breder gebruik. Er is meer structuur nodig om alle beschikbare informatie beter te benutten. De informatie kan dan meer worden gebruikt voor monitoring en evaluatie, maar ook voor planning & controldocumenten. En een zorgvuldig ingericht dashboard kan ook waardevol zijn om het debat op de belangrijkste onderwerpen te richten.

DEELCONCLUSIE 3: MEER VERBINDING NODIG BINNEN EN BUITEN HET PROGRAMMA De gemeente Utrecht werkt binnen het programma onderling nog te weinig samen. Dat geldt ook voor de samenwerking met andere gemeentelijke opgaven en afdelingen. De gemeenteraad ontvangt versnipperde informatie en kan daarmee niet goed controleren en waar nodig (bij)sturen. Ook buiten de gemeente liggen kansen om meer impact te hebben. Voor veel ondernemers en samenwerkingspartners is op dit moment niet duidelijk wat de gemeente precies doet en hoe zij kunnen bijdragen aan de opgave die er voor de stad ligt. De stad mist daarnaast een duidelijk economisch profiel.

AANBEVELING 6 6. Verbeter de verbinding binnen en buiten de opgave zodat binnen de gemeentelijke organisatie maar ook bij ondernemers en samenwerkingspartners bekend is waaraan in de opgave aan wordt gewerkt, wat de inzet oplevert en hoe daaraan kan worden bijgedragen. Gebruik dit ook om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de ontwikkelingen en ontwikkel er een helder economisch profiel mee.

Interne samenwerking nog in ontwikkeling Voor de uitvoering van het programma Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen werkt men samen met andere afdelingen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de marktgroepen. Tegelijkertijd zitten de verschillende doelen en activiteiten elkaar ook nog wel eens in de weg. Bijvoorbeeld: om een uitkeringsgerechtigde aan werk te helpen in één van de sectoren waar in de toekomst veel werk is, is vaak om- of bijscholing nodig. Dat heeft dus tijd nodig. Vanuit Werk en Inkomen is een snelle uitstroom naar werk echter een belangrijk doel. Daarnaast is bij de marktgroepen niet altijd van elkaar bekend waar men mee bezig is en hoe men elkaar kan versterken. Ook waren tot voor kort de teams op vestigingsklimaat, investeringsklimaat en arbeidsmarkt nog niet op volle sterkte. Nu de bezetting op orde is, kunnen ook daar de interne verbindingen worden gelegd en verstevigd. Sturing gemeenteraad op inhoud en financiën bemoeilijkt door versnipperde informatie De gemeenteraad stuurt vooral met algemeen toepasbare instrumenten op het programma. Vaste momenten om financieel te sturen zijn de besprekingen van de planning & controldocumenten. Met het vaststellen van de begroting en jaarstukken wordt slechts op hoofdlijnen geld beschikbaar gesteld. De inhoudelijke informatie die met deze documenten aan de raad wordt voorgelegd, laat te wensen over.

De indicatoren van het programma zijn gewijzigd en de realisatiewaarden zijn vaak niet ingevuld. Als het gaat om activiteiten buiten de normale werkzaamheden die binnen de kaders van de prestatiedoelstellingen passen, moet het college terug naar de raad voor extra budget. De afgelopen jaren is dat bijvoorbeeld het geval geweest rond de regionale bieding om instituut Copernicus naar Utrecht te halen, die uiteindelijk is ingetrokken. Er is voor dit soort situaties in Utrecht geen flexibel besteedbaar budget beschikbaar. Inhoudelijk stuurt de Utrechtse gemeenteraad onder andere met schriftelijke en mondelinge vragen. Daarnaast nam de raad belangrijke besluiten bij de regionale economische agenda (REA) en de oprichting van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM). Zowel bij de REA als de ROM gaat het om een vorm van regionale samenwerking. Op lokaal niveau zijn er belangrijke ruimtelijke besluiten genomen met de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 en verschillende omgevingsvisies. Die zijn ook van invloed op de economie, omdat de raad hiermee stuurt op de invulling van de beschikbare ruimte en aangeeft wat er op die locaties 16

mag gebeuren. Het college informeert de raad ook met regelmaat via raadsbrieven over uiteenlopende onderwerpen en ontwikkelingen. Alles bij elkaar blijkt dat de informatie op het beleidsveld erg versnipperd is. Het is daardoor moeilijk om overzicht te krijgen en te houden. Ondernemers en samenwerkingspartners niet goed op de hoogte Op dit moment blijken de geënquêteerde Utrechtse ondernemers en de samenwerkingspartners niet goed op de hoogte van de inzet van de gemeente Utrecht. Dit is voor de zzp’er die werkt aan opdrachten door het hele land ook niet per se nodig. Maar voor de winkelier in een kwetsbaar winkelgebied ligt dat anders. Als het om maatregelen gaat die specifiek op een gebied of een doelgroep gericht zijn, is het belangrijk dat zij dat weten. Wij zien in de uitkomsten van onze enquête echter geen verschillen tussen ondernemers op of buiten een werklocatie. En ook niet tussen ondernemers die actief zijn in één van de vier marktgroepen of daarbuiten. Op verschillende werklocaties blijkt behoefte aan meer informatie over bijvoorbeeld de subsidies die beschikbaar zijn voor de kwetsbare winkelgebieden. Zonder bekendheid te geven aan deze regelingen, worden er geen aanvragen ingediend en zal het beschikbare geld ook niet effectief ingezet kunnen worden. En breder geldt dat ondernemers en samenwerkingspartners meer betrokken willen worden bij de inzet van de gemeente.

Contact met de gemeente wordt als positief ervaren. Tegelijkertijd willen ondernemers meer als partners met de gemeente samenwerken. Duidelijk economisch profiel ontbreekt De gemeente Utrecht mist een duidelijk economisch profiel. In bredere zin richt de gemeente zich op Gezond Stedelijk Leven, maar wat dat precies betekent voor de opgave is nog onduidelijk. Met name voor de verbinding met de provinciale, landelijke en Europese overheid is een helder profiel noodzakelijk. Overheden kunnen hun inzet dan op elkaar afstemmen en versterken. Een helder profiel is daarnaast van belang voor de onderbouwing van subsidieaanvragen door de gemeente.

BESTUURLIJKE REACTIE COLLEGE VAN B&W

Afgelopen jaar heeft u onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het economisch beleid, de sturingsmogelijkheden voor de gemeenteraad en een balans opgemaakt van het programma ‘Economie en Werkgelegenheid voor Iedereen’. Bij de afbakening heeft u ervoor gekozen om te kijken naar de periode medio 2018 tot november 2021. In deze periode was ons coalitieakkoord Ruimte voor Iedereen leidend en van dit akkoord zijn op economisch terrein (bijna) al onze plannen verwezenlijkt, zoals bijvoorbeeld de oprichting en (co)financiering van de Regionale Ontwikkelmaatschappij (ROM) Utrecht en structurele financiering van de infrastructuur voor startups en scale ups. Ook hebben we het fonds mismatch arbeidsmarkt opgezet, waarmee we omscholing naar toekomstbestendige beroepen in de gezondheidszorg, onderwijs, ICT/digitalisering en bouw en energietransitie stimuleren. Ondanks corona. Want deze periode is - zoals u ook in uw rapport verwoordt en in de hoofdconclusies aangeeft – sterk gekenmerkt door de gevolgen van de coronapandemie waar we de afgelopen twee jaar met een aanvullend maatregelenpakket en (ondersteunende) crisisacties snel op hebben ingespeeld. Kortom, we zijn trots op wat we met onze relatief zeer beperkte middelen (ten opzichte van andere grote steden, zoals u in de benchmark in uw rapport terecht stelt) in korte en intense tijd hebben neergezet.

Wij hebben uw rapport met interesse gelezen, zeker met betrekking tot uw aanbevelingen. Onderstaand gaan we in op uw aanbevelingen en geven we aan op welke wijze we deze oppakken. Daarnaast zijn er ook enkele punten die we nader willen onderstrepen of toelichten. Ook hierop komen we onderstaand terug. Allereerst gaan we onderstaand in op de verschillende aanbevelingen die volgen uit de conclusies van het rapport. 1. Stel een samenhangend overzicht van de gemeentelijke inzet op Deze aanbeveling volgen we deels op en laten deels over aan de nieuwe coalitie. De economie van Utrecht staat niet op zich, maar vindt plaats op een regionale schaal, sterk beïnvloed door nationale en internationale economische bewegingen. Daarom hebben we het voortouw genomen om samen met onze regionale partners een ROM op te richten en een Regionale Economische Agenda (REA) op te stellen. De Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) en de Utrecht Talent Agenda - beide ook afgelopen periode opgesteld - zijn onze ruimtelijke vertaling, respectievelijk arbeidsmarktvertaling. De toegevoegde waarde van het opstellen van nieuw lokaal economisch beleid voor Utrecht zien we op dit moment niet – 18

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=cc3bb01a-ef9e-46cd-b65a-44e1e25e5b84