Agendabundel
Tekst van het document
Structuur en hiërarchie
re in d te Ei ns
Overvecht Centrum heeft een overzichtelijke en heldere structuur met voldoende licht en lucht, dankzij ruime straten en aantrekkelijke pleinen. Deze ruimtelijke basisstructuur legt het fundament voor een goede bereikbaarheid en een prettige leefomgeving. Het zorgt ervoor dat iedereen straks vanuit alle hoeken van Overvecht op een makkelijke en prettige manier het gebied kan bereiken.
ef
Overzichtelijke en heldere structuur
Prettige leefomgeving
Voetgangers krijgen meer ruimte in het gebied, ten koste van ruimte voor de auto. Bereikbaarheid per openbaar vervoer is daarvoor belangrijk. Vandaar dat de looproutes van en naar de haltes goed aansluiten op de omliggende buurten, straten en pleinen. Fietsers en voetgangers kunnen het gebied makkelijk bereiken en geparkeerde auto’s en fietsen vormen daarin geen obstakel. Uitnodigende pleinen trekken mensen het gebied in. Ze zorgen voor prettige verblijfs- en ontmoetingsplekken in het centrumgebied. De groene kwaliteiten van Overvecht krijgen een eigen invulling in het centrum. Grotere groenstructuren rondom het gebied worden versterkt en goed met het centrum verbonden.
f
ee
dr
lle
ai
Br Afbeelding 17. Ruimtelijke basisstructuur Masterplan Overvecht Centrum
42
re
fd
ho
en
m
Za
ef
in
le
-p
k-
A pl pot ei he n e
C tre ultu kk re er le
O
do
ca
er
M
pl ei n
do
ca
er
f
e re
&A
C
fd
ho
en
M
m Za
Masterplan Overvecht Centrum
43
Herkenbare openbare ruimte De structuur van de openbare ruimte is zo opgebouwd dat het gebied een goede aansluiting heeft op de omgeving. De routes vanuit de omliggende buurten en Park de Watertoren lopen op een logische manier naar het centrum. Deze routes lopen binnen het centrumgebied door. Ze zijn herkenbaar, het is niet moeilijk om je te oriënteren. Dit zorgt ervoor dat het centrum goed is verbonden met de omgeving en ook echt het hart van de wijk vormt. Waar routes samenkomen, liggen de plekken voor ontmoeting, ontplooiing en verbinding. Ze zorgen ervoor dat mensen zich welkom voelen. Het zijn plaatsen waar bewoners, mensen uit de wijk en mensen uit de stad kunnen verblijven en genieten.
Hoofdstructuur Een herkenbare stedelijke buurt Het centrumgebied is als geheel herkenbaar als een stedelijke buurt te midden van het groene raamwerk van de wijk. De randen van het gebied krijgen een stedelijk karakter, doordat gebouwen en bestemmingen er hun adres en voordeur krijgen. In die gebiedsranden zijn drie uitnodigende entreegebieden voor voetgangers gekoppeld aan de hoofdroutes van de omliggende buurten: aan de Einsteindreef, aan de Zamenhofdreef ter hoogte van de Theemsdreef, en aan de Zamenhofdreef ter hoogte van de apotheek. Deze entreegebieden zijn in het gebied zelf met elkaar verbonden. Duidelijke hoofdroutes Twee noord-zuidassen en een oost-westas in Overvecht Centrum vormen de hoofdroutes. Aan deze hoofdstructuur liggen belangrijke plekken: het O-plein, het Mercadoplein, het Apotheekplein en bijzondere gebouwen, zoals de Mercado, de culturele trekker en het C&A-gebouw (zie afbeelding 20). Zo kun je je goed oriënteren en biedt het gebied voldoende herkenningspunten. In deze hoofdstructuur liggen de gebieden met reuring. Daar bruist het stedelijke leven en kunnen mensen winkelen, werken, uitgaan en elkaar ontmoeten.
44
Afbeelding 18. Hoofdstructuur en het groene raamwerk van de wijk
Afbeelding 19. Winkelrondje en entreegebieden
Entreestraten Naast de entreegebieden voor voetgangers heeft het gebied ook entreestraten voor fietsers en gemotoriseerd verkeer. Dat zijn functionele toegangsstraten voor alle soorten verkeer die bezoekers snel en comfortabel naar de collectieve fiets- en autogarages leiden. Bezoekers die met de auto komen, parkeren in de ondergrondse garage. Deze heeft entrees in de rand van het gebied. Nadat je geparkeerd hebt, wandel je de garage uit en sta je meteen in het hart van het gebied of op een van de pleinen.
‘Smaakmakers’
Afbeelding 20. ‘Smaakmakers’
Afbeelding 21.‘Smaakmaker’ Mercadoplein
Het winkelrondje Midden in het gebied ligt het winkelrondje. Het bestaande overdekte winkelcentrum verandert in een centrumstedelijke buurt met levendige winkelstraten. Voor het goed functioneren van een winkelgebied is een heldere, compacte en overzichtelijke structuur nodig. Daarvoor zorgt het compacte winkelrondje, als bijzonder onderdeel van de hoofdroutes. Aan de uiteinden van het rondje zijn belangrijke verblijfsruimtes en bijzondere gebouwen te vinden. Ze zorgen voor oriëntatie en aanvullend gebruik. Binnen het rondje worden bezoekers op een aantrekkelijke manier begeleid van plek naar plek, door een functionele trekker, of middels hierarchie in straten en vormgeving van gebouwen. Mercadoplein Het Mercadoplein is een open stedelijk podium. Het biedt ruimte aan de weekmarkt, evenementen en festivals. Hier kunnen diverse gemeenschappen en diverse ‘scenes’ zich ontpoppen en laten zien. Dat zorgt voor een bruisend, stedelijk karakter. De Mercado en het C&A-pand zijn bijzondere gebouwen die, samen met andere wanden, het plein omarmen. Samen met het groen op het plein verzachten ze het karakter.
Masterplan Overvecht Centrum
45
O-plein Meer centraal in het plan ligt het O-plein. Dit centrale plein staat voor Ontmoeten in Overvecht Centrum: het O-plein. Deze plek heeft twee gezichten: enerzijds een groene, parkachtige zijde; anderzijds een bruisende, meer stedelijke zijde, met winkels en terrassen. Hier is vooral ruimte om mensen te ontmoeten en samen te komen in gezelschappen. Apotheekplein Aan de zuidzijde, bij de apotheek, ligt een fijne, informelere entreeplek. Deze groene, ingetogen plek verbindt het centrum aan de zuidzijde met de wijk, de uitloper van het Park de Watertoren en de route naar NS-station Utrecht Overvecht.
Afbeelding 22. ‘Smaakmaker’ O-plein
Overige ruimten Het gebied telt verder nog enkele plekken die vooral betekenis hebben voor de gebouwen op die plaats. Ze zijn geen onderdeel van de hoofdstructuur. Tussen de hoofdroutes en tussen de hoofdroutes en de randen zorgen we voor korte en overzichtelijke straten. Een eenvoudige indeling zorgt ervoor dat mensen begrijpen waar ze zijn. Het zijn prettige, overzichtelijke straten met een variatie in gebruik en uitstraling.
Afbeelding 23. ‘Smaakmaker’ Apotheekeplein
46
Van structuur naar organisatie en invulling
Afbeelding 24. Prettige, overzichtelijke woonstraat
De ruimtelijke structuur van straten en pleinen vormt de basis van het Masterplan. Deze structuur houdt rekening met de huidige opzet van het gebied en zorgt voor een nieuwe structuur voor de toekomst. Om een gebied over een periode van 5, 10 of 20 jaar te kunnen transformeren, moeten we dit stapsgewijs en in delen doen. We houden in de ruimtelijke basisstructuur rekening met behoud van bestaande monumenten (C&A, apotheek en Eneco-gebouw) maar ook bijvoorbeeld met de eigendomsgrenzen en de ondergrondse infrastructuur. Bij de breedte van straten houden we rekening met ondergrondse en bovengrondse infrastructuur, met ruimte voor beplanting en met een juiste verhouding ten opzichte van de bebouwing. Ook vraagt wisselend programma in de plint om verschillende gebruiksruimten en meer of minder intimiteit. De ruimtelijke basisstructuur zorgt voor lucht en ruimte (brede straten en pleinen), overzicht en oriëntatie (de hoofdstructuur), legt verbindingen met buurten en tussen plekken, én biedt ruimte voor verschillend gebruik van de openbare ruimte. We willen een groene, comfortabele, prettige en veilige openbare ruimte. Wie waar komt (te voet, per fiets of auto) en wat dat betekent voor de openbare ruimte, beschrijven we hierna.
Afbeelding 25. Groene, comfortabele, prettige en veilige openbare ruimte
Masterplan Overvecht Centrum
47
Ruimtelijke organisatie van gebruikers en functies Auto uit het zicht, meer ruimte om te verblijven We ontwikkelen Overvecht Centrum tot een verbonden, aantrekkelijk en divers hoogstedelijk gebied. Om de kwaliteit van de leefomgeving aantrekkelijker te maken, verleggen we de focus. De auto, nu nog dominant aanwezig op straat, verdwijnt uit zicht waardoor ruimte ontstaat voor groen, ontmoeten en verblijven. In het gebied krijgt de voetganger prioriteit. Hiermee draagt het ontwerp bij aan een gezonde leefstijl. Met een centrale ondergrondse parkeergarage zorgen we ervoor dat de centrumfuncties met de auto goed bereikbaar blijven.
Omgevingsvisie Overvecht In de Omgevingsvisie Overvecht vormen de Carnegiedreef en Zamenhofdreef een aantrekkelijke, levendige, centraal gelegen en autovrije promenade die de buurten en Overvecht Centrum, de parken, het NS-station Utrecht Overvecht en bedrijventerrein Nieuw Overvecht met elkaar verbindt. Aan de randen van Overvecht Centrum komen haltes voor snelle busverbindingen (HOV: hoogwaardig openbaar vervoer) en worden enkele verbindingen autovrij. Het ontwerp van de mobiliteitsoplossingen in dit Masterplan sluiten aan op de Omgevingsvisie Overvecht.
Nu
Toekomst
Afbeelding 26. Ruimte gedomineerd door geparkeerde auto’s
48
Afbeelding 27. Straat met ruimte voor voetgangers en fietsers. Almere, Stationsgebied
H3.
SANDRA
H4.
gaat met haar kleuters op pad om een ijsje te halen in het nieuwe centrum. Ze steken gemakkelijk over via een van de nieuwe oversteekplekken op de Einsteindreef, die nu veel overzichtelijker is. Eenmaal aan de overkant lopen ze naar Ibrahim het O-plein, waar de kinderen heerlijk kunnen rennen en spelen.
Afbeelding 28. Kaart looproutes vanuit de omgeving
Masterplan Overvecht Centrum
Sanne met haar kleuters
Yasmina
Heleen
49
Modaliteiten
Aantrekkelijk voor lopen De voetganger is leidend bij de inrichting van de leefomgeving. Het hart van het gebied en de pleinen eromheen zijn ontworpen voor voetgangers. Voor voetgangers is dat veilig en prettig. Het centrum wordt een fijne plek om te wandelen en te verblijven. Overvecht Centrum is goed verbonden met de omliggende buurten. Dat bereiken we door nieuwe, veilige oversteekplekken, het grotendeels autovrij maken van de Zamenhofdreef, en de transformatie van de noord-zuidverbinding Zamenhofdreef-Carnegiedreef tot een HOV-as met een brede groenstrook voor voetgangers en fietsers. Voetgangers vinden eenvoudig hun weg naar Overvecht Centrum. In de randen van het gebied liggen namelijk drie uitnodigende entreegebieden, gekoppeld aan de wandel- en fietsroutes van de omliggende buurten.
r kleuters
Yasmina
Afbeelding 29. Aantrekkelijk voetgangersgebied. Alkmaar, de Laat
50
HAKIM werkt voor de gebiedsorganisatie. Hij wandelt door het voetgangersgebied. Het is er gezellig druk met winkelend publiek en zonaanbidders op de terrassen. Hij spreekt een jongen op een fiets aan en vraagt hem om af te stappen, want op drukke momenten moet je lopen in het voetgangersgebied. Zo is het er veilig en comfortabel.
Heleen Afbeelding 30. Groen met verblijfskwaliteit op pleinen. Tilburg, Kernwinkelgebied
Bram
Za m en ho e re fd
ef
e dr
lle ai
Za m en
ho fd re
ef
Ei
ns
te
in
dr ee
f
f
Br
0
50
100
200
Afbeelding 31. Overzichtskaart voetgangersroutes
Projectgebied Voetgangersgebied Hoofdroutes voetganger Omliggende verbindingen voetganger Toekomstige route voetganger Hoofdas Omgevingsvisie Uitnodigende entreegebieden
Masterplan Overvecht Centrum
51
Modaliteiten
Aantrekkelijk voor fietsen Er lopen doorgaande fietsverbindingen vanuit alle windrichtingen naar, om en door het gebied. Alle fietsenstallingen, zowel voor bewoners als voor bezoekers, liggen langs fietsroutes in het gebied. In het voetgangersgebied staat de voetganger centraal. We onderzoeken in de vervolgfase hoe en wanneer de fietser gebruik kan maken van het voetgangersgebied. Hiervoor zijn verschillende oplossingen te bedenken. In de verdere uitwerking van het Masterplan wordt een zorgvuldige balans gezocht tussen verkeersveiligheid en toegankelijkheid met oog voor alle belangen. Hierbij worden ook ervaringen en oplossingen uit andere delen van de stad en andere steden meegenomen.
Afbeelding 32. Huidige fietsroute in Overvecht
52
Afbeelding 33. Het gebied is comfortabel voor verblijf én voor fietsen. Kopenhagen.
Za m en ho e re fd
ef
e dr
lle ai
Za m en
ho fd re
ef
Ei
ns
te
in
dr ee
f
f
Br
0
50
100
200
Afbeelding 34. Overzichtskaart fietsroutes
Twee-richting fietspad Inprikker fietsverkeer Fietsen toegestaan Openbare stalling Voetgangersgebied (fietsen toegestaan op rustige momenten)
Masterplan Overvecht Centrum
53
Modaliteiten
Openbaar vervoer als aantrekkelijke keuze Overvecht Centrum is per openbaar vervoer uitstekend verbonden met de rest van de wijk en de stad. Het gebied is met het openbaar vervoer zeer goed bereikbaar. Er liggen HOV-haltes aan de rand van Overvecht Centrum. Je stapt vanuit de bus zo het gebied in. Hoogwaardig Openbaar Vervoer biedt snelle en frequente verbindingen met NS-station Overvecht, bedrijventerrein Nieuw Overvecht en andere delen van Overvecht en Utrecht. Buurtgericht openbaar vervoer verbindt Overvecht Centrum met de verschillende buurten van Overvecht. We weten nog niet precies hoe de buslijnen gaan lopen en waar de haltes van de buurtbussen komen. De Provincie Utrecht en de ov-vervoerders bepalen dit later.
Afbeelding 35. Aantrekkelijke OV-halte. Tilburg, busstation Centraal station
54
We bieden ruimte voor mobiliteitsvoorzieningen om ouderen en mensen met een beperking in het gebied te kunnen afzetten. Hiervoor is er een route via de Jonkvrouw Sanderijndreef. Een voorbeeld van zo’n voorziening is het maatwerkvervoer van Stichting Buurt Mobiel.
Afbeelding 36. Maatwerkvervoer. Utrecht, Buurt Mobiel
Za m en ho e re fd
ef
e dr
lle ai
50
100
Za m
en ho f
dr
ee f
Ei
ns
te
in
dr ee
f
f
Br
0
200
Afbeelding 37. OV-routes
Route HOV Route bus (overige) Route maatwerkvervoer Bushalte (locatie later te bepalen)
Masterplan Overvecht Centrum
55
Modaliteiten
Goed bereikbaar met de auto De auto verdwijnt uit het straatbeeld. Auto’s worden zoveel mogelijk geconcentreerd aan de randen van het gebied. In die randen komen de ingangen naar de parkeergarages voor bewoners en bezoekers. Overvecht Centrum blijft goed bereikbaar met de auto, maar is door de komst van de hoofdas over de Zamenhofdreef en Carnegiedreef per auto niet meer te bereiken met de directe, korte route vanaf de Taagdreef, de Marnedreef en de Theemsdreef. De Einsteindreef en Brailledreef zijn de hoofdwegen voor autoverkeer. Ze lopen langs Overvecht Centrum. Vanaf deze wegen is Overvecht Centrum bereikbaar via de drie toegangsstraten aan noord-, west- en zuidzijde van het gebied. Ze lopen langs Overvecht Centrum. Vanaf deze wegen is Overvecht Centrum bereikbaar via de drie toegangsstraten aan noord-, west- en zuidzijde van het gebied.
Afbeelding 38. Ingang parkeergarage. Berlijnplein, Utrecht
56
Afbeelding 39. Breed trottoir met vergroening. Châtillon(FR), Av. Jean Jaurès
Za m en ho e re fd en ho f
dr
ee f
Ei
ns
te
in
dr ee
f
f
Br ef
e dr
Za m
lle ai
0
50
100
200
Afbeelding 40. autoverkeer
Inprikkers autoverkeer
Eenrichtingsverkeer
Twee richtingen straat
Tweerichtingsverkeer
Inrit parkeergarage
Voetgangersgebied
Locatie parkeergarage bovengronds Locatie parkeergarage ondergronds Verkeer incidenteel (o.a. K+R, afvalophaaldienst)
Masterplan Overvecht Centrum
57
Functioneren van het gebied en toegankelijkheid Autoparkeren Bij het ontwikkelen van de parkeerstrategie stonden we voor enkele dilemma’s. We willen een gebied scheppen waar mensen comfortabel kunnen parkeren dichtbij hun bestemming (winkels, voorzieningen). Tegelijkertijd willen we een hoge verblijfskwaliteit en verkeersveiligheid. Dat was het dilemma: hoe (1) ontwerpen we een modern en aantrekkelijk centrumgebied met nadruk op voetgangers en fietsers én (2) voldoen we aan de vraag naar voldoende comfortabele parkeervoorzieningen dichtbij bestemmingen én (3) spelen we in op het verwachte afnemend autobezit in de toekomst?
bedreiging voor de leefbaarheid. Daartegenover staat weer dat ondergrondse parkeergarages duurder zijn en inflexibeler: ze zijn nauwelijks te transformeren. Wel bieden ze meer ruimte voor bovengronds programma en leiden ze tot hogere verblijfskwaliteit in het gebied. De oplossing: een combinatie tussen boven- en ondergrondse garages. We lossen de parkeervraag gebouwd en gemeenschappelijk op. De oplossing wordt als volgt opgesplitst: •
Hiervoor hebben we boven- en ondergrondse parkeergarages vergeleken. We constateren dat bovengrondse parkeergarages goedkoper zijn. Ze bieden bovendien de flexibiliteit om ze in de toekomst, als de vraag naar parkeerplaatsen mogelijk afneemt, te transformeren naar een andere bestemming. Tijdens de realisatie van Overvecht Centrum zou zelfs kunnen blijken dat niet alle bovengrondse parkeergarages hoeven te worden gebouwd. Echter, bovengrondse garages beperken de ruimte voor ander programma. Ze vormen verder een
Afbeelding 41. Parkeergebouw onderdeel van het blok. Amsterdam, NDSM
58
•
Voor bezoekers: een ondergrondse parkeergarage centraal in het gebied Voor bewoners: twee bovengrondse parkeergarages in de randen van het gebied
Dankzij deze oplossing kunnen bezoekers van de winkels en andere voorzieningen dicht bij hun bestemming parkeren, zonder dat de auto op maaiveld ver het gebied in gaat. De bezoekersgarage functioneert goed dankzij strategisch gesitueerde voetgangersentrees aan het winkelhart en pleinen. Via liften en hellende rolpaden kunnen klanten met een winkelwagen op een comfortabele manier bij hun auto komen, zodat ze hun boodschappen
Afbeelding 42. Goed verlichte en sociaal veilige parkeergarage. Katwijk
direct in de auto kunnen laden. Als in de avonduren de bewonersgarages vol zijn, dan heeft de bezoekersgarage nog plek. De ondergrondse garage doet dan dienst als overloopmogelijkheid voor parkerende bewoners.
We kiezen voor een ondergrondse bezoekersparkeergarage, omdat de vraag naar parkeerplekken voor bezoekers minder afhankelijk is van deelauto’s of andere mobiliteitsoplossingen. De vraag naar deze parkeerplekken zal hierdoor minder snel
Afbeelding 43. Dwarsdoorsnede parkeeroplossingen
Inprikker autoverkeer Garage bewoners bovengronds Ondergrondse garage Uitgang voetganger Bestaande garage Loopafstand 250 m Voetgangersgebied
0
50
100
200
Afbeelding 44. Parkeeroplossingen
Masterplan Overvecht Centrum
59
H3.
H4.
veranderen. Overvecht Centrum ligt in parkeergebied B en gaat uit van de B1 norm. Afhankelijk van gebiedsoverstijgende keuzes (bijvoorbeeld HOV-ontsluiting, parkeerhubs, extra fietsverbindingen) kan in de (verre) toekomst mogelijk de A norm toegepast worden. Daarmee dalen de parkeeraanIbrahim tallen en kan de parkeerbehoefte wellicht volledig ondergronds opgelost worden. Een investering in een ondergrondse garage is daarmee duurzaam op lange termijn. We kiezen voor bovengrondse bewonersgarages, omdat daarmee flexibiliteit is gegarandeerd voor de toekomst. Als de vraag naar parkeren afneemt, bijvoorbeeld door een afname van het Sanne met haar kleuters privé-autobezit of een toename van Yasmina openbaar vervoer, fietsen en lopen, kunnen we de bovengrondse parkeergarages herontwikkelen voor andere bestemmingen. We reserveren ruimte voor circa 1.450 parkeerplekken in de ondergrondse garage en circa 1.100 parkeerplekken in de bovengrondse garages. De garages liggen op maximaal 250 meter loopafstand van de woningen.
H5.
Nadia,we opa, omaantal ConformFranca gemeentelijk beleid mogen het parkeerplekken verlagen als er deelmobiliteit en/ of extra fietsparkeerplekken worden aangeboden. In de aantallen autoparkeerplekken in het huidige Masterplan houden we nog geen rekening met ver-
Michael
ELINE komt met de auto haar boodschappen doen bij de Supermarkt XL. Dankzij de ondergrondse parkeergarage kan ze dichtbij parkeren. De parkeergarage is zo ingericht en verlicht dat zij prettig en snel bij de supermarkt is. Voor ze aan haar boodschappen begint, koopt ze eerst nog een jurkje voor haar dochter.
Bram minderingHeleen van het aantal parkeerplekken. Hier ligt dus een kans om het aantal te realiseren parkeerplekken voor bewoners naar beneden toe bij te stellen. In hoofdstuk Uitvoeringsstrategie beschrijven we de omgang met betaald parkeren.
In de toekomst moet er betaald worden voor het parkeren in de garages van Overvecht Centrum. Er zijn verschillende mogelijkheden om ervoor te zorgen dat parkeren voor de bezoekers in Overvecht Centrum gratis of betaalbaar blijft. Voor de omgeving van Overvecht Centrum geldt straks betaald parkeren op straat tijdens de openingstijden van de winkels (dagelijks tussen 8.00 en 22.00). In hoofdstuk 8 over de uitvoeringsstrategie schrijven we meer hierover.
Han
H6.
Afbeelding 45. Ingang fietsenstalling. Haarlem, Fietsenstalling Smedestraat
60
Lorenzo
Corrie
Afbeelding 46. Fietsenstalling met transparante plint. Haarlem, fietsenstalling Hortusplein Jaap en zijn juf
Mohamed
Fietsparkeren We realiseren een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte met veel ruimte voor ontmoeting, verblijven en groen. Daarom verleiden we de fietser om de fiets in een gebouwde stalling te parkeren, en niet in de openbare ruimte. Dat doen we door aan alle kanten van het gebied comfortabele, veilige en uitnodigende fietsenstallingen te maken. Deze stallingen liggen aan fietsverbindingen, op logische plekken in het gebied (voor bezoekers) en bij de woningen (voor bewoners). Ze zijn gesitueerd op de begane grond en comfortabel en eenvoudig te bereiken.
Bewoners Fietsparkeren voor bewoners moet makkelijk toegankelijk zijn, zodat de fiets goed en snel gebruikt kan worden. Daarom gebeurt het fietsparkeren voor bewoners in de gebouwen, op maaiveld. Er komen collectieve fietsenstallingen per complex (naast private bergingen in het gebouw). Ontwikkelaars zijn verplicht het fietsparkeren te realiseren op eigen terrein, in het gebouw.
Fietspad Inprikker fietsverkeer Toegankelijk voor fiets Openbare stalling Voetgangersgebied Stalling bewoners Zone kort stallen
0
50
100
200
Afbeelding 47. Indicatieve locaties fietsparkeren Overvecht Centrum
Masterplan Overvecht Centrum
61
Bezoekers Om de openbare stallingen voor de bezoekers van H3. bewoners, winkels, horeca en voorzieningen extra aantrekkelijk te maken, is het mogelijk om servicefuncties te huisvesten, zoals een fietsreparatieplaats en/of pakketpunten. Op basis van de norm komen er ongeveer 3.200 fietsparkeerplekken voor bezoekers. In de centra van Utrecht streven we naar meer inpandige fietsenstallingen dan plaatsen op straat. In Overvecht Centrum kiezen we nu voor 10% fietsparkeerplekken in de openbare ruimte. De overige 90% komt in fietsenstallingen in de gebouwen. We hebben plek gereserveerd voor 3 tot 4 grote stallingen voor bezoekers, Ibrahimmet circa 800 plekken per stalling. Dit is een optimale exploitatiegrootte H4. een bemenste stalling. In een later stadium voor wordt besloten of de stallingen wel of niet bemenst worden. Fietsparkeren in de openbare ruimte gaat ten koste van andere functies, zoals groen en verblijfsruimte. Ook levert het een rommeliger straatbeeld op. Toch kiezen we ervoor om 10% van de fietsparkeerplekken in de openbare ruimte te maken. Mensen die kort parkeren om even een snelle boodschap te doen, kunnen hun fiets dan op een passende manier stallen.
Sanne met haar kleuters
Afbeelding 48. Logistiek hof
62
Franca
Er kunnen eventueel meer fietsen in de openbare ruimte worden gestald voor mensen die snel even boodschappen willen doen. Dit kan echter alleen als wordt aangetoond dat de verblijfsruimte goed blijft functioneren en dat de extra stallingscapaciteit niet ten koste gaat van de groene uitstraling en een overzichtelijk straatbeeld.
YASMINA is vergeten een aubergine te kopen en fietst snel naar Overvecht Centrum. Normaal gesproken zet ze haar fiets in de stalling, maar voor deze snelle boodschap parkeert ze hem op de speciale plek voor fietsen, dicht bij de supermarkt.
Yasmina
Afbeelding 49. Ingang logistiek verkeer voor supermarkten
Nadia, opa, oma
Heleen
Logistiek verkeer Logistiek verkeer (zoals bevoorrading) moet zo weinig mogelijk impact hebben op de verkeersveiligheid en de leefkwaliteit. Dat is het uitgangspunt voor Overvecht Centrum.
nenden en voorkomt verrommeling van de levendige promenade aan de Zamenhofdreef. Voertuigen met deze bestemming krijgen een ontheffing voor gebruik van de HOV-baan.
We maken een verdeling in drie vormen:
2. Al het overige (retail, de grote supermarkt in het midden en de culturele trekker) wordt bevoorraad via inpandige laad- en loshoven.
1. De grote supermarkten aan de oostzijde krijgen een eigen logistieke lus onder de woongebouwen. De voertuigen rijden een rondje. Ze hoeven dus niet achteruit te rijden. Dit is beter voor de verkeersveiligheid. Inpandige oplossing van deze hoven levert minder geluidsoverlast op voor omwo-
3. Indien nodig passen we venstertijden toe te en/ of verlenen we ontheffingen voor het voetgangersgebied.
Logistiek over HOV-baan Logistiek verkeer Keerlus Toegankelijk venstertijden Bevoorrading via de straat Logistiek hof Weekmarkt en evenementen Logistiek markt Indicatie supermarkt Indicatie culturele trekker Voetgangersgebied
0
50
100
200
Afbeelding 50. Indicatieve structuur van logistiek verkeer
Masterplan Overvecht Centrum
63
ma
Serviceverkeer Denk hierbij aan de op- en afbouw van de weekmarkt en evenementen en centrumfuncties buiten het bereik van de laad- en loshoven. We willen dat logistiek verkeer zoveel mogelijk gebruik maakt van de laad- en loshoven. Dit verkeer zou anders het voetgangersgebied minder aantrekkelijk en minder veilig maken. Hierbij is het van belang dat de laad- en loshoven voldoende groot zijn om de logistieke bewegingen te verwerken. We onderzoeken of en hoe logistiek verkeer gebruik kan maken van de ondergrondse bezoekersgarage voor het laden en lossen. De doorrijhoogte van de garage is hoog genoeg voor busjes. Dit is een kans om de bevoorrading dichterbij de bestemmingen veilig en met minimale impact op te lossen.
Bewoners Incidenteel autoverkeer voor bewoners houden we zoveel mogelijk buiten het autovrije gebied. Denk hierbij aan maaltijdbezorgers, verhuisverkeer (door bewoners zelf of door verhuisdiensten), installateurs en pakketbezorging (bijvoorbeeld witgoed, meubels). De ondergrondse garage krijgt een hoger plafond, zodat bezorg- en servicebusjes naar binnen kunnen. Voor dit verkeer reserveren we ruimte in de parkeergarages. We onderzoeken in de vervolgfase hoe dit in de praktijk kan gaan werken en of er ook mogelijkheden voor serviceverkeer via maaiveld nodig zijn.
BRAM heeft een drukke werkdag gehad en wil snel naar huis, want zijn nieuwe game is bezorgd. Hij parkeert zijn auto in de bewonersgarage, pakt zijn game uit het pakketpunt daar. Onderweg naar huis haalt hij nog snel wat boodschappen bij de supermarkt. Thuis aangekomen ploft hij direct op de bank om zijn nieuwe spel te spelen.
We onderzoeken in de vervolgfase om het logistiek verkeer (zoals nu in afbeelding 50 is opgenomen vanaf de Brailledreef) op een andere manier te organiseren. Met als doel de woonkwaliteit van bestaande woningen van de NPD strook en nieuwe woningen op deze locatie te borgen.
Heleen
Afbeelding 51. Ruimte voor pakketdienst in de parkeergarage
64
Bram
Afbeelding 52. Logistiek verkeer met een transportfiets
Deelmobiliteit Serviceverkeer overige functies Serviceverkeer voor overige functies houden we zoveel mogelijk buiten het autovrije gebied, maar zal incidenteel het autovrije gebied moeten gebruiken. Denk hierbij aan vuilniswagens voor afvalinzameling, onderhoudsvoertuigen voor het warmte-koudesysteem en gemeentelijke veegzuigwagens. Dit verkeer krijgt een ontheffing voor het autovrije gebied. Een gezamenlijk contract voor inzameling van bedrijfsafval is een kans om de vervoersbewegingen voor afval in het gebied te beperken.
Deelmobiliteit (zoals deelauto’s, (elektrische) bakfietsen, fietsen en scooters) is een belangrijk onderdeel van de verschuiving van privaat autogebruik naar gezonde, schone en ruimte-efficiënte vervoerwijzen die zorgen voor een aantrekkelijk en veilig centrumgebied. Die deelmobiliteit moet daarom makkelijk toegankelijk, goed zichtbaar en betaalbaar zijn. In de parkeergarages in Overvecht Centrum is ruimte voor stadsbrede deelmobiliteitssystemen voor bewoners en bezoekers. Deelmobiliteit ontwikkelt zich momenteel razendsnel. We zorgen daarom voor flexibiliteit, zodat we deelmobiliteit in de toekomst op de best mogelijke manier kunnen inpassen.
Inprikker serviceverkeer Serviceverkeer in garage Parkeren serviceverkeer Looproute naar woningen en voorzieningen Vrije toegang nooden hulpdiensten Verkeer incidenteel
0
50
100
200
Afbeelding 53. Serviceverkeer Overvecht Centrum
Masterplan Overvecht Centrum
65
Taxi en Kiss & Ride We maken taxi- en Kiss & Ride-plekken (K+R, kortparkeervoorziening) in Overvecht Centrum, zodat mensen er met de auto en de taxi kunnen worden opgehaald of afgezet. K+R-plekken worden geplaatst op drie locaties. Minimaal één plek ligt in de ondergrondse garage bij een lift, zodat minder validen de voorzieningen in het hart van het gebied goed kunnen bereiken. De taxi- en K+R-plekken kunnen in de ondergrondse garage worden aangelegd of op straatniveau. In de nadere uitwerking van het Masterplan bepalen we de definitieve locatie van de K+R-plekken. Deze plekken kunnen uiteindelijk onder of boven de grond komen. Of een mengvorm hiervan.
Het dilemma is hier dat plekken op straatniveau gemakkelijk vindbaar zijn, maar autoverkeer het gebied in trekken, vanwege de noodzakelijke verkeerslussen voor in- en uitrijden. We willen echter juist geen autoverkeer op pleinen en in autoluwe straten, omdat dit de veiligheid en aantrekkelijkheid voor voetgangers en fietsers aantast.. De route voor de noordelijke taxi-/K+R-plek op straatniveau trekt autoverkeer in het autoluwe gebied tussen de Seinedreef en Prins Lanselotdreef. De route voor een zuidelijke plek trekt autoverkeer naar het – anders autovrije – apotheekplein. Plekken in de ondergrondse garage hebben als voordeel dat het autoverkeer niet het gebied wordt ingetrokken. Nadeel is dat deze plekken minder in het oog springen en dus moeilijker vindbaar zijn.
Parkeergarage Inprikker autoverkeer Incidenteel verkeer Route parkeergarage Indicatie K+R ondergronds K+R locatie bovengronds
Afbeelding 54. Kiss & Ride Overvecht Centrum
66
0
50
100
200
Mindervaliden Bewoners Bewoners met een Europese gehandicaptenparkeerkaart kunnen een individuele parkeerplaats op kenteken aanvragen in de openbare ruimte. Binnen een straal van 100 meter van iedere woning in Overvecht Centrum ligt een parkeerplek. Als een bewonersgarage te ver weg ligt van de woning van een mindervalide, dan kan een parkeerplaats in de ondergrondse garage worden toegewezen. Als dat ook te ver weg is, maken we ruimte op straatniveau bij de Zamenhofdreef. Bezoekers Voor mensen met een beperking realiseren we parkeerplekken nabij de liften in de ondergrondse garage. Maatschappelijke voorzieningen (zoals huisarts en apotheek) positioneren we nabij de liftuitgangen op maaiveldniveau. Dit is bedoeld om de loopafstand voor mensen met een beperking te minimaliseren. We kijken primair naar plekken in de ondergrondse garage voor parkeerplekken voor mensen met een beperking. De openbare ruimte houden we namelijk zoveel mogelijk vrij voor andere functies zoals groen, verblijfsruimte en wandelgebied.
Masterplan Overvecht Centrum
67
Afvalinzameling Voor een goed functionerend, ‘schoon, heel en veilig’ gebied is het belangrijk dat de afvalinzameling goed is georganiseerd. We realiseren daarom overal ondergrondse afvalcontainers. Het gaat om verschillende gescheiden afvalstromen voor bewoners: restafval, papier en glas. Het is belangrijk dat de loopafstanden per type voor bewoners niet overschreden worden en dat de capaciteit voldoet.
Op de kaart is indicatief weergegeven hoeveel containers er nodig zijn in het gebied. In het inrichtingsplan zal te zijner tijd rekening moeten worden gehouden met diverse richtlijnen, zoals de afstand tot boomkronen (hijsvrije ruimte), de ondergrondse infrastructuur en route, en de rijrichting van de afvalophaalwagen. De afvalophaaldienst krijgt een ontheffing voor het gebruik van de HOV-baan. Afvalinzameling voor bedrijven en voorzieningen organiseren de bedrijven zelf. Deze bewegingen vallen in dit Masterplan onder logistiek.
Restafvalcontainer Papiercontainer Glascontainer Route vuilnuiswagen Route vuilnuiswagen over HOV-baan Route vuilnuiswagen over het plein 125m loopafstand
Afbeelding 55. Indicatieve structuur van afvalinzameling
68
0
50
100
200
Masterplan Overvecht Centrum
69
Comfortabele en aantrekkelijke openbare ruimte Overvecht Centrum is een gezonde, klimaatadaptieve, groene leefomgeving voor mensen, planten en dieren. Het gebied is comfortabel en aantrekkelijk. In het ontwerp van de profielen is er ruimte voor veel groen, voldoende zonlicht en beschutte plekken met schaduw en weinig wind. De openbare ruimte is uitnodigend en divers. Het programma in de gebouwen is zichtbaar en beleefbaar en zorgt voor een levendig gebruik van het openbaar gebied. Dat zorgt ervoor dat bewoners, bezoekers en dieren het gebied als veilig ervaren. We vinden dit belangrijk. Het zijn ingrediënten die gezond leven gemakkelijk maken en eraan bijdragen dat mensen én dieren zich prettig voelen.
70
Van basisprofiel naar specifieke profielen De opzet van de profielen van straten en pleinen is het resultaat van de afweging tussen verschillende opgaven en thema’s. Op de volgende bladzijde zijn de opgaven voor een basisprofiel weergegeven. Per specifiek profiel is er op de pagina’s daarna vanuit de hoofdfunctie en de betekenis van de betreffende plek een evenwicht gezocht tussen alle opgaven en doelen. De losse profielen hierna geven de hoofdkeuzes in opzet weer. De maatvoering in een profiel zorgt ervoor dat belangrijke opgaven en thema’s op alle plekken worden gerealiseerd. Voor de randen van het gebied is vooral het deel van de inrichting dat direct grenst aan het centrum van groot belang.
f ho nd ns te i Ei
kA pl pot ei he n e
O
-p
le
in
M
er ca
do
f ee dr
pl
ei
n
Ei ns te in dr
f ho en
ee f
m Za
ai Br Za
m
en
ho
f
fd
ee dr
re e
f
lle
0
50
100
200 Afbeelding 56. Overzichtskaart profielen openbare ruimte
Profielen openbare ruimte Straten • Entreestraat • Gemengde Straat • Winkelhart • Woonstraat
Pleinen • Einsteinhof • Mercadoplein • O-plein • Apotheekplein
Randen • Einsteindreef • Zamenhofdreef Oost • Zamenhofdreef Zuid • Brailledreef
Masterplan Overvecht Centrum
71
Microklimaat Het microklimaat in dit gebied is aangenaam. De gebouwen zijn zo ontworpen dat er een prettig windklimaat ontstaat, geschikt voor zowel looproutes als plekken waar je rustig kunt slenteren. Er zijn windluwe plekken op pleinen en in binnentuinen, met voldoende zonlicht voor mensen (om comfortabel te zitten) en planten (om te groeien en bloeien). Tegelijkertijd zijn wandelroutes in de zomer ook schaduwrijk, zodat wandelaars minder last hebben van de hitte.
Groen en bomen Het groen krijgt zoveel mogelijk ruimte, naast andere ruimtevragers in de profielen. Groen zorgt voor een prettig en aantrekkelijk gebied. Het biedt ruimte aan waterberging en infiltratie. Verder draagt het bij aan ecologische kwaliteit, een grotere biodiversiteit, verkoeling en een goed microklimaat. Binnen de profielen wordt het groen zo robuust mogelijk ingepast. Er zijn kansen voor verticaal groen en voor vergroening van bebouwing en daken. Bomen vormen een belangrijk onderdeel van het groen. Zij stellen specifieke eisen om duurzaam te kunnen groeien. In nagenoeg alle profielen is ruimte voor bomen in een groene zone van minimaal 3,4 m breed, waarbij de afstand tot de gebouwgevels varieert. Zeer grote bomen (zogenoemde eerste orde-bomen) hebben veel ruimte nodig. Deze bomen worden geplaatst op de ruimere plekken in het gebied. Verder is de positionering van ondergrondse infrastructuur, zoals riolering en warmtenet, bepalend voor de plaatsing en grootte van bomen.
72
We bereiken dit door een goede verhouding tussen de breedte en hoogte van de straten en gebouwen te handhaven. Bovendien ligt de hoogbouw iets terug van de straat (zogenoemde set-backs) en plaatsen we bomen en ander groen. Zo creëren we een prettig en gebalanceerd microklimaat.
Programma Op straatniveau hebben de gebouwen verschillende functies. Sommige plekken hebben een levendig en actief programma, andere zijn rustiger met woon- of werkfuncties. Dit vraagt om verschillende invullingen van het profiel, zowel wat betreft de verkeersstromen als de interactie tussen binnen en buiten. De intermediaire zone in de openbare ruimte (de overgangszone tussen binnen en buiten) kan op verschillende manieren worden uitgewerkt. Denk aan terrassen bij horecagelegenheden, uitstallingen met verse producten bij winkels, of compacte groene semi-private ruimtes voor bewoners. Overal heeft de beganegrondlaag (plint) een verdiepingshoogte tussen 4 en 6 meter. Dat maakt flexibiliteit in gebruik mogelijk. De variatie aan functies draagt bij aan de diversiteit en eigenheid van de straten en pleinen.
> 5,0 m 3,0 - 6,0 m
4,0 m - 6,0 m
WKO Riool
min 3,4 m
Kabels & leidingen
3,0m - 6,0 m 16 m
Afbeelding 57. Basisprofiel Overvecht Centrum
Mobiliteit De keuzes voor mobiliteit in het gebied bepalen wie waar welke ruimte nodig heeft. Denk aan voetpaden aan gebouwzijdes. Of in sommige profielen aan een gemengde zone voor auto en fiets. De breedte van de zones wordt bepaald door het programma in de plint en door de positie van de straat in het netwerk. Voetpaden voldoen aan de richtlijnen voor de inclusieve stad. Verder vragen routes om doorgaande en ononderbroken lijnen. Binnen bepaalde profielen is juist de oversteekbaarheid cruciaal, zoals in de winkelstraat.
Ondergrond en nutsvoorzieningen De straatprofielen worden zo ingericht en afgestemd op de ondergrondse infrastructuur dat ze ruimte bieden aan de benodigde kabels en leidingen. Ook zijn ze bestand tegen toenemende neerslagintensiteiten en droogte. Daarnaast houden we rekening met hittestress. De functionaliteit van het groen wordt optimaal benut. In het basisprofiel is een reserveringsruimte opgenomen voor warmte-koudeopslag (WKO), een dubbel rioolstelsel en huisaansluitingen. Nutsvoorzieningen en andere installaties (vaak ten behoeve van bedrijven en voorzieningen in gebouwen) worden te allen tijde opgenomen in de bebouwing. We plaatsen ze dus niet in de openbare ruimte.
Masterplan Overvecht Centrum
73
Entreestraten Rol & Programma De entreestraten zijn de hoofdroutes. Bezoekers komen hier aan en gaan vanuit verschillende richtingen het centrum binnen. Er zijn twee varianten: één met en één zonder auto’s. Het profiel met autoverkeer zorgt ervoor dat autoverkeer gemakkelijk en veilig de parkeergarages kan bereiken, zowel de garages voor bewoners als voor bezoekers. Hier delen auto’s de rijbaan met fietsers. Aan beide zijden van de straat zijn brede trottoirs. De entreestraat zonder autoverkeer biedt bezoekers vanuit ov-haltes en de omliggende buurten veel ruimte en meer groen. In het midden is hier ook veel ruimte voor de loopstromen van voetgangers en voor groen. In de plinten is divers maatschappelijk of commercieel programma gevestigd ter begeleiding van de hoofdroutes.
Afbeelding 58. Bloemrijke strook met zitplekken. Seattle (VS), South Lake Union.
74
Ontwerpprincipes De entreestraten zijn ruim opgezet (20 m). Zo kunnen we goed de verschillende verkeersstromen én robuust groen inpassen. Het brede trottoir ligt direct aan de gevel, zodat interactie met het programma mogelijk is. Er is aandacht voor een goede en veilige inrichting van kruisingen. Groen In beide profielen is een robuuste groenstrook met clusters van bomen opgenomen. De autovrije entreestraten bieden meer flexibiliteit in de vorm van groen: de strook is breder en er is hier meer behoefte aan doorsteken, zodat je kunt oversteken naar de andere zijde van het profiel. Daarnaast is groen ingepast tussen de verkeersstroom in het midden en de trottoirs aan beide zijden in het profiel. Minstens aan één zijde is dit groen verlaagd om hemelwater te verwerken. Er is voldoende ruimte om eerste orde-bomen te planten. Ook heeft het groen in deze straten een robuuste kwaliteit. Anders gezegd: het kan tegen een stootje, wat nodig is gezien de hoge gebruiksdruk op deze straten.
Afbeelding 59. Brede voetgangerszone. Parijs(FR), Avenue Jean Jaurès
A-A
A-A
B-B
B-B
Afbeelding 60. Profielen Entreestraat (inprikker)
Masterplan Overvecht Centrum
75
Gemengde straten Rol & Programma De gemengde straten mengen reuring én rust. In de plint is een divers programma: bedrijvigheid, maatschappelijke en commerciële voorzieningen, maar ook wonen. Daarnaast worden deze straten gebruikt als route voor afvalinzameling, ontsluiting van expeditiehoven en/of parkeergarages en maatwerkvervoer. Dat vraagt om een slimme inpassing van groen en verkeer, zodat een leefbare, vellige en comfortabele straat ontstaat.
Groen Vergroening is mogelijk tussen de rijbaan en het trottoir, aan beide zijden van de straat. Minstens aan één zijde is dit groen verlaagd met clusters van bomen, inclusief de mogelijkheid om bomen van eerste orde aan te planten. Het groen in deze straten heeft een robuuste kwaliteit. De beplanting krijgt voldoende groeiruimte, zowel boven als onder de grond.
Ontwerpprincipes De gemengde straat is minimaal 16,0 m breed. Er is speciale aandacht voor een goede interactie tussen gebouw en buitenruimte, de overgang tussen voetgangersdomein en autoverkeer, en voor de verkeersveiligheid rondom expeditie.
Afbeelding 61. Groene straat met ruimte voor fietsen. Eindhoven, Vestdijk
76
Afbeelding 62. Straat met programma, groen en ruime zone voor langzaam verkeer. Vincennes (FR), Centrum
C- C
D-D
C-C
D-D
Afbeelding 63. Profielen Gemengde straat
Masterplan Overvecht Centrum
77
Winkelhart Rol & Programma In het winkelhart staat de beleving tijdens het winkelen centraal. Retail voert de boventoon in het programma op de begane grond en op sommige locaties op de eerste verdieping. Boven de winkels zijn woningen. Aan de straat zijn lobby’s. In het profiel is voldoende ruimte voor incidenteel verkeer (expeditie binnen venstertijden), uitstallingen en zitplekken met groen, zonder de doorstroom, de beleving en verblijfskwaliteit te hinderen of teniet te doen. De winkelstraten maken deel uit van het voetgangersgebied. Ontwerpprincipes Winkelstraten zijn minimaal 12 meter breed. In het winkelgebied worden voetgangers begeleid van plek naar plek. Robuuste groenvakken en zitplekken maken het gebied aantrekkelijk en zorgen voor intimiteit, gezelligheid en creëren verschillende ruimtes. In de winkelstraten is een goede doorstroming van voetgangers en een goede
Afbeelding 64. Alkmaar, winkelstraat
78
oversteekbaarheid en zichtbaarheid van winkels belangrijk. In het profiel is er is ruimte om elementen voor weersbescherming in te passen. Dit mag niet ten koste gaan van groen. Groen Het groen in de straten draagt bij aan een prettige winkelbeleving en verblijfskwaliteit. Het groen wordt echter regelmatig onderbroken zodat je de straat kunt oversteken. Het vormt geen visuele barrière. Dat is mogelijk dankzij bomen met een open kroon en een lagere onderbeplanting. Bij de aanleg van het verlaagde groen houden we er rekening mee dat dit niet wordt vervuild met zwerfafval. Boven de parkeergarage staan de bomen en de beplanting in bakken, gecombineerd met zitplekken en speelobjecten. Extra groen is mogelijk ter hoogte van de functionele gevels zonder toegangen.
Afbeelding 65. Tilburg, Emmapassage
F-F E-E
E-E
F-F
Met ondergrondse parkeergarage
Zonder ondergrondse parkeergarage
Afbeelding 66. Profielen Winkelhart
Masterplan Overvecht Centrum
79
Woonstraten Rol & Programma In de woonstraten wordt voornamelijk gewoond. De woningen grenzen direct aan de straat. Deze woonstraten worden zo groen mogelijk. Er is geen autoverkeer toegestaan, hoogstens incidenteel, zoals nood- en hulpdiensten en verhuiswagens. Wel is fietsen mogelijk en gebruiken bewoners de straten om samen te leven en elkaar te ontmoeten. Ontwerpprincipes De doorgaande verkeersruimte voor lopen en fietsen ligt centraal. Zodoende kan aan beide zijden groen worden ingepast. Deze verkeersruimte is breed genoeg voor incidenteel verkeer. Het groen fungeert hierbij als buffer tussen het trottoir en de woning op de begane grond. De entrees van de woningen liggen aan deze straten. De hoogte van de bebouwing maakt voldoende bezonning in de straat mogelijk. Langs de rand van gebouwen
Afbeelding 67.Intermediaire zone met ruimte voor groen. Rotterdam, Coolhaven
80
is er een intermediaire zone met ruimte voor een mini-voortuintje voor extra leefruimte. Groen Woonstraten hebben het hoogste percentage groen van alle straten. Ze zijn groen ingericht met het oog op verblijfskwaliteit. Hier ontmoet je je buren in een aangename, groene setting. Het groen creëert een goede overgang tussen openbaar en privé. Ook is er ruimte voor gevelgroen of ander verticaal groen in de straat. Bij de plaatsing van bomen in de groene stroken wordt rekening gehouden met bezonning en groeiruimte ondergronds. Voor dieren is het van belang dat er voldoende variatie in het type beplanting komt. Dat betekent dat bomen, struiken, grassen en bloeiende planten gewenst zijn.
Afbeelding 68. Plekken voor ontmoeten in het groen. Rotterdam, Schepenstraat
G-G H-H
G-G
H-H
Afbeelding 69. Profielen Woonstraat
Masterplan Overvecht Centrum
81
Einsteinhof Einsteinhof is een intiem groen buurthof, voornamelijk omringd door woningen. Hier ontmoeten mensen uit de buurt elkaar in de noordelijke hoek van het gebied, achter het C&A-gebouw.
Identiteit & Inrichting Bij het ontwerp en de uitvoering wordt aandacht besteed aan het eigenaarschap voor omwonenden en aan de openbaarheid van de plek.
Rol & Programma Rondom het hof vinden we vooral woningen, op maaiveld en erboven. Het hof dient als een luwe, groene plek waar je tot rust kunt komen en waar je omringd wordt door groen. Het is toegankelijk voor iedereen. Hier is ruimte om voor bewoners voor alle leeftijden uiteenlopende ontmoetingsplekken in te passen, zoals een buurtmoestuin. Dit biedt mogelijkheden voor bottom-up initiatieven die binding in de buurt kunnen stimuleren. De uiteindelijke functie in het gebouw van C&A zal betekenis geven aan de relatie van dat gebouw met deze plek, zonder de rustige, luwe betekenis teniet te doen.
Groen Het hof kan een groene oase worden, uniek in het gebied, met bomen en struiken, vaste planten en gevelgroen (gelaagd groen). Maximale vergroening is hier zelfs mogelijk, aangezien er geen behoefte is aan logistiek en/of andere verkeersstromen. De inrichting van het groen draagt bij aan een aangenaam verblijfsklimaat. In deze groene plek komen bomen van verschillende soorten en groottes, van zowel de eerste als de tweede orde. We zorgen voor een goede balans tussen bezonning en schaduw.
Afbeelding 70. Ontmoetingsplekken voor bewoners. Londen (GB), Alfred Place Gardens
82
Afbeelding 71. Diversiteit van bomen en struiken. Lackenbach (AT), Arboretum
Afbeelding 72. Profiel Einsteinhof
Masterplan Overvecht Centrum
83
Mercadoplein Het Mercadoplein grenst aan de Mercado (vershal). Het plein wordt gebruikt voor de weekmarkt en andere evenementen. Daardoor is deze plek vrij stenig. Het wordt een aantrekkelijke en levendige plek, dankzij de slimme plaatsing van robuust groen en een aangename inrichting.
Rol & Programma Het plein is een bruisende plek in het gebied dankzij de programmering van de openbare ruimte. Het is ook een unieke locatie, dankzij de relatie met de Mercado. Looproutes over het plein gaan naar én door de Mercado. De invulling van dit bijzondere gebouw en zijn functie zal bepalen hoeveel invloed het plein en gebouw op elkaar gaan uitoefenen. Ontwerpprincipes De weekmarkt blijft in het gebied. Deze markt wil ruimte voor groei. De ruimtereservering is ongeveer 4.000 m² ruimte op het plein, voor ongeveer
Afbeelding 73. Speel- en zitlementen met bijzondere kleur. Bollnäs (SE), Västra Stationsgatan
84
100 tot 120 kramen. Het plein is voor iedereen. Het vormt een plaza: hier is het te doen, hier ontmoet je elkaar. De functionaliteit en opzet van de markt bepalen grotendeels de pleininrichting. De weekmarkt is eenmaal per week. Daarnaast biedt het plein ruimte voor wijk- en buurtevenementen, evenals sportactiviteiten. Er is aandacht voor efficiënte logistieke stromen. Groen De functionaliteit en opzet van de markt en de evenementen sturen de mogelijke locaties van bomen en de hoeveelheid groen op het plein. Het mag echter geen unheimisch leeg, heet plein worden. Dat vraagt dus om slimme inpassing van robuuste groene zones te midden van de vele andere functionele eisen. We passen groen met ontmoetingsplekken in. Om hittestress tegen te gaan worden extra schaduwrijke ruimtes gecreëerd, vooral voor ontmoetingen en verblijf.
Afbeelding 74. Ruimte voor vergroening aan het plein. Olot (ES), Miquel Blay boulevard
Afbeelding 75. Profiel Mercadoplein
Masterplan Overvecht Centrum
85
O(vervecht)-plein Het O-plein is het bruisende plein: een ontmoetingsplek en verblijfsruimte voor het gehele centrum. Hier komen horeca met terrassen, ontspanning en cultuur, winkelen en wonen samen. Rol & Programma Het O-plein ligt op de locatie van het huidige parkeerterrein. De centrale ontmoetingsplek heeft twee gezichten: stedelijk en groen. Het plein heeft een actief programma in de plinten rondom, waaronder retail (alleen aan de zijde van het winkelrondje), horeca, sociaalmaatschappelijke voorzieningen (de ‘superplint’) en culturele voorzieningen. Er is veel activiteit, met terrassen van horecagelegenheden en ontmoetingsplekken met openbare terrassen en speelplekken in het groen. Ontwerpprincipes Het plein is onderdeel van het voetgangersgebied. Aan de randen langs de gebouwen is loopruimte ingepast. De loopruimtes komen overeen met de twee gezichten van het plein: groen voor rustig
Afbeelding 76. Paviljoen met café in het groen. Kopenhagen (DK), Operapark
86
zitten, stenig voor de doorgaande looproute en terrassen van de verblijfshoreca. Over het plein is alleen incidenteel verkeer mogelijk. Aan de zijde van de NPD-strook is er een route aan de rand van het plein. Daar kunnen fietsers en (mits met ontheffing) logistiek verkeer, vuilnisauto’s en maatwerkvervoer over het plein rijden. Groen Bestaande bomen blijven zo veel mogelijk behouden binnen de nieuwe groene ruimte. Daarnaast kijken we naar mogelijkheden om de biodiversiteit te vergroten met andere typen bomen en beplanting. Grote bomen zorgen voor schaduwrijke plekken. Onder die bomen is ruimte voor beplanting, onderbegroeiing die het zicht niet belemmert en speelplekken. Minimaal 40% van de pleinruimte wordt groen ingericht. Op het verharde gedeelte is ruimte voor waterelementen. Er is aandacht voor onderhoud en kwaliteit met betrekking tot functionaliteit van het plein. Een belangrijk aandachtspunt is de goede inpassing van de bestaande platanen.
Afbeelding 77. Plekken voor ontmoeten op het groene plein. Londen (VK), Exchange square
MIRAC en zijn familie genieten van Overvecht Centrum, waar ze gezellig samen hun eigen broodje en thee op het O-plein eten. Hij is druk in gesprek met zijn broer, terwijl zijn kinderen spelen tussen de bomen. Zijn vrouw en ouders genieten van de vrolijke sfeer. Het is een plek waar iedereen welkom is.
Mirac en zijn familie
Afbeelding 78. Profiel O-plein
Masterplan Overvecht Centrum
87
88
Afbeelding 79. Impressie O(vervecht)-plein
Masterplan Overvecht Centrum
89
Apotheekplein Dit plein ligt aan de rand. Het vormt een verbinding
Groen
tussen Park de Watertoren, de Zamenhofdreef en het
We maken het plein zo groen mogelijk. Het
centrumgebied. Het is ruimtelijk verbonden met de
biedt plaats voor grote eerste orde-bomen.
groenblauwe uitloper van het park en biedt kansen om het omliggende groen verder te programmeren. Rol & Programma Dit plein heeft een groene uitstraling. Het huidige gebouw van de apotheek staat centraal. In de randen bevinden zich buurtvoorzieningen, zowel maatschappelijk als commercieel, naast de culturele trekker. Op het plein is ruimte voor groen en speelelementen. Het maakt onderdeel uit van een van de fietsroutes van de buurt naar het centrum. Vanaf het plein is er zicht op het winkelhart.
Afbeelding 80. Speelplekken voor alle leeftijden. Rogaland (NO), Ålgård Stadsplein
90
Na het avondeten maakt AISHA nog even een ommetje door het centrum. Onderweg komt ze haar buren tegen, die net terugkomen van een voorstelling. Overal bruist het van activiteit en gezelligheid, met mensen die genieten van de avond. Het maakt haar avondrondje extra plezierig en levendig.
Afbeelding 81. Buurtplantsoen. Winterswijk, Vrijheidspark
Afbeelding 82. Profiel Apotheekplein
Masterplan Overvecht Centrum
91
Afbeelding 83. Impressie Apotheekplein
Gebiedsranden De gebiedsranden liggen in het onderzoeksgebied van dit Masterplan. We hebben hiervoor samengewerkt met de ontwerpers van de Omgevingsvisie Overvecht. In de Omgevingsvisie is bepaald dat er een stedelijke zijde ontstaat aan het centrumgebied en een groene zijde aan de omliggende buurten. De gebiedsranden vallen buiten het projectgebied (exploitatiegrens) van dit Masterplan.
Rand Einsteindreef De Einsteindreef wordt ontwikkeld tot een groene stadslaan (vergelijkbaar met de Westelijke Stadsboulevard) met stedelijke gevels aan de zijde van Overvecht Centrum en een doorgaande groenverbinding aan de overkant. De groenverbinding functioneert als ecologische verbinding tussen het Noorderpark en de Vecht. Op meerdere plekken verbeteren we de oversteekbaarheid van de weg.
Afbeelding 84. Bestaand groen karakter van de dreven. Utrecht, Carnegiedreef
94
Afbeelding 85. Vergroening langs de straat
Huidige situatie
Toekomstige situatie
Afbeelding 86. Profiel Einsteindreef
Masterplan Overvecht Centrum
95
Rand Zamenhofdreef (ten oosten van Overvecht Centrum) De Zamenhofdreef-Carnegiedreef is onderdeel van de centrale as door de wijk heen: van station Utrecht Overvecht tot bedrijventerrein Nieuw Overvecht. De inrichting van de dreef is herkenbaar als een doorgaande stadslaan met een zo continu mogelijk profiel. Deze as wordt een groene verbinding tussen Park de Gagel en Park de Watertoren. De HOV-lijn loopt over deze centrale as. Bij de ingang van het centrum ligt een comfortabele en aantrekkelijke halte.
Afbeelding 87. Bestaand groen karakter van de dreven. Utrecht, Carnegiedreef
96
Afbeelding 88.Groene zone met verblijfsplekken. Kopenhagen (DK), Sønder Boulevard
Huidige situatie
Toekomstige situatie
Afbeelding 89. Profiel Zamenhofdreef
Masterplan Overvecht Centrum
97
Rand Zamenhofdreef (ten zuiden van Overvecht Centrum) De Zamenhofdreef grenst aan een uitloper van Park de Watertoren en wordt een volwaardig onderdeel van het park. Dit doen we, door de karakteristieken van Park de Watertoren (het oorspronkelijke polderlandschap) terug te laten komen in de Zamenhofdreef. Een belangrijk onderdeel hiervan is de herkenbare singelstructuur met ecologische- en rechte (cultuurhistorische) oevers.
Rand Brailledreef De Brailledreef verbindt de uitloper van Park de Watertoren met de Vecht. Het profiel wordt ingericht als groene stadsboulevard. De herkenbare singelstructuur biedt hier aantrekkelijke woonkwaliteit aan het water.
Afbeelding 90. Fietspad door het groen. Canberra (AU), Constitution Avenue
98
Afbeelding 91. Zitplekken aan het water. Hamburg(DE), Inselpark Wilhelmsburg