Agendabundel
Tekst van het document
42
Wij ontwikkelen de samenwerking met corporaties door en geven uitvoering aan de samenwerkingsafspraken met corporaties en huurdersorganisaties via een Uitvoeringsakkoord (continu gedurende looptijd tot en met 2026). Wij stellen de huisvestingsopgave voor de (T)huis voor Iedereen doelgroepen vast (jaarlijks gereed in Q4). Regionale woonzorgvisie opstellen (uitvoeringsafspraken met de regio waaronder fair share van aandachtsgroepen, eerste helft 2025), Wij voeren de acties beter benutten bestaande woningvoorraad uit.
Activiteiten die we niet meer doen De eerste twee jaar van de coalitieperiode lag het accent op het opzetten van nieuw en aanvullend beleid. Het accent verschuift in deze fase naar uitvoering en realisatie. Met de beleidsnota wonen wordt een stap gezet om te evalueren en agenda te vormen voor een verdergaande aanpak van de transitie van woningmarkt naar volkshuisvesting. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen Uitvoeren Actieplan Studentenhuisvesting. Uitvoeren Actieplan Utrechtse Wooncoöperaties. Adviseren in gebieden om te komen tot meer gemengde wijken. Uitvoeren actieplan Betaalbare koopwoningen. We zetten ons blijvend in voor het realiseren van meer sociale woonplekken (kwetsbare en bijzondere groepen en reguliere woningzoekenden). We geven uitvoering aan diverse maatregelen voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad waaronder opkoopbescherming. We voeren de leegstandsaanpak corporaties en leegstandsverordening uit. We blijven uitvoering geven aan de Wet goed verhuurderschap. We blijven ons inzetten voor het evenwichtig verdelen van schaarse betaalbare woonruimte en passen indien nodig de Huisvestingsverordering aan. Uitvoeren regelgeving zelfbewoningsplicht en het antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen. Uitvoeren van het uitvoeringsprogramma Realisatie Sociale huisvesting 2024-2026 via de tredenaanpak: 1.
Permanente woningbouw; 2. Samenwerking in de regio; 3. Optimaliseren van de bestaande voorraad; 4. Inzet van eigen vastgoed en/of aankoop van vastgoed; 5. Tijdelijke woningbouw. Operationele woonruimte verdeling (Volkshuisvestingsdiensten). Uitvoeren Actieplan Middenhuur. Beleidssignalering, inspelen op actuele ontwikkelingen en monitoring van het wonen in Utrecht. wij geven uitvoering aan de regionale Woondeal. Updaten Actieplan Middenhuur naar aanleiding van het Landelijk beleidskader middenhuur vervalt, omdat het onderdeel wordt van de nieuwe beleidsnota wonen. Vaststellen van een lokale integrale Woonzorgvisie vervalt omdat dit onderdeel wordt van de beleidsnota wonen en de Sociale Visie Utrecht 2040. Jaarlijks opstellen prestatieafspraken (is ondervangen via de samenwerkingsafspraken die gelden voor een duur van drie jaar).
43
Financiën Huisvesting x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
519
14.856
1.974
164
164
164
Lasten
6.306
25.554
8.409
4.746
3.733
3.599
-5.787
-10.698
-6.435
-4.582
-3.569
-3.436
Onttrekking reserves
300
993
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
300
993
0
0
0
0
-5.487
-9.706
-6.435
-4.582
-3.569
-3.436
Saldo Baten en Lasten
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
x €1.000 Toelichting verschillen Baten In 2025 ontvangen we minder subsidies (SPUKS) voor specifieke tijdelijke woningbouwprojecten. Lagere rentebaten Loon- en prijscompensatie Lasten Tegenover lagere baten ivm SPUKS staan ook lagere lasten Incidentele middelen Fonds Betaalbare Koop in 2024 In 2025 vallen incidentele lasten weg; subsidiemiddelen huisvesting kwetsbare doelgroepen (€ 0,292 miljoen), Wet goed verhuurderschap (€ 0,357 miljoen) en Taskforce (€ 0,344 miljoen). Het budget voor het Programmateam Sociale Huisvesting neemt af in 2025. Bezuinigingsmaatregelen (verhuisadviseurs en subsidie huurdersparticipatie) Lagere rentelasten Loon- en prijscompensatie
Toelichting verschillen in reserves
Bedrag
I/S
-12.867
I
-22 7
I S
-12.867 -3.000 -993
I I I
-492
I
-50
S
-12 269
I S
Bedrag
x €1.000 I/S
993
I
Onttrekkingen In 2025 worden er geen onttrekkingen uit de reserves gedaan (in 2024 betroffen de onttrekkingen bestedings- en dekkingsvoorstellen, die via de algemene dekkingsreserve lopen) Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht.
44
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 58 %, (2026 25 %, 2027 5 % , 2028 1 %)
De beïnvloedbare lasten zijn incidentele budgetten toegekend uit het coalitieakkoord bijvoorbeeld budget voor Taskforce Versneld Toevoegen Woonruimte en budget voor studentenhuisvesting. Personeelscapaciteit is noodzakelijk om versneld tijdelijke woonruimte te realiseren, beleidsontwikkeling voor mogelijke regelgeving en om de huidige tekorten in de woningmarkt voor kwetsbare doelgroepen aan te pakken.
Risico's Strategische programmarisico's Ongunstige marktomstandigheden zoals stijgende rente, stijgende bouwkosten, schaarste bouwmaterialen en beschikbaarheid personeel (zowel markt als gemeente) zetten het bouwtempo onder druk. Als gevolg hiervan neemt de woningbouwproductie af.
Door de complexe marktomstandigheden, gebrek aan sociale huurwoningen en stagnatie van de doorstroming dreigen in toenemende met Utrechters (reguliere en kwetsbare doelgroepen
45
Maatregel Optimaliseren in projecten en/of het bijstellen van de ambities: Project specifieke maatregelen die de haalbaarheid van een project mogelijk vergoten via de Utrechtse Aanpak. Subsidies vanuit zowel gemeente, provincie als rijksoverheid. Zoals Rijkssubsidies als de Start Bouw Impuls (SBI) en Woning Bouw Impuls (WBI). Inzet op tijdelijke woningbouw op gepaste locaties. Lobby voor externe bijdragen. Aanpassen van het Utrechts Plan Proces (UPP) gericht op verkorten voorbereidingstijd van bouwplannen (bekijken van de eenduidigheid, efficiëntie en kwaliteit van besluitvorming en werkprocessen). Samen met marktpartijen (zoals partners DNU, Stadsakkoord) zoeken naar slimme oplossingen. Blijvende inzet op voortgang permanente productie, realisatie flexwoningen, beter benutten bestaande voorraad, regionale samenwerking en inzet eigen vastgoed
die afhankelijk zijn van sociale huurwoningen) tussen wal en schip te vallen.
Verslechtering van congestiesituatie vormt risico voor bouwprojecten. Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn.
Beperkingen met betrekking tot stikstofdepositie kunnen leiden tot vertraging of afstel van ruimtelijke projecten.
Bijdragen vanuit derden (waaronder Rijk en andere overheden) zijn onvoldoende om de opgaven en ambities uit de RSU 2040 te kunnen realiseren.
Continu monitoring van de ontwikkeling woonvraag door kwetsbare doelgroep in relatie tot aanbod sociale huurwoningen. Lobby voor ondersteuning vanuit Rijk, provincie. Zet op versterkte samenwerking met wooncorporaties. De Utrechtse Energy Board waar gemeente lid van is werkt aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen, zie raadsbrief 6 juni 2024. De netbeheerders beoordelen in het najaar van 2024 of deze maatregelen voldoende effect hebben. Uitbreiding elektriciteitsinfra, met name het hoofdnet door Tennet en Stedin. Realisatie 2029. Betere netbenutting, bijvoorbeeld via alternatieve (dal)contracten i.c.m. batterijen. Stimuleren van lokale oplossingen door netbewust te ontwikkelen zoals de pilot in de Merwedekanaalzone. Lobby richting Rijk om passende maatregelen te treffen. Samen met de provincie Utrecht onderzoeken of de rechterlijke uitspraak effect tav stikstof heeft op de bouwproductie in de komende jaren en wat eventuele mogelijkheden zijn om te versnellen. We zetten in op zoveel mogelijk inzet van schoon of elektrisch materieel om de emissies in de bouwfase zo laag mogelijk te houden. De bekostiging van verstedelijking staat centraal in onze aanpak voor lobby en public affairs. Mobiliteit is de grootste kostenpost in de RSU-ambities, met de ov-schaalsprong als belangrijkste component.
De ov-schaalsprong krijgt hierin dan ook bijzondere aandacht. Mobiliteitsmaatregelen zijn nodig om onze woningbouwambities te realiseren.
De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
46
Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2025 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Wij vragen autorisatie voor het bedrag van de Programmabegroting 2025; vanaf 2026 worden de verwachte kredieten opgenomen waarvoor nu nog geen autorisatie wordt gevraagd. Totaal investeringen programma Ontwikkelen en wonen voor iedereen Ontwikkelen en wonen voor iedereen Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal
x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma t/m 2024 begroting 20 begroting begroting 202 begroting 2 25 2026 7 028 0 13.143 0 0 0 29.310 0 0 0 0 64 0 0 0 0 42.517 0 0 0 0
Doelstelling Stedelijke omgeving x €1.000 Doelstelling Ontwikkelen Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma en wonen voor iedereen t/m 2024 begroting 20 begroting begroting 202 begroting 2 25 2026 7 028 Vervangingsinvesteringen 13.143 0 0 0 0 Uitbreidingsinvesteringen A 29.310 0 0 0 0 Routine-investeringen 64 0 0 0 0 Totaal 42.517 0 0 0 0
Verbonden partijen Omschrijving
Doel
Regionale uitvoeringsdienst (RUD)
Het verlenen van milieuvergunningen en toezicht en handhaven van milieuregels.
Vleuten de Meern zelfstandig B.V.
Uitvoeren van grondexploitatie
Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.
47
x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 3.929
0
Subsidies
Doelstelling
Omschrijving
Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies
x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025
Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans Lesgeven in een grootstedelijke context Ruimtelijke plannen
Lesgeven in een grootstedelijke context Bijdrage aan lokaal platform/ initiatieven voor onderzoek, debat, en infovoorziening over architectuur, stedenbouw en landschap
Totaal doelstelling 1 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekende Doelgroepen
Stedelijke huurders participatie en vertegenwoordiging, informatiepunt studentenhuisvesting
Totaal doelstelling 3 Totaal
Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.
400 79
400 79
0 79
0 0
479
479
79
0
72
50
50
0
72 551
50 529
50 129
0 0
Klimaatvriendelijke stad Programmaoverzicht We leveren samen met de stad onze maximale bijdrage om klimaatverandering te beperken. Portefeuillehouder(s): Lot van Hooijdonk Financiën programma Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
x €1.000 Begroting 2028
Baten
5.789
8.614
6.346
286
286
286
Lasten
14.441
20.209
16.623
10.612
8.192
8.192
Saldo Baten en Lasten
-8.653
-11.595
-10.276
-10.327
-7.907
-7.907
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
572 3.970
675 0
100 0
100 0
100 0
100 0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-3.398
675
100
100
100
100
Totaal
-12.051
-10.920
-10.176
-10.227
-7.807
-7.807
Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025. De baten in dit programma zijn 6,346 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: Rijksmiddelen: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (5,98 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 16,623 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: Buurtenaanpak Aardgasvrij (4.43 miljoen euro) Gebouwen verduurzamen (2,72 miljoen euro) Aanpassen Infrastructuur (2,09 miljoen euro) Bronnen verduurzamen (1,76 miljoen euro) Publiek eigendom (1,70 miljoen euro) Bedrijven en maatschappelijke organisaties (1,48 miljoen euro) De mutaties reserves zijn 0,1 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: Jaarlijks wordt er een bedrag aan de reserve onttrokken ter dekking van de kosten voor diverse subsidieregelingen en verduurzamingsmaatregelen binnen de opgave Energietransitie. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Concrete bezuinigingsmaatregelen x €1.000 Maatregel
2024
2025
2026
2027
2028 Structureel
Taakstelling energietransitie: mix maatregelen
-
1.601
1.701
1.701
1.701
1.701
Totaal
-
1.601
1.701
1.701
1.701
1.701
49
Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting. Het financieel meerjarenbeeld van dit programma geeft nog geen inzicht in de middelen die vanuit het Rijk worden ontvangen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord vanaf 2026. De getoonde afname van het lasten en baten budget vanaf 2026 geeft hierdoor nog een vertekend beeld. Op basis van de afspraken die zijn gemaakt met het rijk over deze regeling mogen deze bedragen meerjarig in de begroting worden verwerkt. In afwachting van de rijksbegroting en de mogelijke veranderingen in de wijze van uitkeren wordt de bijstelling van de meerjarenbegroting voor wat betreft de klimaatmiddelen in de bestuursrapportage 2025 meegenomen.
50
Doelstelling 1: Energieverbruik
Energieverbruik gebouwde omgeving in 2050 met 35% afgenomen ten opzichte van 2020, alle mogelijkheden voor duurzame energieproductie zijn benut en energie-infrastructuur is aangepast op duurzame bronnen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Uitvoeringsprogramma Elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023-2026
Vastgesteld 2024
Uitvoeringsprogramma verduurzaming Bedrijventerrein en 2024-2028
2024
Actualisatie uitvoeringsprogramma's energie besparen gebouwde omgeving
2023
Programma Besparen
2022
Programma zon op dak en netoplossingen
2022
Transitievisie Warmte deel I en deel II
2021
Regionaal Uitvoeringsprogramma 1.0 (RES U16)
2021
Toelichting Via twee programmalijnen: inpassing infrastructuur en netbewuste stad willen we structureel bijdragen aan knelpunten op het elektriciteitsnet. In dit uitvoeringsprogramma geven we aan langs welke 4 sporen we op bedrijventerreinen aan de slag gaan met verduurzaming: netcongestie en energiehubs, energiebesparing, verduurzaming bedrijfsprocessen en lobby richting rijksoverheid. Actualisaties van de uitvoeringsprogramma’s 2024 voor wonen en bedrijven en maatschappelijke organisaties behorende bij het vastgestelde programma besparen gebouwde omgeving. In het programma is een strategie, visie en doelstelling op energie besparen in de gebouwde omgeving van Utrecht uitgewerkt voor woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. In het programma is een strategie, visie en doelstelling voor zon op dak uitgewerkt en een aanpak voor netcongestie oplossingen die gelieerd zijn aan de zonnepanelen op daken. Deel I van de transitievisie warmte beschrijft de strategie en visie. Deel II beschrijft wanneer en in welke buurten we aan de slag gaan met de voorbereidingen om aardgasvrij te worden. In de RES 1.0 staat opgenomen hoe de regio 1,8 Terawattuur (TWh) aan wind- en zonneenergie in 2030 wil opwekken en welke warmtebronnen mogelijk beschikbaar zijn. Utrecht zet zich in om een bijdrage van 0,523 TWh te leveren aan dit regionale bod.
Voor deze doelstelling is nieuw beleid in de maak (de Klimaatvisie).
51
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Nulmeting Realisatie 2023
2024
Verandering energieverbruik gebouwde omgeving tov 2020. % gebouwen zonder aardgasaansluiting % duurzame warmte
2020
-4,7%
-5,8%
-7,0%
35%
37%
38%
2020
Medio 2024 Medio 2024 54%
60%
60%
65%
65%
Aantal GWh opwek
2021
171 GWh
153 GWh
164 GWh
178 GWh
189 GWh
2020
Doelstelling 2025 2026
2027 -8,2%
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Uitvoering geven aan beleidsnota Opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030 (indien door de raad vastgesteld in 2024) doorlopend. In de markt zetten of zelf realiseren van zonne-eilanden Nedereindse Plas (afhankelijk van raadsbesluit hierover). Oprichting publiek warmtebedrijf als de raad hiertoe besluit (Q2 2025). Bouwen en onderhouden van een netwerk van energieambassadeurs onder gemeentelijke regie (het netwerk moet eind 2024 in uitvoering gaan). Activiteiten die we niet meer doen Aandeelhouderschap Stedin. Zie raadsbrief 20 december 2023: Raadsbrief Aandeelhouderschap Stedin Utrecht Als onderdeel van de uitvoeringsprogramma energie besparen gebouwde omgeving onderzoeken we met het stopzetten van het jouwhuisslimmer voorbeeldwoning in Overvecht en hoe we het laten zien van een voorbeeld in de praktijk op een andere manier kunnen inzetten. Elektrisch koken: Stadsbrede aanpak en gemeentelijke inzet in samenwerking met woningcorporaties lijkt ingewikkeld en vooralsnog niet haalbaar. Dit wordt verder toegelicht in de raadsbrief over de warmtetransitie (Q4 2024). Wel hebben corporaties zich gecommitteerd aan de doelstelling uit de transitievisie warmte en benutten natuurlijke momenten om complexen aan te pakken.
Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen Activiteiten bij doelstelling: aantal GWH opwek Vergunningverlening Geluidswal A12 (gereed Q2 2025) Begeleiding realisatie zon op Haarrijnseplas en zon in Ockhuizen. en geothermie. Deze twee activiteiten komen voort uit onderzoek naar energie ontwikkelbedrijf. Mede op basis van deze projecten wordt bepaald of en hoe we energie ontwikkelbedrijf daadwerkelijk gaan oprichten. Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % duurzame warmte We blijven samenwerken met partners aan realisatie van warmtebronnen. Doorlopend 2025. Besluitvorming over warmteprogramma (actualisatie Transitievisie Warmte) Q2 2025, inclusief bronnenstrategie gereed.
52
Uitvoering geven aan Uitvoeringsprogramma Elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 20232026. Door te werken aan netbewuste oplossingen en de inpassing van de trafohuisjes in samenwerking met Stedin voor de buurten. Uitvoering geven aan Uitvoering programma zon op dak en netoplossingen.
Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % gebouwen zonder aardgasaansluiting We passen het tempo van het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen aardgasvrij aan op basis van de context waarbinnen we die moeten opstellen (wetgeving, medewerking Eneco). Routekaart voor aanpak aardgasvrij binnenstad opstellen en wijkuitvoeringsplan Oog in al (gereed eind 2025). Uitvoering geven aan keuze gemaakt op basis van op te stellen scenario's vervolg OvervechtNoord. Keuze is voorzien eind 2024 en uitvoering in 2025. Activiteiten bij doelstelling: Verandering energieverbruik gebouwde omgeving t.o.v. 2020 Intensiveren van het programma besparen gebouwde omgeving om de beschikbare subsidiemiddelen voor isolatiemaatregelen zoveel mogelijk in 2025 uit te geven. We Intensivering de aanpak VvE's en energiescans MKB. Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma verduurzaming bedrijventerreinen inclusief intensivering van de inzet door de inzet van beschikbare Rijksmiddelen. Toewerken naar besluitvorming over uitvoeringsbedrijf voor buurtaanpak aardgasvrij gereed in Q4 2025. Financiën Energieverbruik x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
5.789
8.614
6.346
286
286
286
Lasten
14.441
20.209
16.623
10.612
8.192
8.192
Saldo Baten en Lasten
-8.653
-11.595
-10.276
-10.327
-7.907
-7.907
Onttrekking reserves
572
675
100
100
100
100
Toevoeging reserves
3.970
0
0
0
0
0
-3.398
675
100
100
100
100
-12.051
-10.920
-10.176
-10.227
-7.807
-7.807
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
x €1.000 Toelichting verschillen Baten Rijksmiddelen Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn nog niet opgenomen in de begroting 2025. Lasten Rijksmiddelen Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn nog niet opgenomen in de begroting 2025. Bezuinigingsmaatregelen Voorjaarsnota 2024: Taakstellende bezuiniging Energietransitie Loon- en prijsindexatie
53
Bedrag
I/S
-2.463
I
-2.463
I
-1.601
S
793
S
Toelichting verschillen in reserves
Bedrag
x €1.000 I/S
575
I
Onttrekkingen In 2025 wordt er minder onttrokken aan de reserve Utrechtse Energie in verband met de inzet van de rijksmiddelen: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. N.B. In de jaarplanbrief Energietransitie wordt meer gedetailleerd weergegeven op welke programmaonderdelen van de Energietransitie bezuinigen plaatsvinden en hoe de budgetten per programmaonderdeel in 2025 zich verhouden tot de budgetten uit 2024. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 63 %, (2026 47 %, 2027 39 % , 2028 48 %)
De afgelopen jaren was een groot deel van de lasten voor de opgave energietransitie beïnvloedbaar. Vanaf 2025 komt een steeds groter aandeel van het budget uit de rijksmiddelen en wordt het aandeel beïnvloedbaar steeds kleiner. In het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over de benodigde uitvoeringskosten voor decentrale overheden tot 2030. Op basis van een advies van de Raad voor Openbaar Bestuur is een inschatting gemaakt van de benodigde middelen voor gemeenten tot en met 2030. Deze middelen nemen de komende jaren toe omdat de uitvoering van de afspraken richting 2030 parallel aan elkaar moeten worden opgepakt. Het Rijk heeft de afgelopen jaren gewerkt aan wetgeving (WGIW en WCW) waarmee gemeenten kunnen sturen op doelstellingen uit het Klimaatakkoord. De WGIW ligt inmiddels ter besluitvorming in de Eerste Kamer en de WCW ligt ter besluitvorming in de Tweede Kamer. De planning is dat vanaf 1 januari 2025 de WGIW in werking treedt en per 1 juli 2025 de WCW. Daardoor worden taken die voortkomen uit de warmtetransitie een wettelijke taak van gemeenten. Middelen die wij krijgen van het Rijk worden ingezet voor de uitvoering van de afspraken uit het Klimaatakkoord. Denk dan aan het maken van beleid ten aanzien van de warmtetransitie, wijkuitvoeringsplannen, een publiek warmtebedrijf of de gehele besparingsaanpak.
54
Naast de structurele middelen is in het coalitieakkoord incidenteel geld ter beschikking gesteld voor duurzame opwekking (zon), klimaatberaad, en structureel voor de versnelling van de wijkaanpak. Deze gemeentelijke middelen zijn beïnvloedbaar.
Risico's Strategische programmarisico’s Netcongestie (teruglevering) Doordat er steeds meer energie opgewekt is, is een netcongestieproblematiek in de regio Utrecht ontstaan. Hierdoor kunnen we (grote) opwekprojecten (zon op dak, zonnevelden en wind) mogelijk niet tijdig aansluiten op het net met als gevolg dat we minder duurzame elektriciteit kunnen opwekken. Netcongestie (afname) Verslechtering van congestiesituatie Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Dit zou betekenen dat alle nieuwe ontwikkelingen die een stroomaansluiting nodig hebben op een wachtlijst komen: naast grootverbruikaansluitingen voor opwek en afname ook kleinverbruikaansluitingen voor woningen, winkels, warmtepompen en laadpalen. Dit heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling en verduurzaming van de stad. Maatschappelijke ontwikkelingen In 2022 en begin 2023 zorgde de stijging van de energieprijzen bij bewoners en bedrijven voor veel urgentie om te verduurzamen. Nu de energieprijzen weer gedaald zijn, zien we dat ook terug in een dalende behoefte aan advies en het gedaalde aantal maatregelen om energie te besparen.
Vertraging of ongunstige aanpassingen in de wetgeving Vertraging of ongunstige besluitvorming over het wetsvoorstel collectieve warmte, regelgeving milieunormen en wind. Wanneer het Rijk kaders en regelgeving niet wil aanpassen om tot een betaalbaar warmte-alternatief voor het merendeel van de bewoners te komen.
55
Maatregel In RESU16 verband wordt samen met Stedin naar een programmering van opwekprojecten gekeken in relatie met de investeringen die worden gedaan in het oplossen van de knelpunten in het elektriciteitsnetwerk. De gemeente zelf kijkt of we met maatregelen zoals slimme opslag of het stimuleren van oplossingen ‘achter de meter’ de belasting op het net kunnen verminderen.
De Utrechtse Energy Board waar gemeente lid van is werkt aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen, zie raadsbrief 6 juni 2024. De netbeheerders beoordelen in het najaar van 2024 of deze maatregelen voldoende effect hebben.
We blijven met communicatiecampagnes en proactieve acties de urgentie van energie besparen bij de Utrechtse bewoners en (maatschappelijk) ondernemers voor het voetlicht brengen en gidsen hen bij het zetten van stappen. We zorgen voor continuïteit in het aanbod van de Gemeente Utrecht om bewoners en ondernemers te helpen energie te besparen en schalen op wanneer de vraag aantrekt. In G4 en VNG-verband benadrukken we een spoedige behandeling van het wetsvoorstel collectieve warmte en kijken we mee op de uitwerking van de milieunormen wind op land. We dringen aan op een landelijke oplossing om tot een betaalbaar warmte-alternatief te komen. We verzoeken om bij de uitwerking van de
Door onzekerheden in wet- en regelgeving en de beschikbaarheid van onvoldoende rijksmiddelen zit het maken van afspraken over een duurzaam warmtealternatief in de buurtaanpak met warmtebedrijf Eneco in een impasse. Er is schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt voor de energietransitie. Dit kan consequenties hebben voor de uitvoering van de energietransitie.
Er is beperkte fysieke ruimte voor alle maatschappelijke opgave 's waaronder Energietransitie (ruimte nodig voor hoog- en middenspanningstations, bronnen zoals wind, zon en geothermie en opslag van energie).
voorkeursvolgorde zon op land door de provincie mee te mogen. Naast het aandringen op spoedige behandeling van de wetten en het beschikbaar stellen van voldoende rijksmiddelen kijken we naar alternatieve scenario's voor een aanpak in Overvecht-Noord en de overige buurten waar een bestaand warmtenet van Eneco ligt. Een aantal stappen zijn gezet om aan de schaarste op de arbeidsmarkt voor energietransitie te werken (raadsbrief 14 mei 2024). Samen met partners zijn nieuwe ideeën voor deze arbeidsmarkt opgehaald. Die worden de komende tijd met een kwartiermaker verder uitgewerkt. Bij concrete initiatieven maken we een integrale gebiedsafweging tussen de opgaven uit de RSU
De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Investeringen Niet van toepassing voor dit programma.
Verbonden partijen Omschrijving
Doel
WKO Merwede B.V.
Het exploiteren van de Energieinstallatie voor het leveren van warmte en koude ten behoeve van Project Merwede
Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.
56
x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht nog niet bekend
Subsidies
Doelstelling
Omschrijving
Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies
x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025
Energieverbruik gebouwde omgeving 2050 Aanpak versneld energetisch verbeteren sociale huurwoningen Duurzaamheidsleningen Energieadvies en Trajectbegeleiding Maatschappelijk Vastgoed Samen Verduurzamen Duurzame monumentenadviezen Energieloket Zakelijk Maatschappelijk Vastgoed Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's Subsidie bij collectieve inkoopactie
Woningcorporaties worden gesubsidieerd voor het nemen van energiebesparende maatregelen, ter vermindering van de energielasten van huurders Regeling voor duurzaamheidsleningen voor grondgebonden woningen Energieadvies en Trajectbegeleiding voor grondgebonden woningen. Mogelijk maken duurzame investeringen in panden van maatschappelijke instellingen Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatregelen bij particuliere bestaande woningen. Duurzame monumentenadviezen Verduurzaming zakelijk en maatschappelijk vastgoed in Utrecht Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatrregelen bij partuculiere woningen
Totaal doelstelling 1 Totaal
Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.
1.900
1.900
0
0
6.000
2.826
0
0
102
102
0
0
165
165
0
0
75
75
0
0
0 100
0 100
0 0
0 0
480 900
480 900
0 0
0 0
9.722 9.722
6.548 6.548
0 0
0 0
Duurzame bereikbaarheid Programmaoverzicht We geven voorrang aan gezonde en schone manieren van verplaatsen en creëren zo meer leefruimte. Portefeuillehouders: Lot van Hooijdonk en Eva Oosters Financiën programma Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
x €1.000 Begroting 2028
Baten
73.599
83.972
110.552
103.267
117.282
107.535
Lasten
60.083
75.883
90.318
88.920
87.970
82.425
Saldo Baten en Lasten
13.516
8.089
20.234
14.347
29.312
25.110
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
7.727 27.915
59.271 21.182
7.715 23.731
20.183 20.544
3.300 20.944
5.112 26.355
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-20.188
38.089
-16.015
-361
-17.644
-21.242
Totaal
-6.671
46.177
4.219
13.986
11.668
3.868
Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025 De baten in dit programma zijn 110,552 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: Subsidie voor een investeringsproject OV (19,4 miljoen euro) Inkomsten fietsparkeren (1,5 miljoen euro) Inkomsten autoparkeren (88,8 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 90,198 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: Personele lasten en uitvoeringskosten van wettelijke en reguliere (beleids)taken (10,82 miljoen euro) Verwachte uitgaven voor het realiseren van meerjarige investeringsprojecten OV, Auto, Fiets en Verkeersveiligheid (27,08 miljoen euro) Lasten autoparkeren (33,48 miljoen euro) Lasten fietsparkeren (14,05 miljoen euro) Lasten voor de deelopgave Anders Reizen (4,77 miljoen euro). De mutaties reserves zijn 16,1 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: In dit programma wordt in 7,7 miljoen euro onttrokken en 23,8 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën.
59
Concrete bezuinigingsmaatregelen
x €1.000
Maatregel
2024
2025
2026
2027
2028 Structureel
Temporiseren mobiliteitsbeleid
545
719
719
719
719
719
-
154
154
154
154
154
fietsenstallingen
-
-
514
514
514
514
Totaal
545
873
1.387
1.387
1.387
1.387
Besparen op parkeerbeleid Bezuinigen op nieuwe bemenste inpandige
x €1.000
Bezuinigingen op ruimtelijke investeringen Opgave
2024
2025
2026
2027
2028 Structureel
Mobiliteit
-
-
3.000
3.000
3.000
3.000
Totaal
-
-
3.000
3.000
3.000
3.000
Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.
60
Doelstelling 1: Duurzame vervoersmiddelen Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte efficiënte vervoersmiddelen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Mobiliteitsplan 2040
Vastgesteld 2021
Toelichting Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat lopend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat fietsend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met het ov wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met de auto wordt gedaan.
Nulmeting Realisatie 2023
2024
Doelstelling 2025 2026
13% (2018)
18%
21%
21%
21%
21%
29% (2018)
28%
29%
29%
29%
29%
20% (2018)
17%
15%
15%
16%
17%
36% (2018)
34%
34%
34%
33%
32%
2027
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We maken een plan Voor de Voetganger, om lopen vanuit de voordeur, in de wijken, voor iedereen vanzelfsprekender en beter mogelijk te maken. (Q1 2025 naar de Raad). Activiteiten die we niet meer doen Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Wel gaan we de werkzaamheden nog beter combineren met beheer en onderhoud om te zorgen dat we met een lager investeringsbudget zoveel mogelijk onze doelstelling halen. Sober is daarnaast de norm bij herinrichtingen. Er zullen ook scherpere keuzes worden gemaakt bij beleidsontwikkeling omdat we de personele inzet zullen verlagen als gevolg van de bezuinigingsmaatregelen. Uiteindelijk betekent het wel dat we minder nieuwe mobiliteitsprojecten kunnen uitvoeren. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen We werken aan de volgende uitvoeringsprojecten voor verbetering van het openbaar vervoer: o verbeteren van de toegankelijkheid van de bushaltes; o doorstromingsmaatregelen OV. o aanpassingen als gevolg van Vervoerplan 2025. o uitvoering van de no regret-maatregelen OV-verbinding Overvecht-USP (Kardinaal de Jongweg) en de Europaal-Zuid voor het openbaar vervoer.
61
In 2025 starten we naar verwachting met de uitvoering van de Zuidpoort fase 1. In 2025 realiseren we o.a. de volgende projecten: Westelijke Stadsboulevard (deelgebied 4), Amsterdamsestraatweg, Socrateslaan, Jutfaseweg, Maliebaan en Weerdsingel OZ. We gaan door met het wegwerken van het tekort aan fietsenstallingen (met name op Utrecht CS en in en om de binnenstad) en fietsenrekken. Vanwege de bezuinigingen op de exploitatielasten van fietsenstallingen gaat het wel om minder bemenste fietsenstallingen dan eerder bedacht. We gaan verder met de uitwerking en uitvoering van fietsprojecten ter verbetering en uitbreiding van het fietsnetwerk, waaronder: o fietsverbindingen bij Boorstraat en Demkabrug; o regionale, stedelijke -en doorfietsverbindingen waaronder Utrecht – Amersfoort, Utrecht – Hilversum en Lage Weide – Houten. We ronden de MIRT-verkenning af en werken toe naar besluitvorming over een vervolg (planuitwerking) in het BO-MIRT 2025 dat we vervolgens aan de raad voorleggen. We werken aan de ontwikkelagenda OV Alliantie, vanuit de volgende aanpak: o Ontwerpprincipes en criteria; o Kwaliteit van het OV-netwerk; o Programmering van de OV-maatregelen. We voeren het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid uit.
We blijven werken aan het uitvoeringsprogramma Goederenvervoer 2023-2026 met meerdere actielijnen, onder andere; toegangsbeleid, modal shift, inpassing stadslogistiek, bundeling en slimme stadslogistiek.
Financiën Duurzame vervoersmiddelen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
3.977
3.212
19.755
7.695
18.589
6.520
Lasten
17.527
26.423
36.045
30.587
30.374
24.214
-13.551
-23.211
-16.290
-22.892
-11.785
-17.694
2.571
21.439
4.965
15.242
174
2.574
Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves
20.740
20.127
22.043
18.591
18.906
24.840
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-18.169
1.313
-17.078
-3.349
-18.732
-22.267
Totaal
-31.720
-21.898
-33.368
-26.241
-30.517
-39.961
x €1.000 Toelichting verschillen Baten De hogere raming van de baten in 2025 tov 2024 (met name subsidies voor de No Regret Maatregelen) voor het product OV is gebaseerd op de verwachte uitgaven (cashflow) voor de meerjarige projecten OV in 2024, waar deze subsidie de dekking voor is. De hogere raming van de baten (met name subsidies) voor het product Auto verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten Auto, waar deze subsidie de dekking voor is. De hogere raming van de baten (met name subsidies) voor het product Fiets is gebaseerd op verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten Fiets, waar deze subsidie de dekking voor is. Lasten De lagere begrote lasten voor het programmamanagement zijn het gevolg van de bezuinigingsmaatregelen en het wegvallen van incidenteel budget. Daartegenover staat de indexering van dit budget.
62
Bedrag
I/S
12.156
I
679
I
3.701
I
-420
I
De hogere raming van de lasten voor het product OV is gebaseerd op de hogere verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten OV (met name de HOV-baan Europalaan Zuid en de verbinding Overvecht - USP). Hier staat ook subsidie tegenover. Mutatie van het verwachte uitgaven (kasritme/cashflow) van de meerjarige projecten Fiets op basis van de uitvoeringsplanning. Verwerking knelpunten vanuit het Meerjarenprogramma Bereikbaarheid 2024 voor de projecten Doorfietsroute Amersfoort, Maliebaan, N.Beetsstraattunnel, Koningsweg, Bestemming Catharijnesingel en Fietsroute om de Noord. Betreffende middelen zijn volledig begroot op 2024 en worden bij de tweede bestuursrapportage 2025 deels doorgeschoven naar 2025.
17.717
I
-2.818
I
-4.200
I
Toelichting verschillen in reserves
Bedrag
x €1.000 I/S
Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes Toevoegingen
-16.474
I
Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van actuele kasritmes.
-1.916
I
Onttrekkingen
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 2 %, (2026 8 %, 2027 12 % , 2028 27 %)
Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. Bijvoorbeeld lopende projecten, met name bij 'Fiets', zijn beïnvloedbaar. Beëindiging van deze lopende projecten zal leiden tot kapitaalvernietiging. Daarnaast worden er projecten bekostigd met behulp van cofinanciering. Beëindiging of verlagingen hebben dan direct gevolgen voor de cofinanciering. Er is
63
ook een aantal projecten, bij bijvoorbeeld 'product auto', waarbij verplichtingen volledig zijn vastgelegd (Westelijke Stadsboulevard en NRU). Verlaging van budgetten op de gebieden fiets, goederenvervoer en programmamanagement (personele inzet), heeft impact op de logistieke knelpunten in onze groeiende stad.
Doelstelling 2: Mobiliteitsgedrag Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Parkeervisie (inclusief modules)
Vastgesteld 2021
Toelichting Ons parkeerbeleid staat in de nieuwe parkeervisie. Speerpunten zijn bereikbaarheid, kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit en rechtvaardige verdeling van de schaarse parkeerruimte.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Nulmeting Realisatie 2023
2024
Doelstelling 2025 2026
2027
Aantal fietsen dat buiten een 7.100 fietsparkeervoorziening staat in (2018) binnenstad Aantal fietsen dat buiten een 1.600 fietsparkeervoorziening staat in (2018) stationsgebied % (zeer) tevreden inwoners over de 73% (2014) stallingen in de binnenstad % (zeer) tevreden inwoners over de 70% (2014) stallingen bij Utrecht Centraal Station Aandeel huishoudens zonder auto. 32% (2021)
8615
6700
6300
6100
5900
1159
1200
800
400
400
75%
79%
80%
80%
80%
82%
88%
89%
89%
89%
36%
33%
34%
34%
38%
Gemiddeld aandeel gebiedsvreemd verkeer op de invalsroutes Parkeerareaal op straat waar sprake is van betaald parkeren (% van het totale aantal parkeerplaatsen op straat) Aantal parkeerplekken omgevormd naar ruimte voor groen, fiets en verblijf % huishoudens dat gebruik maakt van deelmobiliteit.
21% (2022)
21%
20%
20%
19%
19%
25% (2022)
27%
38%
44%
50%
56%
55 (2022)
58
1126
1126
1118
1110
17% (2021)
26%
25%
32%
40%
45%
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We ontwikkelen een parkeerproduct voor professionele zorgverleners en parkeerproduct voor mantelzorg (gereed 2025). We ontwikkelen een mobiliteitscompensatiefonds voor (grote) bouw- en gebiedsontwikkelingen (gereed Q2 2025). We starten een onderzoek om het parkeerverwijssysteem (PRIS) te updaten / te optimaliseren.
64
Activiteiten die we niet meer doen Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen We werken beleid en producten uit voor het stimuleren van parkeren in de parkeergarages voor bewoners in plaats van in de openbare ruimte (gereed in 2025). We verhogen de tarieven voor parkeren in garages en werken een voorstel uit voor verhogingen in de komende jaren. We ontwikkelen een parkeerproduct voor scholen door, en een tegemoetkoming in parkeerkosten voor bewoners met een laag inkomen (gereed in 2025). We gaan door met het versneld invoeren van betaald parkeren stadsbreed. We gaan door met het opheffen van parkeerplaatsen ten gunste van de kwaliteit van de openbare ruimte. We rollen het beleid en het product Parkeren op Afstand (POA) uit voor nieuwe bewoners in nieuwe wijken. We rollen de resultaten uit van het onderzoek voor het aanpassen van de ligging van de huidige algemene gehandicaptenparkeerplaatsen, met focus op de Binnenstad. We gaan door met het wegwerken van het tekort aan fietsenstallingen (met name op Utrecht CS en in en om de binnenstad) en fietsenrekken. We werken daarom plannen uit voor nieuwe gebouwde fietsenstallingen Jaarbeurspleingebouw, Dubbele Knoopstalling, Vaartsche Rijn, Hoog Catharijne (P1 en P4) en een nieuwe openbare stalling in de binnenstad.
We gaan door met het uitwerken van de plannen voor de uitbreiding van fietsenparkeerplekken bij stations Overvecht, Zuilen, Lunetten, Leidsche Rijn Centrum en Vleuten. We gaan door met het uitwerken van de aanpak voor meer, innovatieve en betere fietsparkeerplekken in de binnenstad en in vooroorlogse wijken, en voor op te heffen van autoparkeerplekken. We blijven zoeken naar een toekomstbestendige locatie voor het fietsdepot waarbij we een locatie op het oog hebben die al in bezit van de gemeente is. De functie die nu op deze locatie zit werkt aan een nieuwe locatie.maar loopt daarbij tegen vertragingen aan, onder andere netcongestie. Voorlopig blijft het depot in Overvecht daarom open. De planvorming voor een update aan de fietsbewegwijzering is gereed, alleen is er momenteel onvoldoende budget beschikbaar om dit uit te voeren, door gestegen kosten. We blijven zoeken naar dekkingsmogelijkheden. De realisatie van de update staat daarom ‘on hold’ totdat we andere dekkingsmogelijkheden hebben gevonden. We gaan door met het uitvoeren van ons mobiliteitsmanagement via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg, looptijd 2019 t/m 2024. Het vervolgplan voor Goedopweg vanaf 2025 is op hoofdlijnen gereed, de programmalijnen werken we verder uit. We gaan door met het uitreiken van de fietsdeals en met de scholen- en wijkenaanpak.
We gaan door met de acties in kader van Verkeersmanagement, onder meer: o het voorbereiden en/of uitvoeren van verschillende Dynamisch VerkeersManagement (DVM) projecten. o het continueren van de regionale samenwerking voor multimodaal verkeersmanagement. We blijven uitvoering geven aan de korte termijn maatregelen uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit (2022-2024) en starten met de uitvoering van de acties onder kopje ‘straks’ (2025 – 2028) uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit. We werken verder aan activiteiten onder Smart Mobility: o we gaan door met proefopstellingen voor intelligente toegang logistiek verkeer en slim laden en lossen; o we evalueren en ronden een pilot af over fietsspreiding; o we verkennen en starten mogelijke pilots rond innovatieve (data) oplossingen voor gehandicaptenparkeerplaatsen en fietsparkeren; o we onderzoeken hoe we het regionaal ontsluiten en verbeteren van mobiliteitsdata (data top 15) kunnen doorzetten in 2025 en de jaren daarop.
65
Financiën Mobiliteitsgedrag x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
69.392
80.713
90.797
95.572
98.694
Lasten
39.540
46.802
52.299
56.505
55.730
101.016 56.094
Saldo Baten en Lasten
29.852
33.912
38.498
39.066
42.964
44.922
Onttrekking reserves
4.628
37.766
2.695
4.886
3.072
2.484
Toevoeging reserves
6.240
298
238
353
474
201
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-1.612
37.468
2.457
4.533
2.598
2.283
Totaal
28.240
71.379
40.955
43.599
45.562
47.205
x €1.000 Toelichting verschillen Baten Baten voor het project Buurthubs vervallen in 2025. Hoger subsidiebedrag voor het project DVM Zuidwest omdat de verwachting is dat in 2025 meer werkzaamheden worden opgepakt t.o.v. 2024 (50% gedekt door subsidie). De baten autoparkeren nemen toe mede door het invoeren van betaald parkeren in de hele stad en verhoging van de opbrengsten P+R en openbare garages. Lasten In 2025 gaan we meer inzetten op de uitvoering van deelmobiliteit door o.a. een inclusief en stadsdekkend netwerk van (bak)fietsen & diverse stimuleringsacties (o.a. tijdens het invoeren betaald parkeren) en inzet buurt- en wijkhubs. We zetten vanaf 2025 een extra scanauto in. Hiermee zijn ook extra personele lasten gemoeid. Vanaf 2025 breiden we het aantal parkeerautomaten uit. We gaan vanaf 2025 meer vergunningen verlenen. Vanaf 2025 worden de lasten van de garage aan de Springweg voor een heel boekjaar ingerekend, in 2024 zijn alleen de lasten ingerekend voor de periode dat de gemeente eigenaar is. Voor de tijdelijke P+R papendorp zijn kosten ingerekend voor het opruimen van deze locatie. De tegemoetkoming van lage inkomens voor de toegenomen parkeerkosten als gevolg van o.a. het invoeren van betaald parkeren in de hele stad leidt door vertraging in de besluitvorming tot lagere incidentele lasten in 2024 t.o.v.
2025 In het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld voor de exploitatie van fietsstallingen die vanaf 2025 beschikbaar komen.
66
Bedrag
I/S
-300 125
I I
10.318
S
525
I
792
S
383 329 435
S S S
306
I
500
I
1.025
I
Toelichting verschillen in reserves
Bedrag
x €1.000 I/S
-35.324
I
Onttrekkingen Betreft incidentele vrijval van de vaste activa reserve. Hier komen structurele budgetten voor kapitaallasten tegenover te staan. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 31 %, (2026 34 %, 2027 41 % , 2028 47 %)
Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar, maar staat wel in relatie tot de parkeerinkomsten. Parkeren op straat is de grootste (beïnvloedbare) post en heeft betrekking op de kosten voor handhaving. Verlagen van het budget heeft als gevolg lagere betaalbereidheid en lagere opbrengsten. Parkeren Offstreet betreffen exploitatie- en eigenaarslasten van gebouwen. Hiervan is een deel aanbesteed met contracten. Personele lasten hebben betrekking op beheer, contractmanagement en assetmanagement. De kosten worden volledig gedekt door de parkeeropbrengsten. Voor fietsparkeren geldt dat de hoge mate van beïnvloedbaarheid samenhangt met het aantal fietsenstallingen die in eigendom zijn van de gemeente of worden gehuurd. Alleen besparen op beheer leidt tot een beperkte beïnvloedbaarheid van de kosten. Duurzame mobiliteit is (grotendeels beïnvloedbaar) budget voor het stimuleren van deelmobiliteit, gedragscampagnes bij minder hinder projecten, uitvoering van wettelijke taken (o.a. digitalisering overheden – ontsluiten mobiliteitsdata) en voorbereiding op wetgeving om duurzaam reisgedrag af te dwingen en doorontwikkeling van onze verkeersmanagementsystemen. Deze maatregelen zijn nodig om de groeiende stad bereikbaar en ontsloten te houden (een wettelijke verplichting bij de ontwikkeling van de stad).
67
Doelstelling 3: Verkeersveiligheid
Daling van het aantal verkeersslachtoffers en verbetering gevoel verkeersveiligheid. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Mobiliteitsplan 2040
Vastgesteld 2021
Toelichting Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Driejarig gemiddelde van verkeersslachtoffers
Nulmeting Realisatie 2023
2024
Doelstelling 2025 2026
643 (20142016)
441 (20212023)
max. 372
max. 360
% bewoners dat tevreden is over de 63% (2021) verkeersveiligheid in de eigen buurt
63%
63%
64%
2027
max. 360 afname t.o.v. eerdere jaren 64%
65%
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar 2025 We starten met de uitvoering van de definitieve maatregelen op de Donaudreef, Niels Bohrweg, Griftstraat/Poortstraat en Sartreweg/Aartsbisschop Romerostraat. We gaan inzetten op bepaalde doelgroepen zoals middelbare scholieren en snelle fietsers. We werken aan een pilot om met extra flexflitsers de handhavingsdruk te verhogen. We ronden een onderzoek af naar de verkeerssituatie en verkeersveiligheid bij de Meernbrug Activiteiten die we niet meer doen in het begrotingsjaar 2025 Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen We blijven betrokken bij landelijke ontwikkelingen zoals het kader voor Lichte Elektrische Voertuigen (LEV), het Aanvalsplan Fatbike en Meerjarenplan Fietsveiligheid. We gaan door met de versnelling van de 30km/uur aanpak om zoveel mogelijk straten om te vormen naar 30km/uur. We reflecteren daarbij ook op de aanpak na gereedkomen van evaluatieresultaten van de aanpak in Amsterdam. We blijven aanvragen indienenvoor vaste flitspalen, flexflitsers en focusflitser die handhaven op snelheid, roodlichtnegatie en telefoongebruik.
We blijven inzetten op extra handhaving op verkeersveiligheid door boa's en door middel een verplaatsbare camera die controleert op de juiste plek op de weg van brom- en snorfietsers. We rollen de risicogestuurde aanpak verder uit; we focussen ons daarbij op de meest onveilige oversteken en fietsveiligheid. We blijven verkeersveiligheidseducatie op basisscholen uitvoeren en gaan door met het realiseren van schoolzones en schoolstraten.
68
We gaan door met het verbeteren van de fietsverkeersveiligheid van ouderen via Doortrappen We gaan door met het oplossen van verkeersveiligheidsknelpunten door het realiseren van kleine fysieke maatregelen. We gaan door met het aanvragen van subsidies voor verkeersveiligheidsmaatregelen bij het Rijk en de provincie.
Financiën Verkeersveiligheid x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
231
46
0
0
0
0
Lasten
3.016
2.658
1.974
1.828
1.867
2.118
-2.785
-2.612
-1.974
-1.828
-1.867
-2.118
Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves
528
66
55
55
54
54
Toevoeging reserves
935
758
1.449
1.600
1.564
1.314
-406
-691
-1.394
-1.545
-1.510
-1.259
-3.192
-3.304
-3.368
-3.373
-3.377
-3.377
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
x €1.000 Toelichting verschillen Baten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten. Lasten De lagere raming van de lasten voor het product Verkeersveiligheid is gebaseerd op de verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten verkeersveiligheid (MPB).
Toelichting verschillen in reserves
Bedrag
I/S
-744
I
Bedrag
x €1.000 I/S
751
I
Onttrekkingen Binnen deze doelstelling zijn er geen onttrekkingen die dienen te worden toegelicht. Toevoegingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van actuele kasritmes.
69
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 31 %, (2026 34 %, 2027 39 % , 2028 35 %)
Voor verkeersveiligheid geldt dat verschillende projecten reeds zijn gestart of worden aanbesteed (Amsterdamse Straatweg en Damstraat). Voor het actieplan en impuls 30km straten geldt een bestuurlijke afspraak tot 2040. Lopende projecten en afspraken beperken de beïnvloedbaarheid, maar sluiten dit niet uit. Het beëindigen van projecten heeft acceptatie van reeds gemaakte kosten zonder afronding van een project tot gevolg.
Risico's Strategische programmarisico’s
Maatregel
Benodigde samenwerking en cofinanciering voor de noodzakelijke maatregelen komen niet rond. Hierdoor kan de mobiliteitstransitie niet volgens het gewenste tempo worden gerealiseerd.
Inzet op lobby richting regio en rijk en activeren van partners. Dit op basis van een stevige analyse van de impact van vertraging op andere beleidsterreinen zoals wonen, leefbaarheid, klimaat en milieu.
Benodigde innovatie als alternatief voor auto gaat niet snel genoeg of is niet voldoende voor groeistad (Dynamisch verkeersmanagement/ DVM, MaaS, parkeerhubs, etc.)
Convenant met deelautoaanbieders, stimuleringsregelingen voor deelmobiliteit, parkeerbeleid (hogere tarieven, lage parkeernormen, weghalen autoparkeerplaatsen). Meer onderzoek initiëren, bijvoorbeeld gebruikersmotieven gebruik P&R's. In het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid staat beschreven dat we vervoersongelijkheid verkleinen door drempels in het vervoer voor inwoners weg te nemen. Door actief met het thema aan de slag te gaan, leren we meer over deze vorm van ongelijkheid, en leren we ook wat de meest effectieve aanpak is. We monitoren actief en updaten de projectenlijst periodiek op basis van opgedane ervaring en aangescherpte inzichten.
Niet iedereen kan de plekken bereiken die ze zouden willen bereiken, bijvoorbeeld doordat zij moeilijk kunnen rondkomen, door een fysieke of cognitieve beperking, een taalachterstand of slechte verbindingen. Hierdoor zijn mensen onvoldoende in staat om deel te nemen aan de maatschappij. Er is sprake van vervoersongelijkheid.
70
De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2025 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Wij vragen autorisatie voor het bedrag van de Programmabegroting 2025; vanaf 2026 worden de verwachte kredieten opgenomen waarvoor nu nog geen autorisatie wordt gevraagd. Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Totaal investeringen programma Duurzame bereikbaarheid Duurzame bereikbaarheid
Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal
x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma t/m 2024 begroting 20 begroting 202 begroting 2 begroting 2 25 6 027 028 0 0 0 0
0 0 0 0
Uitbreidingsinvesteringen B 206.801 0 0 Totaal 206.801 0 0 (*) Categorie Uitbreidingsinvesteringen B wordt nu niet geautoriseerd
0 0
Duurzame Bereikbaarheid investeringen Categorie B*
0 334.229 0 334.229
0 9.145 0 9.145
0 0 0 0 x €1.000 Actuele Programmab Programma Programma Programma begroting 202 egroting 202 begroting 202 begroting 2 begroting 2 4 5 6 027 028 0 0
Doelstelling Duurzaam vervoer x €1.000 Doelstelling Duurzaam vervoer
Uitbreidingsinvesteringen A Totaal
Geautoriseer Programma Programmabe Programm Programm d t/m 2024 begroting 2 groting 2026 abegroting abegroting 025 2027 2028 245.688 245.688
8.595 8.595
71
0 0
0 0
0 0
x €1.000 Actuele Programmab Programma Programm Programma begroting 20 egroting 202 begroting 20 a begroting 24 5 26 begroting 2028 2027 206.801 0 0 0 0
Doelstelling Duurzaam vervoer
Uitbreidingsinvesteringen B*
Totaal 206.801 0 0 (*) Categorie Uitbreidingsinvesteringen B wordt nu niet geautoriseerd
0
0
Toelichting doelstelling Duurzaam vervoer Voor de volgende projecten vragen wij kredieten vrij: fietsnetwerk Lage Weide, Regionale doorfietsroutes Lage Weide-Houten en Utrecht-Hilversum en Fietsmaatregelen om de Zuid. Voor meer details verwijzen wij u naar de investeringsstaat Duurzaam Vervoer. Doelstelling Mobiliteitsgedrag Doelstelling Mobiliteitsgedrag
Uitbreidingsinvesteringen A
x €1.000 Geautoriseerd t/m Programma Programma Programm Programm 2024 begroting 2 begroting 2 a abegroting 025 026 begroting 2028 2027 66.277 550 0 0 0
Totaal
66.277
550
0
0
0
Toelichting doelstelling Mobiliteitsgedrag Voor uitbreiding betaald parkeren 2025 vragen wij aanvullend krediet vrij vanuit het MPB 2024. Het geautoriseerde bedrag t/m de Eerste Bestuursrapportage 2024 en de voorgestelde wijziging in het krediet kunnen niet openbaar worden gepubliceerd, omdat marktpartijen die kunnen gebruiken bij aanbestedingen en onderhandelingen met de gemeente. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de geheime bijlage B Investeringsprojecten parkeergarages bijgevoegd bij de Eerste Bestuursrapportage 2024 en de investeringsstaat Mobiliteitsgedrag die als geheime bijlage is toegevoegd bij de begroting. Doelstelling Verkeersveiligheid Doelstelling Verkeersveiligheid
Uitbreidingsinvesteringen A Totaal
x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programm Programm t/m 2024 begroting 2 begroting 202 a abegroting 025 6 begroting 2028 2027 22.264 0 0 0 0 22.264 0 0 0 0
Toelichting doelstelling Verkeersveiligheid Voor het jaar 2025 vragen wij geen extra krediet vrij.
72
Verbonden partijen Omschrijving
Doel
VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht
Door het bieden van een combinatie van een goede parkeervoorziening aan de rand van de stad gecombineerd met snel openbaar vervoer naar de binnenstad zet de gemeente in op het afvangen van autoverkeer in de stad. Op deze manier biedt de gemeente een goed alternatief voor automobilisten met bestemming Utrecht voor parkeren in de binnenstad. De gemeente is eigenaar van 500 van de 2.000 parkeerplaatsen in de P&R de Uithof.
Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.
73
x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 287
Subsidies
Doelstelling
Omschrijving
Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies
x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025
Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen Uitvoeren maatregelen goederenvervoer Totaal doelstelling 1 Totaal
Uitvoeren maatregelen goederenvervoer
Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.
50 50 50
50 50 50
0 0 0
0 0 0
Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Programmaoverzicht We werken aan een gezonde en prettige omgeving als je de deur uitstapt. Portefeuillehouder(s): Linda Voortman; Susanne Schilderman; Rachel Streefland en Eva Oosters Financiën programma Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
x €1.000 Begroting 2028
Baten
131.279
146.710
151.933
145.795
145.830
146.035
Lasten
230.518
244.208
244.427
244.287
244.033
245.064
Saldo Baten en Lasten
-99.238
-97.498
-92.494
-98.492
-98.203
-99.028
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
8.630 3.057
1.055 141
1.328 7.141
238 3.141
38 3.141
38 3.141
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
5.573
914
-5.813
-2.903
-3.103
-3.103
-93.666
-96.584
-98.307
-101.396
-101.306
-102.132
Totaal
Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025. De baten in dit programma zijn 152 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: Opbrengsten uit Afvalstoffenheffing (62 miljoen euro). Opbrengsten uit Rioolheffing (51 miljoen euro). Opbrengsten voor Single-Use Plastic (8 miljoen). Opbrengsten uit Leges Vergunningen (4 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 244 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: Personele lasten (68 miljoen euro). Onderhoudskosten voor onder andere openbare ruimte, Wervengebied, water- en rioleringssysteem, containers afvalinzameling, gronden en terreinen (bodemverontreiniging), schoonhouden openbare ruimte (60 miljoen euro). Investeringen in onder andere watersysteem, rioleringssysteem en luchtkwaliteit (25 miljoen euro). Afvalverwerkingskosten (18 miljoen euro). Overig kosten onder andere energielasten, kwijtschelden belastingen en betaalde subsidies (73 miljoen euro). De mutaties reserves zijn 5,8 miljoen euro.