Agendabundel

Bundel - Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën van 22 oktober 2024 Agenda bijlagen Planning behandeling PB 2025 (schema commissiebehandeling) 1 Opening en mededelingen 2.a Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 Dossier 4254 voorblad Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 (oktober 2024) Programmabegroting 2025 Analyse reserves Subsidiestaat 2024 Subsidiestaat 2025 MET WIJZIGINGEN - Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 (na erratum) Beantwoording raadsvragen en erratum Programmabegroting 2025 en Tweede 2.a.1 Raadsbrief Bestuursrapportage 2024 Raadsbrief Beantwoording raadsvragen en erratum Programmabegroting 2025 en Tweede Bestuursrapportage 2024 Totaalbestand Beantwoording Schriftelijke raadsvragen Programmabegroting 2025 2.a.2 Erratum Programmabegroting 2025 Erratum Programmabegroting 2025 Nazending Beantwoording Schriftelijke raadsvragen Programmabegroting 2025 en Tweede 2.a.3 Raadsbrief Bestuursrapportage 2024 (VOLGT) 2.b Raadsvoorstel Tweede bestuursrapportage 2024 Dossier 4281 voorblad Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2024 (oktober 2024) Tweede Bestuursrapportage 2024 MET WIJZIGINGEN Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2024 (toevoeging addendum KWR) 2.b.1 Erratum Tweede Bestuursrapportage 2024 Erratum Tweede bestuursrapportage 2024 2.c Raadsvoorstel Verordening Afvalstoffenheffing 2025 Dossier 4259 voorblad Raadsvoorstel Verordening Afvalstoffenheffing 2025

Verordening Afvalstoffenheffing 2025 2.d Raadsvoorstel Verordening Begraafplaatsrechten 2025 Dossier 4260 voorblad Raadsvoorstel Verordening Begraafplaatsrechten 2025 Verordening Begraafplaatsrechten 2025 2.e Raadsvoorstel Verordening Brug-, schut- en havengelden 2025 Dossier 4261 voorblad Raadsvoorstel Verordening Brug- schut- en havengelden 2025 Verordening Brug- schut- en havengelden 2025 2.f Raadsvoorstel Verordening Hondenbelasting 2025 Dossier 4262 voorblad Raadsvoorstel Verordening Hondenbelasting 2025 Verordening Hondenbelasting 2025 2.g Raadsvoorstel Verordening Leges 2025 Dossier 4263 voorblad Raadsvoorstel Verordening Leges 2025 Verordening Leges 2025 2.h Raadsvoorstel Verordening Leges Omgevingsvergunningen 2025 Dossier 4264 voorblad Raadsvoorstel verordening leges omgevingsvergunning gemeente utrecht 2025 Verordening Leges Omgevingsvergunningen 2025 2.i Raadsvoorstel Verordening Marktgelden 2025

2.j

2.k

2.l

2.m

Raadsvoorstel Verordening Marktgelden 2025 Verordening Marktgelden 2025 Raadsvoorstel Verordening Parkeerbelastingen 2025 Dossier 4275 voorblad Raadsvoorstel Verordening Parkeerbelastingen 2025 Overzicht parkeerbelastingtarieven 2025 Verordening Parkeerbelastingen 2025 Wijzigingsbesluit gemeente Utrecht Verordening Parkeerbelastingen 2024 - DROP Raadsvoorstel Verordening Precariobelasting 2025 Dossier 4267 voorblad Raadsvoorstel Verordening Precariobelasting 2025 Verordening Precariobelasting 2025 Raadsvoorstel Verordening Rioolheffing 2025 Dossier 4268 voorblad Raadsvoorstel Verordening Rioolheffing 2025 Verordening Rioolheffing 2025 Raadsvoorstel Verordening Toeristenbelasting 2025 Dossier 4269 voorblad Raadsvoorstel Verordening toeristenbelasting 2025 Verordening toeristenbelasting 2025

Indeling commissiebehandeling Programmabegroting (PB) 2025 De commissiebehandeling is gepland in 5 dagdelen. De PB-commissie is een doorlopende vergadering waar de zes commissies de PB bespreken verdeeld over twee dagen. Er wordt niet parallel vergaderd. Dinsdagavond is traditiegetrouw voor financiën gereserveerd zonder spreektijden. Voor woensdag (cie’s met sociale oriëntatie) en donderdag (cie’s met ruimtelijke oriëntatie) krijgen alle fracties en het college één pot spreektijd voor beide dagen. Zoals afgesproken bij de behandeling van de PB 2024 rouleert de volgorde van de beleidsinhoudelijke commissies bij bespreking van P&Cdocumenten, zodat alle commissies, woordvoerders en portefeuillehouders een keer als eerste (en laatste) aan de beurt zijn. Indeling PB 2025 Dinsdag 22 oktober start 20.00 uur Financiën worden besproken met de wethouder Financiën Voorzitter: n.t.b. Griffier: Daniëlle Rijnders Woensdag 23 oktober 10.00 – 13:00 en 14:00 –18:00 uur Commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie (VOWE) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Willemien Kok Volksgezondheid, Drugs, Sekswerk, Onderwijs (incl. MBO), Werk en Inkomen, Economische Zaken, Evenementen Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën (VBF) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Jelmer Lok Openbare orde en Veiligheid (incl.

mensenhandel en drugscriminaliteit), Handhaving, Ombudszaken, Internationale zaken, Regionale samenwerking, Burgerzaken, Personeel en Organisatie, Financiën, Participatie Commissie Jeugd, Welzijn, Cultuur en Sport (JWCS) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Bahreddine Belhaj Jeugd en Jeugdzorg, Diversiteit en inclusie, Publieksdienstverlening, Wmo en Welzijn, Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, Asiel en Integratie, Erfgoed (excl. werven), Cultuur, Sport Donderdag 24 oktober 10.00 – 13:00 en 14:00 –18:00 uur Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen (EDVW) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Martine van Rijn Energie en Klimaat, Circulaire Economie, Milieu en Emissieloos vervoer, Wonen en Volkshuisvesting, Vastgoed, Wijk- en Buurtaanpak, Samen voor Overvecht Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte (MGOR) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Marjolein Friele Mobiliteit, Groen, Dierenwelzijn, Openbare ruimte, Markten en Havens en Werven Commissie Ruimtelijke ontwikkeling en grondzaken (ROG) Voorzitter: n.t.b. Griffier: Frank de Kok Ruimtelijke ordening en Ruimtelijke Projecten (Groot Merwede, MWKZ, Stationsgebied), Westraven, A12-zone, Rijnenburg, Lunetten-Koningsweg en Overvecht en Utrecht Science Park, Grondzaken

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer

4254

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

22 oktober 2024

Agendapunt

2.a

Titel

Raadsvoorstel Programmabegroting 2025

ID

4468

Behandelend ambtenaar

Ankie Reijnen

Telefoon E-mail

ankie.reijnen@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering

Stad Utrecht

Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Wethouder Schilderman

Beleidsveld

Financiën

Referendabel

Nee

Reden niet referendabel

Sub e: Raadsvoorstel over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening, de hoogte van gemeentelijke tarieven of belastingen, en het invoeren, wijzigen of afschaffen van gemeentelijke tarieven of belastingen.

Raadsadviseur (lijst)

Jelmer Lok/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Veiligheid, Bestuur en

22 oktober 2024

Financiën Commissie Veiligheid, Bestuur en

23 oktober 2024

Financiën Gemeenteraad

7 november 2024

Toelichting Bespreking college 10 september: - Collegevoorstel - Raadsvoorstel - Programmabegroting 2025 boekwerk

- Bewonerssamenvatting - Persbericht - Bijlagen Programmabegroting 2025 Voorgesteld besluit

Voorstel aan de gemeenteraad

Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Referendabel Geheim

Financiën Bedrijfsvoerings- en Strategienetwerk Nina Ploegstra 12729096

7 november 2024 Nee (artikel 3 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum) Ja, een of meerdere bijlagen

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De programma's vast te stellen waarin is opgenomen: a. de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren b. de activiteiten waarmee gestreefd wordt de effecten te bereiken c. de baten en lasten van de programma’s: Baten Lasten Betrouwbare overheid

9.396.000

61.151.000

219.108.000

228.807.000

Klimaatvriendelijke stad

6.346.000

16.623.000

Duurzame bereikbaarheid

110.552.000

90.318.000

Ontwikkelen en wonen voor iedereen

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Veilige stad Passende ondersteuning en opvang

151.933.000 5.832.000

244.427.000 75.716.000

5.041.000

257.871.000

1.291.535.000

267.203.030

Baten

Lasten

156.433.000

287.616.000

470.000

27.809.000

Cluster Werk en inkomen

155.963.000

259.807.000

Kansrijk opgroeien

20.211.000

279.379.000

0

145.909.000

Cluster Onderwijs

20.211.000

133.470.000

Levendige en gezonde stad

66.036.000

259.322.000

0

71.410.000

Cluster Samenleven en sport

27.073.000

119.375.000

Cluster Vastgoed

33.241.000

28.543.000

Cluster Volksgezondheid

5.722.000

39.994.000

Algemene middelen en overheid d. de baten en lasten van de clusters: Werk, toekomstige economie en bestaanszekerheid Cluster Economie en werkgelegenheid

Cluster Jeugd

Cluster Cultuur

2. De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd.

3. Het geactualiseerde financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2024 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2025; a. Bijstelling inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. publicatie van de meicirculaire 2024 voor een bedrag van 1,1 miljoen euro (voordeel) in 2025, oplopend naar een structureel voordeel van 0,4 miljoen euro. b. Aanpassing risico-inschatting n.a.v. o.a. publicatie van de meicirculaire 2024, Hoofdlijnenberaad nieuw kabinet voor een bedrag van 9 miljoen euro (voordeel) in 2025, 4,4 miljoen euro (voordeel) in 2026, 5,8 miljoen euro (voordeel) in 2027, 7,3 miljoen euro voordeel in 2028 en structureel 6,2 miljoen (voordeel). c. Aanpassingen door aangenomen amendementen en moties bij de Voorjaarsnota 2024, 0,8 miljoen (nadeel) in 2025 en 0,8 miljoen (voordeel) in 2026. d. Nadere uitwerking van de Voorjaarsnota 2024, 0,7 miljoen euro (voordeel) in 2025, oplopend tot structureel 2,2 miljoen euro. e. Reservering SUP voor zwerfvuil, 7 miljoen euro (nadeel) in 2025 tot structureel 3 miljoen euro (nadeel). f. Reservering voor Landelijke vreemdelingen voorziening, 2,0 miljoen euro (nadeel) in 2025. g.

Vrijval uit de reserve Frictiekosten Leidsche Rijn, opheffing van de reserve Europese subsidies en vrijval voorziening lichtreclame, 6,0 miljoen euro (voordeel) in 2025, 0,5 miljoen euro (voordeel) in 2026, 0,5 miljoen euro (voordeel) in 2027 en 0,8 miljoen euro (voordeel) in 2028. h. De storting in de Reserve Hervormingen Sociaal Domein van 2 miljoen euro (nadeel) in 2025. i. Aanpassing van de prognose BUIG, 3,5 miljoen euro (nadeel) in 2025 tot structureel 1 miljoen euro (nadeel). j. Versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingstotaal aan de Algemene dekkingsreserve, 7, 1 miljoen euro (voordeel) in 2025, 6,2 miljoen euro (voordeel) in 2026, 5,0 miljoen euro (voordeel) in 2027, 6,1 miljoen euro (voordeel) in 2028 en structureel 5,7 miljoen euro (voordeel). 4. De investeringskredieten 2025 (vervangings-, uitbreidings- en routine investeringen) vrij te geven van in totaal 195,8 miljoen euro. 5. De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo 26 miljoen euro positief voor het jaar 2024, bestaande uit toevoegingen aan reserves van 93 miljoen euro en onttrekkingen aan reserves van 119 miljoen euro, vast te stellen. 6.

Een reserve Hervormingen Sociaal Domein in te stellen voor de periode 2025-2027 waaruit uitgaven te dekken die bijdragen aan de hervorming van het ondersteuningsaanbod in het Sociaal Domein, zoals het ontwikkelen, voorbereiden en uitrollen van groepsgerichte en digitale ondersteuningsvormen. Burgemeester en wethouders van Utrecht, de secretaris,

de burgemeester,

Geheimhouding Het college heeft tijdelijke geheimhouding opgelegd op de bijlage Investeringsstaten Programmabegroting 2025 op grond van artikel 87 Gemeentewet om redenen genoemd in artikel 5.1 lid 2 b en i van de Wet open overheid totdat de betreffende projecten zijn uitgevoerd en budgettair zijn afgesloten. Openbaarheid kan de financiële belangen van de gemeente raken. De bijlage bevat financiële informatie voor de gemeentelijke inzet in specifieke projecten. Deze informatie kunnen marktpartijen gebruiken bij aanbestedingen en contractonderhandelingen en discussies over meerkosten met de gemeente, etc.. Het is van belang dat marktpartijen geen inzage krijgen in onze financiële mogelijkheden en inzet. Daarom mag deze informatie vooralsnog niet openbaar worden.

2

Samenvatting In de Programmabegroting 2025 staan de beleidsvoornemens en de uitgaven en inkomsten van de gemeente Utrecht voor 2025. Uitgangspunt voor ons financiële beleid is een duurzame begroting. Een begroting met ruimte voor noodzakelijke investeringen in onze stad en inwoners, die financieel in evenwicht is en leidt tot een toereikend weerstandsvermogen om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Deze programmabegroting is een uitwerking van de Voorjaarsnota 2024. De keuzes die in de Voorjaarsnota zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad heeft besloten, zijn in deze Programmabegroting verder uitgewerkt. De programmabegroting biedt een doorkijk naar de komende jaren in termen van beoogde maatschappelijke doelen, de activiteiten die daarvoor worden uitgevoerd en welke middelen daarvoor worden ingezet. De financieel uitdagende tijden, laten zien dat de financiële positie continue aandacht vraagt. We zullen keuzes moeten blijven maken om de gemeente nu en in de toekomst financieel gezond te houden. Financiële stabiliteit is belangrijk, om blijvend te kunnen investeren in onze stad, onze inwoners en ondernemers. Met als onverminderde speerpunten: kansengelijkheid, duurzaamheid en wonen en in onze groene, leefbare en levendige stad voor iedereen.

Context Integrale afweging Ieder jaar presenteert het college een programmabegroting, als uitwerking van de gemaakte keuzes bij de integrale afweging in de Voorjaarsnota. Actuele en kenmerkende ontwikkelingen die in de begroting zijn verwerkt Na het opstellen van de Voorjaarsnota 2024, hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn op het financiële beeld uit de Voorjaarsnota 2024. Bij het vaststellen van deze Programmabegroting 2025 zal uw raad nog moeten instemmen met de verwerking van de betreffende actuele ontwikkelingen. Invulling geven aan moties en toezeggingen Tot slot is de programmabegroting een document waarin moties en toezeggingen van het college van B&W zijn meegenomen. In onderstaande tabel zijn de betreffende moties en toezeggingen opgenomen en is aangegeven hoe hier opvolging aan is gegeven. Vergadering

Toezegging/Motie Commissie Veiligheid, Het College zegt toe bij de volgende VJN, wanneer de Meerjarenprogramma’s Bestuur en Financiën toegankelijker worden weergegeven, 27-06-2023 concreet in te gaan op Raadsvoorstel ‘planningsoptimisme’. Daarbij gaat het Voorjaarsnota 2023 en College ook in op de vraag of fondsen en Eerste reserves op meerjarenprogramma's wenselijk zijn. bestuursrapportage 2023 Gemeenteraad 9-112023

Uitgevoerd Planningsoptimisme heeft expliciete aandacht in paragraaf 4.2 Haalbaarheid investeringen tegen het licht: reëel ramen van de Voorjaarsnota 2024. Toelichting over wenselijkheid van fondsen en reserves op meerjarenprogramma’s, waar de toezegging wel over ging, komt niet expliciet terug in de Voorjaarsnota 2024. Daarmee is deze toezegging gedeeltelijk afgedaan. Motie 409 aangenomen De uniformiteit, de toelichtingen en de leesbaarheid van de meerjarenplannen is Draagt het college op: in 2024 verbeterd. Voor gemeentebrede 1. Bij de Voorjaarsnota 2024 de investeringsinformatie zijn verbeteringen uniformiteit, toelichtingen en leesbaarheid uitgewerkt en die zijn verwerkt in de van de jaarlijkse investeringen en de Programmabegroting 2025, zie de meerjarenplannen voor de raad te verbeteren, denk hierbij aan een paragraaf Investeringen. De aansluiting begrijpelijk overzicht van investeringen, van de investeringen in de de uniformiteit van de meerjarenplannen meerjarenplannen op de informatie in de en aan de aansluiting van de P&C-cyclus is uitgewerkt en ook investeringen in de meerjarenplannen op gepresenteerd aan de adviescommissie de informatie in de P&C cyclus; Controle & Financiën van 15 februari 2024.

3

2. Bij de Voorjaarsnota 2025 (of zoveel eerder als lukt) de (centrale) sturing op de investeringsvolumes en kapitaallasten te verbeteren en hierbij ook aandacht te besteden aan het planningsoptimisme en realistisch begroten

Gemeenteraad 11-072024

Gemeenteraad 11-072024

Vanuit de meerjarenplannen is aangegeven dit niet bij de Voorjaarsnota 2024 te redden en daarvoor was ook een voorbehoud gemaakt bij deze adviescommissie C&F in februari 2024. Het tweede dictum vraagt om verbetering van de (centrale) sturing op de investeringsvolumes en kapitaallasten bij de Voorjaarsnota 2025 met aandacht voor planningsoptimisme en realistisch begroten. Nadere uitwerking volgt bij de Voorjaarsnota 2025. Motie 311 aangenomen Bij de behandeling van de Voorjaarsnota Draagt het college op: 2024 zijn vijftien amendementen en negentien moties aangenomen. Alle 1. Om in overleg met Stadschouwburg, Tivoli en Centraal museum tot een amendementen zijn conform het genomen overbrugging te besluit verwerkt. De aangenomen moties komen voor het overgebleven incidentele zijn zover het past, binnen de termijn financiële gat om de basissubsidie tot verwerkt. Hierbij gaat het om twee moties 2029 te die aangenomen zijn om voorgestelde kunnen bekostigen vanaf 2026; bezuinigingsmaatregelen direct in 2025 2. Voor 2025 gebruik te maken van de terug te draaien. Beide moties zijn voor onderbesteding op amateurkunsteducatie 2025 financieel verwerkt. Het college kiest er voor alleen uitvoering te geven aan de en de bestemmingsfondsen die mogelijk moties die bij deze programmabegroting terugvloeien naar de gemeente; financiële gevolgen hebben voor het jaar 3.

En hiertoe een voorstel te doen bij de 2025. Hierbij opgemerkt dat uitvoering van deze moties in 2025 niet realistisch wordt programmabegroting. geacht. De doorwerking van deze moties vanaf 2026 wordt nader uitgewerkt en betrokken bij de integrale afweging Voorjaarsnota 2025. De bezuiniging voor 2025 van 0,42 miljoen euro wordt teruggedraaid. De kosten worden gedekt door terugontvangen subsidiebedragen uit voorgaande jaren. Voor de bekostiging vanaf 2026 worden gesprekken gevoerd met de grote culturele instellingen. Als deze gesprekken leiden tot een positief resultaat wordt de motie structureel uitgevoerd. Motie 315 aangenomen De bezuiniging op de bijzondere bijstand Draagt het college op: van 0,8 miljoen euro wordt voor het jaar 2025 teruggedraaid. De in de motie - Een taakstelling van ten minste €5,2 miljoen uit te werken voor de verkoop van aangedragen dekking is onzeker. De de beoogde “winst” door de verkoop van een gemeentelijke vastgoedportefeuille pand is, ondanks deze onzekerheid, waarbij: opgenomen in de begroting in het jaar o Specifiek aandacht te richten op de 2026, omdat verkoop op de korte termijn verkoop van de Ravellaan 96. niet realistisch wordt geacht.

Indien de o Vervolgens overgegaan moet worden inkomsten niet gerealiseerd kunnen tot de verkoop van vastgoed wat weinig worden is een aanvullende incidentele bijdraagt aan gemeentelijke bezuiniging noodzakelijk. beleidsdoelstellingen. o De vrijkomende middelen gebruikt worden voor dekking van: vanaf 2025 tot 2028 elk jaar €800.000 voor het terugdraaien van de bezuinigingen op de Bijzondere Bijstand. o Voorts voor 2027 en 2028 elk jaar €1,027 miljoen beschikbaar te stellen voor de gezonde schoollunch.

4

- Bij de programmabegroting 2025 te komen met een nadere uitwerking hiervan..

Gemeenteraad 11-072024

Motie 344 aangenomen Draagt het college op; 1. In kaart te (laten) brengen waar de oorzaken nu echt liggen en met een actieplan te komen om echt werk te gaan maken van een goed ziekteverzuimbeleid; 2. deze bij de behandeling van de programmabegroting 2025 aan de raad te presenteren

In de Programmabegroting 2025 staat vermeld dat in 2025 een geïntensiveerde aanpak wordt uitgevoerd met als doel om het verzuim te verlagen. In oktober 2024 ontvangt de gemeenteraad met een raadsbrief nadere informatie over de oorzaken van het actuele hoge verzuim en informatie over de inhoud van de geïntensiveerde aanpak. Met deze raadsbrief wordt uitvoering gegeven aan motie 344 (juli 2024).

Juridische context De allocatie van middelen over het niveau van programma’s en het doteren en onttrekken van middelen aan de reserve is een expliciet raadsbesluit. Het is aan de raad om toe te zien dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Dit is opgenomen in artikel 189 en volgende van de Gemeentewet. Beslistermijn Conform artikel 2 Beleidscyclus lid 2 van de Verordening financieel beleid en beheer gemeente Utrecht biedt het college de raad de programmabegroting en Tweede Bestuursrapportage aan op uiterlijk 1 oktober. De raad stelt de Programmabegroting 2025 uiterlijk op 7 november vast, gelijktijdig met de Tweede Bestuursrapportage. Beoogd effect Door de begroting vast te stellen stelt de gemeenteraad het beleidsinhoudelijk en financieel kader voor het jaar 2025 vast, waarmee het college toestemming heeft om de middelen uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad De Voorjaarsnota 2024 vastgesteld op 11 juli 2024.

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

De programma's vast te stellen waarin is opgenomen: a. de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren b. de activiteiten waarmee gestreefd wordt de effecten te bereiken c. de baten en lasten van de programma’s: Baten

Lasten

9.396.000

61.151.000

219.108.000

228.807.000

Klimaatvriendelijke stad

6.346.000

16.623.000

Duurzame bereikbaarheid

110.552.000

90.318.000

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed

151.933.000

244.427.000

Veilige stad

5.832.000

75.716.000

Passende ondersteuning en opvang

5.041.000

257.871.000

1.291.535.000

267.203.030

Betrouwbare overheid Ontwikkelen en wonen voor iedereen

Algemene middelen en overheid

5

d.

de baten en lasten van de clusters: Baten

Lasten

156.433.000

287.616.000

470.000

27.809.000

Cluster Werk en inkomen

155.963.000

259.807.000

Kansrijk opgroeien

20.211.000

279.379.000

0

145.909.000

Cluster Onderwijs

20.211.000

133.470.000

Levendige en gezonde stad

66.036.000

259.322.000

0

71.410.000

Cluster Samenleven en sport

27.073.000

119.375.000

Cluster Vastgoed

33.241.000

28.543.000

Cluster Volksgezondheid

5.722.000

39.994.000

Werk, toekomstige economie en bestaanszekerheid Cluster Economie en werkgelegenheid

Cluster Jeugd

Cluster Cultuur

Argumenten 1.1

De beleidsvoornemens worden zo, per programma, vastgesteld. In het onderdeel 'Programma's’ staan de beleidsvoornemens per programma. Deze dragen bij aan het realiseren van de programmadoelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten. Door per programma de doelstellingen en indicatoren vast te stellen wordt richting gegeven aan de realisatie van de doelstellingen en bijbehorende inzet van middelen.

1.2

De activiteiten worden zo vastgesteld. Door per programma de voorgenomen activiteiten vast te stellen autoriseert de raad het college om de programma's uit te voeren.

1.3

De baten en lasten van de programma’s worden zo geautoriseerd Door de baten en lasten vast te stellen autoriseert u de uitgaven en inkomsten van de verschillende programma's. Daarmee krijgt het college het mandaat om deze middelen te besteden.

1.4

De baten en lasten van de clusters worden zo geautoriseerd Door de baten en lasten vast te stellen autoriseert u de uitgaven en inkomsten van de clusters. Daarmee krijgt het college het mandaat om deze middelen te besteden.

Beslispunt 2

De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd.

Argumenten 2.1

De beleidsvoornemens op gemeentebreed beleid worden zo geautoriseerd. Met de (deels wettelijk verplichte) paragrafen in het onderdeel 'Paragrafen' geven wij u een aantal dwarsdoorsneden van de begroting van het gemeentelijke financiële beleid. De definitieve belastingen en heffingen voor 2025 worden vastgesteld in separate belastingverordeningen.

Beslispunt 3

Het geactualiseerde financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2024 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2025; a. Bijstelling inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. publicatie van de meicirculaire 2024 voor een bedrag van 1,1 miljoen euro (voordeel) in 2025, oplopend naar een structureel voordeel van 0,4 miljoen euro.

6

b. Aanpassing risico-inschatting n.a.v. o.a. publicatie van de meicirculaire 2024, Hoofdlijnenberaad nieuw kabinet voor een bedrag van 9 miljoen euro (voordeel) in 2025, 4,4 miljoen euro (voordeel) in 2026, 5,8 miljoen euro (voordeel) in 2027, 7,3 miljoen euro voordeel in 2028 en structureel 6,2 miljoen (voordeel). c. Aanpassingen door aangenomen amendementen en moties bij de Voorjaarsnota 2024, 0,8 miljoen (nadeel) in 2025 en 0,8 miljoen (voordeel) in 2026. d. Nadere uitwerking van de Voorjaarsnota 2024, 0,7 miljoen euro (voordeel) in 2025, oplopend tot structureel 2,2 miljoen euro. e. Reservering SUP voor zwerfvuil, 7 miljoen euro (nadeel) in 2025 tot structureel 3 miljoen euro (nadeel). f. Reservering voor Landelijke vreemdelingen voorziening, 2,0 miljoen euro (nadeel) in 2025. g. Vrijval uit de reserve Frictiekosten Leidsche Rijn opheffing van de reserve Europese subsidies en vrijval voorziening lichtreclame, 6,0 miljoen euro (voordeel) in 2025, 0,5 miljoen euro (voordeel) in 2026, 0,5 miljoen euro (voordeel) in 2027 en 0,8 miljoen euro (voordeel) in 2028. h. De storting in de Reserve Hervormingen Sociaal domein van 2 miljoen euro (nadeel) in 2025. i. Aanpassing van de prognose BUIG, 3,5 miljoen euro (nadeel) in 2025 tot structureel 1 miljoen euro (nadeel). j.

Versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingstotaal aan de Algemene dekkingsreserve, 7, 1 miljoen euro (voordeel) in 2025, 6,2 miljoen euro (voordeel) in 2026, 5,0 miljoen euro (voordeel) in 2027, 6,1 miljoen euro (voordeel) in 2028 en structureel 5,7 miljoen euro (voordeel). Argumenten 3.1

Hiermee wordt de bijstelling van de inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. de publicatie van de meicirculaire 2024 geautoriseerd. De uitkomsten van de meicirculaire hebben een significante invloed op het financieel beeld. Deze worden conform de raadsbrief Meicirculaire 2024 verwerkt. Dit is inclusief de corresponderende posten, zoals ook opgenomen in de bijlage Corresponderende posten bij de Programmabegroting 2025. De corresponderende posten zijn inkomsten van het rijk voor een specifiek doel, deze worden beoordeeld in relatie tot de benodigde inzet voor dat doel.

3.2

Autorisatie van de aanpassing van de risico-inschatting. Zoals aangegeven in het coalitieakkoord varen we scherper aan de wind en nemen verwachte inkomsten mee in het financieel beeld op als deze, naar onze inschatting, reëel te verwachten zijn. In deze begroting nemen we mee: Aanvullende compensatie Wmo: het nieuwe kabinet heeft bevestigd dat de gereserveerde middelen uit de Voorjaarsnota van het Rijk op korte termijn beschikbaar komen in het gemeentefonds. In de begroting hadden wij al rekening gehouden met de verwachte kostenontwikkeling. Aangezien het prognoses blijven, kan richting toekomst mogelijk sprake zijn van een risico in termen van andere inkomsten dan nu geprognosticeerd en of ontwikkelingen op het gebied van Wmo vergrijzing. Daarom blijft het van belang daarop alert te zijn en gedurende de P&C cyclus waar nodig bij te sturen. Bijdrage Single-Use Plastic (SUP): de regelgeving voor deze bijdrage uit de verpakkingsindustrie is nog niet afgerond. Wel hebben we een beschikking ontvangen voor de eerste bijdrage, deze is opgenomen in de Tweede bestuursrapportage 2024. Tegen de verdeling heeft de G4 bezwaar aangetekend. Er is nu meer zekerheid over de omvang van de inkomsten en deze nemen we daarom op in de begroting. De inkomsten worden ondergebracht bij de egalisatiereserve afvalstoffenheffing, daar waar de subsidie betrekking op heeft.

Bij de VJN 2025 wordt afgewogen in hoeverre de egalisatiereserve wordt betrokken bij de tariefbepaling voor 2026 e.v. Landelijke vreemdelingen voorziening: op dit moment zijn er gesprekken gaande om een deel van de middelen die wij voor de LVV ontvangen (via het gemeentefonds) te behouden voor 2025 en wellicht voor een langere periode. Voor 2025 schatten wij hierdoor 2 miljoen euro ontvangen voor de LVV.

7

3.3

De verwerking van de bij de Voorjaarsnota 2024 aangenomen amendementen en moties worden geautoriseerd. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2024 zijn vijftien amendementen en negentien moties aangenomen. Alle amendementen zijn conform het genomen besluit verwerkt. De aangenomen moties zijn zover het past, binnen de termijn verwerkt. Hierbij gaat het om twee moties die aangenomen zijn om voorgestelde bezuinigingsmaatregelen direct in 2025 terug te draaien. Beide moties zijn voor 2025 financieel verwerkt. Het college kiest er voor alleen uitvoering te geven aan de moties die bij deze programmabegroting financiële gevolgen hebben voor het jaar 2025. Hierbij opgemerkt dat uitvoering van deze moties in 2025 niet realistisch wordt geacht. De doorwerking van deze moties vanaf 2026 wordt nader uitgewerkt en betrokken bij de integrale afweging Voorjaarsnota 2025. De in 2025 verwerkte moties zijn: M311 Behoud basis subsidieamateurkunst: de bezuiniging voor 2025 van 0,42 miljoen euro wordt teruggedraaid. De kosten worden gedekt door terugontvangen subsidiebedragen uit voorgaande jaren. Voor de bekostiging vanaf 2026 worden gesprekken gevoerd met de grote culturele instellingen. Als deze gesprekken leiden tot een positief resultaat wordt de motie structureel uitgevoerd.

M315 Hand in eigen boezem: de bezuiniging op de bijzondere bijstand van 0,8 miljoen euro wordt voor het jaar 2025 teruggedraaid. De in de motie aangedragen dekking is onzeker. De beoogde “winst” door de verkoop van een pand is, ondanks deze onzekerheid, opgenomen in de begroting in het jaar 2026, omdat verkoop op de korte termijn niet realistisch wordt geacht. Indien de inkomsten niet gerealiseerd kunnen worden is een aanvullende incidentele bezuiniging noodzakelijk.

3.4

De nadere uitwerking van de Voorjaarsnota 2024 wordt geautoriseerd. Bij het opstellen van deze begroting zijn de mutaties in budgetten vertaald naar de specifieke uitvoeringsbudgetten. Daarbij zijn positieve verschillen ontstaan. Deze worden toegevoegd aan het financieel beeld.

3.5

De reservering SUP voor zwerfvuil wordt geautoriseerd. De regelgeving is nog niet formeel afgerond. De wet is nog in consultatie. Daarom reserveren we deze middelen in de reserve Afvalstoffenheffing. Bij de Voorjaarsnota 2025 komen we met een voorstel voor de inzet van de middelen.

3.6

De vrijval uit de reserve Frictiekosten Leidsche Rijn en de voorziening lichtreclame, de opheffing van de reserve Europese subsidie wordt geautoriseerd Bij de begrotingsbehandeling is aangekondigd dat we de reserves zouden analyseren. De bevindingen van deze analyse zijn opgenomen als bijlage. We laten een aantal bedragen vrijvallen uit de reserve Frictiekosten Leidsche Rijn en de reserve Europese subsidies wordt opgeheven. Het risico van terugbetaling en overprogrammering van deze subsidies wordt laag ingeschat en, in navolging van de andere G4-steden, wordt er geen specifieke reservering meer ingesteld. Daarnaast komt een voorziening te vervallen vanwege een positieve ontwikkeling inzake dispuut lichtreclame.

3.7

De storting in de reserve Hervorming Sociaal domein wordt geautoriseerd. Om de hervormingen in het sociaal domein te realiseren zijn incidentele investeringen nodig voor de ontwikkeling en implementatie van nieuwe zorgvormen die de aanvullende zorg vervangen. De inschatting is dat hier 2 a 4 miljoen euro voor nodig is. In deze programmabegroting hebben wij 2 miljoen euro vrijgemaakt en toegevoegd aan een nieuw in te stellen reserve. Mocht bij de Jaarstukken 2024 binnen het Sociaal domein een positief resultaat gerealiseerd worden, dan wordt afgewogen of en zo ja met welke omvang de reserve verder wordt versterkt.

3.8

De vaststelling van de aanpassing van de prognose BUIG. In 2024 is er een aanzienlijk tekort op de uitkeringen. Het Utrechtse uitkeringenbestand neemt toe, terwijl landelijk een beperkte afname van het bestand te zien is. Landelijk zien we ook een groei van het aantal bijstandsgerechtigden. Wij verwachten dat het verschil tussen de compensatie van het Rijk en de uit te betalen uitkeringen, in 2025 afneemt en verhogen daarom het budget met 3,5 miljoen euro. Structureel worden de budgetten met 1 miljoen euro verhoogd, omdat de afgelopen jaren de inkomsten van het Rijk en onze uitgaven een tekort laten zien. Het 8

is lastig een inschatting te maken van het effect op onze begroting, omdat het Rijk pas eind september een prognose afgeeft voor de compensatie BUIG 2025. Het restrisico BUIG is onderdeel van het weerstandsvermogen. 3.9

De autorisatie van de versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingstotaal aan de Algemene dekkingsreserve. De meerjarige geprognotiseerde balans wordt één keer per jaar bij de programmabegroting geactualiseerd. Deze werkt door in de uitkomsten van de financiële kengetallen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). We zien dat de solvabiliteit sneller afneemt dan eerder ingeschat. Om ook in latere begrotingsjaren ruimte te blijven houden om te investeren en onze verplichtingen na te komen wordt het eigen vermogen versterkt door het begrotingssaldo toe te voegen aan de Algemene dekkingsreserve.

Beslispunt 4

De investeringskredieten 2025 (vervangings-, uitbreidings- en routine investeringen) vrij te geven van in totaal 195,8 miljoen euro.

Argumenten 4.1 Hiermee worden de investeringskredieten voor 2025 geautoriseerd. Door het budget voor de investeringskredieten van 195,8 miljoen euro vrij te geven autoriseert u de vervangings-, uitbreidingsinvesteringen en routine investeringen voor 2025. Daarmee is het budget van deze investeringen beschikbaar en kan worden gestart met de uitvoering. Een totaaloverzicht van de investeringskredieten per programma zijn opgenomen in de paragraaf Investeringen. De programma’s geven een toelichting op de investeringen. Beslispunt 5

De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo 26 miljoen euro positief voor het jaar 2024, bestaande uit toevoegingen aan reserves van 93 miljoen euro en onttrekkingen aan reserves van 119 miljoen euro, vast te stellen.

Argumenten 5.1 De verwerkte mutaties aan reserves voor 2025 worden zo geautoriseerd. Het toevoegen en onttrekken aan reserves is een raadbevoegdheid. In het instellingsbesluit van de reserve zijn de doelstellingen, (beleids-) uitgangspunten en/of spelregels vastgesteld. Op deze wijze worden middelen gereserveerd en vervolgens ingezet voor het specifieke doel. In het overzicht ‘Stand en mutaties reserves’ zijn de begrote onttrekkingen en toevoegingen aan reserves opgenomen. Door de mutaties aan de reserves per programma vast te stellen autoriseert u het college om deze middelen in te zetten dan wel toe te voegen aan de reserve. Beslispunt 6

Een reserve Hervormingen Sociaal Domein in te stellen voor de periode 2025-2027 waaruit uitgaven en investeringen te dekken die bijdragen aan de hervorming van het ondersteuningsaanbod in het Sociaal Domein, zoals het ontwikkelen, voorbereiden en uitrollen van groepsgerichte en digitale ondersteuningsvormen.

Argumenten 6.1 Deze uitgaven zijn nodig voor onze partners om tijd en capaciteit vrij te maken om nieuwe en toekomstgerichte ondersteuningsvormen te ontwikkelen en beschikbaar te stellen. Voorbeelden hiervan zijn methodiek ontwikkelingen, training van medewerkers en het proefdraaien met de nieuwe werkwijze. Die tijd en capaciteit kan niet worden ingezet vanuit de huidige overeenkomsten en binnen de beschikbare structurele budgetten. 6.2

Deze uitgaven gaan vooraf aan de verwachte besparingen. Vernieuwing van het ondersteuningsaanbod is randvoorwaardelijk om de instroom in de aanvullende, individuele zorg af te laten nemen en cliënten eventueel sneller te laten uitstromen.

9

De kosten gaan hier vooraf aan de verwachte besparingen die nodig zijn om de taakstelling Hervormingen Sociaal Domein te realiseren. 6.3

De reserve is tijdelijk nodig (tijdens de transitieperiode 2025-2027) De uitgaven zijn tijdelijk, omdat we verwachten dat in de periode 2025-2027 het ondersteuningsaanbod zodanig vernieuwd is, dat de structurele uitvoering weer past binnen de financiële kaders in de meerjarenbegroting. Over een eventueel restant eind 2027 besluit de raad bij de Jaarrekening 2027.

Financiën De begroting is het instrument waarmee de raad volgens de gemeentewet richting geeft aan wat de gemeente wil bereiken, wat ze daarvoor gaat doen en wat dat mag kosten.

Vervolg De begroting is onderdeel van de Planning & Control-cyclus, het geheel van sturing en verantwoording op de te bereiken prestaties door de gemeente. Na vaststelling wordt de begroting naar Gedeputeerde Staten van Utrecht gestuurd, die toezichthouder is.

Participatie Er heeft geen participatie plaatsgevonden.

Communicatie Naast de beleidsinhoudelijke begroting is er een bewonerssamenvatting die in één oogopslag aan bewoners, bedrijven en instellingen laat zien hoe de gemeentebegroting is opgebouwd.

(Niet)Referendabel De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht is niet van toepassing omdat dit een raadsvoorstel betreft over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening (artikel 3 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht).

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Programmabegroting 2025 - GEHEIM Investeringsstaten Programmabegroting 2025 (oktober 2024) - Analyse reserves Bijlage informatief - Subsidiestaat 2024 - Subsidiestaat 2025

10

Programmabegroting 2025

Utrecht.NL 1

Colofon Programmabegroting 2025

Uitgave Gemeente Utrecht

Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoering- en Strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl Finutrecht@utrecht.nl

2

Inhoudsopgave Leeswijzer ............................................................................................................................................5 Hoofdlijn ...............................................................................................................................................7 Beleidskaders ....................................................................................................................................15 Programma 's ........................................................................................................................................17 Betrouwbare overheid .......................................................................................................................19 Ontwikkelen en wonen voor iedereen ...............................................................................................33 Klimaatvriendelijke stad .....................................................................................................................49 Duurzame bereikbaarheid .................................................................................................................59 Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed ..............................................................................75 Veilige stad

......................................................................................................................................105 Passende ondersteuning en opvang ...............................................................................................119 Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid .........................................................139 Kansrijk opgroeien ...........................................................................................................................159 Levendige en gezonde stad ............................................................................................................185 Algemene middelen en overhead ....................................................................................................233 Paragrafen ...........................................................................................................................................243 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ....................................................................................245 Financiering .....................................................................................................................................257 Lokale heffingen ..............................................................................................................................269 Verbonden

partijen ..........................................................................................................................279 Grondbeleid .....................................................................................................................................305 Onderhoud Kapitaalgoederen .........................................................................................................311 Investeringen ...................................................................................................................................319 Vastgoed .........................................................................................................................................323 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................329 Wet open overheid ..........................................................................................................................337 Financiën .............................................................................................................................................339 Overzicht baten en lasten ................................................................................................................340 Overzicht Incidentele Baten en Lasten

............................................................................................347 Actualisatie Financieel Beeld 2025..................................................................................................360 Grondslagen PB 2025 .....................................................................................................................365 Geprognosticeerde balans ..............................................................................................................367 Overzicht Reserves .........................................................................................................................370 Overzicht Voorzieningen .................................................................................................................372 Bijlagen ................................................................................................................................................375

3

Toelichting Reserves .......................................................................................................................376 Instellen reserve ..............................................................................................................................414 Toelichting Voorzieningen ...............................................................................................................415 Overzicht Gewaarborgde geldleningen ...........................................................................................425 Overzicht Taakvelden ......................................................................................................................428 Overzicht Subsidies .........................................................................................................................435 Wet Markt en Overheid ....................................................................................................................436 Hervormingen Sociaal Domein ........................................................................................................445 Hervormingsbezuinigingen ..............................................................................................................461 Berekening EMU-saldo

....................................................................................................................465 Overzicht Verplichte BBV Indicatoren .............................................................................................466 Corresponderende posten ...............................................................................................................471 Kostendekkendheid Tarieven en Leges ..........................................................................................475 Verklarende woordenlijst .................................................................................................................482

4

Leeswijzer Dit is de Begroting 2025 van de gemeente Utrecht. In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van deze begroting toe. Hoofdlijnen Hier vindt u de beschrijving van de hoofdlijn voor 2025 en de daaropvolgende jaren. De hoofdlijn bevat de bestuurlijke kernboodschap. Langs de lijnen van het coalitieakkoord wordt verteld wat we belangrijk vinden en wat we gaan doen. Daarnaast worden in het financiële gedeelte de financiële keuzes op hoofdlijnen toegelicht en onderbouwd met de belangrijkste financiële indicatoren. Programma’s De programma begroting bevat tien beleidsprogramma’s en één programma algemene middelen en overhead. Alle programma’s beginnen met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma. Lasten en baten, toevoegingen en onttrekkingen zijn opgenomen als positieve getallen. In de saldokolommen betekent een positief getal een voordeel en een negatief getal een nadeel. Het symbool V aan het einde van een tabel betekent dat er onderliggende gegevens beschikbaar zijn. Door hier op te klikken verschijnen de onderliggende gegevens. Dit geldt ook voor tabellen in de andere onderdelen van de begroting. Een nieuw onderdeel t.o.v. de Programmabegroting 2024 is dat in het totaaloverzicht van de programma's een tabel is opgenomen met daarin de in het programma doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen.

Op verzoek van de raad zijn trendgrafieken toegevoegd die de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren laten zien, zowel absoluut als relatief. Na het programmaoverzicht worden de programmadoelstellingen verder uitgewerkt. We geven aan welk beleid ten grondslag ligt aan de doelstelling en met welke indicatoren we meten. Als voor de betreffende doelstelling nieuw beleid in de maak is, geven we dit aan. Dit kan leiden tot aanpassing van doelstellingen en indicatoren in een volgende programmabegroting. Vervolgens beschrijven we de activiteiten die we gaan ondernemen om de doelstelling te bereiken, welke activiteiten we niet meer doen en welke activiteiten we continueren. De opsomming is niet uitputtend. Als een activiteit uit het coalitieakkoord volgt, dan is dit met behulp van een rood driehoekje aangegeven. Per doelstelling tonen we de baten en lasten en geven een toelichting op de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2024, indien deze groter zijn dan 0,5 miljoen euro of 10% van de baten of lasten van de doelstelling. Kleinere verschillen worden toegelicht als ze politiek relevant zijn. Dit betekent dat niet het totale verschil tussen 2024 en 2025 wordt toegelicht.

Als er meer baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van begrotingsjaar 2024 wordt dit met een positief getal aangegeven (+). Als er minder baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van het begrotingsjaar wordt dit met een negatief getal aangegeven (-). De afkorting I in de verschillentabel staat voor incidenteel, de afkorting S voor structureel. De programmabegroting bevat binnen de programma's informatie over de beïnvloedbaarheid van de lasten van een doelstelling. In een grafiek is zichtbaar welk percentage van de lasten beïnvloedbaar is. Daarbij wordt uitgelegd waar het beïnvloedbare deel van de lasten aan besteed wordt. Dit biedt extra inzicht in onderliggende keuzes. De beïnvloedbare ruimte kan niet ingezet worden voor nieuw beleid, zonder de bestaande kaders of activiteiten aan te passen.

5

Na de uitwerking van de doelstellingen wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, en subsidies. Paragrafen De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Een deel van deze paragrafen is verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen en Vastgoed zijn niet verplicht. Financiën Financiën bestaat uit het totaaloverzicht baten en lasten, de uiteenzetting en toelichting van de financiële positie, de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd in de programmabegroting en een overzicht reserves en voorzieningen. Bijlagen In de bijlagen zijn de (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau opgenomen

6

Hoofdlijn Voor u ligt de Programmabegroting 2025. Deze programmabegroting is een uitwerking van de Voorjaarsnota 2024. De keuzes die in de Voorjaarsnota zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad heeft besloten, zijn in deze Programmabegroting verder uitgewerkt. Ook dit jaar presenteren we een sluitende begroting, ondanks het financieel zware weer. De maatregelen die we nu nemen, zorgen voor een structureel en houdbaar financieel beeld en dit biedt ons ruimte voor eventuele bijstellingen in de toekomst. Deze Programmabegroting biedt namelijk ook een doorkijk naar de komende jaren. We zien dat de financiële positie van de gemeente onze continu aandacht vraagt. We zullen keuzes moeten blijven maken om de gemeente nu en in de toekomst financieel gezond te houden. Want financiële stabiliteit is dus belangrijk om te kunnen anticiperen op toekomstige veranderingen in het financiële beeld, maar vooral ook omdat we willen blijven investeren in onze stad, onze inwoners en ondernemers. Dit college schuift de grote uitdagingen namelijk niet door. We blijven ons onverminderd inzetten voor kansengelijkheid, duurzaamheid en een woning voor iedereen. In onze groene, leefbare en levendige stad voor iedereen. Voor de toekomst. Financiële beeld De Programmabegroting 2024 liet vanaf 2026 een tekort zien van ruim 35 miljoen euro.

Dit komt vooral omdat we onvoldoende gecompenseerd worden door het Rijk voor de taken die gemeenten doen. Bij de Voorjaarsnota 2024 was dit tekort opgelopen tot structureel 93,4 miljoen euro. Dit als gevolg van een verschil in geraamde inkomsten uit het gemeentefonds (40 miljoen euro structureel vanaf 2027). Van autonome en onvermijdelijke ontwikkelingen (loon-, prijs, en renteontwikkelingen), van compensatie via het gemeentefonds, het moeten voldoen aan Europese richtlijnen voor informatiebeveiliging en de bijstelling van budget om ons vastgoed te kunnen onderhouden. Financiële maatregelen die we hebben genomen bij de Voorjaarsnota We schuiven verantwoordelijkheden niet door naar de toekomst en hebben daarom bij de Voorjaarsnota 2024 een aantal stevige maatregelen genomen die nu zijn uitgewerkt in deze programmabegroting. Met vijf concrete (financiële) maatregelen brengen we onze financiën op orde en zorgen we dat de gemeente weer meer weerbaar en wendbaar is: 1. We lossen het tekort op korte en lange termijn op Dit college wil blijven investeren in de stad en de gevolgen van de financiële tekorten zo min mogelijk bij de inwoners van Utrecht leggen. Daarom is gekozen om een deel van het tekort op te lossen door incidenteel middelen uit de reserves vrij te laten vallen.

Financiële stabiliteit betekent dat er in de toekomst voldoende vrij besteedbaar vermogen moet zijn om nieuwe klappen op te kunnen vangen. Dit is de reden dat we terughoudend zijn met het inzetten van de algemene reserve. 2. We houden de investeringsbegroting tegen het licht: reëel ramen De financiële situatie vraagt ons ook om kritisch te kijken naar onze investeringen. Kunnen investeringen uitgesteld worden? Zijn geplande investeringen echt nodig? Zijn de investeringen haalbaar? Door reëel ramen krijgen we hier een beter inzicht in. En ook door het invoeren van een investeringsplafond krijgen we meer grip op de uitgaven. De eerste stappen hiertoe zijn gezet en dit wordt verder ingevoerd in aanloop naar de Voorjaarsnota 2025.

7

3. We hebben concrete bezuinigingsvoorstellen doorgevoerd In de Voorjaarsnota 2024 zijn voorstellen gedaan voor 35 miljoen euro structureel aan concrete bezuinigingsmaatregelen. Deze zijn voorgelegd aan de gemeenteraad. De raad heeft met de meeste voorstellen ingestemd, waardoor in deze programmabegroting concrete bezuinigingen van in totaal 32 miljoen euro structureel zijn verwerkt. 4. We zijn aan de slag met Hervormingsbezuinigingen Hervormingsbezuinigingen Met de groei van de stad is ook de gemeentelijke organisatie de afgelopen jaren sterk gegroeid. De oplossing voor het faciliteren van de groei van de stad zien we echter niet in de verdere groei van de organisatie, maar in efficiënter en slimmer organiseren en scherper prioriteren. We zullen duidelijke prioriteiten moeten stellen en scherpe keuzes moeten maken. Niet alles is mogelijk. Daarmee spelen we ook in op de krappe arbeidsmarkt en op de extra structurele bezuinigingen die nodig zijn. Goede uitvoering van beleid blijft onze prioriteit. Er zijn drie hoofdrichtingen voor de hervormingsbezuinigingen: 1. Efficiënter werken in de gemeentelijke organisatie en prioriteren van beleid 2. Minder ambitie en kwaliteit 3. Verhoging van het verdienvermogen Wij beogen met de hervormingen structureel 25 miljoen euro te bezuinigen met een ingroeipad van 20 miljoen euro vanaf 2026.

Sinds de Voorjaarsnota zijn mogelijke hervormingsbezuinigingen in kaart te brengen. In de bijlage hervormingsbezuinigingen wordt dit verder toegelicht. Hervormingen Sociale domein In de Voorjaarsnota 2023 heeft de raad de kaders en de opgaven voor de hervormingen sociaal domein vastgesteld. Met de hervormingen wordt vanuit inhoudelijke veranderingen een taakstelling ingevuld van 16 miljoen euro structureel. Deze taakstelling is verwerkt in de budgetten voor aanvullende zorg Wmo en Jeugd. Met onze partners brengen we nu de kosten binnen begroting. Hiervoor is incidenteel budget nodig, dit om te kunnen investeren in nieuwe ondersteuningsvormen en de versterking van de basiszorg en sociale basis. We stellen aan de raad voor om hiervoor een transitiebudget in te stellen. De bijlage Hervorming Sociaal Domein bevat uitgebreide informatie over de voortgang en actualisatie. 5. We voeren een aantal lastenverzwaringen door Als gevolg van de grote kortingen vanuit het Rijk zagen we ons genoodzaakt om een aantal lastenverzwaringen door te voeren. Het valt ons niet licht om van velen een bijdrage te vragen om de grote uitdagingen van Utrecht het hoofd te bieden. We vragen aan onze bezoekers een hogere toeristenbelasting. Ook verhogen we de parkeertarieven van onze eigen parkeergarages en we maken leges meer kostendekkend.

Bij de verhoging van leges worden gerichte keuzes gemaakt om de meest kwetsbare doelgroepen te ontzien. Daarnaast stijgt de onroerendezaakbelasting (OZB). Daarbij tekenen we aan dat als het Rijk besluit tot een (meer) reële vergoeding van de taken van gemeenten, we deze maatregel als eerste zullen schrappen of verminderen. Financiële positie Omdat we er voor kiezen te blijven investeren in onze stad en onze inwoners en ondernemers heeft dat uiteraard ook financiële consequenties. Ondanks dat we wederom een sluitende meerjarige

8

begroting hebben, is de flexibiliteit van de begroting verminderd en zijn de gevolgen voor de weerbaarheid van de programmabegroting zichtbaar. Dit alles is terug te zien in de financiële indicatoren. We hebben onze reserves aan moeten spreken. En dat is in deze financiële periode logisch. Deze zijn immers bedoeld om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen. Voor de periode 2025-2028 is onze weerstandscapaciteit voldoende. De verwachting is dat het weerstandsvermogen de komende jaren gemiddeld 1,0 blijft en hierdoor blijven we in staat om substantiële tegenvallers op te vangen zonder directe ingrepen in de begroting te hoeven doen. Grafiek Ontwikkeling reservepositie 2024-2028

Investeren betekent ook dat we meer financieren met vreemd vermogen. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast weer ten opzichte van het begrotingstotaal. Zoals u in de grafiek hieronder ziet, loopt de begrote netto schuldquote meerjarig op, maar blijft deze vooralsnog onder de 130% (meest risicovol). Dit is logisch, omdat we de geplande investeringen in de groei van onze stad financieren. Omdat het belangrijk is dat onze ramingen reëel blijken, is er extra aandacht voor realistische planning van investeringsprojecten. Grafiek Netto schuldquote 2024-2028

9

De solvabiliteitsratio duidt de financiële gezondheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen. En in de mate waarin de gemeente op korte en op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. We zien dat het solvabiliteitsratio terugloopt van 21,7% in 2025 naar 19,2% in 2028. Dit is het gevolg van de investeringen die we blijven doen in de stad. Echter het geeft wel het belang aan om het eigen vermogen nu en in de toekomst te blijven versterken en grip te houden op de investeringen, mede ook met het oog op de ontwikkeling van de netto schuldquote. Gezien het belang van een gezonde solvabiliteit zijn bij deze programmabegroting door het College reeds maatregelen genomen. Daarbij wordt het eigen vermogen versterkt en is kritisch gekeken naar de investeringsvolumes vooruitlopend op het instellen van een investeringsplafond. Grafiek ontwikkeling solvabiliteit 2024-2028

Naast de inkomsten van het Rijk zijn de lokale belastingen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De belastingcapaciteit geeft aan hoe de lokale lastendruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Het geeft een indicatie van de ruimte om extra inkomsten uit belastingen te genereren. In 2025 neemt de belastingcapaciteit met 15% toe ten opzichte van het voorgaande jaar. De belastingcapaciteit kwam in 2024 uit op 116% en in 2025 komt de belastingcapaciteit uit op 131%. Dat houdt in dat de totale gemeentelijke kosten voor een meerpersoonshuishoudens 31% hoger liggen dan het landelijke gemiddelde. De stijging wordt mede veroorzaakt door enerzijds een tariefdifferentiatie bij afvalstoffenheffing. Waar voorheen twee tarieven werden gehanteerd voor de afvalstoffenheffing zijn er sinds 2024 vier tarieven. Anderzijds wordt het veroorzaakt door de extra verhoging van het OZB-tarief met 12%. De regelgeving voor de bijdrage uit de verpakkingsindustrie is nog niet afgerond. Daarom hebben we de inkomsten voorlopig ondergebracht in de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Bij de Voorjaarsnota 2025 wordt afgewogen in hoeverre de egalisatiereserve wordt betrokken bij de tariefbepaling voor 2026 e.v.

10

Grafiek Belastingcapaciteit 2022-2025

We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. Bij deze programmabegroting wordt voor 2025 in totaal 192,3 miljoen euro (2024: 178,3 miljoen euro) nieuw geïnvesteerd. Het totaal zogenaamde geautoriseerd investeringskrediet tot en met 2025 komt daarmee uit op 1,97 miljard euro, hiervan is 600,5 miljoen euro gerealiseerd. De rest wordt in de komende jaren uitgegeven, waarvan in 2025 366,6 miljoen euro. De nieuwe investeringskredieten voor 2025 zijn als volgt over de programma’s verdeeld: Grafiek Investeringskredieten 2025

In de geprognosticeerde balans wordt overigens rekening gehouden met een realisatie van 110 miljoen euro (excl. bijdrage van derden en afschrijvingen) per jaar. In de trend van de afgelopen jaren is zichtbaar dat de begrote investeringen versus gerealiseerde investeringen uiteenloopt en zich inmiddels beweegt rond de 100-110 miljoen euro. Op basis van de plannen en de programmeringen zijn de verwachte investeringsniveaus een stuk hoger. Het belang van reëel ramen en meer grip op