Agendabundel

Evaluatie ‘pilot verruiming kennisgevingstijd manifestaties’

10

Bijlage 1: Topic lijst interviews Topiclijst betrokkenen gemeente en politie 1. Wat is uw rol/functie bij het faciliteren van manifestaties? 2. Hoe lang bent u al in uw huidige rol/functie? 3. Hoe maakt u de inschatting of een manifestatie complex of niet complex is? 4. Wat is er nodig voor een goede facilitering? 5. Hoe is het contact met politie/gemeente? 6. Hoe is het contact met organisatoren van manifestaties? 7. Hoe is het contact met de wijk (omwonende, ondernemers en gebiedsmanagers) bij het organiseren van manifestaties? 8. Wat zijn de voor- en nadelen van 48 uur kennisgevingstijd voor een manifestatie? 9. Waar ligt nog ruimte voor verbetering bij het faciliteren van manifestaties? Topiclijst organisatoren van manifestaties 1. Wat is uw (werk)achtergrond? 2. Wat voor manifestatie heeft u georganiseerd? 3. Wat was het doel van de manifestatie? 4. Wat is/was uw algemene ervaring bij het organiseren van de manifestatie? 5. Wat is er nodig voor een goede facilitering van een manifestatie? 6. Hoe heeft u het contact met gemeente en politie ervaren bij de facilitering van de manifestatie? 7. Wat kan beter bij het faciliteren van een manifestatie?

Evaluatie ‘pilot verruiming kennisgevingstijd manifestaties’

11

Bijlage 2 Duiding begrippen Centrale begrippen Om de doel- en vraagstelling beter te kunnen onderzoeken zijn deze geoperationaliseerd. De centrale begrippen die bij deze evaluatie horen zijn: demonstraties, situatie, verruiming, veiliger en ordelijk verloop. Deze zijn hieronder beschreven met bijhorende indicatoren. Manifestatie Manifestatie is een verzamelnaam voor openbare activiteiten in de openbare ruimte. Dat kunnen zijn: ▪ Godsdienstige of levensbeschouwelijke bijeenkomsten: samenkomst van mensen met een levensbeschouwelijk of religieus karakter. Mensen bepalen zelf of de bijeenkomst godsdienstige of levensbeschouwelijke van aard is. ▪ Vergaderingen: samenkomst van mensen met een onderlinge band gericht op menings- en besluitvorming. ▪ Demonstraties: een meningsuiting van een collectief (twee of meer personen) in het openbaar (NGB, z.d.). Indicator bij demonstraties: de omschrijving die een organisator zelf geeft aan de demonstratie Situatie Het begrip situatie kan nader gepreciseerd worden tot "gebeurtenis". Een gebeurtenis is een reeks van handelingen en/of uitkomsten over een zeker tijdsverloop, die als samenhangend wordt waargenomen door een beschouwer en voor die beschouwer een meer dan triviale betekenis heeft. In de context van deze evaluatie zijn de voorbereidingen voor een demonstratie de reeks handelingen en is het verloop van de demonstraties de uitkomst.

Indicatoren met betrekking tot de reeks handelingen en uitkomsten vóór en tijdens de pilot: hoeveel uur van tevoren een kennisgeving gedaan wordt, of er meer/minder handelingen nodig waren, en hoeveel demonstraties ordelijk zijn verlopen. Verruiming Verruimen is het vergroten, verbreden of uitbreiden van iets. In deze evaluatie staat verruiming voor het vergroten van de tijd. Het gaat hier om de minimale tijd van tevoren, voor organisatoren, om kennis te geven van een demonstratie. Indicatoren bij verruiming: tijd die nodig is van tevoren bij een demonstratie en hoeveel er daadwerkelijk eerder of later wordt aangevraagd. Veiliger Veiligheid betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed: tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit. Veiliger maken is het vergroten van de veiligheid en het wegnemen van onveiligheden. In de context van demonstraties gaat het over voorkomen van wanordelijkheden of belemmeringen voor verkeer of gezondheid Indicatoren voor ‘veiliger’ in de context van een demonstratie: minder incidenten tussen demonstranten onderling of met tegendemonstranten, geen gevaar voor demonstratie op basis van de drie Wom-gronden, geen overlast voor omstanders en omwonenden.

Evaluatie ‘pilot verruiming kennisgevingstijd manifestaties’

12

Ordelijk verloop Het ordelijk verlopen van een demonstratie is een demonstratie waarbij geen bijzonderheden zijn. Indicatoren ordelijk verloop zijn: minder voorbereiding, minder inzet van politie (in het bijzonder ME) en OOV, minder ongeregeldheden tijdens de demonstratie, geen gebruik van geweld en minder demonstraties die zijn ontbonden. Complexe demonstratie Een complexe demonstratie geeft meer risico voor de veiligheid en de openbare orde in de stad. De gemeente Utrecht hanteert de volgende indicatoren om een demonstratie complex te benoemen: ‘Er zijn meerdere gesprekken met de organisator vooraf nodig geweest, er is een driehoek voorafgaande aan de demonstratie geweest, er is inzet van politie of verkeersregelaars nodig, of de locatie van de demonstratie moet verplaatst worden om wat voor reden dan ook’. Wanneer één of meerdere van deze indicatoren van toepassing zijn op de demonstratie, spreekt men binnen de gemeente Utrecht van een complexe demonstratie. Indicatoren voor niet-complexe demonstraties: maar 1 gesprek met de organisator nodig waarna de Wom-brief gemaakt kan worden en er verder geen extra inzet van politie of gemeente nodig is.

Evaluatie ‘pilot verruiming kennisgevingstijd manifestaties’

13

3.3 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven 1 Overzicht raadsbrieven 1 juni tm 31 augustus 2022.docx

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 8 september 2022 Ingekomen raadsbrieven 1 juni tot en met 31 augustus 2022 Nr.

Beleidsveld

Datum

Onderwerp

11-08-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Demonstratie bij abortuskliniek

Veiligheid 08-07-2022

Bestuurlijke zaken

Raadsbrief Rapport coronalessen Gemeente Utrecht

06-07-2022

Handhaving

Raadsbrief Religieuze uitingen uniform BOA, uitvoering motie 399

06-07-2022

Burgerzaken

Raadsbrief Stand van zaken onderzoek mogelijk rechtsherstel Sinti- en Romagemeenschappen

06-07-2022

Internationale Zaken

Raadsbrief Deelname aan World Urban Forum en

en Regionale

benoeming Speciaal Gezant COP27

samenwerking 06-07-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Flexibel cameratoezicht juli 2022

Veiligheid 05-07-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Jaarwisseling 2022-2023

Veiligheid 05-07-2022

Handhaving

01-07-2022

Raadsbrief Mogelijkheden APV-vergunning darkrooms Raadsbrief Beantwoording toezeggingen voorjaarsnotacommissies

01-07-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Nadere beoordeling lachgasverbod

Veiligheid 29-06-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Voortgang nota ‘Grenzen stellen, perspectief

Veiligheid

bieden’

21-06-2022

Bestuurlijke zaken

Raadsbrief Standpuntbepaling ALV VNG 29 juni 2022

16-06-2022

Burgerzaken

Raadsbrief Evaluatie Gemeenteraadsverkiezing 2022

Aandachtspunt

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 8 september 2022 Ingekomen raadsbrieven 1 juni tot en met 31 augustus 2022 Nr.

Beleidsveld

Datum

Onderwerp

15-06-2022

Openbare Orde en

Raadsbrief Beslissing op bezwaar ‘online gebiedsverbod’

Veiligheid 10-06-2022

Bestuurlijke zaken

Raadsbrief Constituerend beraad college van B&W 10 juni 2022

01-06-2022

Bestuurlijke zaken

Raadsbrief Geheime stukken coalitieonderhandelingen 2022

08-07-2022

Financiën

Raadsbrief Beantwoording toezegging groene heffingskorting

05-07-2022

Financiën

Raadsbrief Meicirculaire 2022

05-07-2022

Financiën

Raadsbrief Proces verbetering begrotingsstukken

05-07-2022

Financiën

Raadsbrief Uitkomst Cassatie NV REMU Houdstermaatschappij

10-06-2022

Financiën

Raadsbrief Beantwoording schriftelijke raadsvragen Voorjaarsnota 2022 en erratum

Aandachtspunt

4 Verslagen 1 2022 06 09 Concept Verslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 9 JUNI 2022 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

17 juni 2022 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) september 2022

Aanwezigen: Middagvergadering De voorzitter, de heer H. Bakker, de burgemeester mevrouw S. Dijksma, en voorts de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), mevrouw B. van der Wilt (D66), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), mevrouw S. Nolten (Bij1), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht ), de heer R. Maas (VOLT), de heer R. Wiegant (SP), de heer El Abassi (DENK), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022 Aanwezigen: ........................................................................................................................................................ - 1 1. Opening en mededelingen............................................................................................................................... - 1 2. Vaststellen van de agenda van 9 juni 2022 ................................................................................................. - 2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen ................................................................................................... - 2 3.1 Raadsvoorstel wijziging legesverordening 2022 in verband met een nieuw tarief voor het thuisbezorgen van reisdocumenten.

.................................................................................................................................................. - 2 3.2 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven .................................................... - 2 4. Verslagen .................................................................................................................................................... - 4 -

Conceptverslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën van 12 mei 2022; ter vaststelling - 4 Verslag Adviescommissie Controle en Financiën van 21 april 2022; ter informatie -430

5. 6.

Toezeggingen/moties .................................................................................................................................. - 4 Raadsvoorstellen Veiligheidsregio Utrecht .................................................................................................. - 4 -

6.1 Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2023 en geactualiseerde begroting 2023 - 4 6.2 Raadsvoorstel Zienswijze Voorlopige jaarstukken 2021 VRU - 4 7. 8.

Jeugdcriminaliteit ........................................................................................................................................ - 5 Raadsbrief rapportage “Aanpak Ongewenst gedrag en openbare ordeproblemen Kop van Lombok” ..... - 17 -

Middagvergadering 9 juni 2022 40

1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering omstreeks 09.30 uur, en heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen commissie en college Geen. Pagina 1 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

2. Vaststellen van de agenda van 9 juni 2022 De voorzitter constateert dat de commissie de agenda conform het voorstel vaststelt. 50

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen De voorzitter attendeert op de ingekomen agendering.

60

3.1 Raadsvoorstel wijziging legesverordening 2022 in verband met een nieuw tarief voor het thuisbezorgen van reisdocumenten. Mevrouw Van der Wilt (D66) polst haar mede commissieleden of er een basis is voor agendering van dit raadsvoorstel met de A-status. Mevrouw Meerding (VVD) wil graag de gelegenheid om na afloop van de commissievergadering op deze vraag antwoord te geven. De voorzitter staat haar dat toe. Hij vraagt de commissieleden dit tijdig door te geven om die informatie in de agenda te kunnen verwerken. Vooralsnog staat dit punt voor een bespreking van een half uur op de agenda.

70

80

90

3.2 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De voorzitter, licht toe dat de griffie één voorstel heeft ontvangen van de heer Dijkstra van EénUtrecht. De heer Dijkstra (EénUtrecht) licht toe participatie en zeggenschap te willen agenderen om dat in algemene zin goed te bespreken in deze commissie. Hij stelt voor een Raadsinformatiebijeenkomst te houden over een inspirerend voorbeeld als introductie op de bespreking in de commissie van dit onderwerp. Hij attendeert op de vier vragen die hij heeft ingestuurd. Hij nodigt andere fracties uit om hierop aanvullingen te geven. De voorzitter attendeert op een afzonderlijk traject binnen het presidium in dit verband. Hij nodigt de heer Dijkstra uit aan te geven hoe hij dat afzonderlijk traject aangehaakt ziet aan zijn voorstel. De heer Dijkstra (EénUtrecht) hoopt dat beide trajecten ook haar ondersteunen. Het gaat hem om een politiek gesprek in de commissie over hoe de participatie te verbeteren en hoe de zeggenschap in de stad te verdelen (de Gemeenschap binnen kaders van de gemeenteraad). In het presidium worden vooral procesmatige verbeteringen besproken: hoe de rol van de gemeenteraad te versterken is, in het contact met burgers. De voorzitter nodigt de overige commissieleden uit hierop te reageren. Welke behoefte hebben zij in deze agendering.

Mevrouw Van der Wilt (D66) steunt de behoefte dit te bespreken in een commissievergadering. Zij wil dat graag doen aan de hand van enkele concrete vragen, die zij ook denkt te ontvangen in het kader van SAMEN STAD MAKEN. Zij wil graag meedoen met de agendering, maar dan wel samen met mensen die ook een politieke vraag hebben. Het gaat haar hierbij ook om de rol van de raad, de rol van het college in Samen Stad Maken. De voorzitter vraagt of mevrouw Van der Wilt ook behoefte heeft aan een Raadsinformatiebijeenkomst. Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft de indruk dat het hier meer gaat om hoe naar een andere stad te kijken. Het hoeft voor haar geen Raadsinformatiebijeenkomst te zijn. De heer Maas (VOLT) sluit zich aan bij de inbreng van mevrouw Van der Wilt en van de heer Dijkstra; het debat hierover lijkt hem zeer zinvol. Hij ziet dit graag goed Pagina 2 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

100

110

120

130

140

voorbereid en goed kijkend naar de politieke punten die de raad wil bespreken en hoe dit zich onderscheidt van het andere proces. De heer Van Steeg (CDA) beaamt dat dit politiek besproken moet worden. Hij vindt het belangrijk de beide trajecten bij elkaar te brengen of in ieder geval duidelijk te maken wat wordt verwacht van welk traject? De raad gaf recentelijk richting op dit onderwerp. Hij hoopt dat er een uitwerking komt vanuit het coalitieakkoord en dat op basis daarvan de discussie wordt gevoerd. Hij kan zich om die reden voorstellen dat de commissie eerst een concreet voorstel ontvangt en dat dat aanleiding zal zijn om hierover het politieke gesprek te voeren. Mevrouw Assen (PvdA) ondersteunt de gedachte aan het concreet maken en de sturing daarop. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) sluit zich daarbij aan. Hij hecht waarde aan de aansluiting bij het traject dat nu gelopen wordt met de raad. Hij vraagt goed op te schrijven wat hij daar verwacht, welke route daar te lopen en hier in de raad. Hij zou het goed vinden direct na de zomer hierover te spreken in de commissie en de punten mee te geven die de raad het belangrijk vindt. Mevrouw Fattal (GroenLinks) deelt mee dat GroenLinks zich ook kan aansluiten bij het voorstel. Zij sluit zich aan bij de opmerkingen van de PvdA en de ChristenUnie.

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) sluit zich aan bij de voorgaande sprekers. Mevrouw Nolten (EénUtrecht) sluit zich hierbij aan. Mevrouw Meerding (VVD) sluit zich hierbij aan. De voorzitter concludeert dat er een hele brede basis is voor de bespreking van dit onderwerp: eerst een Raadsinformatiebijeenkomst of in een andere vorm een inspiratiebijeenkomst. Hij proefde de behoefte goed te kijken naar de verhouding tussen de initiatieven die er zijn, de nieuwe wethouder en de formulering in een definitieve agendering. Hij vermoedt dat dit niet gaat lukken op 8 september in de commissievergadering. Hij vermoedt dat het dan gaat om een bespreking van 90 minuten op 6 oktober 2022 met een mogelijke uitloop tot 120 minuten. De heer Dijkstra (EénUtrecht) nodigt zijn medecommissieleden uit met hem de Inspiratiebijeenkomst voor te bereiden. De heer Dijkstra (EénUtrecht) stelt op dit punt 3.1 Ingekomen agenderingen opnieuw aan de orde met het onderwerp “institutioneel racisme”. Hij sluit zich graag aan bij die agendering. De voorzitter voegt dit onderwerp toe aan de behandelvoorraad. Hij concludeert dat hiermee de agenda voor de volgende vergadering is vormgegeven.

Mevrouw Meerding (VVD) merkt namens haar collega in de fractie op dat het onderwerp Risicovolle projecten is opgenomen in de behandelvoorraad en dat daar een aantal rapportages onder hangen die niet in deze commissie thuishoren. Het is de wens van haar fractie die door te geleiden naar de desbetreffende commissies voor de bespreking, al staat het in deze commissie op de behandelvoorraad. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) merkt op dat het dan over verschillende projecten gaat. Hij vraagt de VVD of nu het voorstel is van die fractie die projecten afzonderlijk van elkaar in de commissies te bespreken. De idee was om in één keer het hele rapport te bespreken en ook de werkwijze van de Risicovolle Projecten. In dat opzicht lijkt hem nuttig de bespreking in deze commissie te doen plaatsvinden. De voorzitter verneemt dat het de afspraak is de regeling risicovolle projecten als zodanig in deze commissie te bespreken; de inhoud van de thema's die daaronder vallen, wordt in de desbetreffende commissies besproken. Pagina 3 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat haar collega's die inhoudelijke bespreking zullen moeten voorbereiden wanneer zij daarmee iets willen. De voorzitter antwoordt bevestigend.

150

4. Verslagen • Conceptverslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën van 12 mei 2022; ter vaststelling. De voorzitter constateert dat het verslag ongewijzigd wordt vastgesteld. • Verslag Adviescommissie Controle en Financiën van 21 april 2022; ter informatie. De voorzitter constateert dat de commissie het verslag ter kennisgeving aanneemt. 5. Lijst Toezeggingen/moties De voorzitter stelt vast dat geen van de aanwezige commissieleden hierop inbreng heeft.

160

6. Raadsvoorstellen Veiligheidsregio Utrecht 6.1 Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2023 en geactualiseerde begroting 2022 6.2 Raadsvoorstel Zienswijze Voorlopige jaarstukken 2021 VRU Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid Op 28 maart jl. heeft het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) ingestemd met de voorlopige jaarstukken 2021 en de ontwerpbegroting 2023 / geactualiseerde begroting 2022. Conform geldende procedure van de gemeenschappelijke regeling worden de gemeenteraden uitgenodigd hierop hun zienswijze te geven.

170

De voorzitter leidt de bespreking in met te refereren aan de annotatie bij de agenda. (zie boven). De raad wordt gevraagd de zienswijze vast te stellen. De bespreking vindt plaats in twee termijnen. De commissie De heer Koning (D66) gaat akkoord met de jaarstukken en met de ontwerpbegroting.

180

De heer Van Steeg (CDA) kan zich goed vinden in de jaarstukken en in de zienswijzebrief op de begroting. Hij complimenteert de VRU met het positieve resultaat op de jaarstukken. Hij had iets meer analyse verwacht op de COVID-periode. Hij vindt het nu het belangrijkst vooruit te kijken naar de periode 2024 Nieuw Beleidsplan. Hij is alert op de stijging van de loonkosten. Ook is hij benieuwd naar de verdere ontwikkeling van het beleidskader en welke rol de raad daarbij speelt. Hij verneemt graag de reactie van de burgemeester hierop. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt naar de gevolgen voor het aantal AED’s in de regio van de lagere kosten van de AED-taakstelling.

190

De beantwoording Burgemeester Dijksma dankt de raadsleden voor hun inbreng en hun support. Zij vindt de support niet onlogisch gezien het resultaat voor de gemeente. Richting de heer Van Steeg antwoordt bevestigend dat het ook haar heel goed lijkt vooruit te kijken. Afzonderlijk zal een betere evaluatie gemaakt worden van de Pagina 4 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

Coronaperiode, ook vanuit de Veiligheidsraad. De ervaringen die zijn opgedaan, zullen gedeeld worden met de raad. De burgemeester wil het nieuwe beleidskader ook met de raad bespreken. Op dit moment zit de VRU opnieuw vol met de volgende crisis rondom de asielzoekersopvang. Het kabinet heeft dit belegd bij alle veiligheidsregio's. Dit vraagt heel veel van de organisatie. Zij spreekt haar waardering hiervoor uit. 200

De voorzitter vraagt of de commissie gebruik wil maken van de tweede termijn en verneemt dat dat niet het geval is. Hij concludeert dat dit punt met de A-status door kan naar de volgende raadsvergadering. Hij schorst de vergadering kort voor een personele wisseling en heropent de vergadering. 7. Jeugdcriminaliteit 210

220

Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid, (MBO, OOV, Welzijn) Geagendeerd door B. van Steeg, (CDA), T. Meerding, (VVD) H. Assen, (PvdA) en M. Fattal ( GroenLinks) en de fractie van de ChristenUnie. De afgelopen jaren zijn er steeds meer signalen dat jongeren in Utrecht op steeds vroegere leeftijd betrokken raken bij zware criminaliteit. Vooral in de grote steden is er sprake van steeds jongere daders die een criminele carrière ontwikkelen. Recent pleegden jongeren van 13 jaar een woningoverval. Daarnaast zijn messen en andere wapens steeds vaker in omloop onder jongeren. Uit een onderzoek van Bureau Broekhuizen blijkt dat Utrecht slecht scoort ook in vergelijking met andere grote steden. Ook politie en OM signaleren dat de situatie in Utrecht problematisch is op dit vlak. In algemene zin komt deze trend ook in de notitie “Grenzen stellen, perspectief bieden” aan de orde. De fracties van CDA, VVD en PvdA, GL en CU willen spreken over de manier waarop deze trend van verjonging is te stoppen en hoe oorzaken zijn weg te nemen. Daarbij willen zij specifiek richting geven aan de uitwerking van de nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden, zodat de problematiek van jeugdcriminaliteit meer specifieke aandacht krijgt in de verdere aanpak van ondermijning en drugscriminaliteit.

Daarnaast willen zij kijken naar de mogelijkheden om de verjonging van criminaliteit in Utrecht tegen te gaan.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie boven) Dit onderwerp wordt in één termijn besproken. Hij vraagt de fracties die niet hebben meegedaan met de agendering kort en krachtig inbreng te leveren en alleen met nieuwe onderwerpen.

230

240

De commissie De heer Van Steeg (CDA) schetst zijn zorgen over de trend in de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit. Ook hulpverleners signaleren die trend. In de Raadsinformatiebijeenkomst bleek dat vanuit de stad duidelijke signalen worden gegeven over dat het stadsbestuur hiermee aan de slag moet. Hij benadrukt dat de cijfers niet alles zeggen. Hij roept ertoe op de trend te stoppen, niet alleen te kijken naar de positieve kant en vooral realistisch te zijn. Hij verneemt dat het vaak gaat om jongeren uit gebroken gezinnen. Juist die gezinnen zijn vaak moeilijk bereikbaar voor hulpverlenende instanties. Te zien is ook dat de gemeente een steeds grotere verantwoordelijkheid krijgt als het gaat om het bieden van jeugdhulp. Hij legt de vraag voor hoe die gezinnen te bereiken in de trend die zich voordoet. Hij vraagt hoe dit past bij de inzet van de burgemeester. Er is is nu extra geld in het coalitieakkoord voor de notitie van de burgemeester. Hij merkt op dat op andere plekken bezuinigd wordt op veiligheid. Hij vraagt of de top Xaanpak uit te breiden is. Hij vraagt of met dat geld meer jongeren te begeleiden zijn

Pagina 5 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

250

260

270

280

290

die al over de schreef gegaan zijn om hen een beter perspectief op de toekomst te geven en hen te stoppen met hun activiteiten en hen uit hun netwerk te halen. Als het gaat om de scholen lijkt het beleid vooral gericht te zijn op de daders, om hen te waarschuwen. Zijn fractie verneemt vanuit de scholen dat ze graag geholpen willen worden om te signaleren: wat is er te doen wanneer leerkrachten zien dat het met jongeren misgaat. Hij vraagt of de burgemeester bezig en bereid is om hierover het gesprek aan te gaan met de scholen en met de scholen na te gaan waaraan zij behoefte hebben, hoe docenten zijn bij te staan en het extra geld daarvoor in te zetten. Hij refereert aan de antwoorden op schriftelijke vragen van zijn fractie als het dan gaat om geld uit Den Haag. In het licht van de relatie met sociale media ziet zijn fractie dat op veel vlakken die media een belangrijke rol spelen in het ontstaan van criminaliteit; dan kan het gaan om bendevorming, maar ook om samenscholing. In de onderzoeken die zijn fractie leest, ziet zij dat veel nog onduidelijk is over die relatie. Hij vraagt of de burgemeester het met hem eens is dat Utrecht voorop zou moeten lopen om die analyse te maken gericht op de mogelijkheden van de overheid om ervoor te zorgen dat die media die rol niet gaan spelen.

Hij pleit ervoor in het onderzoek voorop te gaan lopen en extra geld daaraan te besteden om na te gaan wat mogelijk is. Het ziet dat lachgas een belangrijke rol speelt bij deze groepen en ook dat het verbod een effectief middel is. Zijn fractie is er voorstander van dat verbod uit te breiden. Hij vraagt de reactie van de burgemeester daarop. Dit is vooral ook een individueel onderwerp en niet alleen een deel van de ondermijningsaanpak. Utrecht heeft een aanpak nodig gericht op jeugdcriminaliteit als zodanig. Dat moet wat hem betreft verder uitgewerkt worden in de komende periode. Mevrouw Meerding (VVD) attendeert op de toenemende berichtgeving over misdaden door zeer jonge daders. Haar fractie maakt zich grote zorgen over die ontwikkeling. In de cijfers is niet direct een stijging te zien van jeugdcriminaliteit. Wel is een stijging te zien van ernstige delicten onder jongeren. In de stad is te zien dat daarover zorgen zijn. Zij kon uit de Raadsinformatiebijeenkomst niet goed afleiden hoe die toename is te verklaren. Veel is gezegd over de enorme toename van drugscriminaliteit en de consequenties daarvan. Ze legt de vraag voor of dit de enige oorzaak is of dat ook nog andere oorzaken aan te wijzen zijn. Zij vraagt de reflectie van de burgemeester daarop. Sinds kort ligt er een door de VVD gesteunde nota Grenzen stellen en Perspectief bieden.

Die nota zet sterk in op jongeren en kondigt nieuwe acties aan. Dat maakt dat haar fractie van mening is dat dit debat op een vreemd moment plaatsvindt. Het stadsbestuur zal wat haar betreft nu eerst de resultaten van die nota moeten afwachten. Zij benadrukt met de heer Van Steeg dat drugscriminaliteit niet de enige vorm van jeugdcriminaliteit is. Zij ziet dat ook in de aanpak van de gemeente; de gemeente doet meer dan de nota Grenzen stellen en Perspectief bieden. De gemeente is al langere tijd bezig met jongerenwerk om jongeren naar het goede pad te leiden en hen te monitoren. Zij vraagt de aandacht van de burgemeester voor een integrale aanpak door het bundelen en inzichtelijk maken van wat op dit terrein gebeurt. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of mevrouw Meerding met integrale aanpak doelt op andere beleidsterreinen zoals onderwijs, jeugdzorg en zij refereert daarbij aan de

Pagina 6 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

300

310

320

330

340

inbreng van de heer Van Steeg. Of plaatst zij integrale aanpak puur binnen het domein veiligheid. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat zij met integraal breder bedoelt. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt waar mevrouw Meerding de regie dan plaatst. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt dat het overzicht van de acties al zou helpen. Dan zijn er afspraken te maken tussen burgemeester en wethouders als het gaat om de verantwoordelijkheid. Zij wil het college de ruimte geven te bepalen waar die verantwoordelijkheid ligt. Uit de vraag van mevrouw Assen blijkt dat dit er nu nog niet is. Zij vervolgt haar betoog. In de Raadsinformatiebijeenkomst viel haar de rol van het onderwijs in het bijzonder op; daar worden jongeren geronseld voor het criminele pad. Zo spelen de sociale media daarin ook een grote rol. Ze kan zich aansluiten bij wat de heer Van Steeg heeft gezegd. Zij pleit ervoor dit op te pakken als gemeente. Zij is benieuwd naar de mening van de burgemeester hieromtrent als het gaat om het tegengaan van jeugdcriminaliteit. Mevrouw Assen (PvdA) bevestigt dat ook voor haar fractie de integraliteit een van de grootste punten is. Zij ziet dit ook raken aan de aanpak van de ordeproblemen in de Kop van Lombok. Ze legt de vraag voor wat er aan de raad is om op gezette tijden daarop te sturen.

Zij ziet het belang van een combinatie tussen preventie en repressie; preventie begint voor haar ook op andere terreinen zoals het onderwijs, jeugd, zorg, waarbij haar fractie preventie ook ziet als het voorkómen dat het ernstiger wordt. Zij verneemt graag van de burgemeester hoe zij preventie daarin ziet. Zij is van mening dat het stadsbestuur de plank misslaat wanneer het de jeugdcriminaliteit alleen als veiligheidsprobleem ziet. Zij vernam eerder de beperkingen die er zijn in financieel opzicht. Zij vraagt wat méér mogelijk is ook door het coalitieakkoord, maar ook door de aangekondigde middelen in het Regeerakkoord. Zij vraagt wanneer die middelen te verwachten zijn en of die uitkomst bieden. Zij noemt de pedagogische wijk van Hans Boutellier en zij legt de vraag voor of Utrecht daarvan leren kan. Zij vraagt of de burgemeester daarmee bekend is. Zij vraagt of met de aanpak zoals gepresenteerd door de universiteit een verschil zit met de aanpak van de gemeente, en zo ja waar dat verschil dan zit, en waarom de gemeente dan niet kiest voor die aanpak van de universiteit. De heer Dijkstra (EénUtrecht) vraagt welk focusverschil mevrouw Assen ziet. Mevrouw Assen (PvdA) licht toe dat de gemeente nu wel focust op de broertjes/ zusjes-aanpak maar dat de onderzoeker het loslaten daarvan bepleit. Dat is voor haar een voorbeeld van een verschil.

Zij vervolgt haar betoog met in te gaan op de inbreng van jongerenwerk: dat gezien wordt dat de jongeren het criminele circuit ingaan zonder te kunnen ingrijpen. Zij vraagt wat daaraan te doen is. Hoe is wel te voorkomen dat de jongere de criminaliteit ingaat. Ze pleit voor betere samenwerking zonder al teveel vast te houden aan het eigen gelijk van bijvoorbeeld een welzijnsorganisatie. Zij vraagt de burgemeester een brief toe te zeggen waarbij zij samen met haar collega’s de raad laten weten hoe meer voor de integraliteit te gaan zorgen dan nu plaatsvindt. Zij ziet graag de analyse van jongerenvoorzieningen hierin meegenomen met aandacht voor de Pedagogische Wijk. Zij wil graag vanuit de schriftelijke bijdrage van de burgemeester weten wat hierop integraal gebeurt. Pagina 7 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

De heer Dijkstra (EénUtrecht) merkt op dat de onderzoeker er op doelde dat het soms beter is te focussen op een specifiek onderdeel om effectiever te zijn dan wanneer integraal gewerkt wordt. Hij vraagt of mevrouw Assen dat verschil in focus ook ziet. Mevrouw Assen (PvdA) houdt dat voor mogelijk en stelt daarbij nog enkele vragen.

350

360

370

380

Mevrouw Fattal (GroenLinks) maakt zich grote zorgen over de straatmentaliteit in Utrecht. Zij heeft kennisgenomen van de ernstige vergrijpen die plaatsvinden onder jongeren; zij noemt die high impact. crimes waarover zij zich zorgen maakt. Ze gaat in op preventie en recidive. Zij roemt het college voor de nota Grenzen stellen en Perspectief bieden; Utrecht zet vol in op preventie en vol in op jongeren en op ervaringsdeskundigheid. Zij vindt een brede integrale-aanpak erg belangrijk in dit kader. Die grote sociale ontwikkelingen zijn enorm belangrijk met het oog op preventie. Zij noemt de aspecten die deel uitmaken van deze aanpak. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst adviseerde de hoogleraar van de UU te focussen op mensen die al in de fuik zitten. Het gaat daarbij om jongeren die nog niet te ver zijn afgegleden. Zij vraagt de burgemeester of Utrecht verdergaat met het pilot in het kader van Jeugd en Veiligheid en of Utrecht daarvoor geld ontvangt. Zij vindt dat een mooi plan om jongeren uit de recidive te houden. Zij noemt het Prospect voor Cashprogramma; de burgemeester in Arnhem heeft convenanten gesloten met ondernemers in die stad. Daar kunnen risicojongeren aan het werk, vaak in hun eigen buurt. Zij vraagt in hoeverre dat al in Utrecht plaatsvindt. Zij zijn daar op zoek naar risicojongeren die ze proberen onder te brengen bij ondernemers.

Zij vraagt wat Utrecht als een risicojongere beschouwt. Zit een risicojongere per definitie in een potentiële criminele omgeving? De heer Van der Graaf (ChristenUnie) brengt enkele aanvullende punten in. Hij vindt het een punt van aandacht dat landelijk gezien er geen groei is van jeugdcriminaliteit, niet jonger en niet heftiger. Dat lijkt wel het geval te zijn in Utrecht. Opvallend vindt hij het aantal criminele families. Hij vindt dit onderwerp waarop nader onderzoek en aanpak nodig is. Hij vraagt naar het beeld dat de burgemeester op dit punt heeft. In de Raadsinformatiebijeenkomst werd gesproken over de erkenners en de voorbereiders en over jongeren die steeds weer terugvallen in de criminaliteit. Hij legt de vraag voor of de aanpak in Utrecht voldoende is gericht op deze twee groepen of is er meer een algemene aanpak nodig gericht op de brede groep jongeren. Hij brengt de rellen in de zomer van 2020 onder de aandacht. Naar aanleiding van die rellen is gesproken over hoe met jongeren in contact te komen offline en vooral ook online. Hij refereert aan de desbetreffende inbreng van mevrouw Meerding. Hij merkt op dat de online wereld vaak nog belangrijker is dan de offline-wereld. Hij vraagt naar de stappen die gezet zijn om in dat opzicht meer zichtbaar aanwezig te zijn, in de volle breedte, voor preventief en ook repressief optreden.

De niet-agenderende partijen Mevrouw Nolten (Bij1) sluit zich aan bij de inbreng van GroenLinks en de PvdA.

Pagina 8 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

390

400

410

420

430

Ook benadrukt zij het belang van integraliteit in de aanpak van jeugdcriminaliteit. Haar fractie ziet jeugdcriminaliteit vooral als een sociaal-maatschappelijk probleem in plaats van een veiligheidsprobleem. Zij vindt het goed dat in de nota Grenzen stellen en Perspectief bieden gefocust wordt op voorlichting op scholen en het inzetten van positieve rolmodellen. In de aanpak wordt het tegengaan van arbeidsdiscriminatie en de vergroting van kansengelijkheid niet specifiek opgenomen, ondanks dat in de nota arbeidsdiscriminatie genoemd wordt als een van de factoren van drugscriminaliteit onder jongeren. Bij1 vindt het belangrijk dat de bestrijding van arbeidsmarktdiscriminatie en van kansenongelijkheid onderdeel zijn van de aanpak en preventie van jeugdcriminaliteit. Zij vraagt hoe de burgemeester dat ziet en of zij bereid is dat mee te nemen in het tegengaan van de verjonging in de jeugdcriminaliteit. De heer Van Steeg (CDA) vraagt toelichting op vooral een sociaal probleem geen veiligheidsprobleem. Mevrouw Nolten (Bij1) licht toe dat haar fractie problematieken vooral intersectioneel benadert. Zij vreest etnisch profileren en stigmatisering van de jongeren wanneer het beleid vooral bepaald wordt door repressief ingrijpen. De heer Van Steeg (CDA) verneemt desgevraagd bevestiging van mevrouw Nolten dat Bij1 niet ontkent dat het een veiligheidsprobleem is.

De accenten moeten gelegd worden op het sociaal-maatschappelijke. De heer Dijkstra (EénUtrecht) heeft veel waardering voor alle activiteiten van het college en het uitvoerend apparaat. Hij heeft de indruk dat Utrecht het niet verkeerd doet. Hij benadrukt de inbreng van mevrouw Assen van de PvdA en anderen met de vraag aan de burgemeester of zij de ondertoon (h)erkent uit de Raadsinformatiebijeenkomst over integraliteit. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de heer Dijkstra integraal strijdig vindt zijn met het hebben van focus. Zij vindt dat dat niet het geval is. De heer Dijkstra (EénUtrecht) vindt het een valkuil, maar niet noodzakelijk strijdig. Hij stelde deze vráág vooral. De heer Koning (D66) dankt de agenderende partijen voor dit debat aan het begin van deze raadsperiode. Zijn fractie wil voorkomen met preventie dat jongeren in aanraking komen met criminaliteit. Die motie hoorde hij ook bij veel andere partijen in deze commissie. Hij haalt de uitspraak aan over de minderjarige broertjes en zusjes. Politie, reclassering en buurtvaders zien wel een oplopende trend van drugscriminaliteit onder jongeren. Hij is benieuwd naar de reactie van burgemeester als het gaat om de verklaring van het verschil van inzicht. Hij pleit ervoor te blijven inzetten op de uitstekende samenwerking met scholen, met sportorganisaties, voorlichting.

Zijn fractie ziet het belang ervan in dat iedere jongere een startkwalificatie haalt en het streven naar een goed werkende focusaanpak met extra focus op die wijken waar jongeren vaker uitvallen. Uit de laatste cijfers blijkt dat dat vooral Overvecht is. Wanneer jongeren geen startkwalificatie hebben, lopen zij een grotere kans op geen baan en verlokking naar de criminaliteit. Mevrouw Assen (PvdA) gaat in op de “uitstekende samenwerking met scholen” waarbij zij zich afvraagt of de jeugdcriminaliteit bij scholen, schoolbesturen,

Pagina 9 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

440

450

460

470

480

voldoende scherp op het netvlies staat. Is daarover voldoende kennis bij scholen hoe daarmee om te gaan vanuit het onderwijs? Zij vraagt hoe de heer Koning dat ziet. De heer Koning (D66) is het volledig eens met mevrouw Assen over dat hierop aandacht nodig is. Dit is ook voor leraren en docenten een lastig spanningsveld. Zij willen hun leerlingen ook beschermen in het licht ook van privacy. Het is belangrijk dat scholen een signaleringsfunctie kunnen vervullen op een manier waarbij de professional, de leerkracht, integer kan blijven werken. Hij pleit met mevrouw Assen voor kennisversterking en samenwerkingsversterking. Hij vervolgt zijn betoog met het niet ongenoemd laten dat D66 decriminalisatie nastreeft voor de middelen THC, en MDMA. Het reguleren van die middelen, pakt het verdienmodel af van criminelen. Dat zal uiteindelijk leiden tot een veiliger samenleving waarin volksgezondheid meer centraal staat en waardoor hulpverleners zich kunnen richten op de aanpak van de meest schadelijke middelen die wat zijn fractie betreft illegaal moet zijn blijven, zoals cocaïne en heroïne. Bij de preventie hoort wat zijn fractie betreft kansen en perspectief bieden aan jongeren waarbij zij niet verleid worden om illegale activiteiten te ontplooien. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat het verdienmodel vooral in de cocaïne zit.

Hij vraagt hoe de heer Koning de verhouding ziet tussen voor enkele middelen de illegaliteit uit te bannen, en de andere middelen hard aan te pakken. De heer Koning (D66) wil hier het debat niet voeren dat in de Tweede Kamer gevoerd wordt. Zijn fractie ziet capaciteitstekorten in het veiligheidsdomein en bij de Politie. De middelen zijn niet allemaal even schadelijk en verslavend. Hiervoor heeft de gemeente de Tweede Kamer nodig. De heer Van Steeg (CDA) hoort aan de andere kant ook de voorzitter van UVSV over dat cocaïne bij zijn vereniging een groot probleem is. De normalisering van drugs zorgt voor grote problemen, ook onder studenten. Hij vraagt of de heer Koning het risico niet ziet dat met de normalisering van drugs een route wordt ingeslagen die juist tot meer problemen leidt en dat die problemen juist nu in Utrecht ook gezien worden. De heer Koning (D66) vindt dat de studentenverenigingen terecht aan de bel hebben getrokken over het cocaïnegebruik. Hij bevestigt dat dat een probleem is. Zij trokken niet aan de bel over buitensporig gebruik van MDMA en THC. Juist om die reden voert zijn fractie het pleidooi de nadruk te leggen op de bestrijding van de problemen die voortkomen uit het gebruik van de echt schadelijke middelen.

Hij ziet meer perspectief ontstaan voor jongeren gezien het gegeven dat in het coalitieakkoord meer middelen worden vrijgemaakt ten behoeve van de bestrijding van jeugdcriminaliteit. De heer El Abassi (DENK) vindt de oorzaken in de nota Perspectief bieden en Grenzen stellen belangrijker dan de toename in de jeugdcriminaliteit. Op bepaalde plekken in de stad is de voedingsbodem groter voor bepaalde criminaliteit. Hij vindt dat de wijken die genoemd worden in de nota minder relevant. Hij vindt de samenhang wel relevant: de samenhang met de stapeling van problematieken. Hij ziet zowel sociale als veiligheidsproblemen. De oplossing ligt wat hem betreft meer bij het bestrijden van de oorzaken aan de voorkant in plaats van de hele harde aanpak aan de achterkant omdat de onderliggende problematiek leidt tot crimineel gedrag en de aanpak aan de achterkant de problematiek niet wegneemt.

Pagina 10 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

490

500

510

520

530

Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat dit de discussie raakt over preventie en repressie. Hij vraagt of de heer El Abassi in dezen een tegenstelling ziet of dat hij het als een combinatie ziet van beide. Is zijn pleidooi tegen repressie? De heer El Abassi (DENK) bevestigt dat het wat hem betreft en…en is. De raad is vooral bezig met de achterkant. Wanneer burgers in problemen komen, is het bestuur te laat, en dan helpt angstaanjagen met de harde aanpak aan de achterkant niet meer. De schulden verdwijnen daardoor niet, de gezondheidsproblemen worden niet minder, de armoede is niet voorbij. Daarmee blijft het probleem ontstaan. Hij wil het probleem daadwerkelijk bestrijden; dat betekent dat vooral aan de voorkant de oorzaak moet worden weggenomen met vooral een goede investering aan de voorkant zodat aan de achterkant geen probleem ontstaat. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt hoe de heer El Abassi dit debat beluistert. Zij beluistert juist dat in merendeel bepleit wordt dat de overheid er aan de voorkant is en wanneer de eerste treden op de criminaliteitladder worden gezet dat ook gekeken wordt naar preventie om erger te voorkomen. Zij hoort geen focus op het harde straffen. De heer El Abassi (DENK) hoort de focus niet om dit probleem aan de voorkant aan te pakken. Hij hoort dat eigenlijk alleen Bij1 zeggen. En daarop kwam ook nog een interruptie.

Mevrouw Assen (PvdA) licht toe dat wanneer zij pleit voor integraal en samenwerking met onderwijs en andere velden het juist daarover gaat: het voorkomen. Zo geldt dat wat haar betreft ook voor de broertjes en zusjes aanpak. Zij beluistert het debat als puur gericht op de voorkant en preventie. Mevrouw Meerding (VVD) valt mevrouw Assen bij. Zij begrijpt niet waar dit oordeel van de heer El Abassi vandaan komt. De heer El Abassi (DENK) is blij met de inbreng van de VVD en de PvdA die zijn inbreng ondersteunen. Hij hoopt hen ook aan zijn zijde te vinden dat wanneer zijn fractie moties indient in het kader van het veiligheidsdebat. Hij refereert aan moties van zijn fractie bij onder meer De Straatweg. Ook daar is de problematiek aan de voorkant niet aangepakt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat iedereen het eens is over dat het en..en is. Hij vraagt El Abassi of hij vindt dat het stadsbestuur er aan de achterkant er te hard ingaat. De heer El Abassi (DENK) wil meegeven dat de nadruk vooral moet liggen aan de voorkant: op preventie. Wat hem betreft moeten daarover de vragen gesteld worden. Hij haalt de maatregelen aan die tegen de ondernemers hebben gewerkt. Hij ziet ook uit naar het verhaal van de burgemeester in dit opzicht. Hij benadrukt zijn standpunt.

De heer Dijkstra (EénUtrecht) probeert iets duidelijker te zijn met de vraag of DENK het eens is met EenUtrecht dat naast en en aan de achterkant eerder harder ingegrepen zou moeten worden en dat daarmee de jeugdige criminelen geholpen worden om te zien dat het duidelijker een grens wordt gesteld in plaats van het huidige niveau of minder. De heer El Abassi (DENK) zou willen dat harder wordt ingegrepen. Als het gaat om bijvoorbeeld schuldproblematiek moet vooral gekeken worden naar hoe de burger weer op het rechte pad gebracht kan worden en hoe die burger weer teruggebracht kan worden in de samenleving. Dat helpt niet met harder straffen. De heer Van Steeg (CDA) is ook pleitbezorger van stevig straffen. Dat komt in dit debat nauwelijks naar voren, juist omdat vooral gesproken wordt over wat de gemeente kan doen om jeugdcriminaliteit te voorkomen. Dan gaat het vooral over Pagina 11 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

540

550

560

570

580

een preventieve aanpak. Hij legt de vraag voor aan de de heer El Abassi dat de gemeente die stevige aanpak ook ten aanzien van jongeren wel nodig heeft en dat dat los staat van een ondernemer die zijn zaak moet sluiten. De heer El Abassi (DENK) benadrukt dat hij vooral aan de oorzaken denkt en dat hij de oorzaken aan de voorkant wil wegnemen zo dat de samenleving aan de achterkant geen last krijgt van deze mensen. De heer Van Steeg (CDA) herkende de samenvatting van het debat niet in diens inbreng. Hij constateert dat de heer El Abassi met het CDA en met andere partijen voorstander is van stevig straffen als het gaat om zware drugscriminaliteit en ondermijning. De heer El Abassi (DENK) antwoordt bevestigend. Hij richt zich vooral op proportionaliteit en is tegen disproportionaliteit. Hij ziet de disproportionaliteit terugkomen in het debat in de raad. Hij vervolgt zijn betoog met zijn afgeronde vraag aan de burgemeester of zij het eens is met hem met dat vooral de onderliggende problematiek weggenomen moet worden zoals armoede, gezondheid, verslaving en kansenongelijkheid en straffen aan de achterkant met vooral de focus gericht op de voorkant. De heer Koning (D66) neemt aan dat de heer El Abassi het eens is met zijn fractie dat geen van de partijen hier aanwezig in het kader van jeugdcriminaliteit de onschuldpresumptie aan de orde stelt of daaraan zou willen tornen.

De heer El Abassi (DENK) antwoordt bevestigend. Hij herhaalt zijn inbreng gericht op het voorkómen van jeugdcriminaliteit. Mevrouw Fattal (GroenLinks) hoorde in de Raadsinformatiebijeenkomst veel begrip bij het college en de ondersteuners en de bereidheid om over eigen grenzen heen te gaan als het gaat om de bestrijding van jeugdcriminaliteit. Zij vraagt of dat beeld wordt herkend door DENK. De heer El Abassi (DENK) gelooft in de goede intenties. Hij spreekt over de feitelijk genomen besluiten die het stadsbestuur heeft genomen. Daarmee heeft hij veel moeite. Hij is erop gericht ruimte te maken voor groepen zoals jeugdigen in Utrecht om zich terug te vechten in de samenleving; dit met het oog op de bestrijding van jeugdcriminaliteit. De voorzitter rondt hiermee dit debat af. Hij dankt de heer El Abassi voor diens inbreng. En hij verneemt dat er geen fracties meer zijn die nog inbreng willen leveren. Hij geeft het woord aan de burgemeester voor de beantwoording. De beantwoording Burgemeester Dijksma dankt de fracties voor het agenderen van dit thema. Dit onderwerp houdt iedereen bezig en raakt iedereen. Zij refereert aan de inbreng van mevrouw Fattal. Het lijkt landelijk een beetje mee te vallen. Maar dieper inzoomend op dit thema is te zien dat er zowel landelijk als in Utrecht een aantal verontrustende tegensignalen is. In de periode 2015-2021 is jeugdcriminaliteit afgenomen.

Tegelijkertijd is te zien dat de zwaarte van de criminaliteit toeneemt. Die worden ook wel de high impact crimes genoemd in de commissie. Binnen de G4 is Utrecht de negatieve uitzondering met een stijging van 18 naar 25 verdachten op 1000 leeftijdsgenoten. Het is lastig te zeggen wat er achter zit. Heel veel van organisatie van cokehandel vindt in de regio Utrecht plaats. Bedrijven worden naar binnengesleurd in de drugscriminaliteit. Minderjarigen worden gezocht om pakketjes te bezorgen. De burgemeester schetst

Pagina 12 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

590

600

610

620

de situatie van sommige jongeren waardoor ze baat hebben bij de hoge betalingen of waardoor ze extra verleid worden of anderszins. De genoemde nota is een raadsbesluit waarbij de focus nadrukkelijk ook ligt op preventie. Dat kan nooit zonder repressie. Waar het mogelijk is, moet het stadsbestuur er vroeg bij zijn om zaken te voorkomen. Het college wil jongeren terugronselen in Utrecht die al het criminele pad zijn opgegaan. Dat is nieuw in Utrecht. De burgemeester bevestigt dat er dan ook tot haar spijt jongeren zijn die niet te redden zijn. Dan moet het stadsbestuur hard zijn. Het is bekend dat mensen slechter uit de detentie komen. Daarom is het college bezig het programma Detentie en Terugkeer op een nieuwe leest te schoeien waarbij geprobeerd wordt aan de voorkant in te zetten op de betekenis van terugkeer in de samenleving en hoe te voorkomen is dat foute vrienden bij de poort van de instelling de ex-gedetineerde staan op te wachten om hem terug in het criminele circuit te trekken. De heer Wiegant (SP) is benieuwd naar de begeleiding na detentie. Hij vraagt of daarover nog informatie naar de raad gaat. Burgemeester Dijksma antwoordt dat zij dat goed voor mogelijk houdt. Ze denkt dat het college op enig moment de voortgang zal laten zien aan de raad rond het programma Detentie en Terugkeer. Het college komt hier zeker op terug.

Zij vervolgt haar beantwoording met heer Van Steeg te bevestigen dat er een probleem is en dat de gezinnen bereikt moeten worden waaruit de jongeren komen. De ervaring - ook in andere steden - is dat het belangrijk is om broertjes en zusjes mee te nemen in de aanpak. De leefomgeving is ook toegevoegd als om ook te beïnvloeden. Er moet verdergaand gesproken worden met de scholen. Wanneer zij kunnen en willen helpen om te signaleren, zijn daarin trainingen om te geven. Zij heeft dan de support nodig van de wethouder Onderwijs en ook de middelen vanuit Onderwijs. De heer Van Steeg (CDA) zal zeker niet tegen het deel stemmen van het coalitieakkoord dat de topX aanpak betreft. Hij vraagt welke uitbreiding de burgemeester voor mogelijk houdt met de extra middelen die nu naar Utrecht gaan komen. Burgemeester Dijksma zal het gaan redden wanneer zij niet allerlei wensen van de raad moet bekostigen uit de 3 miljoen euro. De heer Van Steeg (CDA) vraagt wat de burgemeester dan probeert te redden. Burgemeester Dijksma wil en stelt de raad voor de middelen die belegd zijn voor de nota Grenzen stellen en Perspectief bieden, in te zetten voor de TopX-aanpak van 90 jongeren naar 300. Dan kan zij het redden. Wanneer aan scholen trainingen worden gegeven, is het belangrijk dat bijvoorbeeld vanuit de wijkaanpak, vanuit de onderwijsmiddelen geholpen wordt om in dat opzicht extra stappen te zetten.

Het wordt ingewikkeld wanneer het allemaal uit het ene potje moet. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat. Dan zouden de wensen die de raad heeft uit een andere begroting moeten komen. Burgemeester Dijksma merkt op dat integraal opgepakt kan worden in wat met scholen gedaan wordt en aan scholen gevraagd. Het helpt wanneer andere middelen dit beleid ondersteunen. Het is belangrijk dat de verantwoordelijkheid breder gevoeld wordt dan alleen op het veiligheidsdomein, niet alleen op inhoud maar ook op middelen. Mevrouw Assen (PvdA) begrijpt en krijgt bevestigd dat de top 300 aanpak integraal mogelijk zal zijn. Zij meent dat er dan ook nog rijksmiddelen zijn, los daarvan. Zij vraagt of die dan al zijn uitgegeven. Waarvoor worden die middelen benut? Pagina 13 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

630

640

650

660

670

Burgemeester Dijksma bevestigt dat die middelen nog niet zijn uitgegeven. De voorwaarde van het Rijk om bijvoorbeeld voor Overvecht middelen vrij te maken ook voor deze aanpak, was dat er een matching zou komen vanuit de gemeente. Het Rijk eist dat als cofinanciering. Mevrouw Assen (PvdA) houdt het voor mogelijk dat bij schoolbesturen er ook nog middelen zijn. Daarover zal mogelijk op een andere plek het gesprek gevoerd moeten worden. Zij kan zich voorstellen dat de integraliteit geborgd wordt door mensen bij OOV in een regierol, ook als het gaat om doelen buiten de 300 jongeren uit de TopX aanpak. Daarvoor zijn dan de extra middelen nodig. Burgemeester Dijksma zegt de brief toe om vast te leggen hoe het college dit ziet. De burgemeester heeft de regierol voor de integraliteit als het gaat om jeugdcriminaliteit. Zij kan daar niet alleen voor staan. Dat betekent dat het college het gesprek aangaat met de wijkwethouder, met de wethouder Onderwijs, en met de wethouder die over jeugd gaat om na te gaan hoe de programma's in de wijken versterkend kunnen zijn op wat op dit dossier gebeurt. De heer Van Steeg (CDA) is blij met de toegezegde brief. Hij had juist nu gedacht een stap verder te zijn dan dat er nu nog overlegd moet worden met andere wethouders. Burgemeester Dijksma merkt op dat de heer Van Steeg het nu zelf enigszins zuinig maakt. Het college is al lang aan het werk.

De burgemeester ging niet stilzitten met haar mensen. De persoonsgerichte aanpak is in ontwikkeling. Het college werkt aan het thema van de criminele geldstromen. De FIOD gaat daarop ook het een en ander doen, speciaal voor de gemeente Utrecht. Mogelijk gaan de scholen nog een extra rol nemen. Mogelijk wil het college nog andere dingen doen die nog niet in de nota belegd zijn die dat bredere thema van de jeugdcriminaliteit en het voorkomen daarvan of het terughalen van mensen uit die criminaliteit extra impuls geven. Daarvoor is ook het gesprek nodig hoe dat te gaan doen met de scholen, wie daar welke verantwoordelijkheid pakt, et cetera. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er al middelen zijn veilig gesteld voor deze aanpak. Hij voegt eraan toe dat hij dit een cruciaal onderdeel vindt van het succes van deze nota. Maakt de burgemeester zich geen zorgen over dat zij met de pet in de hand langs de wethouders moet gaan om de sociale agenda voor elkaar te krijgen? Burgemeester Dijksma antwoordt dat het niet zo is dat in de topX aanpak geen sociale agenda zit. De PGA-aanpak gaat over toeleiding naar werk, over hoe ervoor te zorgen dat iemand die een vervolgopleiding wil doen maar dat niet mag omdat hij geen VOG heeft, die toch gaat doen. Dat zijn daarin allemaal sociale issues.

Het zou mooi zijn wanneer er meer hulptroepen kwamen vanuit de verschillende kolommen om het beleid nog verdergaand te ondersteunen. Ze kan wel degelijk stappen zetten. De heer Van Steeg (CDA) heeft niet gezegd dat er geen sociale agenda in zit. Die is wel heel duidelijk nodig. Daar moet dus nog het nodige gebeuren. Hij is benieuwd naar de brief. Hij hoopt dat in de brief duidelijk wordt gemaakt wat er nodig is in de vorm van een escalatieladder, wat verwacht wordt en hoe dat verder omgezet wordt in concreet beleid. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend. Zij zal daarin ook het thema sociale media een plek geven. Zij vervolgt met de inbreng van mevrouw Meerding te beantwoorden op de gevraagde verklaring voor de toename van de verharding. Daarvoor zou een diepgaander onderzoek gedaan moeten worden. Het college is in gesprek met een aantal topcriminologen om beter zicht te krijgen op een aantal zaken. Zij kan Pagina 14 van 30

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 9 juni 2022

680

690

700

710

720

zich voorstellen op enig moment een wetenschappelijk onderbouwd antwoord te kunnen geven. De mogelijkheid bestaat om scholen te vragen hun inbreng te hebben. De burgemeester wil dat heel graag doen. De burgemeester bevestigt mevrouw Assen dat het voor het college belangrijk is een extra stap te zetten om de doorgroeiers te redden die nog te redden zijn. De burgemeester is het niet eens met de stelling dat alleen de mensen die in de fuik zitten, beetgepakt moeten worden. Heel veel criminologen in Nederland zijn het daarmee niet eens en ook deze raad niet omdat de raad de nadruk legt op preventie. Wanneer het stadsbestuur de mensen niet wil zien die voor de fuik zwemmen, zou het stadsbestuur niet aan preventie doen. De burgemeester schetst de impact van het sociale programma voor sommige gezinnen. Dan gaat het ook om echte criminelen, niet om twijfelgevallen. Het pilot Koers en Kansen is inderdaad geëvalueerd. Het college heeft dat verankerd in het programma Detentie en Terugkeer. De burgemeester gaat met haar collega Ahmed Marcouch praten over het programma Prospect for Cash. Dat past goed binnen de activiteiten van Utrecht. Zij bevestigt dat de rellen destijds een leerschool waren, ook online. Het college gebruikt alle signalen ook die online worden opgevangen ten bate van de bondgenoten, de buurtvaders en -moeders, het jongerenwerk.

Het college heeft daar een belangrijke ervaring opgedaan. Wat Pieter Tops zei sluit aan bij de inbreng van mevrouw Nolten. Het college moet repressief durven te zijn wanneer dat echt nodig is. Deze groep jongeren heeft ook grenzen nodig. De burgemeester is het eens met mevrouw Nolte dat kansenongelijkheid en arbeidsdiscriminatie een probleem vormen. Het helpt niet zich gewenst te voelen wanneer stages niet gevonden worden. Dat gegeven moet worden onderkend. Het niet hebben van een verklaring omtrent gedrag is een groot probleem voor deze groep om weer terug te keren in de samenleving. De burgemeester heeft met de meeste organisaties gesproken over de ruimte die de gemeente graag wil hebben om mensen dat vertrouwen te laten terugverdienen. Wanneer deze mensen dat vertrouwen niet terug willen verdienen, is het wat haar betreft klaar. Zij wil altijd mensen een kans geven. Het college houdt de ontwikkelingen in de gaten via monitoring om te kunnen weten of er sprake is van vooruitgang. Zij is het eens met heer Koning dat samenwerking met de scholen een belangrijk thema is. Zij wil het hele drugsdebat niet gaan voeren in dit verband. Richting de heer El Abassi bevestigt zij niet het hele ondermijningsdebat te willen voeren in dit verband. De burgemeester vindt dat de heer El Abassi veel stellingen heeft ingenomen die wat haar betreft niet juist zijn.

Zaken van onschuldige ondernemers worden niet gesloten. Wanneer het college zaken aantreft waarmee drugs gemaakt kunnen worden, gebruikt zij haar instrumenten. Dat is altijd navolgbaar en getoetst door de rechter. Het college gaat er niet op een disproportionele manier mee om. Wanneer dat wel het geval zou zijn, is het aan de rechter om daarover een oordeel te vellen. De heer El Abassi (DENK) noemde het voorbeeld van de Straatweg waarin voor een middenstuk redelijk onbeargumenteerd de openingstijden beperkt zijn. Daarover maakte hij zijn opmerking over ondernemers die geraakt werden door de maatregelen terwijl ze niets verkeerds hadden gedaan. Daarop kreeg hij het antwoord dat de goeden onder de kwaden moesten lijden. Wanneer de burgemeester aangeeft dat sluitingstijden wel opgelegd zijn om bepaalde redenen, verneemt hij die redenen Pagina 15 van 30