Agendabundel

z

“Aanspreken door bewoners gebeurt wel, maar op het moment dat het dreigend is, dan heb je als bewoner ruggensteun nodig. Als je incidenten wil voorkomen dan moet je zorgen dat je de veiligheid kunt garanderen. Zoals steun door politie, ophangen camera’s, bepaalde mensen de wijk niet binnen laten komen.” “Er kan veel meer bereikt worden met bewoners. Het is daartoe belangrijk dat in de wijk er een veel langere periode met zelfde groep professionals wordt gewerkt: politie, jongerenwerk, goede netwerken in buurt. Als bewoners het netwerk van professionals in beeld hebben (zelfde gezichten) dan hebben ze veel meer het gevoel dat ze worden gesteund.” 15

z

z

z

z

z

z

z

“Wat echt zou helpen is meer zichtbare aanwezigheid op de straat van de politie en BOA’s. Als buurtbewoners de wijkagent kennen, dan zullen zij de politie eerder helpen als er iets gebeurt. En het rustig houden in plaats van olie op het vuur te gooien.” “Bewoners en ondernemers willen sociaal professionals kunnen aanspreken, voorheen deden we dat gezamenlijk met wijkagent en scholen. De mensen kenden ons, een bekend is gezicht is heel belangrijk voor het vertrouwen en ook voor de eigen inzet van bewoners. Dat gaf die mensen zo’n boost, een stuk gereedschap. Maar nu is er geen geld meer voor, of moeilijk. Het welzijnswerk, de scholen zijn te veel versnipperd, er zijn te veel partijen ontstaan.” “Er zijn diverse actieve bewonersgroepen in de buurt. Zij beschikken over de contactgegevens van ouders van kinderen en jongeren voor als er wat gebeurt. Je kunt als professionals dan sneller schakelen, inzetten op dat soort netwerken.” “Alles wat wordt gezegd is heel herkenbaar. Maar daarnaast is het ook belangrijk om stil te staan bij de manier waarop bewoners anderen aanspreken op gedrag. Je kunt gaan schelden of je doet het op een positieve manier. Dat laatste werkt beter. Er zijn trainingen voor bewoners die het moeilijk vinden om jongeren aanspreken.

We geven vaak de tip, probeer mensen individueel aan te spreken, als groep stoer gedrag maar alleen is er prima een gesprek mee te voeren, dan heeft het ook effect.” “Ik hoop dat vanaf de herinrichting volgend jaar zomer, dat we dan ook in afspraak kunnen maken om een andere sociale norm te stellen, en daarnaast net iets intensiever de handhaving te doen om de nieuwe sociale norm te borgen. Want dat is wel de ruggensteun die bewoners nodig hebben om zelf ook toezicht te houden en anderen aan te spreken.” “Je moet vroeg beginnen met neerzetten van een sociale norm. Zet in op kinderen en jongeren, die kun je nog bijsturen. En zij groeien snel op.” “Ik geloof wel in aanspreken door de buurt, door bewoners en ondernemers. Maar dan moet er wel rugdekking zijn. De ervaring moet worden: hier kun je niet alles doen, je bent hier niet anoniem. Sommigen kun je 10x aanspreken, maar pas als ze een boete krijgen zal het bij hen doordringen. Je zult overlastgevers dus af en toe ook echt moeten aanpakken als overheid, meer dan je nu doet.”

Handhaving en cameratoezicht wordt door enkele deelnemers genoemd als ruggensteun voor ondernemers om zelf handelend op te treden tegen ongewenst gedrag, maar is volgens hen een politiek taboe. z

z

“Wat ik in Lombok mis, is de ervaren steun aan ondernemers om zelf meer tegen overlast te kunnen doen. Ondernemers hebben een rol, klanten hebben een rol, maar er liggen in Utrecht, door de gemeenteraad, echt taboes op bepaalde onderwerpen zoals cameratoezicht, samenscholingsverboden, bedelverbod, dat is een politiek taboe. Ook ondernemers krijgen dat de hele tijd terug, terwijl ze ook van de professionals zoals wijkagenten horen dat hun inzet wel enorm zou helpen. Die hardere hand wordt gemist omdat dat onbespreekbaar is, dan verschuilt iedereen zich achter de politiek.” “In de huidige aanpak ontbreekt dat de gemeente een duidelijke norm stelt én handhaaft dat hufterig gedrag hier echt niet kan. En als je het toch doet dat het wordt gezien. Meer cameratoezicht zal helpen om te kunnen handhaven. Jullie stelling dat bewoners en ondernemers meer moeten aanspreken is heel erg vanuit sociale cohesie gedachte. Dat past goed bij de wijk en Utrecht, maar daarnaast zullen we ook een norm moeten stellen door hardere maatregelen. Cameratoezicht, preventief fouilleren, gebiedsverboden.”

Aan de gespreksdeelnemers is gevraagd hoe zij aankijken tegen de mogelijkheid om gezamenlijk ‘gedragen’ gedragsregels op te stellen om de gewenste sociale norm ‘zichtbaarder’ te maken op straat. Hierop wordt door deelnemers positief geageerd, waarbij de herinrichting van de Kanaalstraat als een goed moment wordt gezien om een event te organiseren om de gedragsregels onder de aandacht te brengen. Deelnemers geven nog wel enkele suggesties mee: z

z

Bewoners hiervan niet alleen bewust maken maar daarnaast óók vaardigheden mee te geven, mediators, leren aanspreken. Gewezen wordt op de eerdere ervaringen met coronaregels: “Dit zijn ook gedragsregels, en werden de hele tijd uitgedragen, samen met winkeliers. Is een goed voorbeeld.” 16

z

z

Ondernemers zullen bereid zijn om hieraan mee te werken, maar niet zomaar. Er is wel een gesprek voorafgaand nodig. Ook handhaving op gedrag hoort erbij. Mooi dat bewoners en ondernemers letten op gedrag van anderen maar er moet tegelijkertijd ook handhaving zijn.

10. Sturen op winkelbestand Kanaal- en Damstraat Enkele gespreksdeelnemers wijzen erop dat bepaalde winkels een aantrekkingskracht hebben op publiek dat je liever niet te veel in de wijk hebt. Een ander punt dat wordt genoemd is sommige (fastfood) winkels op een verkeerde manier bijdragen aan de sfeer op straat en rommel op straat.

z

z

z

z

De vraag wordt opgeworpen: ‘hoe gaan we om met ons ondernemerschap’ en ‘kunnen we sturen op winkelaanbod en meer diversiteit in ondernemerschap’. Dit blijkt in de praktijk niet eenvoudig. “Sommige ondernemers pakken hun verantwoordelijkheid dat is positief. Qua negatieve kracht: te veel ondernemingen met fastfood, vlugge broodjes die worden gegeten op straat, draagt bij aan masculiene sfeer en vervuiling door afval dat op straat wordt gegooid. Door dat type ondernemingskracht beweegt de straat de verkeerde kant op.” z

z

“De aantrekkingskracht van bepaalde winkels is niet goed. Een smartshop, te veel horecaondernemers.” “Ik ben het eens met de hele waaier van mogelijkheden die is genoemd, maar ik vraag me wel af: in hoeverre is het dweilen met kraan open? De magneet voor mensen van buiten de wijk, buiten de stad, om naar Lombok te komen en voor ongewenste dynamiek te zorgen is ook en misschien wel vooral het winkelbestand. Kijk dus ook naar het economische klimaat van de Kanaal- en Damstraat met te veel horeca en winkels die groepen aantrekken.”

z

“Meer diversiteit in ondernemerschap is noodzakelijk. Sommige ondernemers trekken slecht publiek wat aantrekkingskracht heeft tot buiten de wijk.” “Meer diversiteit in ondernemerschap klinkt mooi maar is heel lastig te realiseren. De instrumenten van de overheid zijn beperkt. Je kunt niet zomaar een smartshop sluiten of eisen stellen aan welke winkels er zich in de straat mogen vestigen. Zoveel kapsalons, die willen we niet maar komen er wel.” “Vastgoed ondernemers bepalen uiteindelijk zelf aan wie ze verhuren, het is normaal om 5 jaar contract te geven, en daarna verlengen. Ten tweede, je hebt te maken met bestemmingsplannen. Die zegt dit is een winkelruimte, dan kun je niet zeggen, deze groenteboer wel, deze niet.” “Proberen te sturen en horeca te beperken, dat is moeilijk. Er kan wel worden gestuurd op categorieën maar die zijn breed. Als je een bijvoorbeeld op een pand een retailbestemming hebt: daaronder vallen een bakkerij, maar mag ook shoarma zijn, waar is grens? Gemeente kan moeilijk handhaven. Veel zaken met horeca hebben een retail, juridisch lastig. Echter niet onmogelijk, de gemeente kan meer spierballen tonen, dat is wel het pad dat we op moeten. Ik wil niet in beperkingen denken, ook in kansen.” “Hier ligt ook een vraag voor de winkeliersvereniging, wat voor winkelgebied wil je zijn? De Kanaalstraat kenmerkt zich door veel mannelijke energie, testosteron.

Waar je naar toe wilt is: meer vrouwelijke energie, meer rust maar wel met behoud van culturele diversiteit en de bijzondere sfeer. Zet in op de positieve kanten van de sfeer en diversiteit in Lombok en versterk deze.”

11. Integrale aanpak In de Kop van Lombok is sprake van een complexe problematiek. Gespreksdeelnemers wijzen op het belang van zowel een meerjarige integrale aanpak van problematiek waarin partijen met elkaar samenwerken als een differentiatie van de aanpak naar doelgroepen (‘niet alle jongeren over één kam scheren’).

17

z

z

z

z

“De personen die zich echt problematisch gedragen, die moet je echt onderscheiden van de groepen die je nog wel kunt aanspreken. Je moet jongeren niet over één kam scheren, er zijn verschillende aanpakken nodig.” “We kunnen voorbeelden van oplossingen noemen, maar het is allemaal een stukje. Er is heel veel verschillende problematiek, die moeten we integraal aanpakken. In andere steden zijn er goede voorbeelden van hoe dit kan. Bijvoorbeeld in Amsterdam is op de Javastraat een lange termijn aanpak. Jarenlang monitoren: wie is op straat, hoort die persoon daar, wat zijn de behoeften van die persoon aan opleiding of zorg. Een intensieve aanpak, dat kost ook het een en ander. Je moet echt investeren. Als je dat niet wilt dan blijft het aanmodderen, hou er dan ook maar mee op.” “Dat betekent ook dat je moet investeren van vertrouwen. Bekende gezichten zoals hulpverleners of politie die ze allemaal kennen en die zelf ook de jongeren kennen is je sleutel voor succes.” “Ook ondernemers en de buurtbewoners zijn onderdeel van de oplossing. Maar die moeten zich wel gesteund voelen door een sociale norm wat wel en niet acceptabel is in de buurt moet helder zijn. Die norm is er misschien wel maar die moet door iedereen ook zo worden ervaren.”

18

Conclusies gesprekstafels en actiepunten De Kop van Lombok is een gebied met een grote potentie maar kent ook complexe problematiek. Het gebied is gevoelig voor samenlevings- en openbare orde problemen vanwege meerdere factoren welke in de rapportage nader worden toegelicht. Kort samengevat zijn dit de volgende. De Kanaal- en Damstraat hebben grote aantrekkingskracht op mensen van buiten de wijk en zelfs van buiten de stad of het land. Behalve de aanwezigheid van bijzondere, unieke winkels en de ‘boulevardfunctie’ wordt de aantrekkingskracht versterkt door sociale media en de aanwezigheid van (veel) horeca. Sociale media spelen een grote rol bij bekendheid, aantrekkingskracht en ‘boulevardfunctie’ van de Kanaalstraat. De stad Utrecht kent geen sluitingstijden en dat heeft in de Kanaal- en Damstraat tot gevolg dat veel horeca de gehele avond en een groot deel van de nacht open is. Hierdoor is er bijna altijd relatief veel publiek in het gebied aanwezig. De magneetfunctie van de Kanaal- en Damstraat is een kracht maar ook een zwakte aangezien deze ook criminaliteit aantrekt en het telkens wisselende publiek van buiten de wijk een knelpunt is voor de oplossing van ongewenst gedrag (‘je moet telkens opnieuw beginnen’).

De aanwezigheid in de Kanaal- en Damstraat van veel mensen van buiten de wijk draagt er aan bij dat de informele sociale controle en het correctief gedrag wordt verminderd en het risico op escalatie verhoogd. “In Lombok escaleert het sneller. Dat is omdat er s’avonds allemaal mensen aanwezig zijn uit verschillende wijken. Die laten zich minder goed aanspreken, sociale controle is dan minder. Ze komen de macho uithangen ‘kijk wat ik durf’.” Andere genoemde factoren die een rol spelen bij de samenlevings- en sociale veiligheidsproblemen in Lombok zijn is de aanwezigheid van ondernemingen die ongewenst publiek aantrekken,

de terughoudendheid van sommige ondernemers (deels uit angst voor represailles) om overlastgevers aan te spreken op hun gedrag en te weinig zichtbaarheid / aanwezigheid van de overheid in het gebied. De complexiteit van de problematiek betekent dat er niet sprake kan zijn van één oplossing voor de problemen. Een meerjarige integrale aanpak van de problematiek is gewenst. De oplossing bestaat uit een groot aantal puzzelstukjes. De energie en het potentieel van Lombok dient meer dient te worden benut én gefaciliteerd, waaronder de kracht van jongeren, bewoners en ondernemers om zelf het gedrag en de sfeer in de buurt te verbeteren. Bewoners en ondernemers moeten het gaan doen met ruggensteun van overheid en wijkprofessionals, op basis van een integraal meerjarig plan en financiering. Slagvaardige aanpak volgens deelnemers gesprekstafels De volgens gespreksdeelnemers belangrijkste randvoorwaarden voor een slagvaardige aanpak evenals activiteiten waar nu al mee begonnen moet worden zijn de volgende: z

z

Meerjaren commitment vanuit de gemeente, inclusief geld, voor een integrale aanpak. Zet in op samenwerking tussen professionals onderling, met bewoners en met bewoners. Zorg dat er voldoende geld beschikbaar is om dit te realiseren. Een integrale aanpak betekent ook: niet beperken tot één prioriteit, dan bereik je te weinig. Er is echt een samenhangend programma nodig voor meer jaren. Een integrale aanpak betekent ook: investeren in relaties. Belangrijk is de samenwerking en de samenhang in de aanpak. Wat je ook gaat doen, er moet samenhang zijn, iedereen erbij betrekken. Bouw aan duurzame relaties tussen overheid, ondernemers, politie, boa’s, sociale professionals, bewoners en jongeren. Ter inspiratie wordt genoemd de Westkruiskade in Rotterdam: integrale aanpak, publiek-private samenwerking, 5 jaar 19

z

z

z

z

z

z

z

z

z

programma, gemeente, pandeigenaren, geïnvesteerd op basis van agenda, dan actie maken, veel gepraat en gedaan, 1 plan: 5 jaar lang, gezamenlijk, lange termijn, nu beginnen, herinrichting gaat mee lopen. Zorg voor continuïteit, zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van professionals in de buurt; dit zorgt ervoor dat mensen eerder durven op te treden. En dat continu en voor de langere termijn, niet een jaar dit en een jaar dat. Inzetten op én-én: op de sociale kant, zoals voorzieningen en het aanspreken door bewoners, maar aan de andere kant óók een harde aanpak en bewust maken van de norm wat echt niet kan in de buurt. Veiligheid, camera’s geven norm en ruggensteun voor zowel wijkprofessionals als burgers om te handelen. Overleggen over aanpakken in Lombok moeten verbreed worden. Het is nu nog vaak te versnipperd. Actieve bewonersgroepen meer betrekken, er gebeuren daar al mooie dingen en er liggen kansen. Ook mobiliseren van jongeren, hen betrekken bij integrale aanpak. Positieve krachten van jongeren vinden en betrekken. Scheer jongeren/groepen niet over één kam, daar mee doe je ze te kort. Zorg voor differentiatie in je aanpak, de ene groep vereist een verschillende aanpak dan de andere groep. Belangrijk is dat de overheid in communicatie richting ondernemers, jongeren, bewoners, zo duidelijk mogelijk moet zijn.

Aangeven wanneer iets wel en niet kan, wat kunnen ze verwachten van de overheid en wat niet. Ook belangrijk, heldere verwachtingen creëren bij bewoners en ondernemers, Dan weten de bewoners en ondernemers ‘hier kan ik van op aan, maar met dit hoef ik niet aan te komen want het is buiten het bereik van de gemeente’. Tracht bij het oplossen van de problematiek wel het unieke van Lombok, de aantrekkingskracht en de cultuur te behouden. Boulevard functie, Scheveningen zonder zee. Pak ondermijning en daarmee slechte ondernemers aan.

z

z

z

De politiek aan boord krijgen. Er zijn een aantal politieke taboes zoals bedelverbod, camera’s. In Lombok is er echter wel behoefte. Is het mogelijk om maatwerk toe te passen? Dit signaal moet wel bij de politiek komen. Overleggroep Kanaalstraat (o.a. gemeente, politie, ondernemers, bewoners, Ulu Moskee) uitnodigen om bij elkaar te komen. Volgend jaar zijn er verkiezingen, de overleggroep kan de politiek uitnodigen. Concrete actie van de Ondernemers, de Ulu Moskee en de bewoners om gemeenteraadsfracties uit te nodigen in Lombok om het belang van een sterkere integrale aanpak op de politieke agenda te zetten.

20

Bijlage: Deelnemers aan gesprekstafels Deelnemers aan de drie gesprekstafels hadden de volgende achtergronden of functies: z

Buurtbewoners en ondernemers Lombok: Buurtbewoners Lombok (drie personen) Buurtbewoner Lombok actief bij bewonersorganisatie Wishing Well West Jongere uit Lombok Ondernemers Dam- en Kanaalstraat Lombok (drie personen) Boa’s Wijk West (twee personen) Beleidsadviseur jeugd (Gemeente Utrecht) Jongerenwerkers (stichting JOU) Onderzoeker Hogeschool Utrecht Operationeel Expert Utrecht West PMB projectleider herinrichting Kanaalstraat Damstraat Projectleider Buurtvisie, Buro De Steeg Sociaal makelaar (DOCK) Straatconciërge Kanaalstraat Ulu-Moskee (twee personen) Wijkadviseur Wijkbureau West Wijkagenten (twee personen) Winkelstraatmanager Kanaalstraat „

„

„

„

z z z z z z z z z z z z z

21

COLOFON Opdrachtgever Auteurs Uitgave

Gemeente Utrecht Drs. R. van Wonderen. Verwey-Jonker Instituut Kromme Nieuwegracht 6 3512 HG Utrecht T (030) 230 07 99 E secr@verwey-jonker.nl I www.verwey-jonker.nl

© Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, oktober 2021. Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het Verwey-Jonker Instituut. Gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. The copyright of this publication rests with the Verwey-Jonker Institute. Partial reproduction of the text is allowed, on condition that the source is mentioned.

3.3.1 Raadsvoorstel Zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 VRU 1 Dossier 2702 voorblad.pdf

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer

2702

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

12 mei 2022

Agendapunt

3.3.1

Titel

Raadsvoorstel Zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 VRU

ID

2881

Behandelend ambtenaar

Karen Ramakers

Telefoon

030-2863412

E-mail

k.ramakers@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering

Stad Utrecht

Thema

Veiligheid

Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Referendabel

Nee

Reden niet referendabel

Sub i: Raadsvoorstel over stukken van een gemeenschappelijke regeling.

Raadsadviseur (lijst)

Jochim Schueler/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën/06-42238564

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Veiligheid, Bestuur en

12 mei 2022

Financiën Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel Zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 VRU.docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 VRU Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Openbare Orde en Veiligheid Openbare Orde en Veiligheid Karen Ramakers 10014188 volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De bijgevoegde brief vast te stellen als zienswijze van de raad, waarin wordt ingestemd met de voorlopige jaarstukken 2021 en het resultaatbestemmingsvoorstel van de VRU. Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting In de bijgaande brief geeft de raad een positieve zienswijze af op de jaarstukken 2021 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) alsmede op de bestemming van het positief rekeningresultaat van 3,1 miljoen euro.

Context Aanleiding Per brief van 15 april 2022 heeft het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) de voorlopige jaarstukken 2021 van de VRU aan de raad aangeboden. De raad wordt gevraagd om uiterlijk op 9 juni 2022 een zienswijze in te dienen op deze jaarstukken, waaronder het resultaatsbestemmingsvoorstel 2021. Gezien de doorlooptijden van het besluitvormingstraject lukt het helaas niet om binnen de gevraagde termijn te reageren. Behandeling in de raad is voorzien op 16 juni 2020. De VRU zal op 10 juni de concept zienswijze ontvangen en geïnformeerd worden over de uitkomsten van de commissiebehandeling die op 9 juni is gepland. Juridische context Gemeente Utrecht vormt onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht. De betrokken gemeenteraden worden conform deze gemeenschappelijke regeling in de gelegenheid gesteld een zienswijze over de Jaarrekening te geven. Beoogd effect De zienswijze zal worden betrokken bij het opstellen van de definitieve jaarstukken 2021, die op 4 juli 2022 in de vergadering van het algemeen bestuur van de VRU ter vaststelling voorliggen. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad De raad heeft een zienswijze gegeven op de Kadernota 2023 (3 februari 2022, agendapunt 10).

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

De bijgevoegde brief vast te stellen als zienswijze van de raad, waarin wordt ingestemd met de voorlopige jaarstukken 2021 en het resultaatbestemmingsvoorstel van de VRU.

Argumenten 1.1

Bij de bestemming van het resultaat 2021 wordt rekening gehouden met de financiële positie van gemeenten. Een aanzienlijk deel van het voordelig rekeningresultaat wordt in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdragen van de deelnemende gemeenten.

Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Er is nog geen goedkeurende accountantsverklaring afgegeven. De accountant is voornemens om een goedkeurende verklaring af te geven bij de jaarrekening 2021. Dit onder voorbehoud van de afronding van de laatste controlewerkzaamheden en de interne kwaliteitsprocedures. In de definitieve versie van de jaarstukken, die aan het algemeen bestuur zal worden aangeboden ter vaststelling op 4 juli 2022, zal de definitieve tekst van de accountantsverklaring worden opgenomen.

Financiën Het financiële rekeningresultaat over 2021 bedraagt 3,1 miljoen euro. Het positieve resultaat is incidenteel van aard en wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere personele en materiele lasten als gevolg van beperkingen door coronamaatregelen. 2

Vervolg Nadat alle gemeenteraden van de deelnemende VRU-gemeenten eventuele zienswijzen hebben gegeven worden deze bij de definitieve jaarstukken 2021 gevoegd. De jaarstukken liggen volgens planning op 4 juli 2022 ter vaststelling voor aan het algemeen bestuur van de VRU.

Participatie Over dit voorstel heeft geen participatie plaatsgevonden.

Communicatie Naast het verzenden van de zienswijzebrief aan de VRU is geen aanvullende communicatie voorzien.

Niet-Referendabel Op dit raadsbesluit is de Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht niet van toepassing omdat het een raadsbesluit betreft over stukken van een gemeenschappelijke regeling (artikel 3 lid 2 onder i Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht).

Bijlagen Bijlagen besluitvorming:  Zienswijzebrief Jaarstukken 2021 Bijlagen informatief:  Aanbiedingsbrief uitnodiging zienswijze diverse financiële stukken  Voorlopige jaarstukken 2021 VRU  Infographic VRU jaaroverzicht 2021  Zienswijzen Kadernota 2023

3

1 Zienswijzebrief voorlopige jaarstukken 2021 VRU.docx

Gemeenteraad Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSIE VOOR BESLUITVORMING Veiligheidsregio Utrecht T.a.v. de heer B. van 't Hoog Archimedeslaan 6 3584 BA UTRECHT

Behandeld door

K.M.C. Ramakers

Datum

volgt

Doorkiesnummer

63412

Ons kenmerk

10014188

E-mail

k.ramakers@utrecht.nl

Onderwerp

Bijlage(n)

-

Zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 VRU

Uw kenmerk

22.0005782

Verzonden

Uw brief van

15 april 2022

Bij antwoord datum, kenmerk en onderwerp vermelden

Geachte heer van 't Hoog, Per brief van 15 april 2022 heeft de secretaris van het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) de voorlopige jaarstukken 2021 van de VRU aan de gemeenteraad aangeboden. Daarbij is de raad in de gelegenheid gesteld om uiterlijk op 9 juni 2022 een zienswijze bij u in te dienen op de voorlopige jaarstukken 2021, waaronder het voorstel voor de resultaatbestemming 2021. Gezien de doorlooptijden van het besluitvormingstraject was het helaas niet mogelijk om binnen de gevraagde termijn te reageren. Om die reden bent u op 10 juni geïnformeerd over de concept zienswijze en de uitkomsten van de commissiebehandeling op 9 juni. In deze brief is onze zienswijze verwoord waarbij wij er van uitgaan dat de accountant de jaarrekening 2021 van een goedkeurende verklaring zal voorzien, zoals aangegeven in uw brief onder “status accountantscontrole”. Wij nemen kennis van de programmaverantwoording over 2021 waarmee inzichtelijk wordt gemaakt wat de VRU het afgelopen jaar heeft gedaan, welke uitdagingen er waren en hoe daarmee is omgegaan. Een jaar dat sterk beïnvloed is door de coronacrisis, wat zorgde voor een actieve bijdrage van de VRU in de crisisorganisatie, maar door de beperkende coronamaatregelen ook zorgde voor minder mogelijkheden voor trainen en oefenen. Hierdoor kon het jaar met een financieel voordeel worden afgesloten.

Wij kunnen instemmen met de voorlopige jaarstukken 2021 en het voorstel voor de resultaatbestemming 2021. Wij waarderen dat hierbij rekening wordt gehouden met de financiële positie van gemeenten door een deel van het voordelig rekeningresultaat in mindering te brengen op de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Hoogachtend, Gemeenteraad van Utrecht,

de griffier, Merel van Hall

de voorzitter, Sharon A.M. Dijksma

1 Aanbiedingsbrief VRU aan gemeenten financiële stukken april 2022.pdf

Datum

15 april 2022

Aan de gemeenteraden van de deelnemende VRU-gemeenten Ter attentie van de voorzitter, en aan de colleges van burgemeesters en wethouders

contactpersoon B.B. van ‘t Hoog Concerncontroller Archimedeslaan 6 3584 BA Utrecht 088 878 1000 Accountmanagement@vru.nl Ons kenmerk 22.0005782

Onderwerp Uitnodiging zienswijze diverse financiële stukken

Uw kenmerk -

Geachte raad,

Bijlagen 4

Op 28 maart jl. heeft het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) ingestemd met de voorlopige jaarstukken 2021 en de ontwerpbegroting 2023 / geactualiseerde begroting 2022. Conform geldende procedure van de gemeenschappelijke regeling nodigen wij de gemeenteraden uit hierop hun zienswijze te geven. In deze brief vindt u een toelichting op de belangrijkste onderwerpen uit de genoemde stukken, waarmee we u een samenhangend overzicht willen geven van zowel de verantwoording over het afgelopen jaar als de ontwikkelingen die van invloed zijn op de begroting van 2022 en 2023.

1. Voorlopige jaarstukken 2021 Ook 2021 was net als 2020 voor de VRU een bijzonder jaar, dat grotendeels in het teken stond van de coronacrisis. Sinds maart 2020 heeft de VRU zich ingezet als regionale crisisorganisatie waarbij samen met onze partners grote inspanningen zijn geleverd in de bestrijding van de coronacrisis. Naast de actieve bijdrage in de crisisorganisatie hebben de ontwikkelingen rond COVID-19 voor de VRU ook tot andere uitdagingen geleid. Zo werkte een groot deel van de VRU organisatie twee jaar vrijwel geheel vanuit huis. Een ander deel van de collega’s had juist niet de mogelijkheid om thuis te werken, zoals de brandweermensen, piketfunctionarissen en medewerkers in de COVID19 crisisorganisatie. Zij hebben grote flexibiliteit en creativiteit getoond om binnen de beperkingen waar we mee te maken hadden zich toch volledig in te zetten voor de veiligheid in onze regio. Terugkijkend op de afgelopen periode kan ik enkel trots zijn op de wijze waarin de VRU met elkaar en met haar samenwerkingspartners toch belangrijke stappen heeft gezet ten aanzien van de strategische doelstellingen uit het beleidsplan 2020-2023. Financieel resultaat 2021 en resultaatbestemming We sluiten 2021 af met een positief resultaat van € 3.102K (ca. 3% van de begroting).

Het positieve resultaat is incidenteel van aard en wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere personele en materiële lasten als gevolg door de beperkingen door de landelijke coronamaatregelen. In het jaarverslag is in paragraaf 1.1 een beknopte toelichting op het rekeningresultaat opgenomen.

Veiligheidsregio Utrecht Postbus 3154 3502 GD Utrecht 088 878 1000 info@vru.nl www.vru.nl brandweer.nl/utrecht veiligheidsregioutrecht @vrutrecht @vrubrandweer Iban NL18 BNGH 0285 1331 79 kvk 51817330 Pagina

1

Het algemeen bestuur van de VRU heeft unaniem besloten om het positieve rekeningresultaat voor een aanzienlijk deel terug te storten naar de deelnemende gemeenten (€ 2.320K) en alleen een storting in de ontwikkel- en egalisatiereserve te doen voor doorlopende activiteiten en incidentele middelen die nodig zijn voor de continuering van de huidige taakuitvoering. Hiermee wordt een incidentele stijging van de gemeentelijke bijdragen in 2022 en 2023 voorkomen. Het voorstel voor de resultaatbestemming sluit aan bij de zienswijzen op de kadernota 2023 waarin verschillende gemeenten hebben verzocht om rekening te houden met de financiële situatie van de gemeenten door een aanzienlijk deel van het positief rekeningresultaat terug te storten naar de gemeenten en een (incidentele) verhoging van de gemeentelijke bijdrage zoveel mogelijk te voorkomen. Het voorstel voor de resultaatbestemming voorziet in beiden.

Tabel 1: voorstel bestemming rekeningresultaat 2021 Bedragen x € 1.000

Voorstel resultaatbestemming 2021

Bedrag

Terug te storten naar de gemeenten Storting in ontwikkel- en egalisatiereserve

2.320 782

Totaal

3.102

Status accountantscontrole De accountant is voornemens om een goedkeurende verklaring af te geven bij de jaarrekening 2021. Dit onder voorbehoud van de afronding van de laatste controlewerkzaamheden en de interne kwaliteitsprocedures. In de definitieve versie van de jaarstukken, die aan het algemeen bestuur zal worden aangeboden ter vaststelling op 4 juli a.s., zal de definitieve tekst van de accountantsverklaring worden opgenomen. 2. Ontwerpbegroting 2023 / geactualiseerde begroting 2022 Zienswijzen kadernota 2023 Op 22 november 2021 is de kadernota 2023 naar de gemeenten verzonden met daarbij het verzoek om uiterlijk 3 februari 2022 hun zienswijzen kenbaar te maken. Uit de zienswijzen bleek brede steun voor de voorgestelde financiële kaders, die dan ook in de voorliggende stukken zijn verwerkt. Tijdens de bespreking van de zienswijzen op de kadernota 2023 in het AB op 7 februari 2022 is wederom aandacht gevraagd voor de financiële positie van gemeenten.

In de voorliggende stukken is daar nadrukkelijk rekening mee gehouden door: in de begroting geen bijdrage te vragen voor nieuw beleid en waar mogelijk financiële voordelen ten aanzien van het bestaande beleid door te berekenen in de bijdrage; schommelingen in de gemeentelijke bijdrage zoveel mogelijk te voorkomen door de inzet van reserves, waar onder de ontwikkel- en egalisatiereserve; een aanzienlijk deel van het rekeningresultaat 2021 terug te storten naar de gemeenten. Naast de steun voor de financiële kaders vragen verschillende gemeenten om betrokken te blijven worden bij een aantal ontwikkelingen, zoals taakdifferentiatie, de omgevingswet en de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s. In het verlengde daarvan verzoekt een aantal gemeenten om de

Uw kenmerk -

Ons kenmerk 22.0005782

Pagina

2

financiële risico’s nader te kwantificeren en te relateren aan de beschikbare weerstandscapaciteit. Voor zover de financiële effecten kunnen worden ingeschat is dit verwerkt in de geactualiseerde risicoparagraaf van de begroting. Zoals gebruikelijk worden het bestuur en de gemeenten op de hoogte gehouden van relevante ontwikkelingen, waarbij het uitgangspunt is dat eventuele bestuurlijke keuzes tijdig worden voorgelegd en de gemeentelijke bijdrage niet stijgt zonder expliciete besluitvorming daarover. Hoofdlijnen geactualiseerde begroting 2022 De geactualiseerde begroting 2022 is gebaseerd op de begroting 2022 die op 5 juli 2021 is vastgesteld. Naast de reguliere bijstelling van de loon- en prijsaanpassing (die overeenkomt met de loon- en prijsontwikkeling van het gemeentefonds) wordt het structureel voordeel als gevolg van de evaluatie van de AED-taak (€ 115K) doorberekend in de gemeentelijke bijdrage vanaf 2022. Per saldo stijgt de bijdrage voor het gemeentelijke basistakenpakket voor 2022 met € 749K. Hoofdlijnen ontwerpbegroting 2023 De ontwerpbegroting 2023 is gebaseerd op de (geactualiseerde) begroting 2022 en de mutaties die zijn opgenomen in de kadernota 2023. De bijdrage voor het gemeentelijk basistakenpakket voor 2023 stijgt met € 2.670K ten opzichte van de vastgestelde meerjarenbegroting. In de kadernota 2023 is rekening gehouden met een stijging van € 2.805K.

Het structureel voordeel van € 135K is het gevolg van het financieel effect van de verlaging van het budget voor de AED-taak (€ 115K) en een voordelige prijsbijstelling van de rijksbijdrage (Brede doeluitkering Rampenbestrijding) (€ 20K). Naast de mutaties met een effect op de gemeentelijke bijdrage zijn technische saldo-neutrale mutaties in de baten en lasten doorgevoerd om de begroting voor 2022 te actualiseren en de begroting 2023 nader uit te werken. Tabel 2 geeft inzicht in het effect van de mutaties op de bijdrage voor het gemeentelijk basistakenpakket voor 2022 en 2023. Tabel 2: mutatie bijdrage gemeentelijk basistakenpakket 2022 en 2023 Bedragen x € 1.000

Samenvatting mutaties financieel kader

Bijstelling ijkpuntscores gemeentefonds Loonaanpassing Prijsaanpassing Lasten FLO-overgangsrecht

Financieel effect GBTP Actualisatie Begroting 2023 2022

Loonaanpassing incidenteel Mutaties financieel kader

47 677 558 -216 1.067 -203 864

47 2.007 1.150 -217 2.988 -203 2.785

Evaluatie uitvoering AED-taak Mutaties ontwikkelingen (bestaand beleid)

-115 -115

-115 -115

Totaal mutatie bijdrage GBTP

749

2.670

Brede doeluitkering Rampenbestrijding

Uw kenmerk -

Ons kenmerk 22.0005782

Pagina

3

3. Zienswijze Wij nodigen u uit om uw zienswijzen te formuleren op de voorlopige jaarstukken 2021 (inclusief resultaatbestemming) en de ontwerpbegroting 2023 / geactualiseerde begroting 2022. Wij verzoeken u om uw zienswijze uiterlijk 9 juni 2022 aan het bestuur van de VRU kenbaar te maken, ter attentie van de concerncontroller, de heer Van ’t Hoog. De zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van de definitieve jaarstukken 2021 en begroting 2023 / geactualiseerde begroting 2022, die 4 juli 2022 in de vergadering van het algemeen bestuur ter vaststelling voorliggen.

Namens het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht,

J.R. Donker secretaris

Uw kenmerk -

Ons kenmerk 22.0005782

Pagina

4

1 Voorlopige Jaarstukken 2021(versie gemeenten).pdf

Voorlopige jaarstukken 2021 Verslag & rekening Versie 15 april 2022

1

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

2

1

5 5 6

Financiële samenvatting Samenvatting toelichting jaarrekeningresultaat Voorstel bestemming rekeningresultaat

Jaarverslag 2021

8

Programmaverantwoording

9

2

Risicobeheersing Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Productie-indicatoren Prestatie-indicatoren Gerealiseerde baten en lasten

10 10 10 13 14 14

3

Crisisbeheersing Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Productie-indicatoren Prestatie-indicatoren Gerealiseerde baten en lasten

15 15 15 16 18 19

4

GHOR Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Productie-indicatoren Prestatie-indicatoren Gerealiseerde baten en lasten

20 20 20 20 22 23

5

Brandweer Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Productie-indicatoren Prestatie-indicatoren Gerealiseerde baten en lasten

24 24 24 26 27 28

6

Meldkamer Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Productie-indicatoren Gerealiseerde baten en lasten

29 29 29 30 31

7

Algemeen Algemene kosten en dekkingsmiddelen

32 32

2

Overhead Onvoorzien Gerealiseerde baten en lasten

32 32 33

Paragrafen

34

8

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Kengetallen

35 35 35 37

9

Onderhoud kapitaalgoederen Activeren en afschrijven Onderhoud

38 38 38

10

Financiering Kasgeldlimiet Renterisiconorm

39 39 39

11

Bedrijfsvoering Personeel Inhuur Beleidsindicatoren Duurzaamheid Privacy

41 41 42 43 43 43

12

Verbonden partijen

45

Jaarrekening 2021

46

1

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening

47 47

2

Balans Balans per ultimo boekjaar Toelichting balans Waarborg en garanties Niet in de balans opgenomen verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum

49 49 50 55 55 56

3

Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten naar rubriek Toelichting op het overzicht van baten en lasten naar rubriek Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021

57 57 57 64

4

Wet normering topinkomens (WNT) Bezoldiging topfunctionarissen Onbezoldigde topfunctionarissen

65 65 66

5

Single information Single Audit

67

3

6

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

68

Bijlage 1 – Gemeentelijke bijdragen en vergoedingen

70

Bijlage 2 – teruggave resultaat 2021 per gemeente

71

Bijlage 3 – Gerealiseerde baten en lasten per taakveld

72

Bijlage 4 – Begrippen en afkortingen

73

4

1 Financiële samenvatting Op 5 juli 2021 heeft het Algemeen Bestuur de wijzigingen op de geactualiseerde begroting 2021 vastgesteld. De realisatiecijfers uit deze jaarstukken worden vergeleken met deze geactualiseerde begroting 2021.

Samenvatting toelichting jaarrekeningresultaat Het jaar 2021 sluit met een positief resultaat voor bestemming van € 3,1 miljoen (circa 3% van de begroting). Een groot deel hiervan houdt direct verband met de coronamaatregelen en is daarmee incidenteel van karakter. Dit betreft voornamelijk het minder kunnen opleiden, trainen en oefenen en lagere onderhouds- en gebruikslasten ten aanzien van de voertuigen en operationele middelen als gevolg daarvan. Tabel 1 Toelichting jaarrekeningresultaat Bedragen x € 1.000

Begroting 2021

Realisatie 2021

Afwijking 2021

Saldo-neutrale afwijkingen

Afwijking na corr. 2021

LASTEN Personele kosten Materiële kosten Totaal lasten

78.612 19.566 98.178

75.906 18.662 94.568

2.706 904 3.610

293 338 631

2.413 566 2.979

BATEN Gemeentelijke bijdragen Rijksbijdrage Overige baten Totaal baten

87.808 9.798 2.356 99.962

87.723 9.726 2.623 100.073

-85 -71 267 111

-85 73 -12

-71 194 123

Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal mutatie reserves

4.076 2.292 -1.784

4.292 1.889 -2.403

-216 -403 -619

-216 -403 -619

-

-

3.102

3.102

-

3.102

Omschrijving

Resultaat

Een deel van de afwijkingen op de verschillende rubrieken is technisch van aard en aan elkaar gerelateerd. Per saldo zorgen deze afwijkingen niet voor een resultaateffect. Deze saldo-neutrale afwijkingen zijn in de bovenstaande tabel apart inzichtelijk gemaakt om vervolgens inzicht te geven in de gecorrigeerde afwijkingen die leiden tot het gerealiseerde rekeningresultaat. Uit de gecorrigeerde afwijkingen blijkt dat het resultaat van € 3 miljoen hoofdzakelijk bestaat uit lagere personele lasten (€ 2,4 miljoen) en materiële lasten (€ 0,6 miljoen). De lagere personele lasten worden onder vooral veroorzaakt door tijdelijke vacatureruimte en het niet volledig uitvoeren van de programma’s voor opleiden, trainen en oefenen, mede als gevolg van de beperkingen door de landelijke coronamaatregelen. De afwijking op de materiële lasten betreft voornamelijk lagere onderhoud- en gebruikskosten voor voertuigen en operationele middelen, hetgeen ook verband houdt met minder gebruik en vervoersbewegingen door de coronamaatregelen.

5

In paragraaf 3.2 van de jaarrekening is een uitgebreide toelichting opgenomen, inclusief de saldoneutrale afwijkingen. Hierbij wordt ook toegelicht of sprake is van een incidentele of structurele afwijking.

Voorstel bestemming rekeningresultaat Voorgesteld wordt om een aanzienlijk deel van het rekeningresultaat terug te storten naar de deelnemende gemeenten (€ 2.320K) en alleen een storting in de ontwikkel- en egalisatiereserve te doen voor doorlopende activiteiten (€ 170K) 1 en incidentele middelen die nodig zijn voor de continuering van de huidige taakuitvoering (€ 612K). Hiermee wordt een incidentele stijging van de gemeentelijke bijdrage in 2022 en 2023 voorkomen ten aanzien van: Borging en versterking cyberveiligheid (€ 182K) Tijdelijke voorziening calamiteitencoördinator meldkamer (€ 330K) Ondersteuning gemeenten Covid-19 (€ 100K) Tabel 2 Resultaatbestemming Bedragen x € 1.000

Voorstel resultaatbestemming 2021

Bedrag

Terug te storten naar de gemeenten Storting in ontwikkel- en egalisatiereserve

2.320 782

Totaal

3.102

De voorgestelde teruggave van het rekeningresultaat 2021 bedraagt € 2,3 miljoen. De terugstorting vindt plaats naar rato van de begrote bijdrage voor het gezamenlijke basistakenpakket in 2021 (zie bijlage 1). In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de voorgestelde teruggave per gemeente. De voorgestelde storting in de ontwikkel- en egalisatiereserve is lager dan de op basis van de vastgestelde spelregels mogelijke maximale storting tot € 1,8 miljoen. In de geactualiseerde begroting 2022 en de ontwerp-begroting 2023 is een uitgebreide toelichting opgenomen op de voorgestelde besteding van de middelen uit de ontwikkel- en egalisatiereserve. Hieronder volgt een beknopte toelichting op de voorgestelde storting uit het rekeningresultaat 2021 ten aanzien van de incidentele middelen die nodig zijn voor de continuering van de huidige taakuitvoering. Borging en versterking cyberveiligheid voor eigen organisatie VRU Vanwege de rol van de veiligheidsregio in de samenleving is het belangrijk dat de dienstverlening en daarmee de onderliggende informatievoorziening en systemen beschikbaar blijven voor het uitvoeren van de operationele taken van de VRU. De VRU moet voldoen aan de eisen zoals die gesteld worden in de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Om de cyberveiligheid te borgen en te versterken is in 2021 een programma gestart.

De uitvoering van het programma vergt een incidentele investering in 2022 van € 382K, waarvan wordt voorgesteld om € 182K te dekken uit de ontwikkel- en egalisatiereserve. De overige middelen worden incidenteel binnen de begroting gedekt door uitstel van vervanging van een aantal ICT-middelen. Tijdelijke voorziening calamiteitencoördinator meldkamer De functie van calamiteitencoördinator (Caco) wordt momenteel uitgevoerd als neventaak van centralisten van brandweer en politie. De politie heeft aangegeven per 1 september 2022 te willen stoppen met het leveren van personeel voor invulling van de calamiteitencoördinator. Dit 1 De doorlopende activiteiten betreft de afronding van twee lopende digitaliseringstrajecten (€ 120K) en middelen voor de in

2022 geplande inhaalslag voor bestuurlijke crisisbeheersingsoefeningen (€ 50K).

6

betekent dat de huidige werkwijze niet voortgezet kan worden en dat een alternatief moet worden gevonden om te voldoen aan de wettelijke beschikbaarheidseisen van de veiligheidsregio. Samen met de veiligheidsregio’s Gooi- en Vechtstreek en Flevoland worden afspraken gemaakt om in de meldkamer Midden-Nederland te voorzien in een 24/7 ‘dedicated’ calamiteitencoördinator per 2025 als de nieuwe meldkamer in gebruik wordt genomen. Voor de tussenliggende periode wordt een tijdelijke voorziening getroffen die extra capaciteit vergt. De kosten voor deze extra capaciteit in de periode van 1 september 2022 tot en met 2024 bedragen € 1,3 miljoen. Hiervan kan bijna € 1 miljoen incidenteel binnen de begroting worden gedekt door herprioritering van taken die in het verlengde van de calamiteitencoördinatorfunctie en incidentele budgetten die voor dit doel gereserveerd waren. Voor het resterende deel wordt voorgesteld incidentele middelen te bestemmen via de ontwikkel- en egalisatiereserve voor 2023 (€ 165K) en 2024 (€ 165K). Ondersteuning gemeenten COVID-19 Vanaf het begin van de COVID-19 crisis heeft de regionale crisisorganisatie gebruik kunnen maken van het juridisch loket. Het juridisch loket speelt een belangrijke rol in het ondersteunen van gemeenten bij juridische vraagstukken op het terrein van COVID-19.

Tot 1 december 2020 functioneerde het juridisch loket ambtelijk onder verantwoordelijkheid van de regionale crisisorganisatie van de VRU. Vanaf 1 december 2020 is de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 (kortweg Twmc) van kracht, waarmee het bevoegd gezag terugvloeide naar de burgemeesters van de individuele gemeenten. Het onderdeel juridisch loket valt vanaf dat moment onder de directe aansturing van de coördinerend gemeentesecretaris (CoFu). In het juridisch loket werken medewerkers van gemeenten en de VRU samen. De inzet van de VRU wordt niet in rekening gebracht, omdat deze inzet al collectief is betaald. Ditzelfde geldt voor de inzet van de regionale crisisorganisatie. De kosten van de inzet van de gemeenten voor het juridische loket (€ 237K) zijn in 2020 bij het rijk gedeclareerd als onderdeel van de meerkosten Covid-19. Voor 2021 zijn de aan gemeenten betaalde vergoedingen (€ 231K) uit praktische overwegingen verwerkt in het rekeningresultaat van de VRU, waarmee de facto een verrekening met de gemeenten heeft plaatsgevonden op basis van de verdeelsleutel voor het basistakenpakket. Voorgesteld wordt om voor 2022 een bedrag van € 100K te reserveren voor het juridisch loket, zodat ook voor 2022 geen aparte doorbelasting van de kosten aan de gemeenten hoeft plaats te vinden. Naar verwachting kan de inzet in 2022 geleidelijk worden afgeschaald.

Over de inzet van de middelen wordt verantwoording afgelegd bij de jaarrekening 2022, waarbij niet bestede middelen in de reserve beschikbaar zullen blijven.

7

Jaarverslag 2021

8

Programmaverantwoording De begroting bestaat uit één programma: Veiligheidsregio Utrecht. Hierin de volgende programmaonderdelen:      

Risicobeheersing Crisisbeheersing GHOR Brandweer Meldkamer Algemeen

In de hoofdstukken hierna de verantwoording per programmaonderdeel.

9

2 Risicobeheersing Wat wilden we bereiken? Met risicobeheersing willen we bereiken dat de fysieke veiligheid in het verzorgingsgebied van een hoog niveau is. We leveren samen met gemeenten, instellingen, bedrijven en burgers een bijdrage aan omgevingsveiligheid. Onze bijdrage zit aan de voorkant van de veiligheidsketen; in het voorkomen en beperken van fysieke onveiligheid. Hiertoe inventariseren we risico’s van branden, rampen en crises. Wij adviseren bevoegd gezag gevraagd en ongevraagd over de risico’s, zodat bevoegd gezag de afwegingen kan meenemen bij besluitvorming over ontwikkelingen in het fysieke domein. Wij richten ons op het voorkomen en beperken van (brand)gevaar en op het optreden van ongevallen voor mens en dier door o.a. brand of gevaarlijke stoffen. Hierin betrekken wij actief burgers, bedrijven en instellingen om zo het veiligheidsbewustzijn en veilig handelen te stimuleren. Beleidsdoelstellingen In het Beleidsplan VRU 2020-2023 hebben wij voor Risicobeheersing drie doelstellingen opgenomen:  Wij gaan meer gericht het veiligheidsbewustzijn en veilig gedrag van burgers, instellingen en bedrijven stimuleren: samen maken wij veiligheid.  Wij willen meer en beter zicht krijgen op de voor ons relevante trends en ontwikkelingen in de samenleving en hier alerter en effectiever op gaan inspelen door risicogericht(er) te gaan werken.

 Wij zorgen ervoor dat wij beter en eerder worden betrokken bij visievorming, planvorming en besluitvorming rondom omgevingsveiligheid, om onze bijdrage te leveren aan een veilig ontwerp van de fysieke omgeving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? COVID-19 had gevolgen voor veel van onze reguliere werkzaamheden. We zijn op zoek gegaan naar nieuwe manieren om een bijdrage te leveren aan een (brand)veilige samenleving. Nieuwe interventies die we ook in de toekomst kunnen inzetten, om onze beschikbare capaciteit optimaal in te kunnen zetten op nieuwe, vaak complexere risico’s. Beleidsactiviteiten Voor bovengenoemde beleidsdoelstellingen hebben we de volgende activiteiten uit gevoerd:  We richten ons programma (Brand)Veilig Leven op specifieke doelgroepen. Daarbij zoeken we aansluiting bij relevante partners, om in samenwerking te komen tot maximale invloed. Samen maken we veiligheid. We hebben de COVID-periode gebruikt om online activiteiten te ontwikkelen. Door de COVID19 maatregelen was fysieke uitvoer van de voorlichtingsproducten van (Brand)Veilig Leven lang niet mogelijk. Er zijn verschillende voorlichtingen online gegeven.  We hebben ons risicobeeld op orde en monitoren de relevante trends. Uitgangspunt is dat wij adviezen, toezicht en activiteiten in het kader van brandveilig leven, risicogericht uitvoeren. Concreet betekent dit dat wij in onze adviezen en in onze inspectierapportages bij toezicht op zoek gaan naar mogelijkheden tot verbetering van de brandveiligheid, ook daar waar de regelgeving (nog) niet in voorziet.

We hebben een actueel risicobeeld, verwerkt in het Regionaal Risicoprofiel. Op basis van incidentgeschiedenis en brandonderzoek ontstaat steeds beter inzicht in trends. Voor nieuwe risico’s zoals veilige energietransitie en klimaatadaptatie/gevolgbestrijding overstroming zijn in 2021 bestuurlijk ambassadeurs benoemd. Ons inzicht in risicofocusgebieden is verbeterd. We hebben een start gemaakt met de ontwikkeling van een strategische agenda op nieuwe risico’s. In 2022 starten we met nieuwe interventies bij bepaalde typen gebouwen.

10



Met de verwachte invoering van de Omgevingswet moet veiligheid vastgelegd worden in de ontwerpfase. Daartoe leveren we de gemeenten input om het thema ‘veilige en gezonde leefomgeving’ te borgen in hun omgevingsvisie en omgevingsplannen. Ook hier is samenwerking met verschillende externe partners van belang om omgevingsveiligheid te realiseren. Onze voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet ligt op schema. De werkprocessen zijn geactualiseerd ter voorbereiding op de Omgevingswet en het opleidingsplan ligt klaar voor uitvoering.

Inzicht in risico’s en ontwikkelingen Wij hebben de risico’s in onze regio in beeld en vastgelegd in ons risicoprofiel. Wij monitoren en analyseren de risico’s voortdurend. We delen deze informatie met in- en externe partners via:  regionaal risicoprofiel en de provinciale risicokaart;  (toekomstige) omgevingsvisies en omgevingsplannen;  integrale veiligheidsplannen;  brandrisicoprofiel. Het huidige Regionaal Risicoprofiel is vastgesteld voor de periode tot 2023. De voorbereidingen voor het nieuwe risicoprofiel zijn in 2021 gestart, zodat het bestuurlijk vaststellingstraject kan gaan lopen in Q2 2022. In 2021 is er gewerkt aan de doorontwikkeling van ons risicobeeld, gebruik makend van nieuwe sensoren, incidentinformatie en brandonderzoek. Advisering ter voorkoming van onveiligheid Wij adviseerden risicogericht het bevoegd gezag om onveilige situaties te voorkomen en/of te beperken, met betrekking tot:  omgevingsvisies en -plannen;  ruimtelijke ordening & externe veiligheid (incl. overstromingsrisico’s);  bouwen;  brandveilig gebruik van gebouwen en bouwwerken;  milieu;  evenementen. De totale omvang van de Bouwadvisering is in 2021 nagenoeg gelijk aan het begrote aantal en de realisatie in het voorgaande jaar. Wel zien we dat de gebouwen waarop geadviseerd moet worden steeds complexer worden.

De hoogbouw neemt toe, er worden meer kantoorgebouwen getransformeerd naar woningen en er worden steeds meer plannen voorgelegd met gelijkwaardige oplossingen. Het aantal verstrekte adviezen ruimtelijke ordening (429 adviezen) was in 2021 ruimschoots meer dan de jaarplanning (250), en ook meer dan de realisatie in 2020 (313). Het hogere aantal is toe te schrijven aan het aandeel bestemmingsplannen en het aandeel omgevingstafels. Deze hogere productie hebben we kunnen opvangen doordat de evenementenadvisering als gevolg van COVID-19 de afgelopen 2 jaar op een laag pitje stond. Als de evenementadvisering weer op gang komt, is de Wabo-adviescapaciteit wel een aandachtspunt. Risicogericht toezicht We hielden risicogericht toezicht namens het bevoegd gezag op (brand)veiligheid tijdens de bouw en het gebruik van bestaande gebouwen, bouwwerken en milieu-inrichtingen. Ook hielden we risicogericht toezicht bij evenementen. Vaak deden we dit in samenwerking met onze VTHpartners (gemeenten, politie en de omgevingsdiensten). Waar nodig adviseerden wij het bevoegd gezag handhavend op te treden in het kader van de brandveiligheid en ondersteunden dat

11

inhoudelijk. Dit gold ook voor het toezicht op bedrijven waar vuurwerk lag opgeslagen. Samen met de inspectiepartners voerde de VRU BRZO-inspecties uit bij de BRZO-bedrijven in onze regio. Voor toezicht brandveiligheid hadden de COVID maatregelen tot gevolg dat we tot medio juni 2021 bijna uitsluitend op locatie zijn geweest voor toezicht in de bouwfase (realisatiefase) en ten behoeve van brandonveilige situaties, waar een fysieke controle op locatie noodzakelijk was. Daarnaast zijn de controles voor de vaccinatie- en testlocaties uitgevoerd. Helaas hebben we niet alle afgesproken controles kunnen uitvoeren. Vergroten veiligheidsbewustzijn De ontwikkelingen in onze samenleving maken het noodzakelijk dat burgers, bedrijven en instellingen veiligheidsbewust en handelingsbekwaam worden om de (brand)risico’s die er zijn zoveel mogelijk te beperken. Met de ontwikkeling van nieuwe middelen blijven we inspelen op actuele (brand)risico’s in de maatschappij. Risicovolle situaties nemen af als burgers, bedrijven en instellingen veilig(er) gaan handelen. We communiceerden over het belang van een goede naleving en het verkleinen van risico’s. Binnen (Brand)veilig leven richten we ons aan de hand van actualiteit op algemene publiekscommunicatie, de brandveilige generatie, kwetsbare burgers en ondernemers.

Daarbij zoeken we aansluiting bij relevante partners, om in samenwerking te komen tot maximale invloed. In de Covid-19 periode is gewerkt aan online voorlichtingen. In de periode dat er sprake was van versoepelde maatregelen zijn er ook nog enkele fysieke voorlichtingen en schatkistlessen gegeven. Ook hebben we nog bij een paar veiligheidsdagen kunnen aansluiten met de roadshow en hebben we in de herfstvakantie, als onderdeel van de Nationale Brandpreventieweken, een grote voorlichtingsactie kunnen realiseren samen met Incidentencity. Er is in 2021 gewerkt om een bijdrage aan (brand)veiligheid via alternatieve activiteiten te leveren en daarmee nieuwe risico’s te voorkomen of te beperken. Hiervoor zijn nieuwe –digitaleinterventies ontwikkeld die ook de komende jaren ingezet kunnen worden om brandveilig gedrag te stimuleren.

12

Productie-indicatoren Tabel 3 Productie-indicatoren Risicobeheersing Nr. Productie-indicator

1 2 3 4 5

Advisering ter voorkoming van onveiligheid Het aantal verstrekte adviezen Ruimtelijke Ordening Het aantal verstrekte WABO-adviezen Bouw Het aantal verstrekte WABO-adviezen Milieu Het aantal verstrekte WABO-adviezen Gebruik Het aantal verstrekte adviezen voor Evenementen (integraal)

Risicogericht toezicht Het aantal uitgevoerde toezichtbezoeken real. Bouw Het aantal uitgevoerde toezichtbezoeken Milieu Het aantal uitgevoerde toezichtbezoeken Bestaande Bouw Het percentage hercontroles Bestaande bouw (complementair met het naleefgedrag) 9 Het aantal uitgevoerde controles bij Evenementen 10 Het aantal uitgevoerde toezichtbezoeken BRZO 11 Het aantal uitgevoerde toezichtbezoeken Vuurwerk 6 7 8 8a

12 13 14 15 16

Vergroten veiligheidsbewustzijn Het aantal gegeven voorlichtingen Het aantal inzetten Roadshow Het aantal behandelde vragen per mail, telefoon en WhatsApp, etc. Het aantal zorginstellingen dat actief de toolbox gebruikt op de werkvloer Het aantal scholen dat het lespakket ‘Brandweer op school’ gebruikt

2.3.1

Realisatie 2020

Actualisatie 2021

Realisatie 2021

313 3.194 136 919 854

250 3.200 120 850 1.500

429 3.160 183 733 697

1.855 37 4.016 28%

2.100 75 5.000 15%

1.878 43 3.649 16%

68 10 96

800 10 100

9 9 82

67 1 603 28 137

150 40 700 40 250

72 5 546 11 88

Advisering ter voorkoming van onveiligheid

Advisering door de VRU is vraag-gestuurd. Alle adviesaanvragen zijn in behandeling genomen en binnen de gestelde termijnen afgerond. Onder verstrekte adviezen RO vallen adviezen Bestemmingsplan, Omgevingsvisie, Omgevingsplan en Omgevingstafel. In totaal zijn er 429 adviezen verstrekt. Dit is ruimschoots meer dan de jaarplanning. Het hogere aantal is toe te schrijven aan het aandeel bestemmingsplannen en het aandeel omgevingstafels. De omvang van de Bouwadvisering is in 2021 nagenoeg gelijk aan het begrote aantal. Wel zien we dat de gebouwen waarop geadviseerd worden steeds complexer worden. Dit kost per adviesaanvraag meer adviestijd. De toename in advisering RO en Bouw hebben we in 2021 kunnen opvangen met de adviescapaciteit die normaliter nodig is voor evenementen en bij Toezicht. 2.3.2

Risicogericht toezicht

Ten gevolge van de beperkende maatregelen zijn tot medio juni 2021 vrijwel geen controles op locatie uitgevoerd. Alleen toezicht op de bouw en bij brandonveilige situaties zijn zoveel mogelijk doorgegaan. Waar mogelijk zijn controles uitgevoerd, door middel van beeldbellen en het opvragen van relevante documenten. Door de inzet van inhuurkrachten vanaf medio augustus 2021 is in het laatste kwartaal van 2021 een inhaalslag uitgevoerd bij de controles bestaande bouw. Per 1 september 2021 waren 1.500 controles bestaande bouw uitgevoerd, per 31 december 2021 ruim 3.600. Daarbij is prioriteit gegeven aan de brandveiligheidscontroles bij zorginstellingen. 2.3.3

Vergroten veiligheidsbewustzijn

We hebben de COVID-periode gebruikt om online activiteiten te ontwikkelen. Door de COVID-19 maatregelen was fysieke uitvoer van de voorlichtingsproducten van (Brand)Veilig Leven lang niet mogelijk. Er zijn verschillende voorlichtingen online gegeven.

13

Prestatie-indicatoren Tabel 4 Prestatie-indicatoren Risicobeheersing Nr. Prestatie-indicatoren

1 2

3 4

Realisatie 2020

Inzicht in risico's en ontwikkelingen Het risicobeeld is actueel Twee maal per jaar is met de gemeente het risicobeeld en de kwaliteit van de advisering en het toezicht besproken Vergroten veiligheidsbewustzijn Op acute en bijzondere onveilige situaties is aantoonbaar succesvol ingezet (samen met het bevoegd gezag) Het jaarplan Brandveilig leven (Stimulerende Preventie) is uitgevoerd

2.4.1

Actualisatie 2021

Realisatie 2021

ja ja

ja ja

ja ja

ja

ja

ja

nee/deels

ja

gedeeltelijk/ aangepast

Inzicht in risico’s en ontwikkelingen

Het huidige Regionaal Risicoprofiel is vastgesteld voor de periode tot 2023. De voorbereidingen voor het nieuwe risicoprofiel zijn gestart. Met de meeste hoofden VTH van de gemeenten zijn, ondanks de beperkingen, ook afgelopen jaar 2 (online)gesprekken geweest, om de wensen en voortgang van de jaarplanafspraken te bespreken en de relatie met de beleidscycli te verstevigen. 2.4.2

Vergroten veiligheidsbewustzijn

Er zijn 125 meldingen van brandonveilige situaties bij de VRU binnengekomen en hierop is actie ondernomen, door de meldingen te onderzoeken, een fysieke controle ter plaatse uit te voeren of een digitale controle. Er zijn 18 bijzondere handhavingsacties uitgevoerd, met onze assistentie. Door de coronamaatregelen is fysieke uitvoer van de voorlichtingsproducten van (Brand)Veilig Leven lang niet mogelijk geweest. We hebben deze periode gebruikt om online activiteiten te ontwikkelen.

Gerealiseerde baten en lasten Tabel 5 Baten en lasten Risicobeheersing Bedragen x € 1.000

Actualisatie 2021

Realisatie 2021

Afw. Real. en act.

Totaal lasten Totaal baten

8.176 -121

8.016 179

160 299

Saldo van baten en lasten

-8.296

-7.837

459

Toevoeging aan reserves Onttrekking van reserves

222

-

-222

Gerealiseerd resultaat

-8.074

-7.837

237

Risicobeheersing

14

3 Crisisbeheersing Wat wilden we bereiken? Op basis van het risicoprofiel maken wij afspraken met onze partners in de veiligheidsketen over welke maatregelen we vooraf en tijdens een crisis of brand kunnen treffen en welke inzet een ieder kan leveren ten tijde van een crisis. Zodra een gemeente getroffen wordt door een groot incident, crisis of ramp, trekken hulpdiensten en gemeenten binnen Veiligheidsregio Utrecht gezamenlijk op. Dit op zowel het gebied van coördinatie, als voorbereiding, beheersing en bestrijding van crises. Met het Regionaal Crisisplan 2020-2023 als basis werken we als veiligheidsregio samen met gemeenten en partners. Het doel van dit gezamenlijke opereren is om de dagelijkse, ‘normale’ situatie zo snel mogelijk te laten terugkeren. Het maatschappelijk leven moet immers zo min mogelijk worden ontwricht. Met de regio’s Gooi & Vechtstreek en Flevoland hebben we afspraken gemaakt over hoe de crisisorganisatie bij elkaar aansluiten en gealarmeerd wordt door de landelijke meldkamer. Beleidsdoelstellingen In het Beleidsplan VRU 2020-2023 hebben wij voor Crisisbeheersing vier doelstellingen opgenomen:  Wij willen een slagvaardiger crisisbeheersing, met een snellere en effectievere besluitvorming op operationeel en bestuurlijk niveau, ondersteund door een goede informatievoorziening.  Wij overzien het fysieke veiligheidsdomein.