Agendabundel

18

Beleidsnota nachtcultuur

Wie zich onderdompelt in het uitgaansleven treft doorgaans geen realistische afspiegeling van de inwoners van de stad aan. Het Utrechtse uitgaansleven wordt regelmatig als ‘studentikoos’ getypeerd7. Het gebrek aan diversiteit is in het Bewonerspanel over het uitgaansleven veelvuldig aan bod gekomen8. Veel kroegen richten zich op hbo- en universitaire studenten. Mbo-studenten zijn hier niet altijd welkom. Eerder mochten mbo-studenten ook niet deelnemen aan de UITweek, waarbij nieuwe studenten kennis maken met de stad. Hier komt per studiejaar 2023-2024 echter verandering in: Utrecht heeft als eerste stad in Nederland aangekondigd dat mbostudenten kunnen deelnemen aan de UITweek. Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor het gebrek aan diversiteit. Eén daarvan is de betaalbaarheid van danscafé- en clubbezoek. Onder invloed van de inflatie zijn zowel de entreeprijzen als de prijzen van consumpties flink gestegen. Dat maakt dat het aanbod sowieso minder toegankelijk wordt. Bovendien spreekt het huidige aanbod niet iedereen in gelijke mate aan. Dat is niet erg, smaken verschillen tenslotte, maar het is wel kwalijk dat er voor sommige doelgroepen geen of nauwelijks aanbod is. Daarnaast komen berichten over discriminatie in een uitgaansgelegenheid of aan de deur helaas nog te vaak voor, waardoor een grote groep Utrechters het uitgaansaanbod niet (meer) bezoekt.

Sommige Utrechters organiseren hun eigen alternatieve uitgaansgelegenheden. Deels omdat ze die spannender vinden dan het reguliere aanbod

en deels uit noodzaak, bijvoorbeeld omdat hun geloofsovertuiging botst met de heersende zeden en/of alcoholgebruik. Deze doelgroep spreekt vaker thuis af of gaat naar speciale avonden in buurtcultuurhuizen. Knelpunt: Niet alleen het uitgaansaanbod is weinig divers, het geldt ook voor het publiek dat er gebruik van maakt. Kansen: Door in jong talent te investeren, het vergunningensysteem en de subsidieregelingen toegankelijker te maken en te helpen bij het vinden van nieuwe locaties kan de gemeente bijdragen aan een breder aanbod waarin meer mensen zich kunnen herkennen. Ambitie: We willen de diversiteit van de nachtcultuur stimuleren en meer in lijn brengen met de bevolkingssamenstelling van de stad. Dit doen we onder meer door een Nachtspreekuur in het leven te roepen.

7  Resultaten bewonerspanel nachtcultuur 2022, antwoorden open vraag V11. 8  Resultaten bewonerspanel nachtcultuur 2022, antwoorden open vraag V11.

19

Beleidsnota nachtcultuur

Resultaten bewonerspanel Van maandag 22 augustus tot en met zondag 4 september 2022 heeft afdeling Onderzoek & Advies een peiling gehouden over het uitgaansleven en de nachtcultuur in Utrecht. Er zijn 6.761 mensen begonnen aan de vragenlijst. Respondenten die aangaven geen gebruik te maken van het uitgaansleven vielen na drie vragen af. In totaal hebben 3.296 respondenten de hele vragenlijst ingevuld. Ruim tweederde van de respondenten zegt sinds de heropening na corona (februari 2022) wel eens uit te gaan. Kroegen (71 procent), muziekpodia met nachtprogrammering (52 procent) en nachtclubs (48 procent) zijn de locaties die het meest worden bezocht. Over het aanbod van kroegen is men het meest tevreden (70 procent). Ook over het aanbod van muziekpodia met nachtprogrammering is men tevreden (48 procent). Over het aanbod van nachtclubs is slechts 19 procent tevreden, tegenover 39 procent die ontevreden is. Hoewel men de kwaliteit van nachtcultuur als ‘goed’ bestempelt (57 procent) is men over de hoeveelheid locaties ontevreden (57 procent). Van de respondenten is 44 procent het (zeer) oneens met de stelling dat het aanbod van nachtcultuurlocaties (clubs, podia, etc.) veelzijdig is. De respondenten zijn het met name (zeer) eens met de stelling dat clubs en podia makkelijk te bereiken zijn (90 procent).

Ook geeft 82 procent van de respondenten aan dat de locaties van de clubs/podia/feesten goed toegankelijk

zijn. 77 procent van de respondenten voelt zich veilig tijdens het uitgaan en 75 procent voelt zich welkom op clubs/podia/ feesten. Op de stelling over informatievoorziening zijn de meningen verdeeld: 32 procent vindt dat er voldoende informatie te vinden is over nachtcultuur in Utrecht, een derde is het hier niet mee eens. ‘Dansen/feesten’ en ‘sociale contacten’ worden verreweg het meest genoemd als reden om uit te gaan. Ook ‘uitlaatklep’ komt vaak terug. De Utrechtse nachtcultuur wordt gezien als ‘gezellig’ (55 procent) maar ook als ‘eenzijdig’ (44 procent). ‘Gemoedelijk’, ‘braaf’ en ‘toegankelijk’ komen ook vaak terug. Op de afsluitende open vraag over wat er in de stad ontbreekt, heeft maar liefst een derde gereageerd (2.182 open antwoorden). Het meest genoemd wordt het gebrek aan clubs, het gebrek aan diversiteit en de behoefte aan aanbod voor specifieke leeftijdsgroepen. Dat geldt zowel voor aanbod onder de 18 jaar, tussen de 18 en 21 jaar en voor 25 jaar en ouder. Lees meer over de resultaten van het bewonerspanel.

Deurbeleid De meeste clubs, dansbars en feestcafés werken met een deurbeleid. Ze maken vaak gebruik van expliciete huisregels ten behoeve van een veilige en tolerante omgeving voor iedereen: bezoekers en medewerkers. Portiers aan de deur hebben een belangrijke rol als beschermers van de safe space.

Op basis van de huisregels en de drukte kunnen zij besluiten of zij mensen binnenlaten. Maar een deurbeleid kan ook leiden tot discriminatie of een gevoel van uitsluiting. Om misstanden te voorkomen, is het Panel Deurbeleid Utrecht opgericht: een samenwerking tussen de Gemeente Utrecht, de politie, Koninklijke Horeca Nederland en art. 1 Midden Nederland. Mensen die vinden dat ze onterecht zijn geweigerd in een Utrechtse horecagelegenheid, kunnen dit melden bij Panel Deurbeleid. Het panel organiseert bemiddelingsgesprekken en helpt desgewenst bij het opstellen en controleren van huisregels. Panel Deurbeleid Utrecht is onderdeel van de gemeentelijke aanpak Veilig Uitgaan, net zoals het portiersoverleg, waarin de portiers van de uitgaansgelegenheden in de binnenstad elkaar regelmatig treffen. Veilig Uitgaan richt zich op de binnenstad, terwijl steeds meer uitgaansgelegenheden zich buiten de binnenstad bevinden. Voor hen zijn de meeste veiligheidsthema’s net zo relevant. Knelpunt: Gemeentebeleid op het gebied van veilig uitgaan richt zich hoofdzakelijk op de binnenstad, terwijl er steeds meer uitgaanslocaties buiten de binnenstad ontstaan. Kansen: We onderzoeken of we onderdelen uit de aanpak Veilig Uitgaan kunnen inzetten in andere delen van de stad, zoals bijvoorbeeld het portiersoverleg of het Panel Deurbeleid.

Bij eventuele uitbreiding van de overleggen is het waarborgen van voldoende capaciteit een randvoorwaarde. Ambities: We willen dat Utrechters overal in de stad veilig kunnen uitgaan. We willen dat clubs, podia en evenementen, waar dan ook in de stad, gebruik kunnen maken van voorzieningen op dat gebied.

20

Beleidsnota nachtcultuur

Leeftijd Voor de jonge doelgroep zijn er nauwelijks uitgaansgelegenheden meer in de stad sinds de leeftijdsgrens voor alcohol is verhoogd van 16 naar 18 jaar. Sommige uitgaansgelegenheden hanteren een minimum-entreeleeftijd van 18 jaar, andere richten zich op een publiek vanaf 21 jaar en ouder. Voorheen was er jongerendiscotheek Brothers in Bunnik, maar die ging in 2022 dicht. Ook in Bassment zijn er nauwelijks feesten meer voor de leeftijdsgroep vanaf 16 jaar: feesten waar geen alcohol wordt geschonken, zijn niet rendabel voor de verhuur. Bovendien is de handhaving op het alcoholverbod intensief en kostbaar. Ook voor PANN, die voorheen in TivoliVredenburg besloten feesten organiseerde voor de doelgroep, bleken de 18- avonden niet meer haalbaar. Een aantal jongerenhuiskamers in de wijk organiseren wel aanbod voor jongeren, zoals tienerdisco’s of meidenavonden. Recent verscheen het rapport De staat van de Utrechtse Jeugd. Daaruit blijkt dat de sociaal-emotionele ontwikkeling van jongeren tijdens corona op veel fronten vertraging heeft opgelopen9. Zij hebben weinig contact gehad met leeftijdsgenoten en hebben nauwelijks kunnen experimenteren. Ook voor de jonge doelgroep heeft uitgaan een vormende waarde. Onder de titel ‘disconnected’ is in 2015 de haalbaarheid van alcoholvrije feesten voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar onderzocht.

Het was een initiatief van jongeren, horeca, politie, Victas en de gemeente Utrecht. Destijds bleek de controle op ‘indrinken’ (blaastesten bij de ingang) een heikel punt en niet

waterdicht. Zoveel jaar later – destijds was de leeftijdsgrens net verhoogd – verdient het onderwerp opnieuw de aandacht. Knelpunt: Er is nauwelijks aanbod voor jong publiek. Kans: Veel organisaties die in de nacht programmeren, zeggen om financiële redenen niet voor de doelgroep te kunnen programmeren. Subsidie kan verlichting geven. Ambitie: We voeren gesprekken met jongeren over hun uitgaansbehoeften. Op basis hiervan treffen we maatregelen, bijvoorbeeld op het gebied van subsidies. 3.2 Veilig uitgaan Aanpak Veilig Uitgaan & UIT-team Utrecht werkt sinds 2003 met convenanten Veilig Uitgaan. Daarin zijn afspraken vastgelegd over thema’s die bijdragen aan een veilig uitgaansklimaat, zoals veiligheid op straat en preventie van schadelijk middelengebruik. Eens per zes weken is er binnen de werkgroep Veilig Uitgaan overleg tussen de politie, gemeente en de horeca. Hier worden zaken rondom veiligheid tijdens het uitgaan besproken, zoals sfeer op straat en in de horeca, ontwikkelingen op gebied van overlast en geweld, middelgebruik, publieksgedrag en intimidatie op straat.

9  De Staat van de Utrechtse Jeugd, 2022.

21

Beleidsnota nachtcultuur

De politie in Utrecht werkt op donderdag, vrijdag en zaterdagnacht met het UIT-team (Uitgaansinterventieteam). Dit team surveilleert tijdens uitgaansavonden in de binnenstad, en heeft als doel de-escalerend te werken om uitgaansgeweld te voorkomen. Het team werkt nauw samen met de horecabeveiligers en -ondernemers en is snel oproepbaar via een speciaal telefoonnummer voor ondernemers en beveiligers. Uitgaansgelegenheden ervaren de laagdrempeligheid van het UIT-team als zeer prettig. Ook Toezicht & Handhaving Openbare Ruimte (THOR) is in de nachtdienst aanwezig.

Kansen: Onderdelen van de bestaande aanpak op het gebied van veiligheid in de binnenstad kunnen gebruikt worden in andere uitgaansgebieden, mits dit niet ten koste gaat van de veiligheid in de binnenstad.

Uitgaansgelegenheden buiten de binnenstad – waar het UIT-team niet opereert – hebben vooralsnog geen problemen op het gebied van veiligheid. De gemeente houdt wel vinger aan de pols bij deze uitgaansgebieden. Wanneer het aanbod buiten de binnenstad uitbreidt, komt hier mogelijk verandering in. Voldoende capaciteit van politie, THOR en VTH is hierbij een randvoorwaarde voor het uitgeven van een vergunning. Ook is er contact met de Fietsenbond over veilige fietsroutes van en naar de uitgaanslocaties buiten de binnenstad.

Safe space Veel clubs, feesten en evenementen treffen al maatregelen om ongewenst gedrag te voorkomen. Er zijn bijvoorbeeld hosts, die duidelijk herkenbaar zijn en aanspreekbaar zijn bij problemen. Zo werken zij ook binnendeurs aan een veilige omgeving. Clubs lopen voorop met deze trends. Met een training als Safer Clubbing van organisatie Sexmatters kunnen clubs hun werkwijze op het gebied van grensoverschrijdend gedrag verder aanscherpen.

Knelpunt: Beleid van de gemeente op het gebied van veiligheid richt zich hoofdzakelijk op de binnenstad, terwijl er steeds meer locaties buiten de binnenstad ontstaan.

10

Het Grote uitgaansonderzoek Trimbos 2020.

11

RIVM gezondheidsonderzoek COVID-19 (2021) Mentale gezondheid jongeren | RIVM.

Ambitie: We willen de veiligheid van uitgaansgelegenheden buiten de binnenstad waarborgen en versterken. We onderzoeken of het wenselijk is meer aansluiting te zoeken met bestaande overleggen, bijvoorbeeld bij het portiersoverleg en het Panel Deurbeleid.

3.3 Gezondheid Nachtcultuur geeft mensen de gelegenheid om te ontspannen en plezier te maken. Dat heeft over het algemeen een positief effect op het welbevinden. Echter, de nachtcultuur gaat ook vaak gepaard met middelengebruik, hetgeen gezondheids- en criminaliteitsrisico’s met zich meebrengt. Daarbij ligt er een relatie tussen gezond en

veilig uitgaan. Jongeren en jongvolwassenen die uitgaan, gebruiken aanzienlijk meer alcohol en drugs dan anderen. Zij vormen een risicogroep wat betreft combi- en binge-gebruik. Aan de andere kant blijkt uit onderzoek dat velen zonder al te veel problemen met alcohol en drugs kunnen omgaan10. Kortom, het uitgaansleven is een setting waarin enerzijds genoten wordt en die als uitlaatklep fungeert voor de dagelijkse verplichtingen, maar het is tegelijkertijd een setting waarin relatief meer gezondheidsrisico’s spelen (zoals overmatig middelengebruik, (uitgaans)geweld en gehoorschade). Mentale en sociale gezondheid De leeftijdsgroep 18-25 jaar heeft het meest te lijden gehad van de lockdowns tijdens de coronacrisis, blijkt uit onderzoek van het RIVM en de GGD. Sombere gevoelens en eenzaamheid kwamen veel voor bij jonge mensen, voornamelijk bij jonge vrouwen in een stedelijke omgeving. Het gebrek aan sociale contacten en mogelijkheden om iets te ondernemen waren de belangrijkste oorzaken11. Gezond stedelijk leven voor iedereen in Utrecht is een belangrijk uitgangspunt in het gemeentebeleid. We hechten aan de mentale en sociale gezondheid van de inwoners van de stad. Cultuurbeleving (en uitgaan) kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan kwaliteit van leven en mentaal welbevinden.

Voor veel jongeren is het uitgaansleven – en vooral de nachtcultuur – niet los te zien van het sociale bestaan.

22

Beleidsnota nachtcultuur

Daar is ruimte om jezelf te zijn, te dansen, plezier te hebben met vrienden, en nieuwe mensen en nieuwe muziek te ontdekken. Middelengebruik Uitgaan gaat vaak gepaard met middelengebruik; met name alcohol is favoriet in de nachtcultuur. Daarnaast komt het gebruik van cannabis, ecstasy, cocaïne en amfetamine geregeld voor. De afgelopen jaren is het gebruik van sterke drank en harddrugs in de privésfeer (tijdens huisfeestjes) toegenomen. Of middelengebruik tot gezondheidsproblemen leidt, is afhankelijk van meerdere factoren. De gemeente wil de risico’s beperken. Ook willen we de indirecte gevolgen of het vergroten van risico’s door alcohol en middelengebruik in het uitgaansleven beperken, zoals (uitgaans) geweld, seksueel grensoverschrijdend gedrag en rijden/fietsen onder invloed. Dat gebeurt onder andere met preventieprogramma’s van Jellinek, gericht op informatie voor bezoekers, trainingen voor het personeel en het preventie- en handhavingsplan alcohol.

Drugs & alcohol in het coalitieakkoord 2022 – 2026 We hebben een realistische kijk op drugs. Volksgezondheid staat centraal in het drugsbeleid waarin regulering en legalisering hand in hand gaan. Dat doen we zonder de ogen te sluiten voor de problematische kanten van drugsgebruik zoals gezondheidsrisico’s en drugsgerelateerde criminaliteit – een probleem waarover de partijen in de driehoek (burgemeester, Openbaar Ministerie en politie) zich buigen.

• We zoeken de balans tussen ruimte om te experimenteren met legalisering, een mogelijke regulering van de keten en het voorkomen van misbruik, verslaving en criminaliteit. • We ontwikkelen samen met deskundige partners informatie gericht op preventie van problematisch alcohol- en middelengebruik en gokken voor alle leeftijdsgroepen (jeugd en ouders, volwassenen en jongvolwassenen). We bieden passende zorg voor mensen met acute of chronische verslavingsproblemen. • We willen als stad een rol vervullen in het landelijke experiment ‘gesloten coffeeshopketen’ om te onderzoeken of legale levering, inkoop en verkoop van cannabis mogelijk is. De Rijksoverheid stelt een aantal eisen aan gemeenten om mee te kunnen doen aan het wietexperiment. Het overleg met Utrechtse coffeeshophouders zetten we voort.

Gehoorschade Gehoorschade kan een neveneffect zijn van uitgaan. Steeds meer jongeren ondervinden tijdelijke of blijvende gehoorschade door harde muziek. Uitgaanspubliek is zich vaak niet bewust van de blijvende schade die blootstelling aan versterkte muziek teweeg kan brengen. Knelpunt: De gemeente heeft alleen bevoegdheden bij geluids­ belasting op gevels, maar niet bij inpandige activiteiten. Wel heeft de podiumbranche een landelijk convenant gesloten, waarin is afgesproken dat inpandig geluid maximaal 103 dB is. Inmiddels ligt er ook een advies van de gezondheidsraad om de maximale geluidsbelasting te verlagen naar 100dB.

Kansen: Er zijn korte lijnen en verschillende overleggen tussen de gemeente en betrokken partijen (bijvoorbeeld het Nachtoverleg en de UITweek) waarin preventie en gezondheid aan de orde (kunnen) komen. Ambitie: De meeste clubs in Utrecht wijzen al standaard op het belang van oordoppen en bieden gehoorbescherming aan. We willen samen met de nachtsector bekijken hoe we de risico’s van gehoorschade verder kunnen beperken. Nachtrust Voor omwonenden van uitgaansgelegenheden kan geluidsoverlast een vervelend en soms zeer belastend bijverschijnsel zijn, met in sommige gevallen kwalijke gevolgen voor de gezondheid. Overlast kan zich voordoen wanneer een club of evenement zich niet houdt aan de wettelijke geluidsnorm of als een locatie slecht is geïsoleerd. Maar vaker is de overlast afkomstig van bezoekers die de gelegenheid verlaten of buiten staan te roken. Omdat voor deze vorm van geluidsoverlast geen norm bestaan, is het complex hier mee om te gaan en vergen dergelijke situaties maatwerk. Inwoners kunnen met klachten terecht bij het online meldpunt Signalen. Op sommige plekken in de stad werken we samen met bewoners aan oplossingen. Bij de komst van nieuwe locaties richten we ons bovendien nadrukkelijk op spreiding van locaties en het voorkomen van overlast.

Door als gemeente betrokken te zijn bij de zoektocht naar nieuwe locaties, kan er regie gevoerd worden op de ontwikkeling van nachtcultuur in de stad.

23

Beleidsnota nachtcultuur

4. De stad In dit hoofdstuk ligt de focus op locaties, vastgoed en leefbaarheid.

De nachtcultuur is energiek en veelomvattend met een uiteenlopend aanbod van (pop-up)clubs tot feestconcepten, van undergroundfeesten tot grootschalige evenementen. Al die verschijningsvormen voorzien in een behoefte, maar er moeten wel mogelijkheden (lees: fysieke ruimte) voor zijn. Dat is een uitdaging in een groeiende stad. De nachtcultuur raakt hier direct aan beleidsterreinen als Gebiedsontwikkeling, de Openbare Orde & Veiligheid en Toezicht & Handhaving in de stad. Op plekken waar geluidsoverlast een terugkerend probleem is, komt de leefbaarheid onder druk te staan. Het is een thema waarmee ook andere uitgaansgelegenheden, vooral in de binnenstad, te maken hebben. In deze beleidsnota vertellen we hoe we met gebiedsprofielen en locatieprofielen richtlijnen vastleggen voor de inrichting van de ruimte. 4.1 Evenementenkalender In en rond Utrecht vinden regelmatig evenementen plaats: culturele evenementen, sportevenementen, buurtevenementen, zakelijke beurzen en congressen. Dancefestivals horen ook tot dit aanbod. Bekende Utrechtse voorbeelden zijn Soenda, Smeerboel en Verknipt, maar ook State of Trance en Thunderdome – die jaarlijks in de

Jaarbeurs worden georganiseerd. Alle grotere evenementen staan vermeld op de zogeheten evenementenkalender, die de gemeente opstelt aan het einde van het jaar. Organisatoren kunnen zich daarvoor aanmelden. Evenementen die een plek hebben op de kalender, weten zich niet alleen verzekerd van de beschikbaarheid van de locatie, maar ook van voldoende capaciteit van de hulpdiensten (mits er geen noodgevallen elders zijn). Kleine festivals zonder risicoprofiel kunnen probleemloos in de loop van het jaar worden toegevoegd, als er ruimte voor is. Het aantal locaties in en rondom Utrecht waar evenementen in de buitenlucht zijn toegestaan is beperkt. Een deel daarvan zal de komende jaren nog afvallen in verband met bouwplannen. Voor een aantal plekken in de stad, zoals het Jaarbeursplein, is een maximum vastgesteld voor het aantal bezoekers en het aantal dagen per jaar dat er evenementen georganiseerd mogen worden. Omdat het aantal mogelijke evenementenlocaties in Utrecht beperkt is, zoekt de gemeente naar een permanente evenementenlocatie voor grootschalige evenementen. Over het algemeen geldt: wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Het gebruik van de grond is voor alle soorten festivals en evenementen gratis. Bij meerdere aanvragen voor één locatie wordt in overleg met de betrokkenen naar een oplossing gezocht.

Er zijn geen inhoudelijke toetsingskaders voor verschillende aanmeldingen voor eenzelfde locatie op dezelfde datum. Om toch meer sturing te kunnen geven aan de toewijzing, zijn kaders noodzakelijk. Daarom werkt de gemeente aan locatieprofielen voor de spreiding van evenementen over de stad (zie paragraaf 4.4).

24

Beleidsnota nachtcultuur

4.2 Locaties en vastgoed Gebiedsontwikkeling Utrecht groeit in een hoog tempo en de ruimte om te wonen, te werken en te recreëren is al beperkt. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU 2040) hebben we onze visie op de ontwikkeling van de fysieke omgeving vastgelegd. In de Uitvoeringsnota Huisvesting Culturele en Creatieve Sector staat beschreven hoe we ruimte geven aan de creatieve en culturele sector in de stad. Als gemeente hebben we een actieve rol in gebiedsontwikkelingen: soms omdat we eigenaar zijn van de grond of de panden die daarop worden gebouwd, soms omdat we kaders stellen voor marktpartijen. Wanneer we delen van een gebiedsontwikkeling willen toewijzen aan nachtcultuur, moet dit worden opgenomen in het bestemmingsplan of het omgevingsplan. Voordat we dat kunnen doen, moeten we op de hoogte zijn van wensen en behoeften en weten wat er speelt in de sector. Nu is dat nog te weinig het geval. Tot nu toe was het kiezen voor nachtcultuur boven andere doelstellingen geen prioriteit, waardoor er weinig aandacht voor was binnen gebiedsontwikkeling. We moeten voorkomen dat het welzijn van omwonenden en de status quo van nabije voorzieningen worden geschaad. Een nachtclub midden in een woonwijk is zelden een goed idee, terwijl een kleine of middelgrote club op bijvoorbeeld een (oud) bedrijventerrein plezier en levendigheid met zich meebrengt.

Een nachtcultuurbestemming kan verlaten panden en omgevingen nieuw leven inblazen; omwonenden krijgen niet alleen een uitgaansgelegenheid dichtbij huis, door de

bedrijvigheid nemen de sociale controle en het gevoel van veiligheid in de buurt toe. Met de bedrijvigheid, neemt ook de kans op (geluids) overlast toe. Hiermee wordt expliciet rekening gehouden in de selectie van geschikte gebieden. Tegelijkertijd hebben al te afgelegen gebieden uitdagingen rondom mobiliteit, veiligheid en toezicht tot gevolg; voor (fietsend) uitgaanspubliek moet de uitgaansgelegenheid niet al te ver weg zijn en (sociaal) veilig te bereiken zijn. In het Ontwikkelingskader Horeca Utrecht 2018 worden de verschillende type vergunningen gekoppeld aan profielen voor de horeca (niet te verwarren met de nieuw te ontwikkelen locatieprofielen genoemd in paragraaf 4.4). Binnen een aantal van deze profielen is het ontwikkelen van alle mogelijke horeca toegestaan. A-vergunningen, die vereist zijn voor een club en een muziekpodium met nachtprogrammering, zijn ook binnen deze profielen mogelijk. Dit geldt voor het Stationsgebied en het Beurskwartier, voor Leidsche Rijn en Vleuten-de Meern, en voor ‘bedrijventerreinen en kantorenlocaties’, ‘bijzondere horeca op bijzondere locaties’ en ‘creatieve hotspots’. Clubs behoren hier tot de mogelijkheid, al wijst de praktijk uit dat vaker lichtere vormen van horeca, zoals restaurants, zich nestelen op deze locaties. Binnenstad In de Omgevingsvisie Binnenstad 2040 staan de ambities voor de binnenstad beschreven.

In de toekomst kent de binnenstad nog altijd een grote variatie aan functies: wonen en werken, winkels en cultuur,

25

Beleidsnota nachtcultuur

kerken en horeca. Het is de bedoeling dat de veelzijdigheid van de horeca toeneemt12. Ofschoon het risico van overlast toeneemt op een plek waar mensen dicht op elkaar wonen, werken en recreëren. Nieuwe A-vergunningen zijn op basis van het horecabeleid niet toegestaan. Alleen op panden waar al een A-vergunning op zit, kan nieuwe nachtcultuur in de binnenstad ontstaan. Dit betekent in de praktijk dat nieuwe nachtcultuurinitiatieven hier weinig kans maken. We hechten wel aan het behoud van de (bestaande) nachtcultuur in het centrum, ook omdat het aanbod aan diversiteit heeft ingeboet. De clubcultuur vormt in die zin een aanvulling op de feestcafés en dansbars. Tijdelijke locaties Culturele organisaties en horecaondernemers zijn dankbare gebruikers van leegstaande panden. De huur is vaak een fractie van de prijs van regulier vastgoed. Bovendien is de ambiance vaak aantrekkelijk voor een creatief en jong publiek. Dit heeft tot gevolg dat de laatste jaren pop-uplocaties als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten. Het gebruiksklaar maken van een leegstaand gebouw vraagt om een behoorlijke investering. Zo’n tijdelijke locatie is alleen rendabel als een club er minstens vijf jaar kan blijven zitten, maar liever nog tien jaar. Ad Hoc is de instantie die leegstaand gemeentelijk vastgoed nu beheert.

In het kader van Maatschappelijke Meerwaarde krijgt effectiever gebruik van tijdelijke leegstand de komende jaren meer prioriteit.

12

Knelpunt: In gebiedsontwikkeling wordt er nog onvoldoende rekening gehouden met (tijdelijke) locaties voor nachtcultuur. Kans: Dankzij het Nachtoverleg zijn de lijnen tussen de gemeente en de nachtsector kort. Kennis over de behoefte aan ruimte aan de ene kant en mogelijkheden door leegstand of gebiedsontwikkeling aan de andere kant kan gemakkelijker worden gedeeld. Ambitie: We selecteren een aantal gebieden in de stad die mogelijk geschikt zijn voor nachtcultuur. In samenspraak met de nachtsector en de verantwoordelijke gebiedscoördinatoren formuleren we verschillende ‘zoekopdrachten’. 4.3 Leefbaarheid en levendigheid Vooral in de binnenstad kunnen de behoeften en belangen van bewoners en uitgaanspubliek botsen. In de Omgevingsvisie Binnenstad staat beschreven hoe de gemeente de overlast wil beperken in samenspraak met bewoners, ondernemers en organisaties. Bewoners kunnen last hebben van geluidsoverlast, maar ook van fietsen voor deur of vuil op straat. Daarnaast kan de doorlopende drukte (veegwagens, een markt die opbouwt, busverkeer) storend zijn.

Tegen de verschillende oorzaken van overlast treedt de gemeente waar mogelijk op, onder meer door toezicht te houden. Fietsen worden verwijderd op plekken waar ze niet mogen staan. Op sommige plekken waar veel overlast wordt ervaren, treft de gemeente extra maatregelen. Tegen de verschillende oorzaken van overlast treedt de gemeente op, onder meer door toezicht te houden. Op sommige plekken waar veel overlast wordt ervaren, treft de gemeente extra maatregelen. In de Nobelstraat en omliggende straten wordt bijvoorbeeld een cumulatie aan problemen ervaren door bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden. De gemeente is op dit moment bezig met een onderzoek naar welke maatregelen genomen kunnen worden om de overlast af te laten nemen. Voor bewoners is het belangrijk dat ze weten waar ze aan toe zijn; het is van belang dat ze op tijd worden geïnformeerd en dat ze hun mening kunnen geven. Ook dat is een manier om (het gevoel van) overlast te beperken. Niemand wil worden overvallen door een nieuwe horecazaak in de straat of een evenement voor de deur. Ook horecaondernemers en evenementorganisatoren wensen duidelijkheid van de gemeente en hebben daar recht op. Gebiedsprofielen moeten houvast gaan bieden. Per 2024 treedt bovendien de nieuwe landelijke omgevingswet in werking.

Daarin is meer ruimte voor maatwerk en voor betere positionering van bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zoals hulpverleningsdiensten. Dat is belangrijk, omdat de aanpak om leefbaarheid en levendigheid in balans te houden per locatie kan verschillen.

Omgevingsvisie Binnenstad 2040.

26

Beleidsnota nachtcultuur

Een gebiedsprofiel voor het Domplein De gemeente, omwonenden van het Domplein en andere belanghebbenden zijn gestart met het opstellen van een gebiedsprofiel voor het Domplein. Dit gebiedsprofiel omvat ruimtelijke, sociale een maatschappelijk thema’s. In verschillende werkgroepen komen actuele onderwerpen aan de orde, zoals ‘goederenvervoer’ op het plein. Betrokkenen analyseren gewoontes en gedrag die leiden tot ergernissen of overlast nauwgezet, zodat wederzijds begrip kan ontstaan. De werkgroep neemt vervolgens een standpunt in (of meerdere) op basis waarvan oplossingen en strategieën worden aangedragen. Deze landen in het gebiedsprofiel in de vorm van richtlijnen voor leefbaarheid en werkbaarheid. Deze manier van werken wordt in de toekomst naar verwachting vaker ingezet.

Locatieprofielen en evenementenbeleid Aan de hand van locatieprofielen willen we (muziek)evenementen beter spreiden over de stad. Zo maken we overlast beter beheersbaar en maken we het toewijzingsbeleid voor ondernemers en bewoners inzichtelijk. We beginnen met tien locatieprofielen voor evenementen. We onderzoeken de mogelijkheden van de betreffende plekken in de stad en bepalen vervolgens welke richtlijnen bij de locatie past. Knelpunt: De verhoudingen in sommige gebieden in de stad staan op scherp: bewoners ondervinden overlast, ondernemers raken in de verdrukking. Kans: Onvrede komt vaak voort uit onwetendheid en onvoorspelbaarheid. Door bewoners en ondernemers beter te informeren kan veel onvrede worden weggenomen. Ambitie: We gaan locatieprofielen en gebiedsprofielen ontwikkelen met duidelijke richtlijnen voor het gebruik en de inrichting van de omgeving. NB Locatieprofielen brengen de mogelijkheden en beperkingen voor nachtcultuur en evenementen in kaart; gebiedsprofielen zijn bedoeld om mogelijk botsende belangen op drukke locaties in de stad in goede banen te leiden.

27

Beleidsnota nachtcultuur

5. Ambities

De Utrechtse nachtcultuur heeft een stevige basis. Er zijn clubs, podia, dj’s, radiostations, makers en creatieven in de stad die met elkaar een levendige scene vormen en met veel energie, enthousiasme en kunde bouwen aan de voortzetting en uitbreiding ervan. Over publieksbelangstelling heeft de sector niet te klagen. Toch is er ruimte voor verbetering.

We formuleren vier hoofdambities waaraan we een aantal actiepunten koppelen, deels tijdelijk, deels permanent van aard. Voor een deel van de onderstaande ambities worden concrete actieplannen uitgewerkt waarmee de ambities verwezenlijkt kunnen worden. Voor andere ambities is dat niet nodig, en kunnen we direct aan de slag. Op deze beleidsnota volgt een uitvoeringsplan met een tijdlijn en indicatoren waaraan we kunnen meten of de doelen behaald zijn. De rol van de gemeente is faciliterend, maar ook sturend en regisserend als dat nodig is. We willen een solide gesprekspartner zijn voor vertegenwoordigers van de nachtcultuur. Inhoudelijk heeft de sector de vrije hand. 5.1 Nachtcultuur is een volwaardig onderdeel van de culturele sector Met de Nachtvisie 2030 en de Beleidsnota Nachtcultuur erkennen we het belang van de nachtcultuur voor Utrecht. Nachtcultuur geeft niet alleen dj’s en producers een podium en de gelegenheid zich te ontwikkelen, maar ook andere creatieven: visual artists, vormgevers, beeldend kunstenaars en performers. Nachtcultuur is meer dan uitgaan; bezoekers ontmoeten gelijkgestemden, genieten de vrijheid om te zijn wie ze willen zijn. Nachtcultuur is onderdeel van de culturele sector in onze stad. De komende jaren krijgt de sector ondersteuning en ruimte om te groeien.

• Het Nachtoverleg krijgt een permanent karakter Met het Nachtoverleg heeft de sector een belangrijke stap gezet om zich te verenigen en verder te professionaliseren. We stimuleren deze ontwikkeling en investeren in uitbouw en bestendiging van het overleg tot en met 2026. Het Nachtoverleg is toegankelijk voor

28

Beleidsnota nachtcultuur

de hele Utrechtse nachtsector. Het overleg voert zelf de regie over de structuur en de inhoud van de agenda en voorziet de gemeente gevraagd en ongevraagd van advies. Onderwerpen als veiligheid en gezondheid komen hier regelmatig aan bod. • Het aanbod wordt beter zichtbaar De stad heeft ’s nachts meer te bieden dan menigeen weet of denkt. Voor het publiek is informatie over de actuele Utrechtse nachtcultuur niet altijd even makkelijk te vinden. Daar brengen we verandering in samen met Utrecht Marketing. 5.2 Iedereen die dat wil voelt zich welkom in de Utrechtse nachtcultuur Op het gebied van diversiteit zijn in de Utrechtse nachtcultuur stappen te zetten. De nachtcultuur is te weinig representatief voor de bevolkingssamenstelling van onze stad wat betreft aanbod en bezoekers. In 2030 heeft Utrecht een gevarieerd nachtleven voor verschillende leeftijden en doelgroepen. Een belangrijke randvoorwaarde is dat alle bezoekers zich thuis voelen en veilig en gezond uit kunnen gaan. Hierbij speelt ook de vraag of de bestaande kaders binnen de gemeente, bijvoorbeeld binnen het vergunningensysteem, voldoende ruimte bieden voor een diverse nachtcultuur die past bij de stad anno nu. Toetsing aan de vergunningsvoorwaarden t.a.v. (geluids)overlast en veiligheid blijft ongewijzigd.

te veel mensen te maken met onwenselijk gedrag. Samen met de nachtsector kijken we hoe we dit beter kunnen signaleren en voorkomen. Dat geldt ook voor gezondheidsrisico’s op het gebied van middelengebruik en gehoorschade. • Onderzocht wordt of delen uit de aanpak Veilig Uitgaan kunnen worden uitgebreid Het portiersoverleg, Panel Deurbeleid en het convenant Veilig Uitgaan richten zich alleen op de binnenstad, terwijl het aantal uitgaanslocaties buiten de binnenstad toeneemt. We onderzoeken wat de wenselijke situatie is en of we onderdelen van de bestaande overleggen kunnen inzetten voor uitgaansgebieden buiten de binnenstad. Veiligheid (waaronder sociale veiligheid en discriminatie) en gezondheid (overmatig middelengebruik, gehoorschade) zijn ook hier relevante thema’s.

• De doelgroep 18-min krijgt een plaats in het nachtcultuurbeleid Voor jongeren onder de 18 jaar zijn er bijna geen uitgaansgelegenheden meer, los van incidentele feesten die poppodia en ondernemers voor de doelgroep organiseren. Veel jongeren herkennen zich bovendien niet in het aanbod. Aan de hand van gesprekken met de jongeren van Young Minds brengen we wensen en behoeften in kaart. Op basis daarvan stimuleren we initiatieven voor de jongere leeftijdsgroep. 5.3 De Utrechtse nachtcultuur heeft ruimte voor experiment en ontwikkeling Door ruimtegebrek zijn er weinig plekken voor experiment en talentontwikkeling in de stad. Toch zijn die nodig, willen we de nachtcultuur serieus nemen en een impuls kunnen geven. Vanuit de sector is de vraag naar ruimte veelgehoord en frequent. We gaan de

• Subsidieregelingen worden beter toegankelijk We willen de doorstroom binnen de nachtcultuur verbeteren, zodat ook jonge dj’s en nieuwe organisatoren er een plek in vinden. We willen de huidige culturele subsidieregelingen beter zichtbaar en toegankelijk maken voor mensen die er onbekend mee zijn. Op deze manier willen de diversiteit in het aanbod vergroten.

• (Sociale) veiligheid en gezondheid als randvoorwaarden Veilig uitgaan betekent onder meer dat bezoekers ongehinderd zichzelf kunnen zijn, zichzelf kunnen uiten zoals ze willen, geen discriminatie, agressie en grensoverschrijdend gedrag ondervinden en dat gezondheidsrisico’s worden beperkt. Helaas krijgen nog

29

Beleidsnota nachtcultuur

komende tijd op zoek naar drie nieuwe locaties. Een kanttekening is hier op zijn plaats: de gemeente wil niet interveniëren in de marktwerking van de sector. De invulling van de locaties laten we aan de sector over. Met een Nachtspreekuur willen we het gesprek tussen de gemeente en de nachtsector bovendien verbeteren. • We zoeken drie nieuwe locaties voor nachtcultuur Voor 2026 onderzoeken we de mogelijkheden voor drie nieuwe locaties voor nachtcultuur: klein (capaciteit voor 100-150 bezoekers) en groter (capaciteit 500+). De gemeente zoekt de locaties in eerste instantie binnen het eigen vastgoed verspreid over de stad. De focus ligt op locaties met bijzondere eigenschappen, waardoor deze niet direct geschikt zijn voor functies als wonen. Waar mogelijk wordt aangesloten bij de zoektocht naar meer m2 voor broedplaatsen in de stad. De aard van de zoekopdracht wordt samen met vertegenwoordigers van de nachtsector bepaald. De invulling van de locatie is aan hen. Binnen de huidige financiële kaders kunnen de mogelijkheden voor nieuwe locaties onderzocht worden. Voor nieuwe locaties voor de nachtcultuur is adequaat toezicht en handhaving op de naleving van de vergunning belangrijk, mede gelet op impact op de omgeving en bezoekersstromen.

Wanneer er concrete locaties op het oog zijn, wordt de haalbaarheid en gewenste invulling afgestemd met OOV in het algemeen en VTH (Vergunningen, Toezicht en Handhaving) in het bijzonder. Hierbij is voldoende capaciteit bij politie, toezicht & handhaving en de hulpdiensten een nadrukkelijke randvoorwaarde.

• We markeren gebieden in Utrecht waar nachtcultuur kansrijk is De stad ontwikkelt zich in hoog tempo. Bij gebiedsontwikkeling houden we rekening met eventuele ruimte voor nachtcultuur. De focus bij de zoektocht ligt in de volgende gebieden: Overvecht, Utrecht Science Park, Stationsgebied, Werkspoorgebied, Papendorp en Rotsoord. Dit betekent niet dat we in al deze gebieden een nieuwe locatie gaan zoeken. Het betekent ook niet dat de gebieden die niet in dit rijtje staan worden uitgesloten. Het beperken van overlast is prioriteit bij het bepalen van de locaties. Veiligheid, bereikbaarheid en de garantie tot voldoende menskracht zijn randvoorwaardelijk. • We stellen een opstartbudget beschikbaar voor planvorming aangaande nieuwe locaties Een geschikte locatie vinden is stap één. Het is aan ondernemers en organisatoren om een clubconcept te bedenken en deze locaties nieuw leven in te blazen. We stellen een opstartbudget beschikbaar om culturele ondernemers handvatten te geven voor bijvoorbeeld het opstellen van een businessplan. Het bibob onderzoek is een randvoorwaarde om aanspraak te maken op dit opstartbudget. • We stellen een nachtspreekuur in Voor veel creatieven en feestorganisatoren is de gemeente een ondoorgrondelijke organisatie. Zij weten niet waar ze terecht kunnen met vragen over beschikbare ruimte, vergunningen en subsidieregelingen.

Met een periodiek spreekuur willen we de sector tegemoetkomen.

5.4 De stad is levendig én leefbaar In een grote stad kan de balans tussen wonen, werken en recreëren soms een uitdaging zijn. Utrecht vormt daarop geen uitzondering. Het uitgaansleven en terugkerende evenementen kunnen gepaard gaan met overlast voor bewoners. We vinden het belangrijk om die waar mogelijk in de kiem te smoren. Dit doen we volgens de algemene handhavingsstrategie. Leefbaarheid is een belangrijk aspect om rekening mee te houden bij de zoektocht naar nieuwe locaties. We streven naar spreiding over de hele stad: van nachtcultuur, maar ook van andere evenementen die mogelijk overlast geven. Zo wordt overlast beter beheersbaar. • We stellen tien locatieprofielen op voor evenementen We schetsen de mogelijkheden van de locaties en bepalen welke richtlijnen bij de locaties passen. De profielen geven duidelijkheid over wat bewoners kunnen verwachten aan voorzieningen en evenementen in hun omgeving. Voor ondernemers vormen zij een leidraad en inspiratiebron. • We werken met gebiedsprofielen voor de (her)ontwikkeling van drukke gebieden Die brengen in kaart wat op die locatie al dan niet wenselijk is. In samenspraak met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden komen de profielen tot stand. Zij worden in een vroeg stadium betrokken bij het proces zodat zij niet voor verrassingen komen te staan.

30

Beleidsnota nachtcultuur

6. Financiën

Met de Utrechtse Nachtvisie 2030 en de Beleidsnota Nachtcultuur geven we de nachtsector een impuls. De komende jaren investeren we in regelingen en voorzieningen die verdieping en verbreding van de sector en een duurzaam nachtcultuurbeleid mogelijk maken. In het gemeentebudget is daar op basis van het Coalitieakkoord 2022-2026 geld voor vrijgemaakt. Het gaat hierbij om een budget van € 50.000 in 2023 en vanaf 2024 € 100.000,- structureel. Dit budget biedt de mogelijkheid eerste stappen te zetten op gebied toegankelijkheid van de gemeentelijke diensten en regelingen voor de nachtcultuur. Ook is er ruimte om een zoektocht naar nieuwe locaties te starten. Voor concrete ontwikkelingen die hieruit volgen, bijvoorbeeld voor het inrichten van locaties voor nachtcultuur, is het budget ontoereikend. Dat geldt ook voor het voorzien in voldoende capaciteit op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid en Toezicht & Handhaving. Voor concrete ontwikkelingen die hier uit volgen, bijvoorbeeld voor het inrichten van locaties voor nachtcultuur, is het budget ontoereikend. Besluitvorming over aanvullende dekkingsmogelijkheden maakt onderdeel uit van de integrale afweging bij aan de Voorjaarsnota. Tussentijds zullen we de gang van zaken evalueren, en wordt het benodigde extra budget inzichtelijk.

De ambities uit deze beleidsnota overlappen daarnaast met verschillende beleidsterreinen, zoals Cultuur, Economische Zaken, Openbare Orde & Veiligheid, Vergunningen, Toezicht & Handhaving, Vastgoed en Volksgezondheid. Waar mogelijk zoeken we ruimte in bestaande programma, subsidies en regelingen.

31

Beleidsnota nachtcultuur

Colofon Februari 2023 www.utrecht.nl/nachtcultuur2030 Fotografie 36framez / Robin Keur Illustratie Enof creatieve communicatie Concept en lay out Enof creatieve communicatie

32

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door Doorkiesnummer E-mail Bijlage(n)

Lisa van Woersem 14030 lisa.van.woersem@utrecht.nl 1

Datum Kenmerk Onderwerp Beleidsveld

17 april 2024 10860652 Update uitvoering nachtvisie Cultuur

Geachte leden van de raad, Op 22 juni 2023 heeft u De Utrechtse Nachtvisie 2030 & Beleidsnota Nachtcultuur vastgesteld. Tijdens de raadsbehandeling zijn negen moties aangenomen. Middels deze brief informeren we u over de ontwikkelingen sinds het vaststellen van de nachtvisie en de afhandeling van de moties. Met als belangrijkste nieuws het heugelijk feit dat de eerste van de drie nieuwe locaties voor nachtcultuur op 12 april jl. is geopend. De nachtsector werkt snel en vraagt om stappen op korte termijn. Omdat in de nota zelf al concrete doelen en actiepunten geformuleerd zijn, kunnen we goed aan de slag. Het voorstel is daarom het uitvoeringsprogramma (in de beleidsnota nachtcultuur aangeduid als ‘actieplan’) niet als los product op te leveren. In plaats daarvan ontvangt u van ons jaarlijks een update op basis van de geformuleerde ambities, actiepunten en de moties. Voor alles geldt: mits er relevante updates zijn. Ook zit er in elke brief een actuele tijdlijn. Op deze manier zetten we onze middelen en menskracht beschikbaar voor nachtcultuur effectief en doeltreffend in. Deze brief is de eerste brief in de reeks. Vanaf nu ontvangt u elk jaar in Q1 een brief met een vordering van de uitvoer tot het einde van deze coalitieperiode (2026). We nemen u mee aan de hand van de ambities zoals geformuleerd in de nota:

1. Nachtcultuur is een volwaardig onderdeel van de culturele sector Het Nachtoverleg Het Nachtoverleg komt iedere twee maanden samen. Om ruimte te maken voor verdieping, zijn er werkgroepen opgericht: Diversiteit, (sociale) Veiligheid & Volksgezondheid, Visie Nachtoverleg, (Geluid) Overlast, Zichtbaarheid en Ruimte & Ontwikkeling. De Nachtcoördinator is betrokken bij alle werkgroepen en fungeert al schakel tussen de nachtsector en de gemeente. De Nachtcoördinator heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor de ontwikkeling van het netwerk, het tot stand brengen van de nachtvisie en concrete stappen in de uitvoering. Shaked Franke heeft

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

17 april 2024 10860652

het stokje per 2024 overgedragen aan Flo Hollander. Zij is door het Nachtoverleg geselecteerd uit 32 aanmeldingen. Zij is verantwoordelijk voor voortzetting van het Nachtoverleg en de werkgroepen en onderzoek naar de rol van de Nachtcoördinator en het overleg voor de toekomst. Daarnaast organiseert ze aanvullende activiteiten met leden uit het Nachtoverleg. Denk aan het aansluiten bij panels, netwerkbijeenkomsten en de culturele zonnacht. Het aanbod wordt beter zichtbaar Sinds het verschijnen van de visie en nota heeft het nachtaanbod een vaste plek gekregen in de UITagenda van Utrecht Marketing onder de noemer ‘nightlife’. Tijdens het UITfeest op 7 september wordt dit jaar bijzondere aandacht aan nachtcultuur besteed. Op 23 en 24 november vindt voor het eerst een culturele zonNACHT plaats. Utrecht Marketing stelt het programma in overleg met de lokale nachtsector samen, met als doel het bestaande aanbod beter zichtbaar maken.

2. Iedereen die dat wil voelt zich welkom in de Utrechtse nachtcultuur (Sociale) veiligheid en gezondheid als randvoorwaarden & Onderzoek uitbreiding aanpak veilig uitgaan Verschillende uitgaansgelegenheden hebben voor hun personeel de training Safer Clubbing aangeboden, gefaciliteerd door de gemeente. Deze training gaat in op het herkennen van intimidatie en discriminatie en het bieden van handelingsperspectief. Met dit aanbod gaan we in 2024 door. Daarnaast werken we vanuit de gemeentebrede opgave inclusie actief aan een veiligere en inclusievere nachtsector. Hierbij gaan we in gesprek met de nachtsector, gemarginaliseerde gemeenschappen in de stad en antidiscriminatie- en belangenorganisaties. Tijdens raadsbehandeling zijn er twee moties aangenomen, die we onder dit punt behandelen:  M184 Stel een norm aan sociale veiligheid. Status: in uitvoer. In de nachtvisie is als ambitie opgenomen dat iedereen die dat wil zich veilig voelt in de Utrechtse nachtcultuur. Dat is de norm waar wij als gemeente samen met de nachtsector naartoe werken. Sinds het verschijnen van de nachtvisie staat het onderwerp sociale veiligheid hoger op de agenda. Om het bereik van de training te optimaliseren wordt samengewerkt met de Koninklijke Horeca Nederland.

Naast de safer clubbing trainingen, onderzoeken we of een aanvullende training wenselijk en mogelijk is voor nachthoreca in de binnenstad, ter bevordering van veilig uitgaan.  M185 Bevorder sociale veiligheid in het nachtleven. Status: in uitvoer Binnen het Nachtoverleg is er een speciale werkgroep sociale veiligheid. We vragen hen een prioriteitenlijst te maken om sociale veiligheid te bevorderen. Hierbij kijken we wat de nachtsector zelf kan doen, en hoe ze elkaar kunnen inspireren en helpen, en wat wij als gemeente – in lijn met motie 184 behandeld onder het vorige punt – kunnen doen om extra handvatten te bieden. Zo is er gericht communicatiemateriaal tegen grensoverschrijdend gedrag beschikbaar (zoals posters in horeca). Dit kan desgewenst ingezet worden. In het kader motie 186 over queer safe spaces die verderop in deze brief wordt behandeld, gaan we in gesprek met belangenorganisaties, grassroots queer collectieven en partijen die nog geen onderdeel uitmaken van de gevestigde orde over de behoeften vanuit de queer gemeenschap. In de volgende raadsbrief (Q1 2025) wordt over de voortgang gerapporteerd.

2/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

17 april 2024 10860652

Subsidieregelingen worden beter toegankelijk & De doelgroep 18-min krijgt een plaats in het nachtcultuurbeleid Er zijn verschillende subsidieregelingen beschikbaar voor organisatoren en makers actief in de nachtcultuur. Niet elke regeling bleek echter voor een brede doelgroep toegankelijk. Daarom worden verschillende regelingen onder de loep genomen. Zo is de aanvraagprocedure voor de vierjarige cultuurnota 2025-2028 waar aangevraagd kon worden t/m 31 januari jl. versimpeld. Ook voor de tweejarige regeling die in mei 2024 open gaat is de aanmeldprocedure beter toegankelijk gemaakt. Nieuwe initiatieven kosten geld, en dat geldt in het bijzonder voor initiatieven voor de jongere doelgroep (18-). Via de impulssubsidie cultuur kan €2500,- worden aangevraagd voor kleinere evenementen en nieuwe initiatieven via een zeer laagdrempelig systeem. In februari 2025 opent de eerste thema-editie ‘nachtcultuur’ van deze regeling, waarbij extra budget beschikbaar wordt gesteld voor aanvragen uit de nachtcultuur. Via onder andere het nog op te starten Nachtloket, de Nachtcoördinator en het Nachtoverleg wordt dit gecommuniceerd met de sector.

3. De Utrechtse nachtcultuur heeft ruimte voor experiment en ontwikkeling Drie nieuwe locaties voor nachtcultuur & Opstartbudget voor planvorming aangaande deze nieuwe locaties We zijn verheugd mede te delen dat de eerste nieuwe locatie voor nachtcultuur is gevonden: op 12 april 2024 opende Kabul a GoGo in de voormalige Central Studios in het Werkspoorkwartier. Het Werkspoorkwartier is in de nota als één van de kansrijke gebieden gemarkeerd. Voor de realisatie van deze locatie is er nauw samengewerkt tussen de initiatiefnemer, Erfgoed Werkspoor Utrecht BV en de gemeente Utrecht. Vanuit de nachtcultuurmiddelen is budget beschikbaar gesteld voor de opstartfase van de club. Het concept richt zich specifiek op groepen waar nu onvoldoende aanbod voor is met een wereldse invalshoek en openheid en tolerantie voor LHBTIQ+, een veilige plek voor ook de ondervertegenwoordigde groepen in de stad. Overdag wordt er gegeten, gedronken en gesport en ’s avonds neemt muziek de overhand en wordt er gedanst, afgewisseld met kleinschalige theatervoorstellingen. Ook een tweede concrete locatie voor de nacht heeft de gemeente in beeld. In het voorlopig ontwerp van het Jaarbeurspleingebouw Oopen is ruimte voor nachtcultuur meegenomen. De oplevering staat gepland voor 2028. Onder dit punt behandelen we de volgende moties:  M187 Meer diversiteit in het nachtelijk aanbod bij invulling nieuwe locaties.

Status: afgehandeld. Kabul à GoGo levert met haar concept een grote bijdrage aan de diversiteit binnen de Utrechtse Nacht. Met deze invulling is gehoor gegeven aan de motie. Ook bij de zoektocht naar nieuwe locaties binnen gemeentelijk vastgoed is aandacht voor diversiteit in het aanbod. Bij beschikbaarheid voor nachtinvulling wordt een tender uitgezet voor invulling voor en door doelgroepen die nu geen plek hebben in de nacht, mits passend bij de locatie en binnen de geldende wet- en regelgeving. De ambities uit de nachtvisie – waar diversiteit een speerpunt is – zijn hier leidend.  M186 Meer queer safe spaces in de Utrechtse Nachtcultuur. Status: in uitvoer. Mede naar aanleiding van uw motie gaan wij in gesprek met belangenorganisaties, grassroots queer collectieven en partijen die nog geen onderdeel uitmaken van de gevestigde orde over de behoeften

3/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

17 april 2024 10860652

vanuit de queer gemeenschap. Deze nemen wij mee bij het zoeken en vinden van nieuwe locaties. Initiatieven vanuit de queer gemeenschap kunnen terecht bij de thema-editie van de regeling van de impulssubsidie zoals hierboven genoemd. We zullen de raad hierover informeren middels de jaarlijkse updates.  M192 Van zoekopdracht naar vindopdracht. Status: afgehandeld. De zoekopdracht voor nachtcultuur locaties is onderdeel van onze brede verkenning naar nieuwe locaties voor cultuur, zoals benoemd in de Raadsbrief Voortgang uitvoeringsnota cultureel en creatief vastgoed. Bij deze verkenning gaan we pragmatisch te werk en kijken we onder anderen naar het bestemmingsplan, mogelijkheid voor nachthoreca, bereikbaarheid en ecologische waarden. Als er een concrete locatie op het oog is, wordt afgestemd met OOV, VTH en politie of er voldoende capaciteit is om veiligheid rondom de nieuwe locatie te waarborgen. Daarnaast kunnen ondernemers die zelf een locatie op het oog hebben de gemeente benaderen en gaat de nachtfunctie mee in bouwopdrachten. Dat er al één locatie geopend is (Kabul a GoGo, 2024) en één locatie is meegenomen in het ontwerp van het nog te bouwen Jaarbeurspleingebouw (aangekondigd in 2023, op te leveren in 2028) toont aan dat de zoekopdracht wordt opgevat als een vindopdracht.

 M195 Verken bij opties tot Nachtcultuur in de binnenstad ook eigen vastgoed en oude ‘nachtlocaties’. Status: Afgehandeld Zoals in het vorige punt genoemd wordt nachtcultuur meegenomen in de brede verkenning naar nieuwe locaties voor cultuur. Eigen vastgoed in de binnenstad maakt hier ook deel van uit. Er is hier echter nauwelijks tot geen vastgoed met een A1 vergunning. Daarnaast is er spanning in de binnenstad tussen het uitgaanspubliek en de bewoners. Nieuwe locaties in de binnenstad – ook als deze op ‘oude’ nachtlocaties zijn – kunnen deze spanningen verder oplopen. Daarom hebben nieuwe locaties op alternatieve plekken, zoals het jaarbeurspleingebied, onze voorkeur. Dit ligt centraal, terwijl de woonfunctie een stuk beperkter is dan in de rest van de binnenstad.

We markeren gebieden in Utrecht waar Nachtcultuur kansrijk is Ruimte voor nachtcultuur heeft ook uw aandacht, zo bleek uit de diverse moties:  M190 Meer ruimte voor de nacht. Status: Afgehandeld. Op grond van het OHU 2018 (Ontwikkelingskader horeca gemeente Utrecht) staan de horeca categorieën uitgeschreven op basis van hinderprofiel. Horeca in categorie B betreft cafés en vergelijkbare locaties waar alleen gedanst mag worden in het weekend. De bestemming A1 zit niet op veel adressen, maar de B bestemming op veel meer. Het uitbreiden van de B vergunning heeft dus grote gevolgen met betrekking tot de leefomgeving en overlast. Gezien de huidige uitdagingen omtrent overlast heeft het onze voorkeur de nachtcultuur niet op deze manier uit te breiden. Een goede balans met de huidige nachtcultuur locaties en zorgvuldige afweging bij de drie nieuwe nachtlocaties om geluidsoverlast te minimaliseren enerzijds en nachtprogrammering te faciliteren anderzijds, zien wij als prioriteit. Daarbij dient gezegd te worden dat er met de B vergunning zeker al nachtleven mogelijk is. Zo gelden er geen sluitingstijden, en mag er in het weekend gedanst worden.  M193 In het stadse leven is overal ruimte voor de nacht. Status: afgehandeld.

4/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

17 april 2024 10860652

In de nachtvisie staat: De focus bij de zoektocht ligt in de volgende gebieden: Overvecht, Utrecht Science Park, Stationsgebied, Werkspoorgebied, Papendorp en Rotsoord. Dit betekent niet dat we in al deze gebieden een nieuwe locatie gaan zoeken. Het betekent ook niet dat de gebieden die niet in dit rijtje staan worden uitgesloten. Het zorgt er alleen voor dat de zoektocht gericht kan worden ingezet. Het beperken van overlast is prioriteit bij het bepalen van de locaties, waar dan ook in de stad. Veiligheid, bereikbaarheid en de garantie tot voldoende menskracht bij politie en handhaving zijn randvoorwaardelijk.  M194 Nachtcultuur is ook een bestemming: Status: moet nog opgestart worden Utrecht is een groeiende stad waar voortdurend wordt gezocht naar de balans tussen leefbaarheid en levendigheid. Plekken die eerst tot de ‘rafelranden’ van de stad behoorden, worden inmiddels omsloten door woningbouw. Nachtcultuurlocaties komen in sommige gevallen onder druk te staan. In deze snelle ontwikkeling heeft bescherming van bestaande nachtcultuur in de stad – mits ze voldoen aan wet- en regelgeving - prioriteit. Dit onderwerp is ook aan bod gekomen bij de behandeling van de SV over het ‘agent of change’ principe. Bij ervaren hinder moet daarom maatwerk worden geleverd.

Dit betekent soms het actief interveniëren vanuit de gemeente, soms het afwijzen van de klachten en soms handhavend optreden. Daarnaast kijken we welke maatregelen wij als gemeente kunnen treffen om de overlast te verminderen. We verwachten dat de uitkomsten niet zullen leiden tot nieuwe wet- en regelgeving, maar wel in bijvoorbeeld meer bindende kaders voor de communicatie door ontwikkelaars (naar nieuwe bewoners en andere gebruikers). Daarnaast worden de mogelijkheden tot instemming bij wijziging van bestemmingsplannen meegenomen. Nachtloket Sinds het vaststellen van de visie wordt de gemeente goed gevonden door de sector. Niet alleen door partijen die al een plek hebben (poppodia, clubs), maar ook ondernemers of initiatiefnemers die een plek zoeken in de stad. Dat de gemeente de nacht heeft omarmd en dus ook aanspreekbaar is op dit onderwerp, wordt gewaardeerd, van bewoners tot ondernemers en van makers tot bezoekers. Om toegankelijk te blijven voor de stad opent in september 2024 het Nachtloket. Hier kan de nachtsector terecht met vragen over subsidieregelingen, vergunningstrajecten, het starten van een nieuw initiatief, of over beschikbare locaties. Via de website van de gemeente wordt er een pagina gelanceerd waar je met een eenvoudig intakeformulier kenbaar kan maken welke vraag je hebt. Vervolgens word je uitgenodigd voor een afspraak om de vraag te behandelen.

Via deze weg worden we beter bereikbaar voor initiatiefnemers met nieuwe creatieve ideeën.

4. De stad is levendig én leefbaar Locatieprofielen & gebiedsprofielen De afgelopen maanden hebben we gewerkt aan de uitwerking van nieuw evenementenbeleid en de locatieprofielen. Dit moet bijdragen aan een betere balans tussen leefbaarheid en levendigheid. Op 25 maart jl. hebben we het voorstel naar uw raad verstuurd. Met dit voorstel leggen we de ruimte voor evenementen in Utrecht vast en bieden we duidelijkheid aan Utrechters en organisatoren van evenementen. We kunnen zo beter sturen op kwaliteit, een divers aanbod voor verschillende groepen, toegankelijkheid en een betere spreiding van het evenementenaanbod. Onderdeel van het nieuwe beleid zijn locatieprofielen voor tien locaties in de stad. We kijken ernaar uit om ook dit jaar samen met de nachtsector aan de slag te gaan. Samen werken we aan een bloeiende Utrechtse nachtcultuur. Als raad houden we u graag jaarlijks op de hoogte

5/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

17 april 2024 10860652

middels een brief in Q1 van elk nieuwe jaar, tot en met het einde van deze coalitieperiode in 2026. In de bijlage vindt u de tijdlijn. Hier kunt u terugvinden welke acties en uitvoer moties en ambities wanneer gepland staan. Uw raad is onlangs geïnformeerd over de huidige financiële situatie van de gemeente. Komende tijd worden er keuzes gemaakt die mogelijk ook van invloed zullen zijn op de financiële keuzes en activiteiten zoals in deze brief beschreven. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

6/6

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

Lisa van Woersem & Michiel Lancee

Datum

15 april 2025

E-mail

lisa.van.woersem@utrecht.nl

Kenmerk

30248292

Type brief

Voortgangsbrief

Onderwerp

Update Uitvoering Nachtvisie Deel II

Bijlage(n)

-

Beleidsveld

Cultuur

Geachte leden van de raad, We brengen u in deze brief op de hoogte van de laatste stand van zaken van de Utrechtse Nachtvisie 2030 & Beleidsnota Nachtcultuur. Zoals afgesproken ontvangt u deze elk uitvoeringsjaar. Op 17 april 2024 ontving u de eerste Raadsbrief update uitvoering nachtvisie. Utrecht zit vol met initiatieven, en de nachtsector en de gemeente weten elkaar ook steeds makkelijker te vinden. Het programmabudget is beschikbaar tot 2027. Tot die tijd richten we ons, naast de uitvoering, op de verankering van de ambities zodat de huidige investeringen een duurzame impact hebben op nachtcultuur. Hoogtepunt van afgelopen jaar is dat we eind 2024 de subsidieregeling Nachtcultuur hebben geopend, waarmee we allerlei verschillende initiatieven uit de stad kunnen ondersteunen. Met de opening van ons Nachtloket werken we daarnaast aan onze toegankelijkheid en ons rechtstreekse contact met de sector. Op 5 december 2024 bent u hier middels de Raadsbrief Nadere Regel Nachtcultuur over geïnformeerd. We nemen u in deze brief mee in de ontwikkelingen in de Utrechtse nacht aan de hand van de vier geformuleerde ambities uit de Nachtvisie. En informeren u over de afhandeling van een vijftal moties.