Agendabundel

Bundel van de Commissie Mens en Samenleving van 7 januari 2021

1

2 3

Opening Digitaal. Aanvang: 10.00 uur Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten Verslagen Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 10 december 2020, ter vaststelling. Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2020-12-10.pdf

4.1

Toezeggingen/moties/brievenlijst Ter vaststelling. Lijst toezeggingen-moties-brieven MS dd 12 december 2020 (inclusief voortgangsinformatie).pdf

4.2

Lange Termijn Agenda Ter informatie. LTA M&S per 9 december 2020.xlsx

5

Raadsvoorstel Zienswijze concept kadernota Veiligheidsregio Utrecht (VRU) 2022 Indicatieve aanvang: 10.00; DIGITAAL Indicatieve behandeltijd: 75 min. Beleidsveld: Openbare orde en Veiligheid - Burgemeester Dossier 1517 voorblad Raadsvoorstel Zienswijze concept Kadernota 2022 Veiligheidsregio Utrecht (VRU).docx Zienswijzebrief concept Kadernota 2022 VRU.docx Kadernota 2022 VRU.pdf Aanbiedingsbrief Kadernota 2022 VRU.pdf

6

Voortgang en kosten Tweede Kamerverkiezingen ndicatieve aanvang: 11.20 uur; DIGITAAL Indicatieve behandeltijd: 60 min. Beleidsveld: Burgerzaken - Burgemeester Geagendeerd door H. Dekker-Abdulaziz (D66), D. Gilissen (VVD) en de fracties van de PVV, DENK en PvdA. D66 en VVD vinden dat wij als gemeente klaar moeten zijn voor de verkiezingen van 2021. Gezien de coronamaatregelen en de aankomende wetgeving vinden we de reactie van de burgemeester op dit moment te afwachtend. De fractie van D66 en VVD vinden dat onverstandig. Zeker als het gaat het vinden van locaties die meerdere dagen (en zoveel mogelijk coronaproof) voor de verkiezingen klaar zijn. De fracties zien graag een proactieve houding van het college om zich op verschillende mogelijke scenario’s voor te bereiden en verschillende scenario’s uit te werken. Daarom willen ze de raadsbrief Tweede Kamerverkiezing 2021 voor een commissiedebat agenderen.

De fracties willen in een commissiedebat de volgende vragen bespreken: * Hoe gaat het college ervoor zorgen dat het voorbereid is op vroegtijdig stemmen mogelijk maken? * Hoe zorgen we er lokaal voor dat de drempel om te gaan stemmen in coronatijd zo laag mogelijk is? * Hoe gaat in dat geval het college zorgen voor voldoende stembureaus die meerdere dagen beschikbaar zijn? * Hoe gaat in dat geval het college zorgen voor voldoende vrijwilligers die meerdere dagen beschikbaar zijn? * Welke mogelijkheden zijn er voor mobiele en drive-in stembureaus? * Zijn er extra faciliteiten nodig voor het mogelijke post-stemmen? Zo ja welke? * Voor alle extra werk is er geld nodig, het is voor ons nu onduidelijk hoeveel extra deze maatregelen gaan kosten, en of Min BZK met voldoende financiering gaat komen.

6.1

Naar aanleiding van de Raadsbrief Voortgang en kosten Tweede Kamerverkiezingen en raadsbehandeling op 17 december van het raadsvoorstel Experiment Centrale Stemopneming (CSO) zijn de bijgaande aanvullende agenderingen ontvangen. De fractie van D66 wil o.a. spreken over het aantal locaties voor early voting en of het geachte aantal is uit te breiden, het tellen van de briefstemmen en hoe met deze stemmen wordt omgegaan, de toereikend van de door het Rijk toegezegde, de communicatie naar de kiezers over de locaties en tijden van verkiezingen, en de opkomst bevorderende acties. De fractie van de PVV wil o.a. spreken over de wijze van het vaststellen en rapporteren van de uitslag per stembureau. Datzelfde geldt voor wat betreft het eventuele briefstemmen. De fracties van DENK en de PvdA hebben aangegeven de agendering te onderschrijven. Raadsbrief Voortgang en kosten Tweede Kamerverkiezingen

Dossier 1544 voorblad Raadsbrief Voortgang en kosten Tweede Kamerverkiezingen.pdf 6.2

Raadsbrief Tweede Kamerverkiezingen 2021 Dossier 1494 voorblad Raadsbrief Tweede Kamerverkiezing 2021.pdf Toegankelijkheid stemlokalen.pdf

7

Verordening huisvesting scholen Indicatieve aanvang: 14.00 uur; DIGITAAL Indicatieve behandeltijd: 120 min. Beleidsveld: Onderwijs - wethouder Klein Het college stelt de raad voor om een nieuwe verordening, bedoeld om de middelen voor onderwijshuisvesting onder scholen te verdelen, vast te stellen. De verordening moet bijdragen aan moderne en toekomstbestendige huisvesting. De nieuwe verordening geeft het college de bevoegdheid om op 6 thema’s nadere regels vast te stellen. Thema’s waar de ontwikkelingen hard gaan en de regels regelmatig worden bijgesteld om moderne en toekomstbestendige schoolgebouwen te kunnen bouwen (zoals vergoedingen voor schoolgebouwen en natuurlijke en uitdagende speelplaatsen). De verordening schrijft voor dat het college de raad informeert als zij het voornemen heeft nadere regels vast te stellen of aan te passen.

Zij heeft onder voorbehoud van het raadsbesluit over dit voorstel, 5 nadere regels vastgesteld en deze bijgevoegd Dossier 1415 voorblad Raadsvoorstel Verordening huisvesting scholen.docx Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht (januari 2021).pdf Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht - toelichting.pdf Raadsbrief Informatievoorziening verordening huisvesting scholen.docx Verslag op overeenstemming gericht overleg (OOGO).pdf Nadere regel vergoedingen schoolgebouwen.pdf Nadere regel speelplaatsen van scholen.pdf Nadere regel duurzame en gezonde schoolgebouwen.pdf Nadere regel schoolgebouwen volgens gemeentelijk beleid voor kinderen.pdf Nadere regel demarcatie bij bouw en exploitatie.pdf STREKT TER VERVANGING Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht.pdf

8

Sport

8.1

Indicatieve aanvang: 20.00 uur; DIGITAAL Indicatieve behandeltijd: 90 min. Beleidsveld: Sport - wethouder Van Ooijen Geagendeerd door de fractie van de PvdA, T. Sturkenboom (Student & Starters), B. van Steeg (CDA); H. Bakker (D66). Op 30 juni vond de Raadsinformatiebijeenkomst (RIB) sportcapaciteit plaats en op 8 september de RIB over de Sporthal in Noordoost. Naar aanleiding van deze RIB’s gaan de fracties van de PvdA, Student & Starter en CDA graag met fracties in de raad en het college in debat over de sportcapaciteit in Utrecht, met onder andere als casus de geplande sporthal in Noordoost. Deze fracties willen ook de brief over studentensport hierbij betrekken. Tijdens de RIB over sportcapaciteit is naar voren gekomen dat sommige verenigingen de conclusie van het Mullier rapport dat er momenteel voldoende capaciteit is, niet delen. Zij kennen wachtlijsten en zien kansen voor extra sportcapaciteit in de stad. Het college geeft in de raadsbrief van 4 maart 2020 aan dat de trainingsnorm daarom onder de loep wordt genomen bij de volgende behoefteberekeningen. De agenderende fracties vragen zich nadrukkelijk af of dit niet eerder kan worden gedaan, of de programmering van bijvoorbeeld bestaande sporthallen niet naar voren kan worden gehaald en welke creatieve oplossingen (in ruimte en multifunctioneel gebruik) ingezet kunnen worden om de sportcapaciteit te vergroten.

Ook willen zij het hebben over de wijze waarop de capaciteitsberekening is gedaan, om zo input te kunnen geven voor de volgende capaciteitsberekening. Als voorbeeld worden momenteel plannen gemaakt voor een nieuwe sporthal in Noord-Oost. De fracties van de PvdA, S&S en CDA vinden het onduidelijk waarom deze locatie is gekozen. Er blijven vragen, zoals over welke prioritering is gekozen en welke afweging (sportcapaciteit in de wijk versus sportcapaciteit stadsbreed) er nu eigenlijk gemaakt wordt? Waarom wordt er geen extra ruimte voor sport gereserveerd en wat doet deze locatiekeuze met de druk op de buitensportaccommodaties? Hoe is de kosten/batenanalyse gemaakt nu een relatief nieuw veld dreigt te verdwijnen en de buitensportmogelijkheden kleiner worden op een plek waar toch al schaarste is? In het verlengde daarvan; hoe gaan we überhaupt om met kapitaalvernietiging in het kader van reorganiseren van sportparken in de toekomst? Deze fracties vragen zich voorts af hoe de exploitatie van de sporthal in de toekomst geregeld wordt. Met betrekking tot de brief studentensport onderschrijven de agenderende fracties de conclusie niet dat er geen sprake is van een capaciteitsprobleem voor studentensportfaciliteiten. De fracties horen namelijk hierover andere geluiden.

Zij willen in debat met andere fracties en het college hoe studentensport beter gepositioneerd kan worden binnen het gemeentelijk sportbeleid en beter meegenomen kan worden in het vraagstuk capaciteitsbehoefte. De fractie van D66 sluit zich op hoofdlijnen aan bij de agendering. De fractie van D66 voegt ten eerste graag het onderwerp van de verdeling van de zaalruimte toe (via de zgn. ‘zaalverdelingscommissie’) en ten tweede de rol van UVO-sport in het verhuren en meedenken over de behoefte aan sportcapaciteit van nietmaatschappelijke initiatieven. Raadsbrief Onderzoek behoefte sportcapaciteit Dossier 1125 voorblad Raadsbrief Onderzoek behoefte sportcapaciteit.pdf Rapport Ruimte voor georganiseerde sport in Utrecht.pdf

8.2

Raadsbrief Samenwerking studentensport en gemeente Dossier 1481 voorblad Raadsbrief Samenwerking studentensport en gemeente.pdf

8.3

Raadsbrief Locatiekeuze sporthal in Noordoost Dossier 1241 voorblad Raadsbrief Locatiekeuze sporthal in Noordoost Sportpark Voordorp - Locatieonderzoek sporthal Noordoost

3 Verslagen 1 Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2020-12-10.pdf

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE MENS & SAMENLEVING D.D. 10 DECEMBER 2020 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

30

16 december 2020 Stadhuis, zoomvergadering Geertjan Benus (Notutekst; agendapunten 1 t/m 9) en Januari 2021

Aanwezigen: Ochtend De voorzitter, mevrouw R. Heijne (voorzitter), en de burgemeester de heer P. den Oudsten en wethouder Van Ooijen, en voorts de leden: mevrouw M. de Boer (GroenLinks), de heer F. Dekkers (GroenLinks), mevrouw H. Dekker (D66), mevrouw A.M. Podt (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), de heer S. van Waveren (CDA), de heer M. de Pagter (VVD), mevrouw J. van Ophem (Student & Starter), de heer D. Gilissen (VVD), de heer F. Boudens (SP), de heer K. de Boer (Stadsbelang Utrecht), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), de heer M. Sungur (DENK), de heer D. Bosch (PVV), de heer H. van Deún (PVV) en van de griffie de heer M. Kiewik en de heer J. Schueler (commissiegriffiers) en mevrouw I. Arets (commissiesecretaris). Afwezig: mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren). Middag De voorzitter, de heer J. Wijmenga (middagvergadering Regenboogagenda, mevrouw Rajkowski (middagvergadering, de punten 7 en 8) en verder de wethouder A. Klein en L. Voortman en voorts de leden mevrouw M. Deldjou Fard (GroenLinks), mevrouw F. de Koning (GroenLinks), mevrouw A.M. Podt (D66), de heer H. Bakker (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie), de heer D. Gilissen (VVD), mevrouw Q. Rajkowski (VVD), de heer R. van der Zweth (PvdA), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), de heer S. van Waveren (CDA), de heer K.

de Boer (Stadsbelang Utrecht), de heer M. Sungur (DENK), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), de heer S. Nagtegaal (PVV), de heer H. Van Deún (PVV). En van de griffie zijn aanwezig de commissiegriffiers mevrouw J. Udo, de heer J. Schueler en mevrouw E. Hamelink. Avond Zie pagina 52 . Verslag openbare vergadering commissie mens en samenleving d.d. 10 december 2020

40

1. Opening en mededelingen.................................................................................. - 2 3. Verslagen ......................................................................................................... - 2 4.1 Toezeggingen/moties/brievenlijst ..................................................................... - 3 4.2 Lange termijn agenda ....................................................................................... - 4 5. Raadsvoorstel Deelname experiment Centrale Stemopneming....................... - 4 Pagina 1 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

50

6. Raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten Opgave Inburgering en collegevoorstel inkoopconvenant Taalonderwijs en Kennis Nederlandse Maatschappij ................ - 14 6.1 Raadsbrief Uitstel wet inburgering .............................................................. - 14 7 Derde begrotingswijziging 2020 ..................................................................... - 38 8. Raadsvoorstel Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2021................. - 38 9. Regenboogagenda ........................................................................................ - 39 9.1 Raadsbrief Voortgang Regenboogagenda .................................................. - 39 9.2 Beantwoording SV 2020, nr. 205 Let’s talk about sex – again! ................... - 39 10. Actieprogramma Samen Stad Maken ………………………………………….. - 52 LIJST VAN TOEZEGGINGEN .............................................................................. - 68 Ochtendvergadering 10 december 2020

1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw R. Heijne, opent verlaat de vergadering om 10.33 uur, als gevolg van een extra vergadering van de raad. Zij heet alle aanwezigen van harte welkom. Zij deelt mee dat mevrouw Snippe van de Partij voor de Dieren zich vanwege ziekte heeft afgemeld voor de bespreking van de agendapunten 5 en 6 in deze vergadering. 60

Mededelingen Geen. Middagvergadering 10 december 2020

De voorzitter, mevrouw Rajkowski heropent de digitale vergadering van donderdagmiddag 10 december. Zij heet iedereen van harte welkom. Eerst zal een raadsvoorstel besproken worden van wethouder Klein. Daarna volgt vanmiddag ook een onderwerp uit de portefeuille van de wethouder Voortman. 70

Mededelingen Wethouder Voortman deelt mee voorafgaande aan de bespreking van de Regenboogagenda dat de commissie nog een toezegging tegoed heeft van haar, nr. 72 over de catering. Zij had die willen afdoen vóór het kerstreces. Zij stelt in het vooruitzicht dat zij deze toezegging zal afdoen in het nieuwe jaar. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt de voorzitter de toezegging iets specifieker te maken. Wethouder Voortman antwoordt dat zij dit zal afdoen in het eerste kwartaal 2021. Avondvergadering 10 december 2020

80

De voorzitter, heropent de vergadering om 20.00 uur en heet alle aanwezigen welkom. Zie pag. 52 2. Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten De voorzitter stelt de agenda voor de gehele vergadering als volgt vast: besproken worden de agendapunten 5, 6, 8, 9 en 10. Agendapunt 7 wordt zonder discussie met de A-status doorgeleid naar de raad.

90

3. Verslagen Deze verslagen worden conform vastgesteld: − Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 12 november 2020. Pagina 2 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal − −

100

110

120

130

140

Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 17 november 2020. Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 18 november 2020.

4.1 Toezeggingen/moties/brievenlijst De volgende toezeggingen zijn aan de orde gesteld: Mevrouw De Boer (GroenLinks) stelt toezegging 20166 aan de orde over de brief over de stand van zaken Huisvesting Scholen en een eventuele ruil tussen de Fokkema Andrealaan en Rubenslaan. Die is voor het derde kwartaal toegezegd maar de informatie is nog niet ontvangen. Zij verneemt graag de stand van zaken. De heer Gilissen (VVD) stelt toezegging 20T296 aan de orde. Dit betreft informatie over de basiszorg daklozen. Hij had de wethouder gevraagd begin december de raad te informeren over de gang van zaken rond de verandering van de werkwijze. Hij vraagt de wethouder deze brief spoedig te leveren; 1 januari is het al zover. De tweede toezegging die hij aan de orde stelt betreft 20/232T239 over de vaccinatiebereidheid. Daarover is een motie ingediend ook door zijn collega de heer Bakker. Het voorstel is de toezegging te verschuiven naar juni 2021. Hij is daarvan geen voorstander. Onlangs diende zijn fractie schriftelijke vragen in, in het licht van de coronapandemie. Hij vindt een half jaar wachten om inzicht te krijgen in de stand van zaken, veel te lang duren. Hij vraagt afhandeling van de toezegging op een zo kort mogelijke termijn, samen met de beantwoording van de schriftelijke vragen. De heer Van der Zweth (PvdA) stelt toezegging T393 aan de orde mede namens mevrouw Zwinkels.

Dit betreft de toekomst van de financiering van de Buurtwerkkamers. Daarvan zou de raad eind november iets vernemen. Hij attendeert op de urgentie in het geval de financiering weg zou vallen. Hij vraagt wanneer de raad deze informatie kan verwachten. Hij vraagt die zo spoedig mogelijk. Met betrekking tot toezegging T72 catering in eigen dienst is de afhandeldatum gesteld op eind juni 2020. Nu stond dit in zijn aantekeningen op eind december. Dan moet hoe dan ook het stuk geactualiseerd worden en binnenkort zou de raad dan een reactie moeten ontvangen. Ook daarop vraagt hij de reactie van het college. De heer Van Waveren (CDA) stelt 20T57 aan de orde. Dit betreft een voorstel van veel fracties onder aanvoering van D66 over het onderzoek naar de kosten van de gemeente, bijvoorbeeld van de gemeente Enschede. Het college stelt voor dat niet te doen. In feite wordt dit dan via de lijst van toezeggingen afgevoerd, terwijl de vraag een omvangrijke beantwoording behelst. Hij vraagt de griffie en de voorzitter om na te gaan of dit de juiste wijze is om een dergelijk uitgebreide toezegging af te doen. Hij doet de suggestie dit af te doen met een memo. Hij vindt het jammer en niet helemaal de manier een dergelijke toezegging op deze wijze af te doen.

Hij stelt 19T129 aan de orde naar aanleiding van het datalek bij Samen Veilig Midden Nederland, en de toezegging dit beter op te nemen in de subsidieverlening. Dat schuift van dit kwartaal naar het eerste kwartaal van 2021. Hij betreurt dat. Hij vraagt de toezegging dat het eerste kwartaal 2021 echt realistisch en haalbaar zal zijn. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is het eens met het duwen op de toezegging 239 over de vaccinatiebereidheid - dit betrof een motie van de ChristenUnie. Dit zou meegenomen worden als onderzoeksvraag binnen het GGD-onderzoek. Dat gebeurt veelvuldig. Het lijkt haar verstandig daarmee vaart te maken. Met betrekking tot de Buurtwerkkamers waarover de heer Van der Zweth sprak, merkt zij op dat volgens haar de raad bericht heeft gekregen dat de Pagina 3 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

150

Buurtwerkkamers subsidie ontvingen vanuit de vrijwillige inzet. Zij kan zich voorstellen dat de PvdA die heeft gemist. Mogelijk is die vraag nu overbodig. De heer Van der Zweth (PvdA) heeft niet direct scherp over welke brief mevrouw Streefland spreekt. Hij neemt aan dat zijn vraag voorlopig meegaat en dat de raad op zijn vraag terugkrijgt dat een en ander is afgehandeld. Mocht de brief niet zijn afgehandeld, vraagt hij een aanpassing van de toezegging in korte spanne tijds. De voorzitter stelde aan het eind van de bespreking van agendapunt 5 opnieuw agendapunt 4.1 aan de orde waarbij de burgemeester zou terugkomen op de stand van zaken in deze toezeggingen. Burgemeester Den Oudsten deelt mee aan het eind van de bespreking van agendapunt 5 de wethouder te zullen aansporen binnen 14 dagen te reageren op het verzoek op alle genoemde toezeggingen. 4.2 Lange termijn agenda Geen opmerkingen. 5. Raadsvoorstel Deelname experiment Centrale Stemopneming Portefeuillehouder: de burgemeester. De voorzitter leidt de bespreking in.

160

170

180

De commissie De heer Gilissen (VVD) viel het in tweede instantie op dat het in financieel opzicht niet een goede deal is: de geraamde kosten voor het CSO-experiment zijn 170.000 euro en de gemeente krijgt 40.000 euro van BZK. Daarmee legt de gemeente € 130.000 erop toe. Daar staat tegenover dat geld is ontvangen voor coronamaatregelen rondom de verkiezingen. Daar kan het uit. Dan nog speelt voor hem de vraag waarom aan iets mee te doen dat blijkbaar de minister van BZK erg graag wil waarop de gemeente substantieel geld moet toeleggen. In het raadsvoorstel leest hij dat in bepaalde gemeenten goede ervaringen opgedaan met het experiment centrale stemopname. Hij vindt onvoldoende terugkomen in het raadsvoorstel dat heel veel gemeenten ook minder goede ervaringen hebben en hij krijgt daarop graag de reactie van de burgemeester; sterker nog, een minderheid zegt alles overwegend nog een keer te willen meedoen. De redenen om minder enthousiast te zijn, waren gelegen in het moeten slepen met stembiljetten, en dat beveiliging een rol speelt en dat het uiteindelijk onder de streep geen betere uitslag oplevert. Hij vindt die argumenten onvoldoende terugkomen in het raadsvoorstel. Hij vraagt de burgemeester of hij iets kan zeggen over de nadelen en over ervaringen in gemeenten waar men minder positief is over dit experiment.

Mevrouw De Boer (GroenLinks) heeft de idee dat juist door corona en het tellen van stemmen op anderhalve meter afstand, heel veel van de geraamde kosten in ieder geval gemaakt moeten worden en dat in ieder geval gesleept moet worden met stembiljetten; op veel stemlocaties is te weinig plek om om de stemmen te tellen, zeker als het gaat om kandidaatsniveau. Zij vraagt of de heer Gilissen dit ook ziet en of het dan niet logisch is het tellen van de stemmen in de Jaarbeurs openbaar te doen en daarvoor extra geld te vragen van het Rijk. De heer Gilissen (VVD) begrijpt dat laatste van de inbreng van mevrouw De Boer niet. Moet de gemeente Utrecht meer geld gaan vragen voor dit experiment? Mevrouw De Boer (GroenLinks) licht toe dat de gemeente financiering krijgt omdat zij meedoet met het experiment. Een groot deel van de kosten moet toch gemaakt Pagina 4 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal 190

200

210

220

230

worden vanwege corona. Het openbaar tellen van de stemmen voor alle stembureaus, lijkt haar fractie niet heel veel extra, terwijl dat wel deels te vergoeden is in het kader van dit experiment. De heer Gilissen (VVD) overweegt dat dat een steekhoudend argument zou kunnen zijn. Hij vindt dat niet onderbouwd in dit raadsvoorstel. Hij heeft de kosten genoemd. Voor een deel kan hij meegaan in de redenering van mevrouw De Boer. Hij vindt het raadsvoorstel teveel over één nacht ijs gaan. Hij krijgt daarop graag een toelichting van de burgemeester. Hij herhaalt zijn argumenten met betrekking tot de minder goede ervaringen. Het vindt dat deze commissie de gelegenheid moet krijgen alle voor- en nadelen op een rij te zetten. Hij merkt op dat het college erg zuinig is als het gaat om het nemen van maatregelen die de opkomst in de verkiezingen bevorderen. Dat maakt dat hij dit voorstel in die context lastig vindt. De heer Bosch (PVV) kan zich aansluiten bij de inbreng van de heer Gilissen over de nadelen. Hij heeft in beginsel geen problemen met het meedoen met dit experiment. Voor zijn fractie zijn er nogal een aantal onduidelijkheden. In het begin van het raadsvoorstel spreekt de burgemeester over het tellen ook in de Jaarbeurs op lijstniveau en dat daar onvoldoende ruimte is.

Dat wekt bij hem de indruk dat op de locaties waar wel voldoende ruimte is, geteld zal worden op lijstniveau en de volgende dag op kandidaatsniveau in de Jaarbeurs. Hij vraagt of hij dit goed leest; of alles in de Jaarbeurs geteld wordt. Of gaat het uitsluitend om de locaties waar onvoldoende ruimte is? Met betrekking tot de briefstemmen gaat hij ervan uit dat ook die stemmen centraal geteld worden. Hij vraagt of die wel toegekend worden aan de stembureaus waar de kiezers zijn ingedeeld. Uitslagen en opkomst per gebied zijn interessante gegevens. Hij merkt op dat de Nederlandse stembusgang zich kenmerkt door het openbare karakter. Het is bewoners toegestaan om - zoals de wet dat zegt - te vertoeven in het stembureau. Enkele inwoners maken ook gebruik van dat recht om de stembusgang te observeren, de stemming en de telling. Hij vraagt hoe dat is gesteld bij de centrale stemlocaties op de Jaarbeurs. Hij vraagt of daar achter gesloten deuren geteld gaat worden of dat het recht daar te vertoeven ook daar is gerespecteerd. In punt 1.4 van het voorstel staat iets over het RIVM-advies. Het RIVM merkt op in haar advies van 14 oktober dat een grootschalige aanpak niet wenselijk is met centrale tellocaties. Hij vraagt hoe de burgemeester dat duidt in combinatie met het raadsvoorstel. Hij krijgt daarop graag een reactie.

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) zoekt nog naar de onderbouwing voor de centrale tellocatie. Uit gegevens die de fractie ambtelijk heeft opgevraagd, blijkt dat het tellen bij de meeste stembureaus niet uitzonderlijk lang duurt. Bij een paar bureaus komen erg veel stemmen binnen. Die zijn ook vorig jaar al op een andere plek geteld. De meerwaarde van een aparte centrale tellocatie ziet haar fractie daarmee niet direct als het ook op deze manier pragmatisch is op te lossen. Kan die pragmatische oplossing niet ook gewoon nu al? Mevrouw De Boer (GroenLinks) had juist begrepen uit het voorstel dat het nu ingewikkelder is omdat op anderhalve meter afstand geteld moet worden en dat het dan in stembureaus niet kan, of vele malen langer gaat duren omdat stapels na elkaar geteld moeten worden. Hoe ziet de ChristenUnie dat?

Pagina 5 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

240

250

260

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vindt dit een goede vraag. Haar vraag is of er dan een analyse te maken is bij welke stemlocaties moeilijker op afstand te stemmen is en bij welke locaties dat niet mogelijk is. Haar fractie zou willen aandringen om op de drukste bureaus in shifts te werken. Dat is aangekondigd ook als optie na de vorige verkiezingen. Dat blijkt nu niet te zijn onderzocht. Dan zou haar vraag zijn of de burgemeester dit alsnog kan uitwerken; wellicht geeft dat ook antwoord op de vragen over de anderhalve meter afstand. Waarom nu een centrale tellocatie? Daar lopen al gauw honderden mensen rond. Rotterdam had maar liefst 900 mensen nodig. Zij vraagt zich af of die mensen wel te vinden zijn en of het überhaupt verstandig is zoveel mensen bij elkaar te zetten in coronatijd terwijl bijvoorbeeld in een kerkzaal niet meer dan 30 mensen bij elkaar mogen. Zij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Op dit moment zou haar fractie het verstandiger vinden het toch al krappe budget voor andere zaken in te zetten dan voor de centrale tellocatie. In overeenstemming met wat de heer Gilissen zei, staat haar fractie open voor goede argumenten.

Mevrouw De Boer (GroenLinks) verwacht dat de stemmen op verschillende manieren binnen zullen komen en in ieder geval bewaard en getransporteerd moeten worden worden; op dag 1 wordt gestemd, dat stembiljet moet dan veilig opgeborgen worden en vervolgens komen er op andere dagen mensen stemmen. Niet overal is op kandidaatniveau te tellen omdat de ruimte zal ontbreken. Op die manier heeft haar fractie naar dit voorstel gekeken. Haar fractie maakt zich zorgen over de noodzaak stembiljetten te bewaren en te vervoeren. Zij kan zich voorstellen dat het centraal tellen bij uitzondering soelaas kan bieden. Wanneer centraal geteld wordt, lijkt het haar goed dat openbaar te doen en om dan direct aan een experiment mee te doen zodat na te gaan is voor de volgende keer of dat bevalt. Haar fractie begrijpt de vragen die gesteld zijn over de kosten. Haar fractie is benieuwd in het geval de gemeente dit experiment niet doet, maar wel al die andere dingen, hoeveel het in ieder geval dan extra kost. Ook haar fractie is voorstander van het besteden van geld aan opkomstbevordering. Zij kan zich voorstellen dat die discussie in januari te voeren zal zijn.

270

280

Mevrouw Dekker (D66) merkt op dat veel al gezegd is. Haar fractie is voorstander van meer democratie en toegankelijke verkiezingen. Met de VVD is ook haar fractie niet volledig overtuigd van de noodzaak van deelname aan dit experiment. Ook zij stelt de vraag waarom nu hieraan mee te doen - dit experiment bestaat al enkele jaren. Wat bespaart de gemeente wanneer zij nu meedoet tegenover de kosten van het niet meedoen. Zij refereert aan de desbetreffende vraag van mevrouw De Boer. Ook zij is verbaasd over de financiering door BZK van het lage aandeel in de kosten, terwijl BZK heel graag wil dat de gemeente meedoet. Zij laat zich graag overtuigen door de burgemeester. Zij bedankt de ambtelijke ondersteuning voor de beantwoording van haar technische vragen. Haar fractie ziet risico's bij het briefstemmen, maar gezien de uitzonderlijke situatie in 2021, is haar fractie ervan overtuigd dat dat eenmalig moet kunnen. Waarom houdt het college zich aan het minimale aantal early voting of vroegstemlocaties? In de wet staat minimaal 20, niet maximaal. De gemeente heeft regulier ruim 300. Haar fractie zou graag meer willen. Zij vraagt of de burgemeester kan

Pagina 6 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

toezeggen dat hij meer locaties voor het vroegstemmen gaat contracteren. Die contractering zou dan dit jaar nog moeten.

290

300

310

320

330

De heer Van Waveren (CDA) is niet enthousiast over het voorstel van het college. Voorlopig zegt het CDA dit niet te doen. Zijn fractie heeft daarvoor een aantal redenen. Hij noemt de kosten die ook al door anderen genoemd zijn. Hij noemt Veenendaal die scherpe conclusies trok over dit experiment. Hij bevestigt de extra belasting als gevolg van een aantal dagen doorwerken. Hij voorziet twee lange dagen aan elkaar wanneer de mensen de volgende dag de centrale stemopneming moeten regelen. Ook Veenendaal vroeg zich af of de belasting er minder door wordt. Het berekenen van de voorkeurstemmen kost geen extra tijd. Hij vindt de prioritering niet logisch. Hij zou de focus willen leggen op meer faseren of op de inzet van extra tellers en de middelen daarvoor inzetten en niet voor dit experiment. Hij ziet uit naar de argumenten van de burgemeester. De heer Sungur (DENK) vindt het lastig hierover een oordeel te hebben omdat een aantal antwoorden ontbreken op goede vragen die ook in deze commissie zijn gesteld, onder andere door de VVD en de PVV. Zijn fractie kan zich in grote lijnen aansluiten bij de inbreng van mevrouw De Boer van GroenLinks. Hij staat niet negatief tegenover dit voorstel. Zijn fractie begrijpt waar dit voorstel vandaan komt. Ook zijn fractie is benieuwd naar wat het zou kosten wanneer de gemeente dit niet zou doen.

Hij benadrukt dat in ieder geval een aantal aanpassingen noodzakelijk zal zijn. Dan is zijn fractie benieuwd voor hoeveel van die stembureaus dat geldt, wat dat gaat kosten in zijn totaliteit en hoe de vergelijking is te maken met het voorliggende voorstel. Hij wacht de beantwoording van de burgemeester af. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het van het grootste belang dat verkiezingen veilig doorgang kunnen vinden en dat iedereen in staat gesteld wordt te stemmen en dat geen stemmers uit angst thuis blijven. Zijn fractie vindt het positief dat gekeken wordt naar briefstemmen, naar vervroegd stemmen, naar mogelijkheden om de drukte te ontwijken zodat ook mensen die wat ouder zijn en/of een kwetsbare gezondheid hebben zo goed mogelijk in staat worden gesteld de gang naar de stembus te maken. In dat licht kan hij zich aansluiten bij de inbreng van mevrouw De Boer. Hij begrijpt dat ook nu wordt gekeken naar het experiment met de centrale stemopneming. Hij is benieuwd naar de reactie op de gestelde vragen. Zijn fractie kan goed volgen dat nu de combinatie gemaakt wordt van groots en transparant, juist nu de stemmen langs verschillende kanalen binnenkomen. Hij vraagt de burgemeester hoe ervoor te zorgen dat is aan te tonen dat alles netjes is gegaan zoals altijd. Punt van orde Uit reacties van verschillende raadsleden blijkt dat de klok die de spreektijden bijhoudt te snel loopt.

De voorzitter vraagt en verneemt dat de griffie dat zal opnemen met de klokker. Zij nodigt de heer Van der Zweth uit zijn inbreng voort te zetten. De heer Van der Zweth (PvdA) vervolgt zijn inbreng met in te gaan op de vrijwilligers. Zijn fractie ziet nog steeds een behoorlijke uitdaging meer vrijwilligers te Pagina 7 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

340

350

360

370

380

vinden. Dit leent zich zijns inziens voor een positieve communicatiecampagne “We doen het Samen”, iedereen moet kunnen stemmen. Hij is benieuwd of de burgemeester dat ook zo ziet en of hij in januari of eind januari of net voor het debat nog eens terug wil komen bij de commissie over de stand van zaken: hoe het loopt en of het lukt de vrijwilligers te vinden. Met betrekking tot de manieren van stemmen merkt hij op dat in het amendement over de verkiezingsborden op initiatief van D66 besloten is om verkiezingsborden in te stellen, maar ook mobiele stembureaus en stembussen voor mensen met een visuele beperking. Zijn fractie heeft daar nog “op geduwd”. Gelukkig beaamden veel partijen dat en is het bestuur dat gaan doen. Hij vraagt de burgemeester of er nog andere alternatieven zijn, of nog breder is te denken en of het stemmen in deze moeilijke tijden zo laagdrempelig mogelijk is te maken. Hij noemt als voorbeeld de stemstraat, de drive-in, na alle logica van de XL vaccinatiestraat. Hij nodigt het college uit creatief te kijken naar andere methoden. Mevrouw Van Ophem (Student & Starter) kan zich aansluiten bij de inbreng van GroenLinks. Haar fractie ziet zeker ook de voordelen van de CSO. Zij vindt dat in de commissie goede vragen gesteld zijn; haar fractie kijkt uit naar de beantwoording.

Mocht dit experiment in Utrecht er komen, is haar fractie benieuwd naar de mogelijkheden het proces te evalueren en of dit systeem ook in de toekomst is te gebruiken. Zij krijgt ook daarop graag de reactie. Beantwoording Burgemeester Den Oudsten vindt dat de commissie een goed beeld heeft van hoe gecompliceerd het organiseren van deze verkiezingen zal zijn. Het gaat hierbij niet alleen om coronamaatregelen die de verkiezingen ernstig bemoeilijken. Als gevolg van corona ontstaan ook andere vormen van stem-uitbrengen. Het laatste debat daarover vindt in het Tweede Kamer pas volgende week plaats. De burgemeester schetst de ontwikkelingen in het denken op dit gebied. Het stemmen zal zo laagdrempelig mogelijk worden gemaakt. Onderdeel daarvan is het inrichten van verschillende typen stembureaus, zowel mobiel alsook op bijzondere locaties, bijvoorbeeld in verpleegtehuizen, als ook de normale stemlocaties, in aantal rond de 155 in Utrecht. Die zullen breed toegankelijk zijn en coronaproof gemaakt voor mensen in uiteenlopende situaties. Met het tellen van stemmen is veel ervaring opgedaan in de afgelopen jaren. Nieuw is dat corona maakt dat mensen op anderhalve meter afstand van elkaar moeten blijven ook als het gaat om het tellen van de stemmen. Dat moet niet alleen op lijstniveau maar ook op kandidaatniveau. De inschatting is dat het gaat om 80-85 kandidaten.

Daarvoor is heel veel ruimte nodig. Sommige locaties hebben die ruimte. De verwachting is dat op ongeveer 25 locaties die ruimte er niet is. Wanneer daarbij de bijzondere locaties opgesteld worden, verwacht de burgemeester dat er 10-15 bijkomen. Het gaat om aanzienlijke aantallen op het totaal. Mevrouw De Boer (GroenLinks) vraagt of het daarbij gaat om locaties waarbij het tellen niet lukt op lijstniveau of dat het gaat om op kandidaatniveau? Burgemeester Den Oudsten merkt op dat het college van mening is dat het tellen op lijstniveau op de locaties mogelijk is, maar niet op het niveau van de kandidaten. De gedachte is ontstaan naar een centrale locatie te gaan.

Pagina 8 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

390

400

410

420

430

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) merkt op dat het tellen op lijstniveau en op kandidaatniveau relatief gemakkelijk is. Zij vraagt of de onmogelijkheid die nu geschetst wordt door het college wel bestaat, gezien haar eigen ervaring met tellen. Burgemeester Den Oudsten begrijpt dat punt. Hij schetst de argumenten van het college. Hij merkt op dat de commissie die argumenten niet in alle opzichten deelt met het college. Hij benadrukt dat wanneer dit op deze wijze gedaan wordt, dat niet zal gelden voor altijd. Hierover moet een afzonderlijk besluit genomen worden. Richting de heer Bosch benadrukt de burgemeester dat het een openbare telling is, ook met een centrale telling, volledig openbaar, transparant en toegankelijk. De biljetten zullen goed bewaakt worden. Dat proces is volledig geborgd. Mevrouw Streefland vraagt of dit niet pragmatisch is aan te pakken. De burgemeester licht in antwoord op die vraag toe toe dat dit de pragmatische aanpak van het college is. Het college beschouwt de kosten als een gegeven. Om die reden is de kostenverdeling tussen wat er in coronamiddelen geplaatst zou moeten worden en in subsidie van Binnenlandse Zaken de enige manier om dit financieel solide te organiseren. Mevrouw Van den Beld (ambtelijke ondersteuning) licht toe dat op de genoemde locaties ook op lijstniveau niet te tellen is. Die moeten meteen weg.

Mevrouw De Boer (GroenLinks) begrijpt dat op de 25 locaties al op lijstniveau niet geteld kan worden. Zij vraagt dan of er dan nog meer locaties zijn waar dat op kandidaat niveau niet lukt, en zij vraagt naar de aantallen. Burgemeester Den Oudsten vraagt zijn ambtelijke ondersteuning hierop te antwoorden. Mevrouw Van den Beld (ambtelijke ondersteuning) zet uiteen dat het probleem vooral op lijstniveau zit. Dat is het grootste probleem. Die aantallen zijn het meest cruciaal en moeten al naar een andere locatie. Zij zal de exacte aantallen op kandidaatsniveau moeten nagaan. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat het bij hem door elkaar gaat lopen. Hij leest in het voorstel dat op alle stembureaus op kandidatenlijst wel wordt geteld. Nu hoort hij van de ambtelijke ondersteuning dat er locaties zijn waar niet op lijstniveau geteld kan worden. Zijn aanname is dan dat daar geen verkiezingen worden georganiseerd in coronatijd en dat er alternatieve locaties moeten komen, zoals gymzalen en andere grote ruimten die moeten worden verzorgd. Hij vraagt hoe het zit.

Gaat de gemeente op alle stembureaus op lijstniveau tellen en vindt de telling op kandidaatniveau in de Jaarbeurs een dag later plaats? Of zijn er ook locaties waar niet op lijstniveau te tellen is en moeten die stemmen dan ook worden vervoerd? Burgemeester Den Oudsten merkt op dat het buitengewoon ingewikkeld is om überhaupt nog locaties te vinden waar de volledige telling mogelijk is. Locaties waarvan nu uitgegaan wordt, zijn ook de locaties die met veel kunst en vliegwerk geschikt te maken zijn voor de verkiezingen. Hij benadrukt dat het ondoenlijk is om nog tientallen locaties erbij te vinden waar dit eventueel mogelijk zou zijn. De burgemeester zet twee zaken tegenover elkaar: de telling in zijn volledigheid zowel op kandidaatals op lijstniveau. Als de telling op lijstniveau niet mogelijk is vanwege corona, is verplaatsing noodzakelijk. Die getallen gaf hij de commissie. Hij schetst de te verwachten situatie uitgaande van het voorstel van het college. De heer Gilissen (VVD) begrijpt uit de inbreng van de ambtelijke ondersteuning dat er ook locaties zijn waarop ook niet op lijstniveau te tellen is. Hij vraagt zich af waarom de gemeente die locaties überhaupt zou gebruiken en hoe het gebruik ervan zich verhoudt tot het voorliggende voorstel. Hij doet de suggestie gymzalen te Pagina 9 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

440

450

460

470

gebruiken. Burgemeester Den Oudsten vraagt de ambtelijke ondersteuning de beantwoording op te pakken. Dit gaat over de haarvaten van de organisatie. Mevrouw Van den Beld (ambtelijke ondersteuning) licht toe dat het hem zit in de locaties zoals verpleegtehuizen. Daar kan niet geteld worden. Ook de telling op lijstniveau moet daar verplaatst worden. Het gaat bovendien om mobiele stembureaus en de kleine bureaus waar de telling een lastig probleem is als gevolg van corona. Zij bevestigt dat het contracteren lastig is. De heer Bosch (PVV) vult de inbreng van de heer Gilissen aan. Hij brengt onder de aandacht dat de burgemeester in bijzondere gevallen volgens de wet Locaties locaties kan stemtoewijzen. Dat gaat normaal gesproken in goed overleg. Dan zou die sporthal te gebruiken zijn. Hij krijgt hierop graag een reactie. Burgemeester Den Oudsten deelt mee dat het college alles geprobeerd heeft om goede locaties te vinden. Hij sluit niet uit dat de raad nog suggesties heeft waar het college nog extra kan kijken. De grote lijn is dat er nu veel meer locaties zijn waar de telling niet (volledig) te doen is. Dat is samen met een aantal andere argumenten de reden om uit te gaan van centrale stemopneming. Die processen zijn al gecompliceerd.

Het college vraagt de raad toestemming te geven het op de voorgestelde wijze voor deze keer te doen om daarna te evalueren en na te gaan hoe dit te kunnen doen bij de volgende verkiezingen wanneer corona niet meer zo’n invloed heeft. Dat alles is er op gericht om de verkiezingen zo laagdrempelig mogelijk te organiseren. De burgemeester stelt zich beschikbaar om nog zaken uit te zoeken wanneer de commissie die zou wensen. De heer Bosch (PVV) vraagt of de burgemeester locaties gaat vorderen wanneer dat nodig is. Burgemeester Den Oudsten was dat niet van plan. De heer Sungur (DENK) krijgt de indruk dat het voorstel dat nu voorligt niet een antwoord geeft op het geschetste probleem. Hij begrijpt dat op een aantal stembureaus de telling überhaupt niet mogelijk is. Hij leest uit het voorliggende voorstel dat de telling van de kandidaten een dag later in de Jaarbeurs zal plaatsvinden. Hij vraagt hierop een toelichting van de burgemeester. Burgemeester Den Oudsten herhaalt het begin van zijn beantwoording. Als gevolg van corona ontstaat een volume aan stembureaus waarvoor iets centraals georganiseerd moet worden. De heer Sungur (DENK) merkt op dat het voorstel dat nu voorligt niet juist is. Hij maakt uit het voorstel op dat alleen op kandidaatniveau de dag erna in de Jaarbeurs geteld wordt. Dat zegt verder niets over die 25 stembureaus waar überhaupt niet geteld kan worden.

Burgemeester Den Oudsten begrijpt deze reactie van de heer Sungur. Hij herhaalt zijn informatie over de noodzaak een centraal punt in te stellen. Over de precieze aantallen moet hij de commissie het antwoord schuldig blijven. De heer Van Waveren (CDA) vindt het lastig dat juist op die vraag de burgemeester geen antwoord heeft. Hij merkt op dat dit wel de kern van het voorstel is. Hij vindt dit debat lastig worden. De argumentatie van de burgemeester in deze discussie is legitiem, maar staat niet in het voorstel, en heeft geen betrekking op de voorbereiding van dit debat. Burgemeester Den Oudsten licht toe dat de centrale situatie nodig is omdat voor een fors aantal stembureaus de telling niet (volledig) mogelijk is. Hij ziet het belang niet om te weten waar telling wel en niet (volledig) mogelijk is. Hij kan deze informatie binnen een dag paraat hebben. Pagina 10 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal 480

490

500

510

520

De heer Gilissen (VVD) sluit zich aan bij de inbreng van de heer Van Waveren. Hij vindt dit geen detail; hij is van mening dat elke verplaatsing van stembiljetten een risico met zich meebrengt. De vraag is of de locaties in het station ingericht moeten worden als stembureau in corona tijd, nu veel mensen niet met de trein gaan. Hij had verwacht dat heel kritisch gekeken zou worden naar de locaties en dat daar de telling binnen de anderhalve meter afstand daarbij zou worden betrokken. Wat hem betreft zoekt het college stemlocaties waar ook te tellen is om verplaatsingen zo minimaal mogelijk te laten plaatsvinden. Burgemeester Den Oudsten zet uiteen dat het gaat om een keuze van het ene systeem ten opzichte van het andere. In ieder geval zal gesleept moeten worden met stembiljetten vanuit meer bureaus dan voorheen. Dat betekent dat voor een deel van het pakket geen keuze is tenzij uitgeweken wordt naar andere locaties.Hij refereert aan de inbreng van de heer Gilissen. Het college stelt daarop dat dat bijna onmogelijk is. Die andere locaties zijn nauwelijks of niet te vinden voor een aantal dagen beschikbaar te maken. Die situatie ligt met het voorstel voor. Hij herhaalt de argumentatie van het college. De heer Gilissen (VVD) gaat in op de principes rond de inrichting van dit proces.

Hij vraagt of de burgemeester het met hem eens is dat het gemeentebestuur er alles aan zou moeten doen om het verslepen van stembiljetten anders dan strikt noodzakelijk (noodzakelijk als gevolg van early voting bijvoorbeeld) zoveel mogelijk te beperken. Hij stelt dat dat een ontwerpvereiste zou moeten zijn voor het verkiezingsproces in maart 2021. Burgemeester Den Oudsten stelt dat het vervoer van stembiljetten op een volstrekt verantwoorde manier kan plaatsvinden. Dat is ook bewezen bij de experimenten die in andere gemeenten hebben plaatsgevonden. Mevrouw De Boer (GroenLinks) deelt met de burgemeester dat de gemeente Utrecht te maken krijgt met hele andere verkiezingen dan normaal en dat ook nagedacht moet worden over een ander proces, al is het maar dat de brievenstemmers (mensen van 70 jaar en ouder) ongeveer eenvijfde deel van alle stemmers is, mogelijk in Utrecht een iets kleiner deel. Die stemmen moeten opgeslagen worden gedurende twee dagen. Centraal is volgens haar veiliger dan op een stembureau. Zij heeft er behoefte aan te weten wat het extra zal kosten wanneer de centrale stemopneming niet gedaan wordt, vergeleken met wanneer die centrale stemopneming wel gedaan wordt.

Burgemeester Den Oudsten zal vóór 17 december in een brief bij de commissie terugkomen op het navolgende: de kosten, het exacte aantal stembureaus waar niet geteld kan worden, uitgesplitst op lijstniveau en op kandidaatniveau, de kosten van de centrale stemopneming niet- en die kosten met centrale stemopneming wel gedaan. Dan kan de raad een afweging maken. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vraagt naar de essentiële details: waar op lijstniveau niet geteld kan worden en waar niet op kandidaatsniveau. Zij vraagt daarbij op te nemen waarom die locatie dan toch als stembureau wordt ingericht. Er zijn mogelijk belangrijke redenen een locatie waar telling niet mogelijk is toch als stembureau in te richten. Zij heeft uit deze discussie begrepen dat de telling soms ook niet mogelijk is op lijstniveau. Zij doet de suggestie een centrale stemopneming altijd in te richten in geval van telling van lijsten en kandidaten. Dat zou wat haar betreft het proces eenduidiger en eenvoudiger maken.

Pagina 11 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

530

540

550

560

570

Burgemeester Den Oudsten licht toe dat het voornamelijk gaat om op kandidaatsniveau en hier en daar ook om op lijstniveau. Hij vult aan dat het van belang is om snel een voorlopige uitslag te kunnen geven. Om die reden wordt snel na het sluiten van de stembureaus op lijstniveau geteld. Daar past in het algemeen slecht een vervoersbeweging tussen. De burgemeester gaat in op de gestelde vragen over of meer gewerkt zou moeten worden met extra stembureaus. In dit verband is de early voting genoemd. Hij zou dit punt willen verwijzen naar de door de raad geagendeerde discussie over de brede problematiek en de uitdagingen rondom de verkiezingen in januari. Datzelfde geldt ook voor de vraag naar of er nog meer alternatieven mogelijk zijn. Hij noemt de inrichting van de testlocaties op corona als mobiel stembureau, als voorbeeld. Dit laatstgenoemde wordt nog uitgezocht. Mogelijk zijn er meer alternatieve mogelijkheden. Dat lijkt hem voor een discussie op een ander moment. Mevrouw Dekker (D66) licht toe dat in de brief van vorige week gezegd is dat voor de early voting de locaties gecontracteerd moeten worden vóór 1 januari en dat dat de reden was voor het stellen van deze vraag. Zij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Burgemeester Den Oudsten antwoordt dat het college denkt dat de 20 voldoende zijn op het aantal inwoners, gekeken ook naar onder meer spreiding.

Het is vrij ingewikkeld om daarvoor de goede locaties te vinden. Om die reden benadert het college deze opgave op deze wijze. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het op zich prima dat een deel van de vragen terugkomt in januari. Hij vraagt of de burgemeester kan zeggen dat januari nog op tijd zal zijn. Het bestuur is bij een beslissing voor een grote stemlocatie al weer 4 á 5 weken verder. Burgemeester Den Oudsten denkt dat het feitelijk beschikbaar hebben van verschillende locaties van belang zal zijn. In beginsel lijkt het hem geen bezwaar hierover begin januari te debatteren en dan ook nog te kunnen acteren. De heer Gilissen (VVD) vraagt de geruststelling van de burgemeester richting de raad dat in de komende weken alles in het werk wordt gesteld om daadwerkelijk na te denken en voorstellen voor een ordelijk verkiezingsproces in maart uit te werken. Hij deelt de insteek van de de heer Van der Zweth dat het bestuur dan vijf weken verder is en dat er dan nog acht weken te gaan is tot de Tweede Kamerverkiezingen. Burgemeester Den Oudsten stelt dat op zichzelf hij bevestigend kan antwoorden alles uit de kast te trekken. Hij ziet een team functioneren onder hoogspanning en dat er alles aan doet om de verkiezingen zo goed en zo laagdrempelig mogelijk te organiseren. Daar hoort bij dat er een limiet zit aan het mogelijke.

In de frase “voorstellen uitwerken” ziet de burgemeester een te grote verwachting. Creatief nadenken kan altijd. Hij zal daarop nog een reactie geven. Hij verwacht geen reeks voorstellen uit deze vergadering die nader uitgewerkt in januari op tafel liggen. De heer Van der Zweth (PvdA) licht toe dat in zijn optiek dit niet gevraagd wordt door de commissie. Juist omdat een team onder grote spanning aan het werk is, bracht hij de stemstraat en de XL-mogelijkheid in. De burgemeester stelde hem gerust met zijn uitspraak over dat daarop ook nog te acteren is. Hij wil voorkomen dat het team nog verder onder druk komt te staan vanaf januari richting de verkiezingen. De voorzitter neemt ervan kennis dat de burgemeester zijn beantwoording heeft afgerond. Zij legt de vraag voor of de commissie nog antwoorden op vragen heeft gemist. Pagina 12 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

580

De heer Van der Zweth (PvdA) had gevraagd of het mogelijk is om voor het debat in januari de raad een update in de stand van zaken te geven over het aantal vrijwilligers ten opzichte van het aantal dat nodig is. Burgemeester Den Oudsten antwoordt dat dat op zichzelf geen probleem is. Hij stelt voor van de door hem toegezegde brief een verzamelbrief te maken en dit daarin op te nemen. Mevrouw Dekker (D66) vraagt de burgemeester de bevestiging in januari nog steeds te spreken over de early voting en de mogelijkheid om iets toe te voegen mits dat financieel haalbaar is. Burgemeester Den Oudsten antwoordt dat het wat hem betreft goed is om precies na te gaan of er ergens belemmeringen zijn en dat ook mee te nemen in de brief.

590

600

De heer Bosch (PVV) had gevraagd of het briefstemmen ook toegekend wordt aan een stembureau waarbij kiezers staan ingedeeld. Ten tweede had het RIVM geadviseerd niet te gaan werken met grote tellocaties in een brief van 14 oktober. Hij vraagt hoe de burgemeester dit ziet naar aanleiding van dit gedane raadsvoorstel. Burgemeester Den Oudsten antwoordt dat in de ideale situatie overal voldoende ruimte is om het allemaal te organiseren. Die ruimte is er niet. Dat betekent dat het college wel overgaat naar een centrale locatie. Het college ziet kans dat volledig coronaproof te doen. Met betrekking tot de brief heeft hij begrepen dat de finesses nog in de Tweede Kamer worden behandeld. Hij denkt dat het goed is om na die behandeling op de vraag van de PVV terug te komen. Dan is ook bekend wat te verwachten is. De voorzitter stelt de tweede termijn aan de orde.

610

620

De heer Gilissen (VVD) vraagt in het licht van transparantie richting de stad over het verkiezingsproces in maart 2021. Hij vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat het stadsbestuur de Utrechters op een publieksvriendelijke en transparante wijze meeneemt in hoe het verkiezingsproces in maart in zijn werk zal gaan, wat er met de stemmen gebeurt, wat er gebeurt op welke locatie in coronatijd. Hij krijgt hierop graag een toezegging van de burgemeester. De heer Van Waveren (CDA) vindt het ongemakkelijk te maken te hebben met een voorstel waarvoor andere argumenten zijn dan die in het voorstel zijn opgenomen. Hij vindt dat dat het debat er niet gemakkelijker op maakt. Hij noemt in het bijzonder de argumenten 1.1, 1.2 en 1.3 waarover het college zegt dat die niet meer aan de orde zijn en dat argument 1.4 de belangrijkste is waarbij het niet duidelijk is welke alternatieve oplossingen gezocht zijn rond andere locaties en wat het gevolg ervan is wanneer toch met twee sporen gewerkt zou worden. Hij hoopt dat de brief van het college daarover nog veel duidelijkheid zal geven en dat de brief zal overtuigen. Hij benadrukt alle waardering te hebben voor de inzet om dit goed te organiseren. Mevrouw Dekker (D66) kijkt ook uit naar de informatie. Haar fractie zal zich beraden over het voorliggende voorstel.

Pagina 13 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

Mevrouw De Boer (Groenlinks) was aanvankelijk positief. Zij merkt dat nu best veel informatie ontbreekt. Ook haar fractie kijkt uit naar die informatie. Zij vindt het wel moeilijk om in te schatten hoeveel tijd nodig is voor het debat in de raad. Zij verwacht dat er nog debat nodig is in het geval de informatie niet overtuigt. 630

640

650

De beantwoording Burgemeester Den Oudsten lijkt het richting de heer Gilissen volstrekt logisch dat communicatie onderdeel is van het proces. Hij beschouwt het als een basisvoorwaarde dat alles voor de kiezer rond de verkiezingen helder en transparant is. Richting de heer Van Waveren merkt hij op dat het debat gevoerd wordt op alle thema's zoals die ook genoemd zijn in de raadsbrief. Het lijkt hem volstrekt logisch dat de heer Van Waveren nadere informatie vraagt over de kern van het voorstel, namelijk dat tellingen eigenlijk centraal zouden moeten plaatsvinden omdat die niet overal op het stembureau volledig zijn af te werken. Dat stond aan het begin van het debat centraal en staat voor hem nog steeds centraal. De heer Van Waveren (CDA) bevestigt dat dit in het debat centraal staat maar niet in het raadsvoorstel. Daar worden allerlei andere argumenten genoemd. Hij was graag eerder gehoord voor zijn voorbereiding op dit debat en omdat wanneer de raad dit niet zou aannemen er een serieus probleem zal zijn met de stemmingen. De voorzitter recapituleert de gedane toezegging. Zij legt de vraag voor hoeveel tijd gereserveerd zal worden voor het debat in de raad. De heer Gilissen (VVD) is het eens met het dilemma dat geschetst is door mevrouw De Boer. Hij stelt voor een uur uit te trekken voor het debat in de raad.

De voorzitter concludeert uit de non-verbale reacties dat een uur gereserveerd wordt voor het debat in de raad. Punt van orde De voorzitter concludeert in afstemming met de commissie dat de klok voor het bijhouden van de spreektijden ingesteld zal worden met de aanvankelijke starttijd aangezien tijdens de behandeling bleek dat de klok te snel liep. Zij rondt hiermee dit agendapunt 5 van de vergadering af. 6. Raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten Opgave Inburgering en collegevoorstel inkoopconvenant Taalonderwijs en Kennis Nederlandse Maatschappij

660

670

Beleidsveld: Asiel en Integratie - wethouder Van Ooijen De gemeente Utrecht ligt met het Raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten Opgave inburgering op koers om op 1 juli 2021 klaar te zijn voor de nieuwe taken van de Wet Inburgering en om (weer) de regie op inburgering te voeren. Parallel hieraan loopt een wetgevingstraject. Op woensdag 11 november stuurde minister Koolmees een kamerbrief, waarin hij uitstel van de Wet Inburgering met in ieder geval een half jaar aankondigt. Het uitstel van de wet verandert niets aan de Utrechtse ambitie op inburgering. Het college houdt vast aan de koers die is ingezet en onderzoekt de mogelijkheden om toch per 1 juli 2021 de aanpak uit de Nota van Uitgangspunten te kunnen realiseren. Ook om tijdig de inkoop van taalonderwijs te kunnen starten voor een beschikbaar aanbod per 1 juli 2021, zijn met deze nota van uitgangspunten al de nodige voorbereidingen getroffen. Ook wordt de wet nader uitgewerkt in algemene maatregelen van bestuur (amvb). Met dit voorstel stelt de raad de Utrechtse ambitie en de eerste kaders voor uitvoering en inkoop vast voor de implementatie van de nieuwe inburgeringswet.

6.1 Raadsbrief Uitstel wet inburgering De voorzitter, de heer De Pagter, neemt het voorzitterschap over na een korte schorsing na afronding van agendapunt 5. De bespreking van dit agendapunt 6 zal in twee termijnen plaatsvinden. De schorsing zal voor de lunch zijn na de eerste termijn van de commissie. Na de lunch zal de Pagina 14 van 69

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 december 2020 digitaal

680

690

700

710

720

wethouder de gestelde vragen beantwoorden. Hij brengt de gemaakte afspraken over de vergaderorde in herinnering met betrekking tot de eventuele toezeggingen. Hij introduceert deze raadsbrief. Het college vraagt de raad de Nota van Uitgangspunten Opgave Inburgering vast te stellen als Utrechts kader voor de implementatie van de nieuwe Inburgeringswet. 1 december jongstleden vond een Raadsinformatiebijeenkomst over dit raadsvoorstel plaats. Hij nodigt de commissie uit het woord te voeren. De commissie Mevrouw Podt (D66) is blij met de nu voorliggende plannen, na lang wachten. Zij vindt het mooi om te zien dat de ambities ten tijde van het stadsgesprek dat zij organiseerde samen met destijds raadslid Van Ooijen, nog steeds vingerafdrukken te zien geven op de voorliggende plannen. Haar fractie wil dat alle nieuwkomers kunnen meedoen vanaf dag 1. En dat ervoor gezorgd wordt dat mensen zich blijvend kunnen ontplooien, dat zij kunnen meepraten en beslissen hoe ze dat het beste kunnen doen. Daarop richt haar bijdrage zich. Zij vindt de vertraging in de implementatie van de wet een grote teleurstelling, vooral ook voor de vele nieuwkomers. Die moeten nu in het systeem inburgeren waarvan al gezegd is dat het niet werkt. Zij vindt het goed dat de wethouder kijkt naar wat in 2021 al wel kan, zoals het vroeg starten in asielzoekerscentra en de Welkom-Huizen.

Zij hoopt dat het bestuur het maken van het pilot op de persoonlijke inburgeringplannen naadloos kan laten aansluiten op wat straks wettelijk nodig is. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Zij verneemt graag wanneer zij de scenario's kan verwachten. Zij vindt het fijn wanneer de raad hierop mee kan kijken. Zij verneemt bij die scenario's graag expliciet een stand van zaken rond het convenant Taalscholen in Utrecht. Haar fractie heeft veel vertrouwen in die manier van samenwerken. Zij hoopt dat dit handvatten biedt om frauduleuze taalaanbieders buiten de deur te houden. In Utrecht zijn straks honderden nieuwkomers die moeten inburgeren in het oude systeem. Daarnaast heeft de gemeente ook nog de verantwoordelijkheid voor meer van de Ondertussengroepers uit nog oudere inburgeringsystemen, en dat terwijl al gewerkt wordt met het nieuwe systeem. Haar fractie ziet graag dat de gemeente deze mensen ondertussen begeleiding biedt die ze nodig hebben zodat ze niet vastlopen. Dat kan individueel of groepsgewijs. Voor haar is van essentieel belang te werken aan perspectief en aan een fatsoenlijk taalniveau. Zij vraagt de toezegging van de wethouder hierop. Als het gaat om het uitstel is het van belang breed en duidelijk te communiceren wat er te gebeuren staat. Haar fractie heeft hier al vaker naar gevraagd. Dit geeft veel onzekerheid onder de inburgeraars.