Agendabundel

•Zandweg, Castellumlaan fors rustiger. •Meerndijk rustiger •Rijksstraatweg neemt wat toe

•Forse toename Rijksstraatweg •Weinig effect op Meerndijk •Afname forser in variant B

•Rijksstraatweg doet niet veel •Zandweg neemt fors af •Meerndijk neemt af •Toename in de wijk (Boekbinderslaan)

Beleid

Passend bij beleid

•Extra ontsluiting autoverkeer •Openen busbaan (met mogelijk vertraging), akkoord nodig concessiehouder

•Stimuleren van actieve vervoerswijzen in lijn met beleid

•Stimuleren van actieve vervoerswijzen in lijn met beleid

•Stimuleren van actieve vervoerswijzen in lijn met beleid

•Sterk in lijn met beleid: verkeer via stedelijke ringwegen

•Stimuleren van actieve vervoerswijzen in lijn met beleid

•Stimuleren van actieve vervoerswijzen in lijn met beleid •Extra ontsluiting autoverkeer •Openen busbaan met mogelijk vertraging bus

Kosten

Totale projectkosten

€15.000

€150.000

€400.000

€100.000

€5.000.000

€250.000

€120.000

Kwaliteit bus

Leefbaarheid

•Kruispunt 1 verslechtert (VC>0,7) •Kruispunt 4 verslechtert (VC>0,8)

•Kruispunt 4 verslechtert (VC>0,8)

Combi 2 Knip Meernbrug + Regenboogbrug

Netwerkstudie Meernbrug Utrecht - 20 augustus 2025

72

Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland Snipperlingsdijk 4 7417 BJ Deventer Nederland

Postbus 161 7400 AD Deventer Nederland

+31(0) 570 666 222 info@goudappel.nl www.goudappel.nl

BTW NL 0072 11 879 B01 KVK 3801 7479 IBAN NL09 INGB 0001 2746 32

Rapport

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug Cameraonderzoek naar de verkeersveiligheid op en rondom de Meernbrug

COLOFON

Titel: Subtitel:

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug Cameraonderzoek naar de verkeersveiligheid op en rondom de Meernbrug

Opdrachtgever:

Gemeente Utrecht Sebastiaan van der Hijden

Opdrachtnemer:

DTV Carmen Linssen

Datum:

8-7-2025

Kenmerk:

240437/CLi

Status rapport

DEFINITIEF

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

2

Inhoudsopgave Samenvatting ...................................................................... 4 1

Aanleiding, doel en aanpak ............................................ 5

2

Inventarisatie kruispunten ............................................ 6 2.1 2.2

Achtergrondinformatie ........................................................... 6 Locatieschouw ...................................................................... 8 2.2.1 2.2.2 2.2.3

Kruispunt Rijksstraatweg - Meerndijk ........................................... 8 Samenhang kruispunten en Meernbrug ........................................ 9 Kruispunt Zandweg - Castellumlaan .......................................... 10

3

Bijeenkomst met stakeholders ..................................... 14

4

Conflictobservatie met camera’s.................................. 16 4.1 4.2 4.3

Rijksstraatweg - Meerndijk.................................................... 17 Meernbrug........................................................................... 19 Zandweg ............................................................................. 20

5

Beschouwing VRI ......................................................... 25

6

Mogelijke maatregelen en oplossingsrichtingen ............ 27 6.1 6.2 6.3

7

Maatregelen op kruispuntniveau ........................................... 28 Oplossingsrichtingen op netwerkniveau ................................ 29 Andere overwogen maatregelen en oplossingsrichtingen ....... 30

Conclusie en aanbevelingen ......................................... 31

Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D

Toelichting snelheden & OV .................................................. 32 Overzichtskaart foto’s .......................................................... 33 Overige gedragingen ............................................................ 34 Kostenindicatie maatregelen ................................................ 35

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

3

Samenvatting Aanleiding, doel en aanpak De gemeente Utrecht ontvangt al jaren meldingen over de verkeersveiligheid op de Meernbrug en aanliggende kruispunten met de Zandweg en Rijksstraatweg. Ondanks diverse aanpassingen, blijven de zorgen bestaan. Adviesbureau DTV heeft een verkeersveiligheidsonderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in de aard van de knelpunten en mogelijke oplossingen. De kern van dit onderzoek bestaat uit een conflictobservatie met camera’s. Knelpunten Op het kruispunt van de Rijksstraatweg – Meerndijk – Meernbrug wordt vaak door rood gereden. Dat komt doordat weggebruikers vaak het gevoel hebben dat ze voor niks staan te wachten. In noordelijke richting kan autoverkeer op de brug vaak niet weg, waardoor het kruispunt met de Rijksstraatweg wordt geblokkeerd als automobilisten aansluiten in de rij. In de spitsperiode leidt dit tot vertraging voor lijnbussen. In de schoolspits is de rij wachtende fietsers voor het verkeerslicht soms zo lang dat deze tot op de Zandweg staat. Ook wachtende personenauto’s staan regelmatig met hun achterkant op de Zandweg, waardoor het zicht voor ander verkeer wordt beperkt. Tijdens de conflictobservatie zijn op het kruispunt met de Zandweg drie ongevallen en diverse conflicten waargenomen. Bij twee van deze ongevallen lijkt gladheid van het wegdek een rol te spelen.

Verder speelt vooral de complexiteit van de situatie een rol bij het ontstaan van onveilige situaties. In de spitsperioden is het zo druk en gaan er zoveel richtingen door elkaar dat het moeilijk is om het overzicht te behouden. Slecht zicht, assertief rijgedrag van sommige bestuurders en lange wachtrijen en wachttijden voor met name automobilisten, zorgen ervoor dat verkeersdeelnemers veel risico (moeten) nemen bij het passeren van het kruispunt. Aanbevolen maatregelen Geadviseerd wordt om onderstaande maatregelen door te voeren, in de genoemde volgorde: 1. Onderzoek de stroefheid van het wegdek van de Zandweg en ruw (indien nodig) het wegdek op, om ongevallen door gladheid te voorkomen. 2. Zorg voor het (deels) vrijhouden van de Meernbrug door plaatsing van een wit kruis (noordzijde Meernbrug), om zichtbelemmering op verkeer op de Zandweg te voorkomen. 3. Verduidelijk de fietsstrook op Castellumlaan, bijvoorbeeld met rood asfalt en een groter/ duidelijker fietssymbool, om foutparkeren te voorkomen, de aanwezigheid van de fietser te verduidelijken en de ruimte voor de fietser vrij te houden. 4.

Zorg voor een geloofwaardigere VRI voor rechtdoorgaande fietsers komende vanaf de Meernbrug, door (bijvoorbeeld) te onderzoeken of een OFOS (opgeblazen fietsopstelstrook) mogelijk is, waarmee fietsers gelijktijdig met gemotoriseerd verkeer groen kunnen krijgen en meer opstelruimte hebben. 5. Zorg voor een kortere groentijd bij de VRI vanuit de Meerndijk, zodat het kruispunt met de Rijksstraatweg minder snel geblokkeerd raakt, de kans op flankongevallen verkleind wordt en de ‘druk’ voor verkeer bij de Zandweg vermindert. Oplossingsrichtingen op netwerkniveau Om de hoeveelheid verkeer en de complexiteit van de situatie te verminderen, wordt aanbevolen om de volgende oplossingsrichtingen op netwerkniveau te onderzoeken: • Het verminderen van de hoeveelheid (doorgaand) gemotoriseerd verkeer. • Het beperken van het aantal richtingen voor autoverkeer op het kruispunt.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

4

1 Aanleiding, doel en aanpak De gemeente Utrecht ontvangt regelmatig klachten over de verkeersveiligheidssituatie op de Meernbrug en op de twee aanliggende kruispunten. (Zie figuur 1.1). Het gaat om de Meernbrug en de kruispunten met de Rijksstraatweg en de Zandweg direct naast de brug. In de afgelopen jaren zijn verschillende aanpassingen gedaan om de verkeerssituatie veiliger te maken, maar deze hebben, volgens omwonenden en weggebruikers, nog niet geleid tot het gewenste niveau van verkeersveiligheid.

Figuur 1.1 Meernbrug (bron: pdok)

Vanwege de aanhoudende zorgen heeft de gemeenteraad van Utrecht gevraagd om een onafhankelijk onderzoek dat inzicht geeft in de exacte problematiek en mogelijke oplossingsrichtingen. De gemeente Utrecht heeft besloten om twee onderzoeken uit te laten voeren: een onderzoek dat zich richt op de verkeersveiligheidssituatie rondom de Meernbrug, en een onderzoek dat zich richt op de verkeersstromen op en rondom brug en de mogelijkheden die er zijn om deze stromen aan te passen. De gemeente heeft aan DTV gevraagd het verkeersveiligheidsonderzoek uit te voeren. Het doel van het onderzoek is om inzichtelijk te maken welke verkeersveiligheidsknelpunten zich op de onderzoekslocatie voordoen en welke gedragingen en omstandigheden hierbij een rol spelen. Bovendien wil de gemeente weten welke (kleinschalige) maatregelen op locatie kunnen bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid op de twee kruispunten rondom de Meernbrug. Dit onderzoek bestaat uit een combinatie van een locatieschouw, aandachtspunten van stakeholders, een conflictobservatie met camera’s en een analyse van verkeersveiligheidsdata.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

5

2 Inventarisatie kruispunten In dit hoofdstuk wordt de beschikbare informatie samengevat en een beschouwing van het locatiebezoek gegeven. Met behulp van deze informatie wordt een goed beeld verkregen van de locatie, de posities voor plaatsing van de camera’s en de aandachtspunten bij het uitkijken van de beelden.

2.1

Achtergrondinformatie Verkeersintensiteiten In de periode van 31 januari tot 16 februari 2025 zijn door de gemeente tellingen uitgevoerd om het verkeer rondom de Meernbrug in beeld te krijgen. In Figuur 2.1 is de etmaalintensiteit van gemotoriseerd verkeer weergegeven. Op de Meerndijk rijden per etmaal ongeveer 6.000 motorvoertuigen. Aan de westkant van de brug, rijden er op de Zandweg en Rijksstraatweg ongeveer 1.700 motorvoertuigen. Richting het oosten op de Zandweg rijden 300 en op de Rijksstraatweg zo’n 600 motorvoertuigen. Op de Castellumlaan rijden er 3.000 motorvoertuigen per etmaal. Daarnaast rijden er meerdere buslijnen over de Rijksstraatweg, en de Meerndijk. Uit tellingen van de gemeente blijkt dat de intensiteit van het gemotoriseerde verkeer de afgelopen jaren niet is toegenomen.

Figuur 2.1 Etmaalintensiteiten van het gemotoriseerde verkeer rondom de Meernbrug (februari 2025)

Ook zijn fietsers en bromfietsers op de weergegeven wegvakken geteld. Deze etmaalintensiteiten zijn weergegeven in Figuur 2.2. Op de Meerndijk rijden ruim 2.000 fietsers per etmaal. Op de Zandweg (fietsstraat), rijden 2.800 fietsers aan de westkant en 1.800 aan de oostkant van de brug. Voor de Rijksstraatweg zijn uitsluitend op het westelijke deel intensiteiten beschikbaar; hier gaat het om ongeveer 700 fietsers per etmaal. Op de Castellumlaan zijn er zo’n 1.600 fietsers geteld.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

6

Figuur 2.2 Etmaalintensiteiten van het (brom)fietsverkeer rondom de Meernbrug (februari 2025)

Opvallend is dat op de fietsstraat in westelijke richting dus meer gemotoriseerd verkeer dan fietsverkeer rijdt. Daarnaast is de meting op de Castellumlaan vrij noordelijk uitgevoerd, waardoor het mogelijk is voor fietsverkeer om via de Stapelwolk de Meernbrug op te rijden. Hier kan het op de brug drukker zijn dan vermeld. Ongevallenbeeld Wij hebben inzicht in de slachtoffers geregistreerd door de Regionale Ambulance Voorziening Utrecht (RAVU) sinds 2022. In jaren 2022, 2023 en 2024 registreerde de ambulance zeven verkeersslachtoffers. De meeste slachtoffers (4) vielen op het kruispunt met de Zandweg. In totaal raakten vier brom- of snorfietsers gewond én drie fietsers. Het ging om eenzijdige ongevallen, ongevallen tussen (brom/snor) fietsers én ongevallen met een auto. De politie registreerde in totaal zeven ongevallen, dit ging met name om ongevallen met alleen materiële schade. Alle ongevallen gebeurden op het kruispunt met de Zandweg en bij zes van de zeven ongevallen was een personenauto betrokken. Omdat de politie en/of ambulance niet bij alle ongevallen ter plaatse is, zijn niet alle ongevallen geregistreerd. Vooral minder ernstige ongevallen kennen een onderregistratie. Daarnaast wordt ook niet van alle ongevallen de exacte locatie geregistreerd.

Belangrijkste bevindingen • Meerndijk zit met 6.000 motorvoertuigen/etmaal dicht tegen de maximale capaciteit voor een 30 km/uur straat. • De Zandweg, Rijksstraatweg en Castellumlaan zijn beduidend rustiger, met zo’n 1.700 motorvoertuigen per richting. • Het aantal fietsers varieert per wegvak, waarbij de grootste stroom op het westelijk deel van de Zandweg (2.800 per dag) zit. • Uit telgegevens van de gemeente blijkt dat de verkeersdrukte de afgelopen jaren niet is toegenomen. • Er is sprake geweest van elf ongevallen, waarvan het merendeel op het kruispunt met de Zandweg plaatsvond. Waarschijnlijk is er sprake van onderregistratie.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

7

2.2

Locatieschouw Op dinsdag 11 maart is tussen 7.30 en 9.00 uur geschouwd. Het was die ochtend zo’n 5 graden, droog en licht bewolkt. De belangrijkste bevindingen zijn hieronder per kruispunt beschreven en met foto’s toegelicht. De posities van waaruit de foto’s zijn genomen, zijn terug te vinden in Bijlage B. De schouw is uitgevoerd door twee specialisten, waaronder een gecertificeerd verkeersveiligheidsauditor1. De schouw was gericht op het beoordelen van de infrastructuur, het observeren van het gedrag van weggebruikers en het vaststellen van (potentiële) verkeersveiligheidsproblemen op en rond de onderzoekslocatie. Daarnaast worden de mogelijke camerapunten voor de conflictanalyse vastgesteld.

2.2.1

Kruispunt Rijksstraatweg - Meerndijk Het kruispunt van de Rijksstraatweg met de Meerndijk en Meernbrug is een geregeld kruispunt. Op de Rijksstraatweg zijn in westelijke richting uitsluitend lijnbussen toegestaan. In oostelijke richting mag ander verkeer hier wel meerijden. De verkeersstromen zijn hier van elkaar gescheiden; fietsers, voetgangers, gemotoriseerd verkeer en lijnbussen hebben hun eigen verkeerslichten met eigen groenfasen. Tijdens de schouw valt regelmatig op dat het roodlicht genegeerd wordt, zowel door voetgangers, als fietsers en gemotoriseerd verkeer (Foto 1). Daarnaast worden de verkeerslichten ook niet altijd door de beoogde groep weggebruikers gebruikt, bijvoorbeeld door fietsers die (tegen het verkeer in) oversteken bij het voetgangerslicht (Foto 2).

Foto 1 Roodlichtnegatie door een bromfiets op de Rijksstraatweg

Foto 2 Oversteken door een fietser, tegen het verkeer in en bij het voetgangersverkeerslicht

Naast het ‘onjuiste’ gebruik van de VRI, is ook stremming van het verkeer te zien. Tijdens de schouw wordt de lijnbus op de Rijksstraatweg een enkele keer gehinderd door verkeer dat wacht om de Meernbrug op te kunnen rijden (Foto 3). Deze situatie ontstaat bij stremming voor de Zandweg, waarbij verkeer komende vanuit het zuiden (de Meerndijk) niet tijdig ziet dat er geen opstelruimte meer aanwezig is (Foto 4).

1

DTV heeft verschillende verkeersveiligheidsauditoren in dienst. Daarnaast is DTV de enige instantie in Nederland die verkeersveiligheidsauditoren opleidt en certificeert.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

8

Foto 3 Rode auto blokkeert de busbaan en hindert daarmee de lijnbus

Foto 4 Stremming op de Meernbrug wordt laat opgemerkt door bestuurders

Ook op de parallelweg, waar gemotoriseerd verkeer invoegt op de Rijksstraatweg, ontstaat stremming (Foto 5). Fietsers laveren hier tussen de autorij door om naar de juiste weghelft van deze eenrichtingsweg te navigeren. Komende vanuit de Meernbrug zijn drie verkeerslichten zichtbaar (Foto 6). Het verkeerslicht voor gemotoriseerd verkeer en voetgangers staat gelijktijdig op groen, waarbij het daartussen gelegen fietsverkeerslicht rood blijft. Fietsers krijgen dus uitsluitend groen wanneer het autoverkeer géén groen heeft, zodat linksafslaande fietsers niet met autoverkeer in conflict komen. Tijdens de schouw is meerdere keren gezien dat het fietslicht genegeerd wordt door rechtdoorgaand fietsverkeer. Gemotoriseerd verkeer mag niet rechtsaf, waardoor deze beweging conflictvrij plaats kan vinden. Het voetgangerslicht staat daarom ook altijd gelijktijdig op groen.

Foto 5 Filevorming op de parallelweg, waarbij fietsers tussen de wachtrij doorfietsen

2.2.2

Foto 6 VRI instelling voor langzaam verkeer oogt onlogisch voor de gebruiker

Samenhang kruispunten en Meernbrug Tijdens de schouw viel op dat de twee kruispunten dicht (18 meter) op elkaar liggen en elkaar in drukkere periodes sterk beïnvloeden. De beperkte opstelruimte op de Meernbrug voor zowel gemotoriseerd- als fietsverkeer leidt dan tot stremming op de toeleidende wegen. Vooral wanneer weggebruikers (zowel fietsers als bestuurders van gemotoriseerd verkeer) niet anticiperen en/of de beschikbare ruimte foutief inschatten, ontstaan knelpunten met betrekking tot de doorstroming.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

9

2.2.3

Kruispunt Zandweg - Castellumlaan De Zandweg is een provinciale doorfietsroute in de voorrang, ingericht als fietsstraat, waarbij voor gemotoriseerd verkeer eenrichtingsverkeer geldt. Het eenrichtingsregime is van de brug af. Ten westen van de brug in westelijke richting, ten oosten van de brug in oostelijke richting. De fietsstraat wordt aan de noordzijde ontsloten door de Castellumlaan en is aan de zuidzijde via de Meernbrug verbonden met de Rijksstraatweg en Meerndijk. Op de Meernbrug is een VRI aanwezig welke het kruispunt Rijksstraatweg - Meerndijk regelt. Tijdens de schouw is te zien dat de opstelruimte voor verkeer op de Meernbrug beperkt is. Er passen maximaal drie gemiddelde personenauto’s op de brug zonder op de Zandweg uit te steken (Foto 7), mits zij goed aansluiten. In dat geval is het zicht komende vanaf de Meernbrug op kruisend verkeer op de fietsstraat ook zeer beperkt (Foto 8) en ontstaat voor doorgaand verkeer op de fietsroute een beperking van de effectief bruikbare ruimte.

Foto 7 Volledig benutte opstelruimte gemotoriseerd verkeer op de Meernbrug

Foto 8 Witte auto beperkt voor van de brug afrijdend verkeer het zicht op de fietsstraat

Verkeer vanaf de brug slaat regelmatig linksaf om op de Zandweg te komen. Zeker in geval van wachtende voertuigen, ontstaat een situatie waarin (brom)fietsers door gebrek aan zicht pas laat worden opgemerkt en moeten uitwijken om een aanrijding te voorkomen (Foto 9). Gezien de beperkte breedte op de fietsstraat is de uitwijkruimte uitwijkruimte beperkt. Op Foto 10 is te zien dat een bedrijfsvoertuig het eenrichtingsverkeer negeert. Door onvoldoende opstelruimte voor de hoeveelheid verkeer op de brug, komt het bedrijfsvoertuig vast te staan op het kruispunt. Fietsers passeren het voertuig aan verschillende kanten, waarbij er weinig overzicht is op de situatie.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

10

Foto 9 Wachtende auto beperkt zicht op fietsstraat, blauwe auto ziet de fietser laat

Foto 10 Bedrijfsvoertuig op Zandweg vanuit tegengestelde richting

Foto 11 geeft een beeld van de drukte die tijdens de schoolspits in de ochtend zichtbaar was. Naast de beperkte ruimte voor gemotoriseerd verkeer was tijdens de schouw diverse keren voor fietsers (met name in zuidelijke richting) onvoldoende opstelruimte op het brugdek aanwezig. Fietsers staan daardoor deels op de fietsstraat. Ook op de Castellumlaan staan fietsers te wachten (onder andere de bakfiets, die daarbij uitsteekt) om over te steken.

Foto 11 Tijdens de ochtendspits is er te weinig wachtruimte op de Meernbrug

Foto 12 Overstekende voetgangers wachten op een vrij moment

Tijdens de schouw staan diverse keren kleine groepjes ouders en kinderen te wachten om samen de Zandweg over te steken (Foto 12). Daarbij dienen ze vier richtingen in de gaten te houden. Alleen lopende kinderen rennen soms over de weg heen bij het oversteken. Door de breedte van de fietsstraat is de oversteekbeweging van voetgangers kort. Dat de breedte van de fietsstraat beperkt is, valt extra op wanneer een bestelbus komende vanaf de brug linksaf de fietsstraat opdraait, en een fietser tegenkomt (Foto 14). Er is daarbij net voldoende ruimte om elkaar (één fiets en één auto) te passeren. De brug ligt iets hoger dan de straten er omheen. Zo loopt de Zandweg iets omhoog richting de Brug, zoals te zien is op Foto 13. Tijdens de schouw is te zien dat met name kinderen moeite hebben om balans te vinden, wanneer zij vanuit stilstand weer aanfietsen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

11

Foto 13 Bolle ligging kruispunt voor brugdek

Foto 14 Beperkte ruimte op de fietsstraat bij de combinatie fiets – gemotoriseerd verkeer

Gedurende een deel van de schouw staat er een lange wachtrij op de Castellumlaan (Foto 15). Deze terugslag lijkt te ontstaan door de combinatie van het verkeerslicht met korte groencyclus en het niet kunnen oprijden naar het verkeerslicht in geval van kruisend (fiets)verkeer. Daarnaast valt gedurende de schouw meermaals op dat gemotoriseerd verkeer bij het verspringen naar groen licht, niet (voldoende) kijkt naar kruisend verkeer op de Zandweg en/of hard optrekt om een kleine opening in de verkeersstroom op de Zandweg te gebruiken. De blik van veel automobilisten lijkt vooral gericht op het verkeerslicht. Daardoor bestaat het risico dat fietsers op de Zandweg over het hoofd worden gezien (Foto 16). Fietsers vanaf de Meernbrug die linksafslaan, nemen geregeld voorrang op rechtdoorgaand verkeer. Dit levert in een aantal gevallen conflicten op wanneer het rechtdoorgaande verkeer vanuit de Castellumlaan dan juist optrekt om het brugdek op te rijden.

Foto 15 Er staat een lange wachtrij met gemotoriseerd verkeer op de Castellumlaan

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

Foto 16 Het verkeerslicht trekt de aandacht, ten opzichte van de daarvoor kruisende fietsstraat

12

Belangrijkste bevindingen Tijdens de schouw zijn er meerdere verkeersveiligheidsrisico’s waargenomen op de Meernbrug en aanliggende kruispunten: • Door beperkte opstelruimte op de brug en het beperkte zicht op de Zandweg ontstaan onoverzichtelijke situaties, vooral als auto's vanaf de Meernbrug linksaf slaan of rechtdoor de Castellumlaan oprijden. • Tijdens drukke momenten is er onvoldoende ruimte voor wachtende fietsers en auto’s. Dit leidt tot minder overzicht van de verkeerssituatie, een wachtrij van auto’s en het nemen van risico's. • Meerdere keren wordt op het kruispunt Rijksstraatweg–Meerndijk het rode licht genegeerd. • De nabijheid van de twee kruispunten (18 meter) zorgt ervoor dat wachtende voertuigen op de Meernbrug direct invloed hebben op de afwikkeling van de aanliggende kruispunten.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

13

3 Bijeenkomst met stakeholders Op dinsdag 18 maart vond een bijeenkomst met stakeholders plaats. Hierbij is het cameraonderzoek, als onderdeel en in samenhang met andere onderzoeken (netwerkstudie) en het proces tot nu toe, toegelicht. Aanvullend gaf dit de aanwezigen de mogelijkheid om aandachtspunten mee te geven, voor het uitkijken van de camerabeelden. Met deze punten is bij de conflictobservatie rekening gehouden. Ook zijn er tijdens de bijeenkomst enkele oplossingsrichtingen voorgesteld. Deze zijn meegenomen in de overwegingen bij het doen van aanbevelingen en worden aan het eind van dit hoofdstuk benoemd. Kruispunt Rijksstraatweg - Meerndijk Bij het kruispunt Rijksstraatweg – Meerndijk – Meerndruk wordt aangegeven dat er veel verschillende verkeersstromen zijn, die gescheiden lijken maar dat niet altijd zijn. Aanwezigen geven aan dat de situatie voor onbekende bestuurders en kwetsbare weggebruikers (ouderen, kinderen) erg complex en onoverzichtelijk is. De overgang van het fietspad naar rijbaan, langs de Rijksstraatweg, wordt onveilig ervaren. Fietsers ervaren dit als een onprettige route in westelijke richting en kiezen daarom vaker voor de Zandweg. Kruispunt Zandweg - Castellumlaan Mensen gaven aan zich zorgen te maken over het ongeregelde kruispunt Zandweg – Castellumlaan – Meernbrug.

Door de combinatie van drukte, snelheidsverschillen en gebrek aan overzicht (doordat wachtend gemotoriseerd verkeer het zicht blokkeert) wordt dit als gevaarlijk punt ervaren. Specifiek genoemd is het vanaf de brug richting Zandweg links afslaande verkeer. Deze verkeersstroom kruist met (snelle) fietsers uit twee richtingen op de Zandweg en fietsers vanuit de Castellumlaan. Bovendien is er onvoldoende ruimte op de fietsstraat voor zowel een afslaande personenauto als een fietser. Het risico wordt versterkt door het beperkte zicht door de hefpalen van de brug, schaduw van bomen en eventuele fietsers of wachtende personenauto’s (in de andere richting) op het brugdek. Afslaand verkeer heeft daardoor onvoldoende zicht en neemt risico’s bij deze afslaande beweging. In combinatie met de vooral in ochtendspits aanwezige onervaren basisschoolkinderen levert dit gevaarlijke situaties op. Komende vanuit de Castellumlaan wordt gemotoriseerd verkeer getriggerd door het verkeerslicht, en ziet daarbij kruisend (fiets)verkeer soms over het hoofd. Ook drukte, wachtrijen en de beperkte groentijd leiden tot risicovol gedrag, waarbij de wachtrij op de Castellumlaan ook wordt ingehaald (tegen het verkeer in) door verkeer dat op de Zandweg naar links wil afslaan. Fietsers komen naast deze wachtende rij gemotoriseerd verkeer in de verdrukking.

Dit wordt in de zomermaanden versterkt door op de fietsstrook parkerende voertuigen. De aanwezige fietsstrook wordt als onveilig ervaren. Kinderen fietsen daarom vaak over het trottoir. Het oversteken van de Castellumlaan is als voetganger lastig, ook doordat hier regelmatig een wachtrij van motorvoertuigen staat.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

14

De uitrijtijden van hulpdiensten, met name de vrijwilligers van de brandweer, staat volgens aanwezigen onder druk. Mede door de drukte op dit kruispunt en de brug ontstaan opstoppingen met terugslag tot op de Meerndijk. Tot slot maken ondernemers zich zorgen over de bereikbaarheid van winkels en voorzieningen. Zij vrezen verlies in klandizie bij een verminderde autobereikbaarheid. Weggebruikers Specifiek genoemd worden de grote groepen (basis)scholieren die per fiets en te voet deze kruispunten passeren, met name in de ochtendspits tussen 08.05 en 08.20 uur. Aanvullend wordt ook drukte ervaren bij het halen in de middag en na werktijd. In de zomermaanden rijden groepen wielrenners over de Zandweg. Daardoor wordt het oversteken bemoeilijkt. Vanuit de busmaatschappij wordt aangegeven dat roodlichtnegatie door overig verkeer in de avonduren geregeld voorkomt. Suggesties oplossingsrichtingen Aanwezigen stellen diverse oplossingsrichtingen voor; • Openstellen van de busbaan voor autoverkeer • Aanpassen van de rijrichting op de Zandweg • (Sturen op) Minder wachtende voertuigen op de Meernbrug om het zicht op de Zandweg te verbeteren

Belangrijkste opbrengst Kruispunt Rijksstraatweg - Meerndijk • Het kruispunt wordt als complex ervaren, vooral door mensen die er niet vaak komen. • De fietspaden rondom het kruispunt met de Rijksstraatweg, vooral de overgang van fietspad naar rijbaan in westelijke richting, worden als onveilig ervaren. Kruispunt Zandweg - Castellumlaan • Het kruispunt met de Zandweg vinden aanwezigen onoverzichtelijk, complex en gevaarlijk. • Het zicht komende vanaf de Meernbrug op de Zandweg is beperkt. • De opstelruimte voor zowel gemotoriseerd verkeer als fietsverkeer is beperkt, zeker in het drukste (ochtend)spitsmoment. • Op wegen richting de Zandweg ontstaan geregeld opstoppingen, waardoor zorgen over de bereikbaarheid ontstaan en terugslag op het kruispunt met de Rijksstraatweg ontstaat. De genoemde oplossingsrichtingen worden meegenomen in de overwegingen bij het doen van aanbevelingen.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

15

4 Conflictobservatie met camera’s In de week van 24 tot en met 30 maart is met behulp van twee camera’s de verkeerssituatie rondom de Meernbrug (en de twee daarbij gelegen kruispunten) 24/7 gefilmd. Hiermee zijn (potentiële) conflicten en ongevallen inzichtelijk gemaakt. In de uitgekeken beelden zijn in totaal drie ongevallen geregistreerd. Deze vonden alle drie plaats op het kruispunt van de Zandweg met de Meernbrug en betrof in alle gevallen een ongeval tussen een bromfietsbestuurder en fietser. Deze ongevallen worden nader toegelicht in de paragraaf over de Zandweg. In de paragrafen hieronder worden de meest voorkomende, verkeersonveilige gedragingen of zaken die van invloed zijn op de doorstroming, per locatie nader beschreven. Gedrag dat bijna tot een ongeval leidde (maar bijvoorbeeld wordt voorkomen door een uitwijkende manoeuvre of rembeweging), wordt beschreven met de term ‘conflict’. Gedragingen die onder andere omstandigheden tot een ongeval hadden kunnen leiden, bijvoorbeeld roodlichtnegatie in combinatie met een door groen licht kruisend voertuig, worden beschreven als ‘potentieel conflict’. Aanvullend zijn in de bijlage opvallende gedragingen opgesomd die slechts een enkele keer voorkwamen en leverden daarbij geen (potentieel) gevaarlijke situaties opleverden.

Rijksstraatweg • Roodlichtnegatie door (brom)fietsers, voetgangers en gemotoriseerd verkeer • De bus ondervindt problemen met doorstromen door stilstaande voertuigen op kruispunt Meernbrug • Het verkeerslicht trekt de aandacht voor verkeer komende vanaf de Castellumlaan en vermindert de aandacht op het daarvóór kruisende fietsverkeer op de Zandweg • De wachtrij van fietsers op de brug is tijdens de ochtendspits/schoolspits zo lang, dat deze tot op de rijbaan van de Zandweg doorloopt • Wachtende voertuigen die (deels) op de Zandweg staan, verminderen het zicht op kruisend verkeer en bemoeilijken de doorstroming op de Zandweg Zandweg • Drie ongevallen tussen een bromfietser en fietser • Linksafslaand verkeer komende van de Meernbrug neemt voorrang op rechtdoorgaand verkeer vanuit de Castellumlaan • Fietsers slaan af zonder te kijken en zonder richting aan te geven • (Brom)Fietsers vanuit de Meernbrug snijden bocht naar links af • (Gemotoriseerd) Verkeer ziet fietsers laat (bijvoorbeeld bij het optrekken vanuit de Castellumlaan richting Meernbrug) In onderstaande paragrafen zijn de verschillende typen conflicten en opvallendheden per locatie nader beschreven.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

16

4.1

Rijksstraatweg - Meerndijk Roodlichtnegatie door (brom)fietsers, voetgangers en gemotoriseerd verkeer Regelmatig negeren (brom)fietsers, voetgangers en het gemotoriseerde verkeer het rode verkeerslicht. Voetgangers lopen vooral door rood nabij de bushalte, soms duidelijk om nog net te (wachtende) bus te halen. De voetgangers kijken daarbij doorgaans goed naar het overige verkeer. Deze oversteekbeweging heeft in de geanalyseerde beelden niet tot conflicten geleid. In figuur 4.1 zijn de meest voorkomende roodlichtnegaties door fietsers weergegeven. Beweging 1 komt het vaakst voor. Hierbij heeft rechtdoorgaand gemotoriseerd verkeer groen, terwijl fietsers in diezelfde richting rood hebben (zie figuur 4.2). Gemotoriseerd verkeer mag niet rechtsaf, waardoor rechtdoorgaande fietsers conflictvrij kunnen kruisen. Deze roodlichtnegatie heeft niet tot (potentiële) conflicten geleid. Beweging 2 betreft fietsers die de korte bocht naar rechts nemen. Deze beweging wordt gemaakt door fietsers vanuit de Rijksstraatweg die rechts naar de Figuur 4.1 Roodlichtnegatie Meerndijk gaan (2a) en fietsers die vanuit de Meerndijk richting de Rijksstraatweg (oostelijke richting, 2b) gaan. Rijksstraatweg – Meernbrug Deze laatste beweging is toegestaan, door aanwezigheid van het bord ‘rechtsaf voor fietsers vrij’.

Fietsers maken bij beweging 2a en 2b geen gebruik van de rijbaan, maar alleen van het fietspad of -strook of soms het trottoir. Dit heeft in de bekeken beelden geen conflicten opgeleverd. Fietsers die vanuit de Rijksstraatweg oost richting de Meernbrug afslaan, kruisen de rijbaan (beweging 3). Hoewel deze roodlichtnegatie meermaals is geconstateerd, heeft dit niet tot conflicten geleid. In figuur 4.3 is deze beweging te zien. Deze gecombineerde fietsrichtingen – waarbij het fietsverkeer voor verschillende rijrichtingen via één licht geregeld wordt - resulteert in ongeloofwaardige regelingen, met roodlichtnegatie als gevolg. Hiermee hangt ook het regelmatig gebruikmaken van het verkeerslicht voor voetgangers of gemotoriseerd verkeer samen.

Figuur 4.2 Fietsers rijden via de rijbaan door groen, Figuur 4.3 Fietser geeft richting aan en fietst door hoewel het verkeerslicht voor fietsers op rood staat rood naar de Meernbrug toe

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

17

Gemotoriseerd verkeer rijdt zowel vanuit het noorden (Castellumlaan) als vanuit het zuiden (Meerndijk) met enige regelmaat door rood. Dit gebeurt met name op de drukke (spits)momenten, wanneer een lange wachtrij aanwezig is op de Meerndijk en/of Castellumlaan. Het verkeerlicht vanuit het zuiden is niet zichtbaar, maar door het rijgedrag en de combinatie met andere lichten is aannemelijk dat er met regelmaat door rood wordt gereden. Voertuigen komen geregeld tot stilstand op (of net voor of na) het fietspad, waarop vervolgens de fietsers groen licht krijgen. Ook rijden diverse auto’s dicht op hun voorganger om nog net door het gele licht te kunnen rijden. Het merendeel van deze roodlichtnegatie ligt dus direct in het ‘verlengde’ van de groentijd. In de uitgekeken beelden is ook enkele keren ‘dik’ door rood gereden, met name door bromfietsers vanuit Rijksstraatweg (west naar oost). Hierbij is een paar keer gezien dat gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer richting de Meernbrug alweer begint te rijden, maar een bromfietser dwars door deze (traagrijdende) stroom heenslingert. Dit leverde een risicovolle situatie op.

Figuur 4.4 Bromfietser rijden door rood en sturen tussen de dwars kruisende fietsers en auto’s door

Figuur 4.5 Witte auto rijdt door rood licht

De bus ondervindt problemen met doorstromen door stilstaande voertuigen op kruispunt Het kruispunt wordt geregeld, in de spits meerdere keren per uur, geblokkeerd door gemotoriseerd verkeer dat vanuit de Meerndijk naar het noorden rijdt. Op de Meernbrug moet dit verkeer voorrang verlenen aan kruisend (fiets)verkeer dat staat te wachten voor kruisende fietsers op de Zandweg. Door de beperkte opstelruimte op de brug (drie voertuigen) ontstaat terugslag op het kruispunt met de Rijksstraatweg. Het blokkeren van het kruispunt (in noordzuidrichting) komt vaak voor. De blokkade duurt echter maar kort en/of wachtend verkeer anticipeert wanneer zij een bus (of ander voertuig) zien naderen. Het merendeel van de bussen (in oost-westrichting) ondervindt daarom geen hinder en er ontstaan weinig potentiële conflicten. In alle uitgekeken beelden is een handvol keren gezien dat een lijnbus daadwerkelijk gehinderd werd (moest wachten) door voertuigen in de zuid-noordrichting. In een enkel geval ontstond door een op het fietspad achteruit manoeuvrerende personenauto een potentieel conflict.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

18

Figuur 4.6 Afslaande bus wordt gehinderd

4.2

Figuur 4.7 Zilveren auto blokkeert busbaan

Meernbrug Wachtende voertuigen die (deels) op de Zandweg staan, verminderen het zicht op kruisend verkeer en bemoeilijken de doorstroming op de Zandweg In een aantal gevallen leidden uitstekende wachtende voertuigen tot conflicten. Doordat er weinig ruimte overblijft voor doorgaand verkeer op de Zandweg, fietsen fietsers in tegengestelde richtingen dichter naar elkaar toe. Ook is de zichtbaarheid voor verkeer vanaf de Meernbrug, op de Zandweg west, beperkt wanneer er drie voertuigen op de Meernbrug staan te wachten (Figuur 4.8). Een aantal bestuurders neemt een risico en rijdt alsnog de Zandweg op.

Figuur 4.8 Auto staat deels op Zandweg

Het verkeerslicht trekt de aandacht van verkeer komende vanaf de Castellumlaan en daardoor vermindert de aandacht op het daarvóór kruisende fietsverkeer op de Zandweg) Herhaaldelijk is te zien dat voertuigen komende uit de Castellumlaan richting het groene verkeerlicht op de Meernbrug rijden en daarbij een fietser op de Zandweg laat zien (Figuur 4.9, Figuur 4.10). De fietsers anticiperen hierop door te remmen en uiteindelijk met een bochtje om de dan tot stilstand komende voertuigen te rijden. Vervolgens is te zien dat de voertuigen snel optrekken, om alsnog het groene verkeerslicht mee te pakken.

Verkeersveiligheidsonderzoek Meernbrug

19