Agendabundel

12

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN Wanneer zo’n verschuiving op landelijke schaal plaatsvindt (zoals bij de omschakelingen voor zomer- en wintertijd) leidt die tot een aantoonbare stijging in sterfte aan hartinfarcten en hersenbloedingen. Veel mensen hebben beroepsmatig te maken met verschuiving van het dag- nachtritme (in de zorg, publieke dienstverlening, transportsector, luchtvaartsector). Dat is (ook) niet gezond, maar het werk is gebaseerd op een persoonlijke keuze en wordt gecompenseerd met voldoende ingeroosterde rust en vaak een vroegere datum voor functioneel leeftijdsontslag of pensionering. Ook iemand die in zijn/haar vakanties door tijdzones reist doet dat op vrijwillige basis en kan zelf compensatieperiodes inlassen. Voor omwonenden van evenementen is dat anders. Slechts een deel van de omwonenden (mensen met een kantoorbaan, studenten en werklozen) kan in het weekend en op feestdagen verstoring van de nachtelijke rust compenseren. Grote delen van de bevolking werken tegenwoordig ook op zaterdagen, zon- en feestdagen en hebben de tijd tussen 23:00 en 07:00 hard nodig voor hun nachtrust. Daarbij komt dat een op het eerste gezicht beperkte verschuiving van de nachtperiode relatief grote gevolgen heeft.

Een praktisch voorbeeld: als een driedaags festival iedere dag om 02:00 uur eindigt, dan heeft iemand die normaal om 23:00 naar bed gaat na de eerste 24 uur zijn bioritme verschoven naar een bedtijd van 24:00 uur. Op dag 2 naar 01:00 uur en op dag 3 naar 02:00 uur. Vervolgens heeft hij/zij nog drie dagen nodig om het bioritme weer terug te schuiven naar de normale bedtijd van 23:00 uur. De gehele periode van verschuiving (zes dagen) gaat gepaard met bovengenoemde vermoeidheids-, lichamelijke en psychische klachten.

4.7. Bijzondere kwetsbaarheid van kinderen

In het recente verleden werd nog gedacht dat kinderen “geen last hadden van hard geluid” en “overal wel door heen sliepen”. Inmiddels weten we beter: Kinderen vormen een groep met verhoogde kwetsbaarheid voor slaapverstoring door geluid. Slaapverstoring bij kinderen geeft naast de bekende lichamelijke klachten op korte termijn met name ook leerstoornissen. Dat blijkt ook uit recente rapportages van de WHO 28, het RIVM 29 en de sociale gezondheidszorg 30. Ook bij kinderen is er bij blootstelling van langere duur een dosis-effect relatie vast te stellen tussen de geluidsoverlast en mate van slaap- en leerproblemen; met name bij meisjes 31. De geadviseerde bedtijden voor kinderen (bron: Thuis in onderwijs) zijn; 4-6 jaar: 18.30-19.15 uur; 7-8 jaar: 19.30-20.00 uur; 9-10 jaar: 20.00-20.30 uur; 11-12 jaar: 21.00 uur; 12-13 jaar: 21.00-21.30 uur; 14-15 jaar: 21.30-22.00 uur Vanaf dat moment moet een kind ongestoord kunnen slapen. 28

“Children and Noise”, World Health Organization Training Package for the Health Sector, 2009. I. van Kamp, centre for Sustainability, Environment and Health, RIVM, Bilthoven, “The effects of Noise Disturbed Sleep on Childrens Health and Cognitive Developement”, Journal of the Acoustical Society of America May 2013). 30 S. Stansfeld e.a., ” Health Effects of Noise Exposure in Children”, current environmental health report, Springer 2015. 31 K. Vegard Weyde e.a., “Nocturnal Road Traffic Noise Exposure and Children’s Sleep Duration and Sleep Problems”, Int. Journal of Environmetal Research and Public Health, 6 mei 2017. 29

13

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN Een eindtijd van 23:00 uur voor versterkt geluid is voor de gezondheid van kinderen dus al een groot probleem, laat staan een verschuiving van de nachtperiode naar een later tijdstip.

14

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN

5. Nieuwe medische inzichten en het bestaande juridische kader 5.1. Welke wettelijke regels gelden bij geluidshinder van evenementen?

Het primaire probleem bij geluidshinder van evenementen is dat er op landelijk niveau geen regels zijn gesteld of wetgeving over is gemaakt. De rijksoverheid heeft regeling hiervan overgelaten aan lagere overheden (meestal gemeenten) en “marktpartijen”. Gemeenten kunnen in principe zelf bepalen hoe zij een evenwicht vinden tussen de belangen van evenementorganisatoren en bezoekers enerzijds en de handhaving van de openbare orde en bescherming van belangen van omwonenden bij bescherming van een goed woon- en leefklimaat anderzijds. Daarbij hebben gemeenten een grote beleidsvrijheid. De grenzen van die vrijheid worden bepaald door uitspraken van de bestuursrechter (in eerste aanleg de Rechtbank en in hoger beroep de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State). Welke instrumenten heeft de gemeente ter beschikking? Een gemeente kan: - Een beleidsregel of beleidsnotitie opstellen over geluid bij evenementen en die als basis nemen voor allerhande beslissingen over evenementengeluid. - In de A.P.V. (algemene plaatselijke verordening) regels opnemen over evenementengeluid. - In het bestemmingsplan bepalingen opnemen over evenementen en evenementengeluid. - In een omgevingsvergunning daarover regels stellen, bijvoorbeeld een vergunning die een uitzondering maakt op het bestemmingsplan (vergunning tegenstrijdig gebruik).

Tot een paar jaar geleden beperkten gemeenten zich meestal tot de A.P.V. en de beleidsnotitie als instrument voor regelgeving. Daar heeft de bestuursrechter inmiddels verandering in gebracht. De A.P.V. wordt door de rechter gezien als een instrument voor handhaving van de openbare orde. Op dat terrein moeten natuurlijk voor (elektronisch) versterkt geluid regels worden gesteld en gehandhaafd. Maar daarnaast hebben de organisator van evenementen en de omwonenden recht op een duidelijk pakket met regels die aangeven wat vanuit het oogpunt van omgevingsrecht (goede ruimtelijke ordening) wel en niet is toegestaan. Dat betekent dat ofwel in het bestemmingsplan, ofwel in de omgevingsvergunning duidelijk door de gemeente moet worden omschreven 32: - Hoeveel evenementen er op een bepaald terrein mogen worden gehouden. - Hoe lang die evenementen mogen duren (inclusief opbouw en afbraak) - Op welke tijdstippen evenementen mogen plaatsvinden. - Hoeveel bezoekers er mogen zijn. - Hoe parkeren en verkeer geregeld moeten worden. - Welke typen geluid (spectra) er mogen worden geproduceerd. - Wat de grenzen zijn van het geproduceerde geluid. - Etc. De gemeente kan daarbij niet volstaan met verwijzen naar de A.P.V., de beleidsregels of ervaringen uit het verleden, maar moet deze punten specifiek en zorgvuldig uitwerken 33.

32 Zie bijvoorbeeld: ECLI:NL:RVS:2012:BW8858, ECLI:NL:RVS:2013:2561, ECLI:NL:RVS:2014:1491, ECLI:NL:RVS:2016:1496 en ECLI:NL:RBNNE:2017:2577. 33 ECLI:NL:RVS:2011:BP4728.

15

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN

5.2. Het begrip “onduldbare hinder” en de Nota Limburg

Een belangrijke ontwikkeling in de jurisprudentie over geluidsoverlast van evenementen betreft de uitsprakenserie rond het begrip “onduldbare hinder”. Dat begrip speelt zowel een rol bij de toetsing van de in de A.P.V. opgenomen regels over geluid als bij de omgevingsrechtelijke beoordeling van het goede woon- en leefklimaat. Volgens de Afdeling Rechtspraak is er een uiterste grens aan wat een gemeente van omwonenden mag vragen op gebied van incasseren van geluidhinder. Die grens is gelegd bij het geluidsniveau dat onduldbare hinder veroorzaakt. Centraal bij die begripsbepaling staat de Nota “Evenementen met een luidruchtig karakter” uit januari 1996 van de toenmalige Inspectie Milieuhygiëne Limburg (hierna: de Nota Limburg). In diverse uitspraken heeft de Afdeling aangegeven dat de redenering van de Nota Limburg en de daarin gegeven geluidsgrenswaarden een goed aanknopingspunt vormen voor het voorkomen van onduldbare hinder en het waarborgen van een goed woon- en leefklimaat 34. De kernpunten van de Nota Limburg: 1) Er zijn (in ieder geval) twee vormen van onduldbare hinder; spraakverstoring en slaapverstoring. 2) Onduldbare hinder in de vorm van spraakverstoring treedt op bij een geluidsniveau van 50 dB(A) in de woning tijdens de dag en avond.

Tijdens de nachtperiode, dus van 23:00 tot 07:00, ligt de grens voor spraakverstoring bij 45 dB(A) (Tabel 2 op pagina 9 van de Nota Limburg). 3) Zoals uit de aanhef van de tabel blijkt gelden die normen bij meting op basis van éénminuut LAEQ. Dat wil zeggen meetperioden van 1 minuut. 4) Daarnaast treedt onduldbare hinder op bij slaapverstoring. In Tabel 3 op pagina 9 en 10 worden de normen van tabel 2 eerst herhaald en vervolgens verscherpt voor de nachtperiode: De grens voor slaapverstoring in de woning is 25 dB(A) voor de nachtperiode van 23:00 tot 07:00 uur. 5) Vervolgens wordt in de nota aangegeven hoe de maximaal toe te stane norm buiten aan de gevel van woningen moet worden berekend, namelijk door bij de binnen de woning geldende grenswaarde het verlies op te tellen van wat de muren van de woning aan geluid blokkeren. Dat verschil tussen binnen en buiten wordt gevelwering (ook wel gevelverlies of geveldemping) genoemd. Een nieuwbouwwoning heeft meestal een gevelverlies van 25 dB(A). Een oude woning vaak minder, bijvoorbeeld 20 dB(A) of soms 15 dB(A). Bij een gevelwering van 20 dB(A) hoort dan een nachtnorm aan de gevel van 45 dB(A) en bij een gevelwering van 25 dB(A) een nachtnorm aan de gevel van 50 dB(A).

De gemeente mag er niet zonder meer van uit gaan dat de geveldemping voor nieuwbouwwoningen van toepassing is: als er sprake is van oudere woningen zal een gevelverliesmeting moeten plaatsvinden 35.

5.3. Nota Limburg schiet op een aantal punten te kort

De Nota Limburg dekt helaas niet de volledige geluidsproblematiek van evenementen af. Er blijft een aantal onduidelijkheden waarover de rechter zich nog moet uitspreken: a) Hinder van diepe bastonen en laagfrequent geluid. De Nota Limburg is al weer 20 jaar oud, en hoewel de juridische redenering rond onduldbare hinder, spraakverstaanbaarheid en slaapverstoring zijn geldigheid heeft behouden, wordt in de nota alléén gesproken over normen in dB(A). Er wordt nog

34 35

ECLI:NL:RVS:2016:1245, ECLI:NL:RVS:2015:1976 en ook ECLI:NL:RBNNE:2017:2250. ECLI:NL:RBNNE:2017:2250

16

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN geen aandacht geschonken aan het extra hinder-effect van diepe bastonen en er worden nog geen normen gegeven voor dB(C). b) Hinder van voelbaar geluid. Direct daarmee samen hangt de hinder van voelbaar geluid. Vanuit historisch perspectief stelt de Nota Limburg het effect van geluid op het menselijk gehoor centraal bij de hinderbeleving. Een belangrijk deel van de hinder van geluid bij evenementen is echter het gevolg van voelbaar geluid (zie paragraaf 3 en 4 van hoofdstuk 2). c) Verschuiving van de nachtperiode. De paragraaf over slaapverstoring in de Nota Limburg eindigt met de terloopse opmerking “dat het denkbaar is dat voor dagen waarop een vrije dag volgt, het tijdstip waarop de normstelling voor de nachtperiode ingaat met 1 of 2 uur zou kunnen worden verschoven, naar respectievelijk 24:00 of 01:00 uur”. Veel gemeenten houden gewoon de tijd van 23:00 uur aan als eindtijdstip voor versterkt geluid bij grote evenementen, maar er zijn ook gemeenten die deze zinsnede aangrijpen om de nachtnormen pas om 01:00 uur in te laten gaan. Van belang is onder welke omstandigheden en voorwaarden die verschuiving denkbaar zou zijn. d) Slaapverstoring bij kinderen.

Op het moment van totstandkomen van de Nota Limburg was de gangbare wetenschappelijke mening dat kinderen “geen last hadden van hard geluid” en “overal wel doorheen sliepen”. Dat ligt nu anders.

5.4. Verwachting: Verdere uitwerking van het begrip “onduldbare hinder”

Van de zijde van de rijksoverheid zijn op korte termijn geen nadere regels te verwachten op het gebied van geluidhinder van evenementen. Dat betekent dat uitspraken van de bestuursrechter over dit onderwerp voor de nabije toekomst bepalend zullen zijn. Naar verwachting zal het begrip “onduldbare hinder” in uitspraken verder worden uitgewerkt. Enerzijds doordat aan de rechter steeds meer concrete situaties worden voorgelegd waarin omwonenden vinden dat sprake is van onduldbare hinder, maar waarbij die omwonenden daarvoor bij de vergunningverlenende instantie geen gehoor vinden. Anderzijds doordat het element “gezondheidsschade” onderdeel uit zal gaan maken van het definitiekader “onduldbare hinder”; Er komt steeds meer wetenschappelijk bewijs dat ook kortdurende blootstelling aan geluidshinder en de slaapverstoring die daardoor wordt veroorzaakt schadelijk is voor de gezondheid van het individu. Het is een kwestie van tijd voordat de rechter zal concluderen dat de (aanmerkelijk toegenomen kans op) gezondheidsschade van evenementengeluid voor omwonenden wordt gezien als “ontoelaatbaar”, respectievelijk “onduldbare hinder”.

5.5 Ontwikkeling: Normeren van bastonen, laagfrequent geluid en voelbaar geluid van evenementen door middel van dB(C)

Er zijn twee gezaghebbende neutrale instanties die de rechter regelmatig adviseren over evenementengeluid. Dat zijn de Stichting Advisering Bestuursrecht (StAB) en de Nederlandse Stichting Geluidhinder (N.S.G.). Beiden hebben in diverse rapporten aangegeven dat: - Bastonen een groter doordringend vermogen hebben in woningen, en dat hier bij vergunningverlening speciale aandacht en onderzoek aan moet worden besteed. - Voor diepe bastonen de dB(A) géén geschikte maat is en de dB(C) een betere maat 36.

36

Bijvoorbeeld StAB-rapport 40201 van 28 februari 2017

17

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN -

Gemeenten bij bestemmingsplannen (en omgevingsvergunningen) moeten aangeven wat het effect van de vergunde bastonen is op het geluidsniveau binnenshuis. Dat standpunt is ook recent door de Afdeling Rechtspraak ingenomen 37. Het is een kwestie van tijd voordat de rechter zal uitspreken dat gemeenten ook een gevelnorm respectievelijk een binnenhuisnorm in dB(C) moeten stellen om hinder van bastonen en voelbaar geluid voor omwonenden te beperken.

5.6. Ontwikkeling: Géén verschuiving van de nachtperiode en/of verstoring van het dag-nachtritme

Theoretisch schiep de Nota Limburg de mogelijkheid om het ingaan van de nachtperiode met één of twee uur te verschuiven. Een verschuiving van de nachtperiode levert echter naar hedendaags wetenschappelijk inzicht onaanvaardbare hinder op. Ook bij kortdurende geluidhinder na 23:00 uur neemt de kans op gezondheidsschade voor omwonenden toe (hypertensie, hersenbloedingen en hartinfarcten, zie de paragrafen 3 en 5 van hoofdstuk 4). Hoe groot die kans precies is kan met de huidige gegevens niet worden bepaald. Maar het feit dát er een duidelijke kans is op deze medische problemen bij omwonenden zal tot gevolg hebben dat rechters verschuiven van de nachtperiode steeds vaker gaan verbieden.

5.7 Ontwikkeling: Aparte normen ter voorkoming van slaapverstoring bij kinderen

Zoals hierboven in paragraaf 7 van hoofdstuk 4 werd aangegeven is er uitgebreid wetenschappelijk bewijs dat kinderen extra zwaar worden getroffen door geluidhinder. En dat geldt ook voor geluidhinder van evenementen. Met name slaapverstoring van kinderen zal moeten worden voorkomen. Dat voorkomen van slaapverstoring bij kinderen is eigenlijk alléén goed mogelijk door bij evenementen in kinderrijke buurten de eindtijden terug te brengen tot een voor kinderen aanvaardbaar tijdstip. In de praktijk zal dat betekenen dat het in de late avond en nacht onmogelijk wordt om evenementen met versterkt geluid te organiseren in kinderrijke buurten.

37

ECLI:NL:RVS:2017:2269.

18

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN

6. Samenvatting Geluid wordt door het lichaam waargenomen via het gehoor, de huid, de borstholte en de buikholte. In het eerste geval spreken we van hoorbaar geluid, in de andere gevallen van voelbaar geluid. Geluid in het frequentiegebied van het menselijk gehoor noemen we spraakgeluid. Vooral bastonen veroorzaken voelbaar geluid. Basgeluid dringt tot op grote afstand in de omgeving door. Het ritme van de muziek (de beat) en mee resoneren van voorwerpen in huis kunnen voor extra overlast zorgen. De schade door geluid in het menselijk lichaam kan auditief of niet-auditief zijn. Lawaaidoofheid en tijdelijke verschuiving van de gehoordrempel zijn de vaak voorkomende vormen van auditieve schade. Maar ook oorsuizen en overgevoeligheid voor dagelijks geluid kunnen het gevolg zijn. Lawaaidoofheid is vooral een probleem voor werknemers in de evenementensector en voor bezoekers van evenementen. Het geluidsniveau bij omwonenden komt meestal niet tot de beschadigingsgrens. Naast auditieve schade is er ook niet-auditieve schade van geluid. Verhoogde prikkelbaarheid ontstaat als geluid het ritme van dagelijkse activiteiten verstoort. Als lichamelijke reactie op geluid stijgen reflexmatig de hartslag en bloeddruk omdat stresshormonen vrijkomen in de bloedbaan. Dat proces kan ook onbewust verlopen, met name tijdens de slaap.

Er is geen langdurige blootstelling nodig voor deze verschijnselen. Het doet zich ook voor bij kortdurende blootstelling. De cardiovasculaire effecten van blootstelling aan geluid op de lange termijn zijn verbonden met een grotere kans op hart- en vaatziekten (hoge bloeddruk, aderverkalking, hartaanval en beroerte). Bij nachtelijke blootstelling aan geluid ontstaat ook slaapverstoring. De reactie van het lichaam op geluid tijdens de slaap is geen “aan-uit fenomeen” maar een graduele reactie die varieert tussen geïsoleerde vegetatieve reactie en volledig ontwaken. Ouderen, kinderen, mensen in onregelmatige diensten en mensen met bestaande slaapstoornissen zijn verhoogd gevoelig en kwetsbaar voor slaapverstoring. Verstoring van het dag- nachtritme doordat geluidhinder optreedt na het tijdstip van 23:00 uur gaat gepaard met een algemeen gevoel van onwelbevinden en vermoeidheids-, lichamelijke en psychische klachten. Dat geldt des te sterker voor kinderen, die een geadviseerde bedtijd hebben die aanmerkelijk eerder ligt dan 23:00 uur. Er zijn geen landelijke geluidsnormen voor evenementen. Iedere gemeente moet daarom zelf beleid maken. Bekende instrumenten zijn een gemeentelijke beleidsregel of notitie, artikelen in de A.P.V., en regels in het bestemmingsplan of een omgevingsvergunning.

Centraal in de jurisprudentie over geluidsoverlast, zowel vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid (de A.P.V.) als het omgevingsrecht, staat de Nota “Evenementen met een luidruchtig karakter” van de voormalige Inspectie Milieuhygiëne Limburg (Nota Limburg). De nota stelt grenzen voor spraakverstoring (50 dB(A) resp. 45 dB(A) binnenshuis) en slaapverstoring (25 dB(A) binnenshuis). Deze waarden kunnen worden omgerekend naar gevelnormen buiten de woning (desnoods door toepassen van een geveldempingsmeting). Handhaving van die gevelnormen kan via de rechter worden afgedwongen. De nota Limburg dateert uit 1996 en schiet op een aantal punten tekort (hinder van diepe bastonen en laagfrequent geluid, hinder van voelbaar geluid, verschuiving van de nachtperiode en slaapverstoring bij kinderen). De verwachting is dat in de rechtspraak het begrip “onduldbare hinder” verder zal worden uitgediept. Ook in de normering van bastonen en laagfrequent geluid door middel van dB(C) kan op korte termijn beweging komen. Recent wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat nachtelijk geluid en verstoring van het dag-nachtritme extra schadelijk zijn. Met name ook voor kinderen. Dat zal zijn weerslag in de jurisprudentie vinden.

19

Nota FYSIOLOGISCHE EN MEDISCHE ASPECTEN VAN GELUIDHINDER BIJ EVENEMENTEN Lijst van geraadpleegde literatuur: - Human Physiology, an integrated approach, van D. Unglaub Silverthorn, 7e druk 2016, Pearson Education Ltd, Harlow, UK, ISBN 9780321981226. - Textbook of Medical Physiology, van J.E. Hall, 13e druk 2016, Elsevier, Philadelphia, USA, ISBN 9781455770168. - The Effects of Sound on People, van J.P. Cowan, 1e druk, 2016, Wiley publishers, Chichester, UK, ISBN 9781118895689. - Ernstings’s Aviation and Space Medicine, van D.P. Gradwell en D.J. Rainford, 5e druk, 2016, CRC Press, New York, ISBN 9781444179958. - Auditory and non-auditory effects of noise on health, W. Babisch e.a., The Lancet, 12 april 2014, pag. 1325-1332. - Handleiding Meten en Rekenen Industrielawaai 1999 internet uitgave 2004. - ISO 1996 Acoustics deel 1- Description, measurement and assessment of environmental noise. - ISO 1996 Acoustics deel 2 - Determination of environmental noise levels. - NSG richtlijn Muziekspectra in Horecabedrijven van maart 2015. - Brief VNG aan de leden met het advies de NSG-richtlijn toe te passen, dd. 25 juni 2015. - Nota Evenementen met een Luidruchtig Karakter van de voormalige Inspectie Milieuhygiëne Limburg van januari 1996. - Bosner e.a., “Auditory and non-auditory effect of noise on health”, The Lancet, 12 april 2014. - T.

Münzel e.a., “Cardiovascular effects of environmental noise exposure”, European Heart Journal, 13 januari 2014 - I. van Kamp, centre for Sustainability, Environment and Health, RIVM, Bilthoven, “The effects of Noise Disturbed Sleep on Childrens Health and Cognitive Developement”, Journal of the Acoustical Society of America, mei 2013. - J.S. Haakmeester, “Handreiking evenementen in ruimtelijke ordening: overzicht van de jurisprudentie”, Jurisprudentie Milieurecht, 17 mei 2017.

20

BOUWFYSISCH ADVIESBURO

Z RN Deskundigenrapport binnenwaarden geluid Lepeltje evenement

Inhoudsopgave 1

Inleiding............................................................................................2

2

Opdrachtgever en vraagstelling........................................................2

3

Normstelling Nota Limburg versus Beleidsregel ............................2

4

Geluidmetingen door gemeente Utrecht...........................................3

5

Geluidwering van de gevel...............................................................3

6

Spectrum Lepeltje.............................................................................4

7

Vergelijking met andere spectra.......................................................5

8

Gemeten geluidniveau in de woning................................................6

9

Berekende geluidwering van de gevels............................................6

10

Rekenresultaten.................................................................................8

11

Staande golven..................................................................................9

12

Toelaatbare geluidniveau´s volgens Nota Limburg........................10

13

Vergelijking Nota Limburg met gemeentelijke beleidsregel..........10

14

Conclusies.......................................................................................11

15

Bijlagen: 3 Excel rekenbladen geluidwering van de gevel

Datum: 15 augustus 2018

BOUWFYSISCH ADVIESBURO ZORN BAZORN@XS4ALL.NL TELEFOON 030 2310700 KVK 30090048 BTW NR 884.48.708.B01

1

Inleiding

In 1996 is de nota "Evenementen met een luidruchtig karakter" van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Inspectie Milieuhygiëne Limburg) opgesteld. Conclusie van dit rapport was, kort samengevat, dat er een grenswaarde gesteld moet worden voor het geluidniveau in omliggende woningen van maximaal 50 dBA. Belangrijk criterium daarbij is dat mensen in hun eigen woning nog zonder al te veel stemverheffing met elkaar moeten kunnen spreken. Inmiddels is er rond deze zgn Nota Limburg jurisprudentie gevormd waaruit blijkt dat deze grenswaarde voor het binnenniveau bindend moet worden opgelegd.

2

Opdrachtgever en vraagstelling

Dit rapport is opgesteld in opdracht van de Stichting Behoud Lepelenburg e.o. In het Park Lepelenburg worden met enige regelmaat evenementen gehouden. Dit rapport moet antwoord geven op de vraag welke geluidniveau´s aan de gevel toelaatbaar zijn zodat (ernstige) hinder in woningen wordt voorkomen..

3

Normstelling Nota Limburg versus Beleidsregel

In de Nota Limburg wordt een eis geformuleerd voor een maximaal toelaatbaar geluidsniveau in een omliggende de woning. Om de grens van het optreden van "onduldbare hinder" niet te overschrijden, dient als maximaal toelaatbaar geluidniveau binnen te worden aangehouden de laagste waarde van: a. het referentie (achtergrondgeluid) niveau in de woning + 20 dBA en b. het absolute geluidniveau van 50 dBA In de “Beleidsgregel geluidsnormen bij buitenevenementen” van de gemeente Utrecht staan in het geheel geen grenswaarden voor het geluidniveau binnen in omliggende woningen. Volgens de Beleidsregel wordt er bij evenementen binnen de bebouwde kom een geluidsniveau van 95 dBC en 80 dBA buiten aan de gevel van woningen toegestaan.

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

2

4

Geluidmetingen door gemeente Utrecht

Tijdens Lepeltje 2017 heeft de gemeente Utrecht op meerdere plaatsen geluidmetingen laten verrichten. Via een WOB-verzoek zijn daarvan de ruwe meetdata verkregen. Aan de hand van de meetdata zijn, door de heer Kortekaas, medewerker van VTH gemeente Utrecht, in een Interne mededeling, de gegevens uitgewerkt en conclusies getrokken. Volgens de Interne mededeling zijn de maximaal gemeten geluidniveau's aan de gevel van de woningen aan het Lepelenburg (ca 80 meter van het midden van het park) resp. 75 dBA en 94 dBC. Daarmee is geen overschrijding geconstateerd van de normen uit de gemeentelijke Beleidsregel.

5

Geluidwering van de gevel

In de Nota Limburg staat op pag.9:

In het hierna volgende deel van deze notitie zal worden ingegaan op de specifieke situatie van het Lepeltje evenement en specifiek locatie onderzoek worden verricht bij omliggende woningen rond het Lepelenburg teneinde de geluidwering van de gevels van deze woningen te kunnen vaststellen.

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

3

6

Spectrum Lepeltje

Om de geluidwering van de gevels te bepalen is het allereerst van belang om het specifieke geluidsspectrum van het Lepeltje evenement vast te stellen. De geluidsisolatie van de gevel is namelijk afhankeleijk van dit spectrum. De meetdata van de gemeentelijke metingen bestaan o.a. uit de geluidniveau's aan de gevel gemeten, gemiddeld over 30 seconden, en per tertstband weergegeven. Met deze gegevens kan het specifieke spectrum worden berekend dat het evenement heeft voortgebracht.Voor deze berekening is het gemiddelde genomen van het geluidniveau aan de gevel van de woningen aan het Lepelenburg (in het bestand ten onrechte Ridderhofstad genoemd) over de periodes van 21.45 tot 22.00 uur en van 22.45 tot 23.00 uur. 23 juni 2017

verschil dBC – dBA

dBZ

dBC dBA

21.45 – 22.00 uur

85

85

74

11

22.45 – 23.00 uur

93

92

73

19

logaritmisch gemiddelde

90

89

73

16

In de 2e periode was het dBC niveau veel hoger dan in de 1e periode terwijl het dBA niveau juist afnam. Dat wijst er op dat de (ultra)bassen in de 2e periode flink waren toegenomen. Uit het logaritmisch gemiddelde van de 2 meetperiodes is het spectrum bepaald:

Hieruit valt op te maken dat 98% van de geluidenergie zich bevindt in de tertsbanden van 40 t/m 100 Hz. Met andere woorden, de (ultra)bastonen waren zeer dominant aanwezig.

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

4

In de berekeningen van de geluidwering van de gevel worden nu de volgende spectrumwaarden (in dBZ) ingevoerd:

7

63

125

250

500

1000

2000

-0,4

-12,1

-23,6

-20,3

-19,1

-31,1

Vergelijking met andere spectra

Ter vergelijking is onderstaand weergegeven de procentuele energie inhoud of energiefractie1 van de diverse oktaafbanden van de standaard spectra uit de NSG richtlijn muziekspectra in horecagelegenheden: oktaafbandwaarden (Hz) spectrum

63

125

250

500

1000

2000

verschil dBC-dBA

Lepeltje

92%

6%

0%

1%

1%

0%

16dB

Ultra bas

88%

11%

1%

0%

0%

0%

20dB

House

71%

22%

4%

1%

1%

0%

14dB

Dance

43%

34%

12%

7%

3%

1%

10dB

Pop

19%

36%

20%

12%

7%

4%

6dB

Het Lepeltje en Ultra bas spectrum hebben gemeen dat meer dan 98% van de geluidenergie (in dBZ) zich bevindt in de oktaafbanden 63 en 125 Hz. In de Interne mededeling van Kortekaas staat de conclusie dat het geluidniveauverschil tussen dBA en dBC het grootste deel van de tijd 15 dB heeft bedragen. Daarom zou het spectrum overeenkomen met het House spectrum, wat conform de vergunning zou zijn. Feit is dat gedurende de beide periodes op 23 juni het verschil tussen dBA en dBC resp. 11 en 19 dB was. Het (logaritmisch) gemiddelde over beide periodes bedroeg 16 dB, hetgeen volgens de NSG richtlijn tussen het House en Ultra bas spectrum in zit. Uit het bovenstaande blijkt echter dat er in het Lepeltje spectrum relatief nog meer lage bassen (<90 Hz) aanwezig waren dan in het Ultra bas spectrum. Simpelweg het verschil tussen dBA en dBC geeft niet altijd een goede diagnose van het juiste spectrum. Zo staat het overigens ook niet in de NSG richtlijn. Er staat dat het verschil tussen dBA en dBC een mogelijk hulpmiddel kan zijn. Daarnaast geeft de NSG richtlijn geen informatie over de energie-inhoud van de 40 Hz terstband bij de diverse spectra, terwijl deze tertsband in het Lepeltje spectrum een niet onbelangrijke rol speelt. Door gebrek aan deze informatie speelt deze 40 Hz tertsband geen rol in de vergelijking van de spectra.

Anders dan in de Interne mededeling staat, blijkt in de vergunningaanvraag noch in de vergunning, iets te staan over het ten gehore te brengen spectrum. 1 Dit overzicht betreft alleen de oktaafbanden 63 t/m 2000 Hz; de energiefractie per oktaafband is dus gerelateerd

aan alleen het totaal van deze 6 oktaafbanden. BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

5

8

Gemeten geluidniveau in de woning

Er is in opdracht van de gemeente Utrecht op 2 locaties binnen in een woning gemeten. Het gaat daarbij om een verblijfsruimte op Hyronymusplantsoen 10 en Maliebaan 3. Hoe de keuze voor deze 2 ruimtes tot stand is gekomen wordt niet vermeld. Maliebaan 3 is gelegen op ca 115 meter vanaf het midden van Park Lepelenburg. In de woning is 48 dBA gemeten. Er is echter niet tegelijkertijd op de gevel gemeten waardoor niet valt vast te stellen hoeveel de geluidwering van de gevel is. Interpolatie van de “feitelijke meetwaarden” (zie bijlage 3A Interne mededeling) geeft een geluidniveau aan deze gevel van ca 70 dBA. Dit zou een geluidwering van de gevel betekenen van ca 22 dBA. Gezien de opbouw van de gevel (metselwerk met ca 30% glas en gesloten ventilatievoorziening) is 22 dBA geluidwering een aannemelijke waarde. Hieronymusplantsoen 10 is gelegen op ca 145 m van het midden van het park. In deze woning is een binnenniveau van 24 dBA gemeten. Dat is echter een dusdanig lage waarde dat deze totaal onaannemelijk is. Dit zou nl. betekenen dat de geluidwering van de gevel (metselwerk met ca 40% glas) ca. 50 dBA zou bedragen. Ter vergelijking: dat is de geluidsisolatie van een blinde baksteen muur met een dikte van 25 cm. Uit de ruwe meetdata valt op te maken dat de geluidmeter niet goed gefunctioneerd heeft.

Het is opmerkelijk dat de opsteller van de Interne mededeling dit niet heeft onderkend maar wel opmerkt dat de geluidmeters voor en na de meting zijn geijkt en geen bijzonderheden zijn waargenomen. Beide meetlocaties zijn met een afstand tot het midden van het park van resp. 115 en 145 meter, allebei niet aan te merken als een dichtstbijzijnde woning. De dichtstbijzinde woningen zijn gelegen op 80 meter uit het midden van het park. Concluderend kan gesteld worden dat deze geluidmetingen nauwelijks informatie hebben opgeleverd met betrekking tot de geluidwering van de betreffende 2 gevels en evenmin over het geluidniveau binnen in een (dichtstbijzijnde) woning. De stelling dat grenswaarden uit de Nota Limburg in een (dichtstbijzinde) woning niet zijn overschreden wordt door deze Interne mededeling niet bevestigd.

9

Berekende geluidwering van de gevels

Om een betrouwbaarder beeld te krijgen van de geluidwering van gevels van woningen in de directe nabijheid van het Lepelenburg zijn een drietal locaties bezocht. Van elk van deze woningen is met rekenmethode NPR5272 de gevelwering van één kamer bepaald. Deze rekenmethode wordt al jaren alom gebruikt voor het bepalen van de geluidwering van de gevel bij wegverkeer, spoorwegverkeer en luchtvaartlawaai. Alle relevante gevelelementen alsmede inhoudsmaten van de kamers zijn opgemeten.

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

6

Al deze kamers voldoen aan de criteria die gelden voor een verblijfsruimte voor bestaande bouw volgens Bouwbesluit. De geluidwerende eigenschappen van alle gevelelementen zijn bepaald aan de hand van de datalijst in de NPR 5272 of de datalijst GGG. In de regel worden alleen de oktaafbanden 125 t/m 2000 Hz in de berekening meegenomen. Omdat in dit geval de 63 oktaafband dominerend is is deze aan de berekening toegevoegd. Daarbij is tevens aangenomen dat de nagalmtijd in de 63 Hz oktaafband 0,7 seconde bedraagt, terwijl voor de overige oktaafbanden de standaardwaarde van 0,5 seconde is aangehouden. In de praktijk is het nl altijd zo dat de nagalmtijd toeneemt bij lagere frequenties omdat deze lagere frequenties moeilijker te absorberen zijn. De bezochte woningen zijn: 1. Hieronumusplantsoen 10, dezelde kamer op de 1e verdieping als waarin de (mislukte) geluidmetingen zijn uitgevoerd. Het is een kamer met dubbele deuren bij een balkonnetje en ventilatieroosters. De beglazing is dubbel met samenstelling 4-6-5 2. Lepelenburg 101, een rijksmonument en gelegen op ca 80 meter van het midden van het park. De beschouwde ruimte is een slaapkamer op de 1e verdieping. Beglazing enkel 4 mm. 3. Bruntenhof 5, bovenwoning, eveneens rijksmonument en gelegen op ca 90 m van het midden van het park. De beschouwde ruimte is de zolderkamer op de 2e verdieping. Het raam heeft enkel glas 4 mm

zolderkamer bovenwoning Bruntenhof 5 met één kleine dakkapel Volgens Bouwbesluit voor bestaande bouw dient een verblijfsruimte een ventilatievoorziening te hebben. De berekeningen zijn conform NEN 5077 gemaakt met de roosters/ventilatieopeningen in geopende stand. De woning op het Hieronymusplantsoen heeft daarvoor ventilatieroosters. De beide rijksmonumenten hebben geen ventilatieroosters, hierbij is gerekend met een opening in de gevel waarvan de grootte berekend is conform NPR1088. BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

7

10 Rekenresultaten De excel sheets met de berekeningen van de geluidwering van de gevel bevinden zich in de bijlage. De resultaten van de berekeningen van de geluidwering van de gevel, met gebruikmaking van het Lepeltje spectrum, en het resulterend binnenniveau en uitgaande van de maximaal vergunde geluidniveau´s aan de gevel zijn als volgt: geluid max. geluid- verschil met max. geluidwering niveau binnen aanvaarbaar niveau binnen van de volgens geacht niveau volgens gevel vergunning van 50 dBA vergunning (dBA) (dBA) (dBA) (dBC)

NR curve binnenniveau volgens ISO 1996

Hieronumusplantsoen 10

19

60

10

79

56

Lepelenburg 101

18

61

11

82

60

Bruntenhof 5

11

68

18

91

71

In de laatste kolom wordt een bijbehorende NR curve gegeven volgens de ISO Recommendation 1996, een Internationale Standaard om spraakverstaanbaarheid in ruimtes te kunnen bepalen. Een NR curve met een waarde van 70 wordt in ISO 1996 omschreven als “Foundries, heavy engineering works” hetgeen vertaald kan worden als “metaalgieterij, zware machine fabriek”. Een NR curve van 60 wordt omschreven als “light engineering works”, lichte machine fabriek. Bij een geluidniveau van 68 dBA in Bruntenhof 5 zal een spreker tenminste 78 dBA moeten produceren om nog enigszins verstaanbaar te zijn. Volgens nevenstaand overzicht uit het “Taschenbuch der Technischen Akustik”2 betekent een dergelijk spraakniveau “Zeer luid spreken”.

2 Muller en Moser, 2004 BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

8

Aktiviteiten als tv kijken zullen eveneens moeizaam gaan, zelf naar (andere) muziek luisteren is uitgesloten. Mocht er diskussie ontstaan over het al dan niet gesloten moeten zijn van de ventilatievoorziening dan kan opgemerkt worden dat de invloed daarvan gering is. Deze varieert van 0,1 dB voor de Bruntenhof tot 1,6 dBA voor het Hieronymus plantsoen.

11 Staande golven In kamers kunnen in diverse patronen staande golven ontstaan. Een eenvoudig patroon is bijv. een staande golf tussen vloer en plafond. Bij een plafondhoogte van ca 2,5 tot 3 meter bestaat de mogelijkheid dat er staande golven ontstaan in een frequentie van rond de 55 – 65 Hz. Aangezien juist deze frequenties dominant aanwezig zijn, is de kans groot dat dergelijke staande golven gaan optreden. Het gevolg is plaatselijk een extra opzweping in het geluidniveau in deze oktaafband, hetgeen niet in de berekening van de geluidwering van de gevel is meegenomen, anders dan een lichte verhoging van de nagalmtijd in deze oktaafband. Mede als gevolg van deze staande golven kunnen kopjes en glazen gaan trillen, hetgeen door diverse omwonenden wordt gerapporteerd. Sommige omwonenden meldden zelfs resonerende cv radiatoren.

Spectrum binnen Bruntenhof 5 bij geluidniveau aan gevel van 95 dBC. Het binneniveau bedraagt daarbij resp. 92 dBC en 68 dBA

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

9

12 Toelaatbare geluidniveau´s volgens Nota Limburg Alle beschouwde woningen liggen in een (zeer) verkeersluw gebied. Het Bruntenhof is een auto-vrije straat. Achtergrondgeluidniveau´s in de woningen kunnen in de avond makkelijk onder de 30 dBA uitkomen. Dat betekent volgens de Nota Limburg dat een grenswaarde in de woning in de avondperiode lager zou moeten zijn dan 50 dBA. Een grenswaarde van 50 dBA zal nog altijd zeer ernstige tot onduldbare hinder met zich mee brengen. Om meer duidelijkheid te krijgen over het achtergrondgeluidniveau ter plaatse in de woningen zal hiernaar nog nader onderzoek moeten worden uitgevoerd. Onderstaand is ter indicatie aangegeven wat voor Lepeltje het maximale geluidniveau per woning aan de gevel zou mogen zijn bij een aanvaardbaar geacht binnenniveau van 50 dBA. max. max. geluidwering geluidniveau geluidniveau gevel (dBA) gevel dBA gevel dBC NR curve Hieronumusplantsoen 10

19

69

87

46

Lepelenburg 101

18

67

86

49

Bruntenhof 5

11

61

77

49

Een NR curve tussen 45 en 55 wordt omschreven als “Werkomstandigheden met minimaal vereiste spraakverstaanbaarheid”3. Het betekent dat er door omwonenden binnen in hun woning nog altijd met stemverheffing moeten worden gesproken.

13 Vergelijking Nota Limburg met gemeentelijke beleidsregel Nu de geluidwering van de gevel van Bruntenhof 5 maatgevend blijkt te zijn voor het maximaal toelaatbare geluidniveau aan de gevel is onderstaand een overzicht gegeven van evt toelaatbare geluidniveau´s aan de gevel bij andere geluidsspectra bij een aanvaarbaar geacht binnenniveau van 50 dBA. norm Nota Limburg toegepast op Lepelenburg

verschil beleid gem. Utrecht met Nota Limburg

dBA

dBC

dBC-dBA

dBA

dBC

Popmziek

68

69

1

12

26

Dance

67

69

2

13

26

House

61

75

14

19

20

Lepeltje

61

77

16

19

18

Ultra bas

57

77

20

23

18

3 vertaling/interpretatie overgenomen uit StAB rapport Hardshock Festival te Zwolle, 28-1-2014 BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

10

Hieruit blijkt dat het van belang is om uitgaande van het ten gehore te brengen spectrum grenswaarden op te leggen voor dBA en dBC. Het hudige standaardverschil bij de gemeente Utrecht van 15 dB kan dan zowel te hoog als te laag zijn. Daarnaast zijn de grenswaarden in de gemeentelijke beleidsregel resp. tot 23 dBA en 26 dBC te hoog om voor omwonenden nog zonder stemverheffing verstaanbaar te zijn in de eigen woning.

14 Conclusies De toegelaten maximale geluidniveau´s aan de gevel zoals opgenomen in de gemeentelijke beleidsregel zijn veel te hoog om nog een aanvaardbaar akoestisch klimaat binnen in nabij gelegen woningen te kunnen garanderen waarbij bewoners zonder stemverheffing met elkaar kunnen communiceren. In het geval van Lepeltje is er nog nader onderzoek nodig naar het heersende achtergrond- of referentie geluidniveau in de woningen in de avondperiode. Een en ander zal betekenen dat de te vergunnen geluidniveau´s bij het Lepeltje evenement aan de gevel resp. ca 20 dBA en ca 20 dBC lager zullen moeten worden vastgesteld dan volgens de huidige Beleidsrgel toegestaan is.. Met een dergelijk strenger voorschrift kan in principe net worden voldaan aan de normstelling in de Nota Limburg uit 1996. Maar daarbij zal er nog altijd sprake zijn van ernstige of onduldbare hinder in de diverse slecht geisoleerde (monumentale) woningen in de directe omgeving, vooral veroorzaakt door de dominant aanwezige (ultra) bassen. In de afgelopen 2 decennia, dus na het uitbrengen van de Nota Limburg, is het aandeel lage tonen in festival muziek aanzienlijk toegenomen.

Om hinderlijke basdreunen en resonanties in de woning te reduceren zullen er daarom nog aanvullende eisen geformuleerd moeten worden met betrekking tot maximale geluidniveau´s voor frequenties onder de ca 80 Hz, zoals ook al is omschreven in de NSG Richtlijn en nu ook al regelmatig in maatwerkvoorschriften staat opgenomen bij horecagelegenheden.

BAZORN@XS4ALL.NL UTRECHT TELEFOON 030 2310700

11

Berekening geluidwering gevel NPR 5272:2003 Project: verblijfsruimte: betrokken gevel (1):

Bruntenhof 5 zolderkamer voorgevel

T0

63 Hz

0.7

vertrekafmetingen: breedte: diepte: hoogte:

T0

125-2000Hz

0.5 s

vloeroppervlak:

m m m 2 20.0 m

m

volume:

48 m

suskastlengte:

3

invoergegevens gevel beschrijving

code

totaal oppervlak 1 2 hellend dak

63

125

250

500

1000

2000

10

12

14

20

27

28

10 23

15 24

20 28

25 29

30 24

30 22

15.5

19

23

26

30

32

63

125

250

500

1000

2000

11 32 22 26

13 32 27 29

15 32 32 33

21 32 37 34

28 32 42 31

29 32 42 29

2

DA20

26.0 m m2 R 2 23.0 m R 2

3 ventilatie opening 4 wangen 7 kierdichting

BP1 25dB

9 beglazing

4 mm

0.02 m R 2 1.7 m R 4.8 m Rs 2 1.3 m R

partiele geluidsisolatie gevelelementen 1 2 hellend dak 3 ventilatie opening 4 wangen 7 glas+kozijn+kier

berekening geluidwering van de gevel R'' ΔLfs D2m,nT CLj D2m,nT van de gehele gevel Cr Gl

eenheid dB dB dB dB dB dB dB

63 10

125 12

250 14

500 20

1000 25

2000 25

6

10

12

18

23

23

6 3 3

10 3 7

12 3 9

18 3 15

23 3 20

23 3 20

Lepeltje spectrum geluidniveau buiten geluidniveau buiten geluidniveau buiten

dBZ dBZ dBA dBC

-0.4 95 69 95

-12.1 84 68 83

-23.6 72 64 72

-20.4 75 72 75

-19.1 77 77 77

-31.1 65 66 64

totaal (AP) 95.7 dBZ 79.2 dBA 95.0 dBC

geluidniveau binnen geluidniveau binnen geluidniveau binnen

dBZ dBA dBC

92

77

63

61

57

45

66 91

61 76

54 63

57 61

57 57

46 45

92.1 dBZ 68.1 dBA 91.3 dBC

Geluidwering gevel Lepeltje spectrum

11.0 dBA 3.6 dBC

Berekening geluidwering gevel NPR 5272:2003 Project: verblijfsruimte: betrokken gevel (1):

Hieronymusplantsoen 10 kamer 1e verdieping voorgevel

T0

63 Hz

0.7 s

T0

125-2000Hz

0.5 s

vertrekafmetingen: breedte: m diepte: m hoogte: 2.80 m 2 vloeroppervlak: 15.0 m volume:

3

42 m

invoergegevens gevel beschrijving

code

totaal oppervlak 2 metselwerk

63

125

250

500

1000

2000

2

ME3

10.5 m 2 6.1 m R m2 Dn,e,lab

40

41

44

49

54

58

26 0.7

26 0.7

28 0.7

27 0.7

26 0.7

28 0.7

-1.5 25 23

-1.5 25 24

-1.5 28 28

-1.5 26 29

-1.5 25 24

-1.5 27 22

20

22

25

33

35

35

20

24

24

26

33

33

63 42 25 21

125 43 25 23

250 46 28 25

500 51 26 27

1000 56 25 24

2000 60 27 23

eenheid R'' dB ΔLfs dB D2m,nT dB CLj dB D2m,nT van de gehele gevel dB Cr dB dB Gl

63 19

125 21

250 23

500 24

1000 22

2000 21

19

22

24

25

23

22

19 3 16

22 3 19

24 3 21

25 3 22

23 3 20

22 3 19

Lepeltje spectrum geluidniveau buiten geluidniveau buiten geluidniveau buiten

dBZ dBZ dBA dBC

-0.4 95 69 95

-12.1 84 68 83

-23.6 72 64 72

-20.4 75 72 75

-19.1 77 77 77

-31.1 65 66 64

totaal (AP) 95.7 dBZ 79.2 dBA 95.0 dBC

geluidniveau binnen geluidniveau binnen geluidniveau binnen

dBZ dBA dBC

79

65

51

53

57

45

53 79

49 65

42 51

50 53

57 57

47 45

79.5 dBZ 59.7 dBA 78.7 dBC

6 DucoTon 10 lengte corr. elevaltie +positie eff. veiligheidsfactor 7 kierdichting

0.9 m

25dB

9.0 m

4-6-5

1.8 m R 2 2.6 m R m2 R

2

8 raam/kozijnhout 9 beglazing

-Cpositie -Cveilig Dn,e Rs

10

partiele geluidsisolatie gevelelementen 2 metselwerk 6 DucoTon 10 7 glas+kozijn+kier

berekening geluidwering van de gevel

Geluidwering gevel Lepeltje spectrum

19.4 dBA 16.2 dBC

Berekening geluidwering gevel NPR 5272:2003 Project: verblijfsruimte: betrokken gevel (1):

Lepelemnurg 101 kamer 1e verdieping voorgevel

T0

63 Hz

0.7 s

T0

125-2000Hz

0.5 s

suskastlengte:

vertrekafmetingen: breedte: m diepte: m hoogte: 3.00 m 2 vloeroppervlak: 22.0 m

m

volume:

3

66 m

invoergegevens gevel beschrijving

code

63

125

250

500

1000

2000

40

41

44

49

54

58

23

24

28

29

24

22

15

19

23

26

30

32

63

125

250

500

1000

2000

42 31 18

43 31 21

46 31 25

51 31 27

56 31 24

60 31 23

eenheid R'' dB ΔLfs dB D2m,nT dB CLj dB D2m,nT van de gehele gevel dB Cr dB Gl dB

63 17

125 20

250 24

500 25

1000 24

2000 22

16

20

24

25

23

22

16 3 13

20 3 17

24 3 21

25 3 22

23 3 20

22 3 19

Lepeltje spectrum geluidniveau buiten geluidniveau buiten geluidniveau buiten

dBZ dBZ dBA dBC

-0.4 95 69 95

-12.1 84 68 83

-23.6 72 64 72

-20.4 75 72 75

-19.1 77 77 77

-31.1 65 66 64

totaal (AP) 95.7 dBZ 79.2 dBA 95.0 dBC

geluidniveau binnen geluidniveau binnen geluidniveau binnen

dBZ dBA dBC

83

67

52

53

56

46

57 82

51 66

43 52

50 53

56 56

47 46

82.7 dBZ 60.7 dBA 82.0 dBC

2

totaal oppervlak 1 2 metselwerk 3 ventilatie opening 7 kierdichting

ME3

2

25dB

8 9 beglazing

22.2 m m2 R 2 12.8 m R

4 mm

0.02 m R 18.0 m Rs m2 R 2 9.4 m R m2 R

10

partiele geluidsisolatie gevelelementen 1 2 metselwerk 3 ventilatie opening 7 glas+kozijn+kier

berekening geluidwering van de gevel

Geluidwering gevel Lepeltje spectrum

18.5 dBA 13.0 dBC

Bijdrage RIB burgeragendering evenementengeluid

Het stadhuisplein is volledig ongeschikt om er met versterkte muziek een festival te houden Er wonen veel oudere mensen aan het stadhuisplein vaak nog met enkel glas De ramen trillen bij versterkte muziek De tv moet de omwonenden harder zetten Slapen kan pas als het festival is afgelopen,vaak om 1 uur in de nacht Er is geen enkele handhaving Huis gevels worden gebruikt als pis/kots locaties Het geschreeuw samen met oorverdovende muziek Mega muziekboxen die men pal voor woonhuizen zet Koelmotoren die 24 uur non stop staan te brullen Cafe eigenaren organisatoren die volledig maling aan omwonenden hebben Waag het als omwonenden niet om een cafébaas op overlast aan te spreken Je krijgt van alles naar je hoofd geslingerd Ongelofelijk dat de gemeente vergunningen afgeeft voor deze vreselijke festivals op het stadhuisplein Kan nog wel even doorgaan,,dit lijkt me wel genoeg

Mvg Peter pastoors Aanwonend stadhuisplein per adres schoutenstraat 2 b 3512 gb utrecht Namens andere omwonenden

Bij ons op het Stadhuisplein, zijn de woningen zeer oud, fundamenten uit 1350, ons huis uit 1650. Ons monument heeft enkel glas, waardoor geluidsoverlast ook snel bereikt is. Er is door de gemeente door de jaren heen met geluidsmeters in huis en op de gevels tijdens evenementen onderzoek gedaan. Daar zijn rapporten van. Hopelijk ook aanwezig bij de gemeente. Daarin staat dat de evenementen te luid en oncontroleerbaar zijn. De beperkingen van deze lokatie moeten daardoor duidelijk zijn. Voorafgaand aan een evenement 2 dagen veel geluidsoverlast van veel te zware vrachtwagens. Tijdens een evenement kan niet worden bijgestuurd. Het leed is dan al geleden. Zelfs tijdens een evenement meegemaakt dat de geluidsmeter van de ambtenaar voor ons huis over de 100 decibel ging. Hij zei dat hij het evenement nu niet meer kon stilleggen, dan zou de pleuris uitbreken. Was niets meer aan te doen. Hoe kan dit gebeuren ? Je weet toch van te voren dat de normen worden overschreden met een podium op 6m afstand van een woning ? Waarom wordt hier vergunning voor verleend ? De gezondheid van de bewoners doet er kennelijk niet toe, wij zijn hierdoor vaak hevig teleurgesteld in de gemeente. Nog meer teleurgesteld in de aanvragers van deze evenementen, vaak de directe buren (café's), vaak onder een andere naam werkend, of op uitnodiging van de gemeente die vraagt ze het te organiseren.

We hebben van hr. Kuilenburg (hoofd afd bouwbeheer) steun gekregen Hij gaf ons de belofte dat het nooit meer georganiseerd mocht worden op deze plek. Kort erna ging hij met pensioen.

We wonen en werken (winkel) hier nu 35 jaar. Het is toch van de zotte dat we elke keer opnieuw moeten uitleggen dat deze lokatie niet geschikt is voor evenementen met versterkt geluid. 2 bewoners Stadhuisplein, om gezondheidsredenen verhinderd de RIB evenementengeluid bij te wonen.

Burgeragendering Wanneer u honderd handtekeningen van inwoners van Utrecht verzamelt, bespreekt de gemeenteraad uw onderwerp. U levert de handtekeningenlijst en dit formulier ingevuld in bij de griffie. Via www.petities.nl (of andere door de gemeente erkende websites) kunt u digitaal handtekeningen verzamelen. De griffie controleert of uw burgeragendering voldoet aan de voorwaarden. Vervolgens kunt u in de gemeenteraadsvergadering aan de raad vertellen waarom u wilt dat de raad over uw onderwerp vergadert. Daarna plant de raad een bijeenkomst waarin uw onderwerp wordt besproken. Dat kan een raadsinformatiebijeenkomst of een commissievergadering zijn. Daarin verzamelen raadsleden informatie of wisselen standpunten uit. Dit leidt niet tot een besluit. De griffie(r) kan u helpen met het opstellen van een burgeragendering. Neem contact op via 030 286 10 69 of griffie.gemeenteraad@utrecht.nl.

Vul hier uw naam, contactgegevens en uw functie (optioneel) in.

Geef ook aan namens wie u nog meer deze burgeragendering indient. Ted Zorn, namens Utrechtse Stichting tegen Geluidsoverlast en ruim 100 andere kiesgerechtigde inwoners van de stad Utrecht (zie lijst van petities.nl)

De petitie zal fysiek worden ingediend door Ben Nijssen, bestuurslid van de UstG. Welk onderwerp wilt u op de agenda van de raad plaatsen? De toelaatbare geluidniveau's opgenomen in de Beleidsregel Geluidsnormen bij buitenevenementen (GB 2009-16)

Waarom wilt u dat uw onderwerp op de agenda van de raad wordt geplaatst?

Vanwege geluidsoverlast ervaren door inwoners binnen in hun woning en die wonen in de nabijheid van evenementenlocaties. Wat wilt u bereiken met het plaatsen van uw onderwerp op de agenda van de raad? Licht toe wat er volgens u moet veranderen.

Wij verzoeken de raad de geluidsnormen bij buitenevenementen strenger te maken (d.w.z. lager dan 80 dBA buiten aan de gevel van woningen). De afgelopen jaren zijn deze

geluidsnormen in diverse andere steden (Amsterdam, Rotterdam, Breda enz.) eveneens met 10 tot 20 dBA verlaagd.

Bij het strenger maken van de normen zouden ook de tijdsperioden van blootstelling (het aantal tijdsblokken), de afstand tussen het evenement en woningen en de geluidsisolatie van die woningen kunnen worden meegenomen alsmede het maximale geluidsniveau bij beeldbepalende evenementen en bij ontheffingen.

Wij vragen de raad ten slotte (evt. d.m.v. een motie), het college te verzoeken de nieuwe normen te verwerken in de beleidsregels. Beschrijf wanneer de bespreking van uw onderwerp naar uw mening succesvol is verlopen: Als de Beleidsregel is aangepast met lagere toelaatbare geluidniveau's waardoor inwoners minder geluidsoverlast van evenementen zullen ervaren. RG Nr.:

R.I.B. – Burgeragendering evenementengeluid

20 april 2021 Stefan Kortekaas en Michel Winkelman

Inhoudsopgave • Voorstellen Stefan Kortekaas – sr. hoofdinspecteur handhaving (VTH) Michel Winkelman – adviseur vrijetijdseconomie (Ruimte) • Vergunning, toezicht en handhaving • Maatregelen om geluidsoverlast evenementen te verminderen • Consequenties van het verlagen van de maximale norm met 10 of 20 dB(A)

Vergunnen, toezicht en handhaving (1/2) • Evenementenkalender • Melding en vergunning - Aanvraag - Norm - Duur • Bestemmingsplan • Beleidsregel geluidsnormen bij buitenevenementen

Vergunnen, toezicht en handhaving (2/2) • Toezicht en handhaving; - Methode - Techniek - Ervaring

Maatregelen om geluidsoverlast te verminderen • Akoestische factoren - Geluidsniveau en de frequentie daarvan - Tijdstip op de dag; - Duur van het evenement; - Maskerend effect door het overige geluid in de omgeving; - Karakter van het geluid (impulsachtig, herkenbaarheid, tonaal, muziek).

• Niet akoestische factoren - Informatievertrekking naar bewoners; - Algemene houding ten opzichte van het evenement; - Kunnen onttrekken aan de geluidsbron (vermijdbaarheid, rustige plek opzoeken); - De mate waarin het geluid beheerst kan worden.

Gevolgen verlagen van de maximale norm met 10 a 20 dB(A) • Norm / geluidsbelasting op de gevel • Afstand / locatie • Bron / type evenement

Dank voor uw aandacht Stefan Kortekaas – sr. hoofdinspecteur handhaving (VTH) Michel Winkelman – adviseur vrijetijdseconomie (Ruimte)

Utrechtse Stichting tegen Geluidsoverlast www.ustg.nl info@ustg.nl

Burgeragendering Evenementengeluid. Nu nog is luchtverontreiniging de belangrijkste milieugerelateerde “killer” en heeft geluidhinder de twijfelachtige eer om op nummer 2 te staan. Van alle grote steden heeft Utrecht het hoogste percentage geluidgehinderden. Dat betreft dan alleen nog maar het wegverkeerslawaai. Hoeveel mensen er (ernstige) overlast ervaren van evenementen is nooit onderzocht. Ons voorstel over verlaging van de normen over evenementengeluid betreffen uitsluitend de evenementen in de buitenlucht die zich niet door de stad bewegen (dus niet bijv. Sinterklaas of Canal Pride) Het belangrijkste wat wij voorstellen is om aansluiting te zoeken bij de geluidsnormen van Amsterdam: Dat wil zeggen max 85 dBC aan de gevel van woningen. Dit geluidsniveau is alleen toegestaan bij evenementen waarbij muziek de hoofdrol speelt. Daarnaast bepleiten wij een maximum te stellen aan het aantal muziekevenementen per evenementenlocatie waarbij voor de meeste locaties een maximum van 2 zou moeten gelden. Voor de overige evenementen geldt een 10 dBC lagere geluidsnorm waarvan het maximum aantal per jaar hoger mag liggen. Utrecht hanteert nu nog geen enkele norm voor het geluid in het publieksvlak terwijl geluidsniveau's van 100 dBA en meer geen uitzondering zijn. Gehoorbeschadiging bij jongeren is dan ook flink aan het toenemen. Vanaf 80 dBA is reeds gehoorschade te verwachten.

In een arbeidsrelatie is de werkgever dan verplicht gehoorbescherming ter beschikking te stellen. Bij 90 dBA en meer is een werknemer verplicht de gehoorbescherming ook te dragen. De brief van de VEU is ondertekend door diverse festivalorganisaties. Een groot deel hiervan zal zeker niet getroffen worden door strengere normen omdat deze festivals; a. alleen of vooral binnen plaatsvinden b. zo wie zo niet zo veel geluid produceren. Wij denken daarbij aan Festival Oude muziek, Gaudeamus, Dutch Harp festival, Frans Liszt Piano Concours, Kamermuziekfestival, Loeren bij de Boeren, Ned. Vioolconcours enz. enz. Wij vragen ons ook ernstig af of al deze organisaties wel op de hoogte zijn van de inhoud van deze brief.

In de brief van de VEU wordt beweerd dat de geluidsnormen in Amsterdam een uitzondering zijn in Nederland. Naar aanleiding hiervan hebben wij van een drietal steden opgezocht welke normen daar nu gelden. Hier uit blijkt dat de bewering van de VEU niet klopt en dat ook in ondermeer Rotterdam, Apeldoorn en Eindhoven lagere geluidnormen gelden dan de normen die nu nog in Utrecht gelden. In Utrecht geldt nu een norm van 105 dBC (90 dBA) met een maximum van 2 evenementen per jaar en overige evenementen 95 dBC (80 dBA) aan de gevel van woningen gemeten. Als andere steden hun geluidnormen wel (gaan) verlagen dan lopen we het gevaar dat organisatoren gaan uitwijken naar steden met ruimere normen zoals Utrecht

Rotterdam Verschil met Utrecht: 15 dBC lager bij 2 evenementen per jaar met een enkele uitzondering voor zeer grote locaties. Geluidsbelastingen zijn gedifferentieerd naar locatie en afhankelijk gesteld van aantal bezoekers met een maximum van 90 dBC (aan de gevel van woningen) bij 2500 bezoekers en een maximum van 2 per jaar met een enkele uitzondering per locatie. Kleine evenementen met max. 500 bezoekers mogen een geluidniveau aan de gevel produceren van 80 dBC. Deze evenementen zijn eveneens gemaximeerd op een maximaal aantal per jaar per locatie.

Apeldoorn Belangrijkste verschillen met Utrecht: de zwaarste evenementen mogen max. 2x per jaar per buitenlocatie gehouden worden waarbij een 12 dBC lagere geluidsnorm geldt dan Utrecht (=105 dBC).

Eindhoven Verschil met Utrecht: 2x per jaar 20 dBA, overig 10 dBA lager. Veel strengere nachtnorm.

Gemeenteraad Dossiernummer

1541

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

17 december 2020

Agendapunt

14

Omschrijving

Aanbieding Burgeragendering Evenementengeluid

ID

1589

Behandelend ambtenaar Telefoon E-mail Datum collegebesluit Geocodering Thema Portefeuillehouder Beleidsveld Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst) Geagendeerd

Vergaderdatum

Gemeenteraad

17 december 2020

Voorgesteld besluit

Voorstel aan de gemeenteraad

Burgeragendering Evenementengeluid Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Economische Zaken Economische Zaken Ted Zorn, namens de Utrechtse Stichting tegen Geluidsoverlast 8319377 17 december 2020 Nee

Burgeragendering Evenementengeluid De initiatiefnemer stelt de gemeenteraad voor: 1. De geluidsnormen bij buitenevenementen strenger te maken, d.w.z. lager dan 80 dBA buiten aan de gevel van woningen; 2. Bij het strenger maken van geluidsnormen ook de tijdsperioden van blootstelling (het aantal tijdsblokken), de afstand tussen het evenement en woningen en de geluidsisolatie van woningen mee te nemen, alsmede het maximale geluidsniveau bij beeldbepalende evenementen en bij ontheffingen; 3. Het college, eventueel d.m.v. een motie, te verzoeken de nieuwe normen te verwerken in de beleidsregels.

De initiatiefnemer, Ted Zorn, namens de Utrechtse Stichting tegen Geluidsoverlast en vele kiesgerechtigde Utrechters die mede voor deze burgeragendering hebben getekend. De burgeragendering zal aan de voorzitter van de raad worden aangeboden door Ben Nijssen, bestuurslid van de genoemde stichting.

Bijlagen -

Burgeragendering Evenementengeluid

Uitvoering Bij buitenevenementen geldt nu de gemeentelijke Beleidsregel Geluidsnormen (GB 2009-16), met als basis een maximum geluidsbelasting van 80 dBA buiten aan de gevel van woningen. Als de normen in deze regel zijn aangepast met lagere toelaatbare geluidsniveaus, zullen inwoners minder geluidsoverlast door evenementen ervaren. Context In Utrecht vinden steeds meer buitenevenementen plaats waar inwoners, zeker als ze dicht bij een evenementenlocatie wonen, binnen in hun woning geluidsoverlast van ondervinden. In steden als Amsterdam, Rotterdam en Breda, waar dit ook speelt, heeft de gemeente daarom al besloten om de geluidsnormen met 10 tot 20 dBA te verlagen.

2

3

Merwedekanaalzone Thema: Mobiliteit Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Soort bijeenkomst Werkvorm Portefeuillehouder Bertrokken ambtenaren/presentatoren Vervolg

20 april 2021 Hind Dekker 19.30 – 21.00 uur Digitaal Bespreken drie raadsvoorstellen Gesprek tussen raadsleden en deelnemers Kees Diepeveen 6 ambtenaren 29 april: besloten cie. Op thema Financiën 18 mei: RIB initiatief raadsleden 2 of 9 sept: commissie S&R: debat (over deel 1) 23 september: Optie Commissie S&R (deel 2) 30 september of 14 oktober raadsbehandeling Website gemeente en facebook Deelnemer, 4 Utrechtse zeeverkenner-groepen (waterscouting) Deelnemer, Belangengroep Toekomst Balijelaan 4 deelnemers, Houd Rivierenwijk Leefbaar Deelnemer, Red het Heycopplantsoen 6 deelnemers op eigen initiatief/ bewoners Deelnemer, Stichting Vrienden van het Ringpark Dichterswijk Deelnemer, Buurtplatform Dichterswijk West/Heycopplantsoen Deelnemer, Fietsersbond Deelnemer, Suwo Deelnemer, Reizigersvereniging Rover Deelnemer, Tiaviant BV Deelnemer, drie Utrechtse roeiverenigingen

Links naar Deelnemers

Programma Opening en Welkom Toelichting door het college (max. 20 min.) Vragen raadsleden Beschouwing op de mobiliteitsconcepten vanuit wetenschappelijk perspectief (max. 20 min.) Vragen raadsleden Gesprek met vertegenwoordigers uit de omliggende buurten en met (andere) belanghebbenden Reflectieronde 1

Motivatie Agendeerders: woordvoerders Merwedekanaalzone Op 9 maart ontving de gemeenteraad drie raadsvoorstellen verband houdende met de verdere ontwikkeling van de Merwedekanaalzone, deelgebied 5 (zie hiernaast). Ook wordt door het college een zogenoemde voorhangprocedure gevoerd voor wat betreft de privaatrechtelijke stukken waarover na besluitvorming door de raad over de raadsvoorstellen het college een definitief besluit neemt. De raad wordt in de gelegenheid gesteld zijn zienswijzen over de privaatrechtelijke stukken kenbaar te maken. Al vanaf eind 2020 vindt tussen de woordvoerders op dit onderwerp tezamen met de griffie en de projectorganisatie afstemming plaats over de wijze waarop de uitgebreide en complexe raadsvoorstellen behandeld kunnen worden. Dit overleg heeft geresulteerd in een opgesteld spoorboekje voor een periode die tot nu toe doorloopt tot eind september/ begin oktober (besluitvorming door de raad over de raadsvoorstellen). Het spoorboekje geeft richting en kan gedurende het proces verder worden ingevuld. Binnen dit kader zijn afspraken gemaakt voor een tweetal RIB’s op initiatief van het college die al hebben plaatsgevonden op 23 maart en 1 april.