Agendabundel

1500

De heer Kos (CDA) deelt mee dat het niet zo voor de hand ligt dat zijn fractie nog een motie zal indienen. De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten zodat de wethouder ruggespraak kan houden en heropent de vergadering om 15.17 uur.

1510

Hervatting van de vergadering in de tweede termijn Wethouder Klein brengt in herinnering dat de gemeente in 2017 is begonnen met deze kindcentra. In het allereerste begin is de Kaderbrief Vastgoed daarvoor gemaakt. Zoals het nu wordt gedaan werd dit ook zo in de pilots gedaan. De tweede vraag betrof of het college nog een aanvulling zou willen doen op het claimrecht. In de afgelopen 30 á 40 jaar zijn in Utrecht geen schoolbesturen failliet gegaan. Zij kan zich voorstellen dat het goed is om hier specifiek naar te laten kijken. Pagina 31 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

De waarde van het vastgoed wordt vergoed. Zij neemt zich niet voor om daarop een aanvulling te doen.

1520

De voorzitter legt de vraag voor hoe dit raadsvoorstel door te geleiden naar de raad. Zij nam ervan kennis dat mevrouw Assen, de heer Bos en de heer Te Hoonte een motie overwegen. Na overleg met de commissie besluit de voorzitter 40 minuten uit te trekken voor de bespreking in de raad. Zij concludeert dat dit agendapunt met de B-status doorgaat naar de raad. Zij schorst de vergadering onder dankzegging voor aanwezigheid. De voorzitter, mevrouw Kleinrensink, heropent de vergadering om 15.30 uur voor de bespreking van agendapunt 8. Er zijn geen mededelingen. 8. Raadsvoorstel Ontwikkelplan Investeringsbeslissing Berlijnplein

1530

1540

1550

Beleidsveld: Cultuur / Leidsche Rijn / Vastgoed -- wethouders Klein / Verschuure / Eerenberg Voortzetting debat uit commissie Mens en Samenleving van 1 april 2021. Met dit raadsvoorstel stelt het college de raad voor het volgende te besluiten: 1. vaststellen van het Ontwikkelplan Berlijnplein ‘Cultuur bouwt aan de toekomst van de Stad’ incl. bijlages. Hiermee worden de kaders vastgelegd voor de inhoudelijke invulling (het programma, de doelgroepen en de partners) de ruimtelijke invulling (stedenbouwkundige aansluiting bij Leidsche Rijn Centrum, concretisering circulaire ambities) en de procesmatige invulling (co-creatie met groeiend aantal instellingen, makers en het consortium) van het cultuurcluster Berlijnplein. 2. voor het project Berlijnplein: a. een krediet ter hoogte van € 45,2 miljoen ter beschikking te stellen voor het realiseren van 9.200 m2 (bruto vloeroppervlak) en de bijbehorende terreininrichting o.b.v. het Ontwikkelplan Berlijnplein b. Een vaste activa reserve van € 2,75 miljoen, waarvoor reeds budget was gereserveerd in het Meerjaren Programma Ruimte, onderdeel grondexploitatie Leidsche Rijn. c. Het onrendabele deel van de exploitatielasten ter hoogte van € 1.496.490 te dekken uit het reeds beschikbare budget van het programma Cultuur. 3. voor het project Berlijnplein: a.

Een aanvullend Algemeen Belang besluit te nemen op grond van de Wet Markt en Overheid m.b.t. de huurprijzen multifunctionele culturele accommodatie Berlijnplein. b. Het project Berlijnplein, met toepassing van de Wet Markt en overheid, en ter uitvoering van punt 6 van het Algemeen Belang besluit van 2014, te kwalificeren als een “extra investering in het algemeen belang bij een grote gebiedsontwikkeling, waarbij de markt niet de wil of de mogelijkheid heeft om te investeren…” en tevens sprake is van een onrendabele top bij verhuur van vastgoed.

8.1 Raadsbrief aanvullende informatie cultuurcluster Berlijnplein 8.2 Overige documenten Berlijnplein De commissie De voorzitter, mevrouw Kleinrensink leidt de bespreking in met in herinnering te brengen dat dit de voortzetting is van een afgebroken vergadering op 1 april. Zij neemt ervan kennis dat de commissie de geheime bijlage niet wil bespreken.

1560

Beantwoording wethouder eerste termijn Wethouder Klein dankt de commissie voor haar inbreng in de eerste termijn. Velen van de commissieleden benadrukten hoe belangrijk deze ontwikkeling is voor Leidsche Rijn. Leidsche Rijn is het stadsdeel waar mensen met plezier wonen, en werken, ondernemen en initiatieven nemen voor hun buurt, wijk en stadsdeel. In 2004 is door de raad besloten dat in Leidsche Rijn Centrum een plek moet komen voor cultuur. De Vrijstaat heeft zich destijds gevestigd als pionier. Sinds 2016 is de aanpak “eerst het programma ontwikkelen en daarna verder werken aan de gebouwen”. De verdere ontwikkeling van het Berlijnplein is

Pagina 32 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1570

1580

1590

1600

1610

dat puzzelstukje dat Leidsche Rijn compleet maakt, met cultuur en voorzieningen dichtbij de bewoners van Leidsche Rijn. Hiermee creëert het stadsbestuur ruimte waaraan aantoonbaar behoefte is in de wijk en in de stad, bijpassend bij de publieke ruimte waarin mensen elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten. Dat doet het bestuur op een moderne en toekomstgerichte manier waarin ook verbindingen tot stand komen tussen verschillende culturele disciplines en ook vanuit kunst en cultuur naar andere sectoren. Dat betekent dat niet alle ambities op deze plek op te lossen zijn. Wel verlegt het bestuur hiermee grenzen op het gebied van culturele ontwikkeling, samenwerking en duurzaam bouwen. Dat gebeurt onder het thema Toekomst van de Stad. De wethouder beantwoordt vervolgens de vragen per fractie. De fractie van D66 vroeg naar de mogelijkheden voor nachthoreca. De wethouder zet uiteen dat nachthoreca nu niet voorzien is op deze locatie en maakt ook geen deel uit van dit plan. Om nachthoreca wel mogelijk te maken zou een wijziging nodig zijn van het bestemmingsplan of een tijdelijke evenementenvergunning. D66 vroeg de wethouder ook toe te zeggen dat de restwaarde ten goede komt van cultuur. De wethouder zal straks daarover meer zeggen in reactie op de fractie van Stadsbelang Utrecht.

Wanneer in de toekomst restwaardes gerekend gaan worden, zal dat in ieder geval zijn nadat in de Nota Kapitaalgoederen in 2023 daarover besluiten zijn genomen hoe dat te doen. Het bestuur gaat hier van leren hoe dit vervolgens in regels te vatten. Dat gaat pas spelen wanneer huur betaald wordt. Dan zijn de restwaardes mee te nemen in korting op de vervangingen vanuit het Meerjarig Onderhoudsplan. Dat heeft dan effect op de kostprijsdekkende huur. Wanneer die daarmee lager wordt, wordt ook daarmee de onrendabele top ook lager. Dat geld komt dan weer voor het programma cultuur beschikbaar. De wethouder kan toezeggen dat op die manier de restwaarde ten goede komt van cultuur; dat is inderdaad een gesloten begroting. De fractie van D66 vroeg ook hoe de lessen te borgen die nu worden opgedaan met ook het Berlijnplein. In het raadsvoorstel staat dat de periode tot 2023 wordt gebruikt om te leren. Daarna worden de lessen meegenomen in de systematiek die wordt voorgelegd in de nota Kapitaalgoederen – voor na 2023. Daarnaast is het project op het Berlijnplein een van de punten uit het actieprogramma Utrecht circulair. Mevrouw Bijsterbosch (D66) had ook gevraagd wie die monitoring op zich neemt. Wethouder Klein gaat er vanuit dat met de monitoring bedoeld wordt hoe vervolgens de lessen gemonitoord worden in het circulair bouwen.

De wethouder zet uiteen dat dat breed gedaan wordt vanuit de portefeuille Vastgoed. Dit zijn ook zaken die vanuit dit specifieke project telkens worden teruggekoppeld. Die monitoring is breder. Vanuit het actieprogramma Utrecht Circulair bestaan meerdere projecten waar dit speelt. Uiteindelijk is het vanuit Vastgoed. Mevrouw Bijsterbosch (D66) begrijpt hieruit dat de fte gaan neerslaan bij Vastgoed. Wethouder Klein antwoordt bevestigend en zij zet uiteen dat de nota Kapitaalgoederen die na 2023 wordt aangepast aan de nieuwe werkelijkheid vanuit de Vastgoedorganisatie Utrecht. Mevrouw Bijsterbosch (D66) had concreet gevraagd naar de verankering in een beslispunt, wat dit project aan kennis moet opleveren voor de hele agenda Utrecht Circulair. Zij krijgt daarop ook graag een reactie Pagina 33 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1620

1630

1640

1650

1660

Wethouder Klein gaf op de vraag van D66 zojuist aan dat in het raadsvoorstel staat deze lessen te willen trekken tot 2023. In die zin staat het al in het raadsvoorstel opgenomen. Zij ziet niet in hoe dat heel veel concreter te moeten maken. Het staat mevrouw Bijsterbosch vrij daarbij andere ideeën te hebben. De vraag van de fractie van D66 over de mogelijkheden voor energieopwekking op gemeentelijke daken, is ook gesteld aan haar collega Eerenberg. Hij gaat ook na of er een pilot op het Berlijnplein mogelijk zal zijn. Wethouder Eerenberg heeft toegezegd dit te laten weten in het tweede kwartaal. Dat is de stand waarover wethouder Klein nu een tussenbericht kan geven. De wethouder heeft met hem contact gehad. Hij gaat proberen dat zo snel mogelijk te laten weten. Zij tekent daarbij aan dat allerlei zaken samenkomen. Het college wil zelf een energieneutraal gebouw neerzetten waarvoor het dak te gebruiken is. Er is ook programmaruimte waarvoor het dak te gebruiken is. Daarnaast zou zij datzelfde dak ook willen gebruiken voor de energieopwekking voor de buurt. Zij waarschuwt ervoor dat het dan wel heel krap wordt. Zij verwacht niet dat het allemaal tegelijk kan.

De fractie van D66 gaf aan dat wanneer een starter begint, die starter niet altijd een starter blijft en dat er dan ook een moment komt dat die huurprijs niet meer past bij waar de ontwikkeling van de organisatie zich bevindt. De vraag is gesteld of het verstandig is daaraan maximale huurtermijnen te koppelen. De wethouder denkt vooropgesteld dat het in ieder geval belangrijk is om periodiek de huurprijs te herijken om ook na te gaan of huurders een passende prijs betalen. Tegelijkertijd is de wethouder huiverig nu al een bepaalde periode aan te geven met een exit aan het eind. Zij wil ook nagaan wat te doen wanneer een partij meerwaarde heeft. Zij wil dan niet gedwongen zijn om een organisatie er uit te zetten. Ook organisaties kunnen zichzelf opnieuw uitvinden waardoor ze niet meer herkenbaar zijn vergeleken met een X aantal jaren geleden. Het is ook belangrijk om in de kruisbestuiving geen zaken te verliezen. Haar voorstel is om wel periodiek de huurprijzen te herijken en ook na te gaan hoe ervoor te zorgen dat er voldoende vernieuwing is. Zij wil daarbij wel steeds blijven kijken naar doel van het samenstel op het Berlijnplein. Mevrouw Bijsterbosch (D66) merkt op dat er in ieder geval vijf jaarlijks een taxatiemoment is, waar het om de huurprijs gaat. Zij is op zoek naar een mogelijke oplossing van een maximale huurtermijn.

De andere optie die zij meegaf, was een heroverwegingsmoment ook op inhoudelijk gebied. Zij doet de suggestie, los van het opnieuw kijken naar de prijs in die termijn van vijf jaar, dan ook na te gaan of het inhoudelijk nog past. Wethouder Klein denkt dat dat heel belangrijk zal blijven. Daarvoor zijn verschillende manieren. Zij noemt als voorbeeld de Jonge Honden, het adviesbureau dat actief is op het Berlijnplein, die de regel heeft van een harde termijn gedurende welke mensen daar mogen werken, zo dat de organisatie zich blijft vernieuwen. De organisaties in dat gebouw zitten daar om meerwaarde voor elkaar te hebben. Dat moet bovenaan staan met daaraan de voorwaarden gekoppeld. Mevrouw Bijsterbosch (D66) vraagt of de wethouder een poging kan wagen om dit te formuleren in de vorm van een toezegging. Wethouder Klein kan toezeggen periodiek naar de huurprijs te zullen kijken en dat het college die zal laten aansluiten bij de huurder vanuit de vraag of de huur passend is en of de huur in lijn is met de ambities van het college. Het samenspel en de kruisbestuiving is één ding en doorstroming is het andere. De ambities zijn er, om voor de juiste mix te zorgen. Dat is op inhoud en ook op hoe ver de Pagina 34 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1670

1680

1690

1700

1710

organisatie in haar ontwikkeling is. Zij zegt toe periodiek naar de huurprijzen te kijken en ook naar de inhoud van de partners. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt of het college het beleid volgt van de Vastgoedorganisatie Utrecht, of krijgt Cultuur te maken met ingroeihuren waarbij periodiek wordt gekeken naar hoeveel het ingroeit, hoeveel het stijgt, hoeveel het daalt, afhankelijk van de exploitatie van de betreffende organisatie? Wethouder Klein zet uiteen dat naast de Vastgoedorganisatie Utrecht De Plaatsmaker een van de partners is. Die heeft verschillend aanbod, en niet overal dezelfde huurprijs omdat dat ook afhangt van de huurder. Gekeken wordt ook naar wat redelijk is voor de desbetreffende huurder. Uiteindelijk moet de hele businesscase kloppen. Het is ook afhankelijk van hoe een en ander bij elkaar optelt, hoe het te realiseren is. Daarvan heeft de wethouder gezegd, naar huurprijzen te kijken en naar de inhoud van de organisaties die op het Berlijnplein actief zijn. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) gaat ervan uit dat de wethouder hiermee het Algemeen Belang wil dienen. Hij attendeert erop dat dat de voorwaarde was voor lagere huurprijzen. Wethouder Klein bevestigt dat er ook een voorstel is voor het Algemeen Belang. Voor de prijzen die voor culturele organisaties gelden, is geen nieuw besluit van de raad nodig.

Dit is niet iets dat nu nieuw in dit voorstel wordt voorgesteld. De heer Te Hoonte (VVD) (cynisch) heeft geen idee wat de wethouder nu heeft toegezegd. De voorzitter licht toe dat dit geen toezegging is om in de lijst van toezeggingen op te nemen. De heer Te Hoonte (VVD) zet uiteen dat er culturele organisaties zijn en mensen die onder de uitzonderingspositie vallen: het extra document dat is bijgevoegd. Daarmee kan de wethouder niets; dat moet het algemeen belang zijn. Dan wil de wethouder een andere partij toch nog korting geven. Hij vraagt of dat de toezegging is. Wethouder Klein antwoordt ontkennend. Het gaat nu niet om iets statisch van partijen die zullen huren, ook niet verderop in de toekomst. Daarover was de vraag gesteld hoe op een gegeven moment te zorgen voor voldoende doorstroming en dat partijen weer weggaan. Daar was ook de vraag die gesteld werd om dat te koppelen aan dat het na een x-aantal jaren klaar is en dan komt er een nieuwe huurder. Of wil het college nagaan of die meerwaarde er ook echt is en of het college die langer wil houden en misschien kan de huurder dan ook meer betalen. Daarover sprak de wethouder. Dat is wat zij toezegde om periodiek naar te kijken. De voorzitter herhaalt de gedane toezegging. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt wat periodiek is.

Hoe grijpt dit in financieel opzicht in op het voorliggende voorstel waarvan de raad via zijn mandaat iets mag vinden? Wethouder Klein licht toe dat dit over een langere termijn gaat in de toekomst. Zij gaat nu niet zeggen dat periodiek één keer in de vijf jaar is of één keer in de zes jaar of één keer in de vier jaar. Die orde van grootte zal het zijn. Dit is niet de laatste keer om hierover te spreken. De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat de wethouder nu een voorstel doet om iets te doen met het herzien van contracten. Dan heeft dat waarschijnlijk ook een invloed op het financiële voorstel dat is voorgelegd. Hij vraagt welke invloed dat dan heeft. Pagina 35 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1720

1730

1740

1750

1760

Wethouder Klein antwoordt dat dat daarop geen invloed heeft. Dat moet daarin passen. Dit betekent niet dat zaken goedkoper kunnen worden voor mensen. Die businesscase moet blijven kloppen. Mevrouw Bijsterbosch (D66) voegt toe dat in de Raadsinformatiebijeenkomst vrij duidelijk is gezegd vanuit de Vastgoedorganisatie Utrecht dat het staand beleid is dat de huurprijzen elke 5 jaar worden getaxeerd. Zij was aanvullend op zoek naar of ook periodiek gekeken kan worden op inhoudelijke basis en in het kader van het programma Samenwerking. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) licht toe dat periodiciteit repeterend inhoudt; met vaste tussenpozen kijken naar een huur of naar iets anders. De wethouder zegt nu dat hij af en toe als het haar zint te willen kijken naar het huurniveau van de individuele partners. De heer Te Hoonte (VVD) begrijpt dat zoals mevrouw Bijsterbosch het formuleert zij in het huurcontract opgenomen wil zien dat eens in de zoveel tijd mensen op basis van inhoud het pand uitgezet kunnen worden. Hij concludeert dat dat een invloed heeft op de huurprijs. Mevrouw Bijsterbosch (D66) concludeert dat het bestuur dit besluit neemt van Algemeen Belang. Zij denkt dat inderdaad is na te gaan of de inhoudelijke samenwerking als basis hiervan, nog steeds passend is. Of dat mogelijk ook is na te gaan of afscheid te nemen is van elkaar.

De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat het de wethouder niet om één partij ging die onder het Algemeen Belang-principe valt. Mevrouw Bijsterbosch (D66) merkt op dat haar vraag daarover wel ging. De voorzitter geeft de wethouder het woord voor een eventuele reactie en haar voortzetting van de beantwoording. Wethouder Klein hoopt dat het duidelijk is dat het college De Plaatsmaker subsidieert. De Plaatsmaker zorgt voor de mix aan partijen. Daar zijn ook de verschillen in huur. Haar voorstel was om dit periodiek te doen. Wanneer de raad het prettiger zou vinden wanneer de wethouder zegt dat iedere vijf jaar te doen, is dat mogelijk. Dan zal het college een herijking laten plaatsvinden. Dat doet het college op basis van de taxatie. Een gebiedscoöperatie gaat ook over de mix van gebruikers. Daarover gaat het ook bij de vraag hoe lang een huurder daar mag blijven. Het is niet de bedoeling één keer een mix te maken en dan vervolgens over 30 jaar daar nog steeds dezelfde mensen te hebben. Daarover gaat de discussie: op inhoud en op volwassenheid van een organisatie. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat de wethouder spreekt over een dynamisch verhaal als het gaat om de gebruiksovereenkomsten waarbij tussentijds te zeggen is dat partijen afscheid van elkaar nemen. Hij stelt voor dynamisch dan ook inderdaad dynamisch te laten zijn.

Wethouder Klein antwoordt het eens te zijn met dat het dynamisch moet zijn. Zij denkt ook dat het belangrijk is de interactie tussen partijen een belangrijke rol te laten spelen. Zij is het ermee eens dat afscheid van partijen genomen moet kunnen worden. Zij is het ermee eens dat dat ook niet te zeer vastgeklikt moet zijn op of het jaar voorbij is of niet. Het moet ook mogelijk zijn op inhoud van elkaar afscheid te nemen. Zij is het eens met de inbreng van de heer Bos. D66 vroeg naar wanneer de update komt van het werkplan Huisvesting Creatieve sector en of dat in samenhang kan met de huisvesting Amateurkunst. De wethouder bevestigt dat het college dat in samenhang wil doen, zowel huisvesting creatieve sector als amateurkunst. Het college streeft ernaar om in het derde Pagina 36 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1770

1780

1790

1800

1810

kwartaal van dit jaar de Kadernota Cultureel Vastgoed aan te bieden. Daarin wordt aandacht besteed aan werkruimten voor creatieven, maar ook aan ruimte voor en spreiding van culturele publieksvoorzieningen met een bereik in de wijk en in de stad en daarbuiten. D66 vroeg of de parkeerplaatsen op het Berlijnplein wellicht zouden kunnen worden opgeheven om die ruimte groener in te richten. De wethouder antwoordt beslist dat het daarvoor nu te vroeg is voor een dergelijke beslissing. Deze parkeerplaatsen zijn nodig voor de bouwontwikkeling rondom het Berlijnplein. Wel is het mogelijk over een aantal jaren te kijken wanneer het overgrote deel van Leidsche Rijn-centrum is opgeleverd hoe ook het gebruik van de plaatsen is en hoe dat wel of niet past bij de behoefte. De wethouder beantwoordt de inbreng van Stadsbelang Utrecht. De vraag werd gesteld of het college nu een voorschot neemt op nieuw beleid: de aanpassing van de nota WAVA. De wethouder merkt op dat het niet zo is dat het college hierop vooruitloopt. Het college is behoedzaam. Het college schrijft af naar nul. Dat zijn nu de regels. Het college leert en onderzoekt in ook dit project wat verstandig is op termijn. Dat heeft niet alleen in Utrecht consequenties. Dit is ook in de rest van Nederland en breder aan de orde. Door nu te leren zijn straks onderbouwd nieuwe voorstellen te doen.

Het college houdt zich aan de nota WAVA en aan het BBV en aan de regels die de raad daarover heeft gesteld. De wethouder weet daarnaast dat het bestuur de discussie over de nota WAVA zal hebben en over het onderzoek. Dat loopt en komt er aan. Dat is niet beperkt tot alleen circulariteit. Dat is ook breder. De wethouder zal daarover terugkomen bij de commissie op het toegezegde moment. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) veronderstelt dat dat kan betekenen dat het stadsbestuur nat gaat op de kapitaallasten. Wanneer het nieuwe afschrijvingsbeleid wordt geëffectueerd naar zijn inzicht, verwacht hij dat het gemeentebestuur budgettaire ruimte overhoudt op het Berlijnplein. Wethouder Klein licht toe dat dat de reden is waarom zij in het begin van haar beantwoording aan de fractie van D66 zei dat als dat het geval is, dat in mindering wordt gebracht op de huur en dat is wat overblijft in het programma Cultuur. Daarmee is die rond. De fractie van Stadsbelang Utrecht stelde in de eerste termijn de vraag over hoe dat gaat met cultuurgeld dat ook voor circulair bouwen wordt gebruikt. De wethouder merkt daarbij op dat het ook om gebouwen gaat die daarmee flexibel en langdurig kunnen worden gebruikt voor cultuur met ook een maximale flexibiliteit. Ook dat is onderdeel hiervan. Langer gebruik van het gebouw en de materialen en de installaties is daarvoor ook heel goed.

De wethouder beseft dat circulair bouwen een opdracht is van de raad. Ingaand op de laatste vraag van de fractie van Stadsbelang Utrecht over de cultuurcampus en AZOTOD en het risico dat daar teveel wordt weggetrokken, zet de wethouder uiteen dat het college ziet dat er een grote behoefte is aan meer culturele ruimtes. Dat blijkt ook uit diverse onderzoeken. In Leidsche Rijn in heel Utrecht staan tot haar geluk ook veel amateurkunstplekken. Daaraan is ook behoefte en het college vult die ook goed in. Dat neemt niet weg dat altijd gekeken moet blijven worden of méér daarbij nodig is. Het college trekt daar absoluut niet teveel weg. Daar is echt behoefte en die is aangetoond in de sectoranalyses. Ter geruststelling aan de heer Bos zegt de wethouder dat het

Pagina 37 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1820

1830

1840

1850

1860

vooral heel belangrijk is dat het verspreid blijft over de stad en ook in bijvoorbeeld Vleuten de Meern en Leidsche Rijn. De fractie van de Partij voor de Dieren heeft in de eerste termijn gevraagd naar ook de meetmethodiek voor Utrecht Circulair en het beleid daaromheen. Momenteel is er nog geen uniforme en algemeen geaccepteerde rekenmethodiek voor circulair bouwen. Het college heeft vijf circulaire principes beschreven en het wil per principe die methodiek doorontwikkelen. TNO heeft ook een calculator; die is nog niet helemaal gereed. Utrecht is daarbij betrokken. Utrecht participeert ook in de landelijke netwerken om die kennis te delen en te borgen. Daarop zal de nota Kapitaalgoederen in 2023 gebaseerd zijn. In die zin wordt dat daarin goed meegenomen en is Utrecht een belangrijke partner met de ervaring die Utrecht opdoet. Het college zal de raad daarin goed blijven meenemen, ook in de verdere voortgangsrapportages. De fractie van de Partij voor de Dieren vroeg ook aandacht voor OV, de fiets en de benenwagen. De wethouder attendeert de commissie erop dat het Berlijnplein goed bereikbaar is per OV en fiets. Het Berlijnplein ligt aan de hoofdfietsroute en het bus- en het treinstation Leidsche Rijn Centrum ligt op loopafstand. In de komende jaren wordt ook het gebied tussen het cultuurkavel en het treinstation nog bebouwd. Dan komt er nog een extra looproute.

De Partij voor de Dieren ging in op de biodiversiteit als richtinggevend criterium. De wethouder stelt voorop dat het bestuur van de stad daar een prettige verblijfsruimte wil creëren met ook ruimte voor de spontane ontmoeting, en zij stelt dat het college biodiversiteit niet als doorslaggevend criterium heeft opgenomen. Feit is dat heel veel mensen daarmee bezig zijn. Ook op het Berlijnplein zijn partners die daaraan zelf veel kunnen doen. Het college heeft niet gezegd dat die dichtere struiken een doorslaggevend criterium is. Het college wil de gelegenheid bieden na te gaan wat er spontaan ontstaat vanuit de behoefte van de partners die daar zijn. Gevraagd is of diervriendelijk bouwen als randvoorwaarde wordt opgenomen. Hier zijn de vastgestelde kaders vanuit groen toegepast. Zoals het college dat doet bij andere nieuwbouwprojecten van het Leidsche Rijn-centrum. Dat betekent in ieder geval dat ervoor gezorgd wordt dat de vleermuiskasten er zijn en de zwaluwen ergens goed terecht kunnen. In die zin is dit niet anders dan de andere projecten in Leidsche Rijn Centrum. De fractie van de Partij voor de Dieren heeft ook gevraagd naar het betrekken van de wijkbewoners en of dat onderdeel is van de opdracht aan gebruikers en aan ontwikkelaars. De wethouder antwoordt bevestigend. Voor diverse organisaties is die betrokkenheid bij Leidsche Rijn letterlijk opgenomen in de opdracht.

De instellingen op het Berlijnplein maken hun programma met en voor de stad. Zij trekken daarbij een lokaal publiek, maar zeker ook bezoekers uit de rest van de stad. De fractie van de Partij voor de Dieren vroeg of lokaal en de stad samen kunnen en de grootstedelijke uitstraling mischien ook breder nog. De wethouder denkt dat het belangrijk is te constateren dat wanneer het een populaire plek is, het daarmee niet minder onderdeel uitmaakt van Leidsche Rijn-centrum. Als voorbeeld noemt de wethouder dat het nieuw Utrechts toneel (NUT) daar momenteel actief is. Zij zijn als professioneel theatergezelschap sterk geworteld in de wijk Leidsche Rijn. Tegelijkertijd ontvangt het NUT ook rijkssubsidie en trekt het NUT naast de wijkbewoners publiek uit het hele land. Zo is te zien dat de mix aan Pagina 38 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1870

1880

1890

1900

partijen kan helpen, ook met de ambities die het college hierbij heeft. De wethouder geeft als voorbeeld van het hand in hand gaan van lokaal en landelijk de één op één voorstellingen van het NUT bij mensen thuis landelijk onder de aandacht gebracht door het NRC. De vraag is gesteld over hoe de amateurkunst een plek in die ontwikkeling krijgt en hoe ook de andere partijen betrokken worden. Het Berlijnplein is inderdaad een mix aan activiteiten. Dat is primair een plek voor professionele instellingen en makers. Die bieden zelf ook een programma voor een breed publiek waaraan deel te nemen is. Daarnaast is er zeker ook plek voor amateurkunst. Dat is bijvoorbeeld in het Danshuis zeer uitdrukkelijk ook de bedoeling. De partijen die nu al actief zijn in Leidsche Rijn zoals Cultuur 19, de Vrijstaat en Box, worden specifiek betrokken bij de verdere ontwikkeling. De vraag van de Partij voor de Dieren naar hoe scholen betrokken worden bij het Berlijnplein beantwoordt de wethouder met uiteen te zetten dat er inderdaad ook scholenprogramma’s zijn in het basis- en in het voortgezet onderwijs. Bijna boven op het Berlijnplein zal Academie 10 verrijzen. Die plannen zijn bij de raad bekend. De wethouder kan zich zomaar voorstellen dat die scholieren heel nadrukkelijk dit ook allemaal meemaken, maar zeker ook verder uit de buurt is het belangrijk daar terecht te kunnen.

RAUM heeft daarvoor verschillende programma’s ontwikkeld. Maar ook de Vrijstaat heeft daar in eerste instantie programma’s voor kinderen van de basisschoolleeftijd en het programma wordt mee ontwikkeld met het ouder worden van de kinderen voor hen. De vraag is gesteld hoe ervoor te zorgen dat ze het ook echt uitvoeren zoals het op papier staat. De wethouder zet uiteen dat dat stap voor stap samen ontwikkelen betekent. Dat gaat dan ook over goede projectbeheersing. De wethouder zal straks nog ingaan op de regeling risicovolle projecten waar dit ook wordt voorgesteld om dit aan te merken als een project om die op een intensieve manier te volgen vanuit de raad. Dat is de manier waarop het college dit wil doen. De wethouder gaat in op de inbreng van de VVD in de eerste termijn. De eerste vraag was of dit die gewenste culturele trekker van formaat is. Zoals in haar inleiding al een beetje gezegd, is sinds 2016 niet langer de culturele trekker van formaat leidend maar Vorm volgt Ambitie en is er gekozen voor meerdere partijen en niet voor één trekker van formaat. Op die manier wordt een mix van functies gerealiseerd waaraan ook aantoonbaar behoefte is in de stad. De wethouder noemt in dit verband de verschillende sectoranalyses, ook bij de raad bekend, die hieraan ten grondslag liggen.

Dat betekent ook dat de ruimtes op het Berlijnplein op meerdere momenten van de dag en meerdere dagen van de week goed te gebruiken zijn. Bovendien is dit een plek zoals die er in Utrecht nog niet is. Daarmee is het ook een echte aanvulling op de culturele infrastructuur. De fractie van de VVD vroeg ook waarom dan toch niet die grote theaterzaal gerealiseerd wordt. Als het beeld bestaat dat het alleen maar kleinschalig is, vindt de wethouder dat niet terecht. Er is wel degelijk publiekprogramma voorzien voor dans en theater. Dat gaat niet op de manier zoals het nu is. Dat wordt uiteindelijk veel groter. Er is gekozen voor de stapsgewijze aanpak in cocreatie, dus ook met wijkbewoners. Het college merkt dat het aanslaat. Het college heeft ervoor gekozen om dit verder door te ontwikkelen en daarbij juist de verbinding te zoeken tussen de verschillende disciplines: theater, dans en beeldende kunst, maar ook mode en design. Het college onderzoekt de mogelijkheden voor het toevoegen van presentatieplekken voor podiumkunsten in de stad om ook de toekomstige Pagina 39 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021 1910

1920

1930

1940

1950

groei van de stad te kunnen blijven faciliteren. De wethouder hoopt dat het duidelijk is dat er echt plekken zijn waar veel mensen bij elkaar kunnen komen. Zij proefden in de inbreng van de VVD hoe belangrijk dergelijke plekken zijn voor de gezamenlijke beleving. De heer De Pagter (VVD) vraagt welke ruimtes op deze locatie geschikt zijn voor die dansvoorstellingen, voor die theatervoorstellingen die ook voldoende capaciteit hebben voor echt veel mensen. Wethouder Klein merkt op dat in een groeiende stad altijd gekeken moet worden of er voldoende plekken zijn waar iedereen bij elkaar kan komen. Zij denkt dat de manier waarop hier gekeken wordt naar wat aansluit bij de mensen in de directe omgeving en hoe daar een plek te bouwen. De wethouder ziet veel nadelen wanneer eerst een gebouw wordt neergezet en daarna nagegaan wordt hoe het te gebruiken. De heer De Pagter (VVD) vindt dit geen antwoord op zijn vraag. Hij vroeg waar de dansvoorstellingen gaan plaatsvinden. Wethouder Klein antwoordt op het Berlijnplein. Dat is onderdeel van de 9200 m². Ze heeft de indruk dat dat onvoldoende naar voren is gekomen in de gesprekken.

Er zijn publieksplekken waar naar toe te gaan is en waar gezamenlijk cultuur wordt beleefd en waar het publiek ook naar toe kan gaan om elkaar in een gezellige sfeer te ontmoeten of om samen te lunchen en waar cultuur te bezoeken is, en presentatieplekken te bezoeken zijn. De wethouder benadrukt dat die publieksfunctie er in zit. De wethouder vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de vragen van de VVD over RAUM. Deze fractie vroeg of dit niet te vroeg is hierin vervolgstappen te zetten. De wethouder denkt dat het goed is om te zeggen dat de aanbevelingen van de adviescommissie verwerkt zijn in de opdracht aan RAUM. RAUM voert die opdracht ook uit naar tevredenheid. RAUM jaagt de innovatie en de cocreatie aan. Ook nu in de coronatijd waarin heel veel beperkt is, is te zien dat veel flexibiliteit en creativiteit aan de dag wordt gelegd. RAUM is opgenomen in de cultuurnota Kunst Kleurt de Stad. (pagina 37) Het college monitort die uitvoering van de opdracht aan RAUM intensief. Het college doet dat na structurele voortgangsgesprekken ook met een externe visitatiecommissie en houdt ook een onafhankelijk impactonderzoek in 2021. Vanaf 2022 loopt RAUM voor het eerst mee met de gewone reguliere externe visitatie van de Cultuurnota. Vanaf 2024 zal er een meerjarenbeleidsplan voor 2025 – 2028 moeten worden voorbereid.

De heer De Pagter (VVD) merkt op te hebben gevraagd waarom het college het advies van de adviescommissie in de wind heeft geslagen. De adviescommissie heeft heel duidelijk gezegd dat ze zich afvraagt of RAUM wel de juiste partij is om langdurig invulling te geven aan deze culturele instelling. Hij stelt die vraag opnieuw. Wethouder Klein gaf op die vraag antwoord. Die aanbevelingen van de adviescommissie waaraan de heer De Pagter refereert, zijn verwerkt in de opdracht aan RAUM. Die worden ook naar tevredenheid uitgevoerd. Dat is wat de wethouder heeft gezegd. Gevraagd werd naar de bezoekersaantallen aan RAUM. In 2019 waren dat 42.000 en ook in 2020 (in de coronatijd vanaf maart) waren dat nog steeds 42.000. Dat heeft ook te maken met het gegeven dat daar veel buiten is waardoor daar nog mogelijkheden waren. De wethouder verwacht dat dit alleen nog maar zal groeien. Daarnaast merkt de wethouder op dat het cultuurcluster veel Pagina 40 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

1960

1970

1980

1990

2000

breder is dan alleen de programmering van RAUM. De wethouder geeft aan welke belendende organisaties ook meerjarige subsidie krijgen niet alleen vanuit Utrecht maar ook landelijk. Deze organisaties hebben al heel veel laten zien. De fractie van de VVD vroeg ook naar DB’s en of dat ook op het Berlijnplein kan. De wethouder antwoordt dat het college altijd gezegd heeft, ook aan de ontwikkelaars, dat DB’s een plek moet krijgen in de ontwikkeling van het Kapgebouw. Het college blijft bij zijn standpunt. De wethouder voegt daaraan toe dat dat eerder nodig is dan in 2025. Daarom zou de wethouder niet adviseren DB’s hierheen te verplaatsen? Deze plekken zijn er op dit moment niet. Dat betekent dat éérder er een goede plek moet zijn voor DB’s. De fractie van de VVD stelde de vraag of in 2019 het ontwikkelkader aan de raad had moeten worden voorgelegd in een raadsvoorstel. De wethouder zet uiteen dat het college in het ontwikkelkader vervolgstappen heeft gezet die eerder zijn begonnen. Vanaf 2004 is besloten in de raad dat in Leidsche Rijncentrum de plek voor cultuur moest komen. Vanaf 2016 werd dat Vorm volgt Ambitie. In 2018 is de ontwikkelstrategie vastgesteld. Daar is vervolgens een nieuw Coalitieakkoord gekomen. Dat ontwikkelkader is daarop eigenlijk een logisch vervolg. Daarover schreef het college een brief aan de raad.

Daaruit concludeerde het college dat hiervoor brede steun is. Daarom heeft het college op deze manier verder gewerkt en heeft het nu ook het ontwikkelplan gemaakt. Dat is ook het moment waarop het college heeft gezegd dat het belangrijk is dit te agenderen in de raad. Daarnaast waren de kaders onderdeel van de begroting. In die zin bouwt het college voort op hoe er gewerkt is. De heer De Pagter (VVD) vindt dit een inschattingsfout van het college. Het niet agenderen van een brief betekent niet dat de raad daarmee stilzwijgend instemt. Het was volgens hem beter geweest wanneer dit op dat moment besproken was en vastgesteld als gemeenteraad. De gemeenteraad gaat over de kaders. Wethouder Klein neemt hiervan nota. Zij zal dit op zich laten inwerken. Zij denkt dat dit het moment is waarop ook heel duidelijk te zien is welke kant het opgaat en dat dit ook het moment is, belangrijk voor de raad om daarin goede keuzes te kunnen maken. Zij zal reflecteren op de inbreng van de heer De Pagter. De fractie van de VVD vroeg ook of overwogen is de kredietvrijgave op te knippen en bijvoorbeeld nu alleen krediet voor de ontwerpfase vrij te geven en dan pas in een volgende fase het krediet voor de realisatie.

Het college koos heel bewust voor het niet-opknippen en een geïntegreerd contract waarin het ontwerp, de bouw, en ook het onderhoud van de te realiseren gebouwen gezamenlijk worden gedaan. Het belangrijke voordeel daarvan is dat niet alleen de architect, maar ook de aannemer en installatiebedrijven met daarbij ook straks de gebruikers betrokken zijn waardoor de input bijeen genomen is - dat is zeker belangrijk bij circulaire ambities. Wanneer enkel een opdracht wordt gegeven aan een architect is niet bekend hoe de aannemer dat kan uitvoeren. Met het opknippen van het krediet, ontstaat ook een opgeknipte verantwoordelijkheid van ontwerper, bouwer en onderhoudspartijen. Bovendien is het bijeen nemen kostenefficiënter. Dat heeft ook te maken met hoge ambities die het college heeft. De heer De Pagter (VVD) merkt op dat het nog steeds kan. Het college heeft nog steeds een Go No-Go-moment. Hij wil op dat moment dat de raad wordt ingeschakeld. Het hoeft niet te betekenen dat alles opgeknipt wordt en dat de gemeente eerst met de ontwikkelaar aan de slag gaat. Pagina 41 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2010

2020

2030

2040

2050

Wethouder Klein merkt op dat het moment waaraan de heer De Pagter refereert, het moment is waarop het college toetst of voldaan wordt aan de vooraf overeengekomen kaders. Zij hoorde de fractie van de VVD goed. De fractie van de VVD heeft gevraagd of het niet vreemd is te experimenteren met een dergelijk groot project als het gaat om de co-creatie en de circulaire ambities. In de oren van de wethouder klinkt experimenteren als is dat vrijblijvend. Hier doet het college iets anders. Dit wordt gedaan om van te leren. Dat past goed bij de opdracht die de raad het college gaf vanuit circulair bouwen. Circulair bouwen moet in Utrecht de norm worden en ook bij de uitvoering van het actieprogramma Utrecht Circulair. Het cultuurcluster Berlijnplein is inderdaad één van de 20 pilotprojecten. De periode tot 2023 wordt daarbij benut om te leren. Ook de fractie van het CDA vroeg hier naar. De wethouder antwoordt ontkennend op de in een interruptie gestelde vraag van de VVD of het geld is gereserveerd vanuit het groeikader Leidsche Rijn. Het geld is gereserveerd op de programmabegroting Cultuur. De fractie van de PVV vroeg waarom de gemeente cultuurgebouwen subsidieert. De wethouder voegt hieraan toe dat aan de Cultuuras van Leidsche Rijn Centrum zowel gesubsidieerde als niet-gesubsidieerde instellingen gevestigd zijn.

In het verleden zijn afspraken gemaakt, ook met de marktpartijen die investeren in Leidsche Rijn Centrum en ook breder dan alleen in het Berlijnplein. Die marktpartijen zien graag dat ook de gemeente gaat investeren. Dat brengt veel mensen op de been en ook veel levendigheid. De fractie van GroenLinks vroeg hoe bewoners in de wijk meedenken. De wethouder bevestigt dat bewoners worden betrokken bij de uitwerking van de plannen en zij vindt het belangrijk dat de bewoners aangehaakt blijven. De bewoners mogen ook adviseren. Dat zijn niet de eindgebruikers. De bewoners zijn omwonenden. De eindgebruikers zijn de instellingen, maar ook huurders. Dat is momenteel De Plaatsmaker. Die bepalen mee. De wethouder vindt het leuk te zien dat het inderdaad om alle typen bewoners gaat. De fractie van GroenLinks vroeg de wethouder of zij een extra ruimte zou willen toevoegen voor Amateurdans. In de plannen is ruimte voor Amateurdans. Er is een studio van 10 × 10 meter. Die biedt plaats voor een meer regulier dansaanbod, zoals de kinderen- en jongerenactiviteiten van Cultuur 19. Die kunnen daarin plaatsvinden, maar ook dansscholen kunnen daar terecht en ook andere initiatieven uit de wijk. Dat is ook hoe de Plaatsmaker laat zien voor wie deze ruimte geschikt is. Daarnaast heeft het college voor een danshuis gekozen met een eigen signatuur; een herkenbare plek met een eigen karakter.

Met het toevoegen van extra ruimtes zoals werd gevraagd, zullen daar anderen weggehaald moeten worden. Dat doet iets met het geheel in de mix. Ook hier geldt dat dit ruimten zijn die pas in 2025 beschikbaar zijn. Wanneer er dan meer dringende ruimtebehoefte bestaat, is het belangrijk niet teveel op de langere toekomst te hopen. Die ruimten zijn eerder nodig. De wethouder bevestigt dat het de bedoeling is de mogelijkheid te bieden op het plein voor culturele ontmoetingen, zoals de fractie van GroenLinks vroeg. Ook werd gevraagd of er een culturele ontmoetingsplek voor jongeren kan worden gecreëerd. Het college ondersteunt in dit plan de renovatie van De Vrijstaat als onderdeel van het geheel. Het Danshuis biedt ook aanbod voor jongeren. Het is inmiddels bekend dat er een nieuwe plek is gevonden voor de skatebaan. Op heel veel verschillende plekken is in Leidsche Rijn aanbod voor jongeren, vooral Pagina 42 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2060

2070

2080

2090

2100

georganiseerd door Cultuur 19 en Box. Het zou ook heel goed kunnen zijn dat zij hier een definitieve plek zullen krijgen. Mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks) vroeg naar een specifieke plek voor jongeren omdat in Leidsche Rijn juist veel behoefte is aan plekken voor jongeren. Gewerkt wordt aan hang- en sportplekken. Het zou mooi zijn wanneer er ook een cultuurplek voor jongeren bij zou komen. Wethouder Klein ziet dat als aanvulling. Ook de hangplekken zijn belangrijk. Cultuur 19 en Box zijn organisaties waar mensen niet alleen naar toe gaan om te kijken en te luisteren, maar ook om zelf te doen. De wethouder schetst hoe het college hiermee bezig is. Zij stelt dat het niet uitgesloten is dat ook hier een definitieve plek voor jongeren zal komen. Dat is nog niet uitgekristalliseerd. De fractie van GroenLinks vroeg of er meer beeld kan komen bij de grip die op de risico's wordt gehouden en de uitwerking daarvan en überhaupt welke risico’s er zijn en hoe dat te doen. De wethouder verwacht deze week de regeling Risicovolle Projecten aan de raad te sturen. Die is in samenspraak met de raad opgesteld. Daarin zal het college voorstellen om deze regeling te behandelen als een dergelijk risicovol project. Dat betekent daar intensieve controle aan de binnenkant en tegelijkertijd de informatie die twee keer per jaar naar de raad gaat.

De wethouder vindt het goed om te zeggen dat een dergelijk project met een geïntegreerde aanpak alleen haalbaar is wanneer strak gestuurd wordt op de invulling binnen de kaders en dat ook telkens te blijven toetsen. Dat is de manier om de ambities die de raad heeft geformuleerd in te vullen. Gebruikelijk is een fasering aan te brengen in bouwprojecten. In dit verband noemt de wethouder het programma van eisen, de aanbesteding, contractering, voorlopig ontwerp, definitief ontwerp, bestek en realisatie. Zij denkt dat het goed is in te zoomen op concrete voorbeelden van die projectbeheersing. De wethouder gaat in op de bewaking van het proces. De consortia worden gevraagd bij de inschrijving een planning in te dienen. Aan de hand daarvan wordt de voortgang getoetst en bewaakt. Financieel per fase wordt ook een financiële toets gedaan of het project binnen het door de raad gestelde budget blijft. In elke fase van het project keek een eigen financieel deskundige mee, maar ook een externe bouwkosten-deskundige die ook de verschillende ramingen controleert. Op de financiële raming van het proces zoals genoemd, doet een onafhankelijk bureau een second opinion. Als het gaat over risico's zet de wethouder uiteen dat tijdens dialoogfase van de aanbesteding de risico's en de wijze van beheersing van die risico's besproken worden met de consortia.

Dat wordt ook vastgelegd in een risicodossier. Er wordt ook een risicoanalyse gedaan in alle fasen van het project, passend ook bij daarbij horende beheersmaatregelen. Die worden herijkt en bijgesteld. De wethouder begrijpt de gestelde vraag. Zij kan dit goed op een rij zetten in een brief aan de raad. Zij zegt die brief spoedig toe. Zij hoopt dat het deze week nog lukt. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt dat dit rolling forecasting is. Wethouder Klein durft dat niet te zeggen. Wanneer de heer Bos die conclusie trekt, zou het zo maar kunnen zijn van wel. Zij zal dat nagaan en daarover in haar brief een korte reactie geven. Mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks) heeft behoefte aan meer grip. Zij vindt het goed van de wethouder te vernemen dat zij belangrijk vindt dat binnen de kaders aangestuurd moet worden en dat getoetst moet blijven worden. Voor haar fractie

Pagina 43 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2110

2120

2130

zijn de kaders nog te vaag. Het zou fijn zijn wanneer de wethouder die concreet zou verwoorden, het liefst voor de raadsbehandeling. Wethouder Klein zal daarvoor zorgen. Zij denkt ook aan spoedprocedures in dit verband. Desgevraagd door de voorzitter herhaalt zij haar toezegging: een brief waarin zij in concreto handen en voeten geeft aan hoe grip wordt gehouden op het proces. Mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks) vindt het fijn wanneer de raad de mogelijkheid krijgt gaandeweg mee te kijken. Ze vraagt de wethouder of ze wil nagaan welk moment geschikt zal zijn voor de raad om mee te kijken of binnen de kaders wordt aangestuurd. Zij vraagt de toezegging van de wethouder dit uit te zoeken en te verwerken in haar brief. Wegthouder Klein zegt toe dat zij in de brief zal ingaan op hoe de raad de informatie krijgt en wanneer de raad op een goed moment weer aan zet is. Zij vervolgt haar beantwoording. De wethouder beantwoordt bevestigend op de vraag van de fractie van GroenLinks de raad goed op de hoogte te houden. Zij noemde al de regeling risicovolle projecten. Die zorgt ervoor dat daarover intensief informatie is. Zij kan dat toezeggen. Zij noemt daarbij dat het college er alles aan doet om dit goed binnen de kaders te doen. Maar wanneer het college voor keuzes komt te staan die de kaders raken of zodra zaken buiten de kaders komen, gaat de wethouder terug naar de raad.

De wethouder zet uiteen dat een van de lessen die het college getrokken heeft uit de bouw van Tivoli Vredenburg is dat aan het einde van dat proces bleek dat de exploitatielasten veel hoger werden dan voorzien. Dat kwam omdat later pas werd beseft dat er bovenin nog zalen waren waar publiek heen begeleid moet worden. Daarover was in de ontwerpfase nog niet nagedacht. Daarover was nog niet gesproken met welke gebruiker dan ook. Dat zijn zaken die op deze manier van werken ook te voorkomen zijn. Richting de fractie van het CDA herhaalt de wethouder haar antwoorden over de amateurkunst. Specifiek werd gevraagd de input mee te nemen in het kader van Dansatelier 42, vanuit het gegeven dat ook dat atelier gebruik kan maken van de vloer van 10 x 10 meter. Goed moet gekeken worden of dit allemaal is op te brengen. Hoe dan ook vindt de wethouder het belangrijk dat er een plek is voor iedereen die wil dansen en dat dat ook in de buurt mogelijk is. Los van dit concrete project Berlijnplein is dat een opgave voor het college en voor de wethouder.

2140

2150

De fractie van het CDA vroeg ook naar de criteria die gebruikt zijn bij de werving en de selectie van de partijen voor de werfkelders. De nieuwe partij houdt zich aantoonbaar en inhoudelijk bezig met vraagstukken gerelateerd aan het thema Toekomst van de Stad. Die werkt vanuit een coöperatieve gedachte, samenwerkend en naar buiten tredend op proces en ambitie. Een partij die verbonden is met de creatieve sector, zoals breed gedefinieerd door het sociaal-cultureel planbureau. Een partij die met eigen activiteiten of door activiteiten van derden te programmeren een bijdrage levert aan het publiekprogramma op het Berlijnplein. Een partij die in verbinding staat met bewoners en organisaties in Leidsche Rijn of de partij heeft een overtuigend Plan van Aanpak om die verbinding te gaan maken. Een partij met een extravert karakter, naar buren en naar buiten in de dagelijkse zin. De partij die een bijdrage levert aan het verbinden van ook de landelijke netwerken met relevante plekken ook op het Berlijnplein. De criteria die Pagina 44 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2160

2170

2180

2190

2200

de wethouder zojuist noemde, zijn in samenspraak ontwikkeld met de huidige partijen. Naast de rij die zij opnoemde, is de mix van de partijen belangrijk zodat niet alles uit dezelfde hoek komt. De fractie van de PvdA had ook gevraagd naar deze criteria. Ook hier geldt dat het college op het Berlijnplein iets wil toevoegen; dus niet meer van hetzelfde. Dat speelt ook een rol in hoe die samenstelling te doen. Dan geldt ook, goed in de gaten te blijven houden niet alleen mensen te verplaatsen of te verhuizen, maar ook hoe in de gezamenlijkheid tot meerwaarde is te komen. De wethouder refereert aan het pleidooi voor de zingeving in de beleving van cultuur. De wethouder antwoordt bevestigend op de vraag van de fractie van het CDA of in de nog openstaande vierkante meters ruimte is voor sociaal-culturele functies, dit naast de Buurtwerkkamer, Hart voor Leidsche Rijn. Daar zal ook een transparante selectieprocedure komen met criteria. De wethouder gaat er vanuit dat Dock en JOU aan deze gesprekken zullen blijven deelnemen om ook na te gaan of dat voor hen interessant is. De fractie van het CDA vroeg ook hoe de samenwerking met organisaties en bewoners uit de buurt te borgen. Daarbij werd in de beleving van de wethouder een beetje gezocht naar participatie. Het heet inderdaad co-creatie. Dat is een stapje verder dan alleen participeren.

Dat is vanaf 2016 de ingezette lijn met partijen in de stad, organisaties en Leidsche Rijn en omwonenden. De wethouder schetst de betrokkenheid van omwonenden. Bij de stukken zit ook een bijlage genaamd Cocreatie en Samenwerking waarin dit specifieker wordt uitgewerkt en toegelicht. Ook dit is niet standaard en dit is ook vernieuwend. De heer Kos (CDA) reageert op het geheel van de beantwoording. De wethouder benadrukte het belang van de samenwerking tussen amateurkunst en professionele kunst. Dat kan zijns inziens het interessante zijn van deze plannen. Hij had daarover enkele vragen gesteld, bijvoorbeeld over de amateurdans. Hij maakt zich alsnog zorgen over deze plannen wanneer hij vooral veel plek ziet voor makers en professionele organisaties. Hij gelooft ook wel dat die samen willen werken met amateurkunst en voor amateurkunstenaars dingen willen organiseren. Wanneer hij spreekt met mensen uit het veld maken zij zich zorgen over dat zij hierin niet zijn opgenomen als kernpartner. Die kunnen inderdaad die ruimte van 10 x 10 huren. Het is anders wanneer zoiets gezamenlijk wordt gemaakt met daarbij ook amateurorganisaties betrokken. Die zorg bij zijn fractie is nog niet helemaal weggenomen. Hij had daarom ook de vraag gesteld welke criteria gehanteerd worden om in de toekomst de nieuwe organisaties te selecteren. Hij vraagt of dat ook amateurkunstorganisaties kunnen zijn.

Dit is hem nog niet helemaal duidelijk. Wethouder Klein antwoordt met uiteen te zetten dat de zojuist door haar genoemde criteria ook prima toepasbaar kunnen zijn op amateurkunstorganisaties. Dat betekent soms misschien wel net een andere houding, dat meer gedaan wordt met anderen en niet alleen met wat eigen is. Dat is de meerwaarde waarover zij sprak. Daarnaast deed het college verschillende sector-onderzoeken. Zij wil niet zeggen dat ruimte voor amateurkunst overblijft. Wel is te zien dat aantoonbaar ruimtes nodig zijn, ook voor de beeldende kunst en ook voor de muziekstudio’s en ook voor de publieksplekken. Zij bevestigt dat hier heel veel professionele partijen zijn. De grote meerderheid heeft ook landelijk meerjarige subsidie. Dan is er de opdracht om ervoor te zorgen dat die ergens een plek krijgen. Pagina 45 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2210

2220

2230

2240

2250

Zij hoorde goed wat de fractie van het CDA als reacties gaf. Mogelijk helpt dit in het verdere denkproces. In antwoord op de eerste vraag van Student & Starter over de mogelijkheid van het tekenen van onvoldoende samenwerkingsovereenkomsten in het voorjaar 2022, of de wethouder aan de voorkant kan toezeggen die vierkante meters dan toch te gaan bouwen en ook meer flexibele ruimtes, bijvoorbeeld voor jonge makers. Dat zou gevolgen hebben voor de businesscase. Dat is een voorbeeld waarvan de wethouder zegt dat dit niet iets dat zij zomaar doet. Op het moment waarop er onvoldoende overeenkomsten zijn, is de mix van gebruikers aan te passen. Dat kost geld en heeft consequenties. Mogelijk is tijdelijk een alternatief te bieden. De wethouder dankt Student & Starter voor de plezierige woorden in de eerste termijn. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) hoorde de wethouder eerder zeggen dat er een nieuwe plek is en dat er behoefte is aan ruimte. Zij begrijpt dat het lastig is omdat het de businesscase raakt. Zij kan zich niet voorstellen dat er straks minder vierkante meters gebouwd worden terwijl iedereen inziet dat de ruimte heel erg nodig is en dat die gebruikt moet worden. Wethouder Klein antwoordt dat het ook betaald moet worden. Zij begrijpt het belang van het aandachtspunt voor Student & Starter. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) begrijpt dat de toezegging er niet komt.

Zij vraagt of de wethouder een brief aan de raad kan sturen wanneer in 2022 onvoldoende samenwerkingsovereenkomsten zijn. Wethouder Klein zal dat zeker aan de raad laten weten als dat het geval is. Zij vervolgt haar beantwoording. Richting de fractie van de PvdA gaat de wethouder in op de vraag naar de fair practice code en inclusiviteit. Zij refereert aan haar inbreng in een andere commissie in een gesprek met de PvdA. Ook vanuit het landelijk beleid is belangrijk dat niet alleen die eerste stap is gezet, maar dat dit echt verder gaat. De Raad voor Cultuur voerde vandaag het gesprek bij Herman Tjeenk Willink. Die raad benadrukte dat meer nodig is. De wethouder is het daarover eens. De fair practice code is een speerpunt van het gemeentelijk beleid. Het college vindt dat overal belangrijk, zeker ook hier. De plannen van de gesubsidieerde partijen op deze kavel worden daarop uitdrukkelijk getoetst. Dit is ook een aandachtspunt bij het vullen van het gebouw. De wethouder beseft dat het grote en snelle stappen moeten zijn. Waar het gaat om de inclusiviteit, zet de wethouder uiteen dat het onderdeel is van het ontwikkelplan. De wethouder ziet dat ook terug op pagina 110 waar ook meer te lezen is over ook een speciale adviesgroep.

De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt wie getoetst worden op de fair practice, en waarop die partijen precies getoetst worden, waar moeten de partijen aan voldoen willen ze hierop aanspraak kunnen maken? Wethouder Klein antwoordt dat dit de criteria zijn die vanuit de cultuurnotaperiode Kunst Kleurt de Stad gelden. De wethouder zegt daarover dat de partijen zich moeten committeren aan de fair practice code en dat ook in praktijk brengen. Dat is exact dezelfde formulering die ook landelijk is gebruikt. Zij omschrijft het spanningsveld aldus: wanneer partijen hoger willen scoren in de fair practice code, verwacht zij dat het aanbod van cultuur naar beneden gaat. Utrecht doet

Pagina 46 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021

2260

2270

2280

2290

precies wat landelijk gebeurt. Utrecht stimuleert landelijk om vervolgstappen te zetten. De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt hieruit dat de vraag is of de rekening bij de makers neergelegd wordt of niet. Het is duidelijk wat het college kiest. Zijn fractie komt daarop terug. Een vraag over de diversiteit werd beaamd door de wethouder. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen dat de raad het beoordelingskader voor borging van de diversiteit nog te zien krijgt. Wethouder Klein merkt op dat ieder halfjaar hierover nieuwe berichtgeving komt. Zij zal ervoor zorgen dat ook de diversiteit en inclusiviteit duidelijke herkenbare aandachtspunten zijn hierin. De fractie van de PvdA heeft ook gevraagd naar de individuele maker die op het Berlijnplein terecht wil komen. Van in totaal 9200 m2 is 4000 m2 voor individuele makers. De Plaatsmaker richt dat waarschijnlijk ook goed in. Er zijn ook ateliers. De huur is de huurprijs voor culturele tarieven. De fractie van de PvdA vroeg ook hoe ervoor te zorgen dat het aanbod voor een breed publiek interessant blijft en een mix in dat aanbod. Dat is geborgd in de criteria die zij zojuist noemde in de richting van het CDA. Daar hoort bij hoe daarover gerapporteerd wordt. De fractie van de PvdA vroeg naar de samenwerking met scholen in Leidsche Rijn. De wethouder refereert aan haar desbetreffende antwoord aan de Partij voor de Dieren.

De PvdA onderstreepte het belang van de verbinding met mensen en groepen die kunst nu misschien nog niet zo toegankelijk vinden. De mix van de verschillende genres kan daarin helpen. En ook de mogelijkheid om er gewoon te zijn zonder iets van plan te zijn en die toevallige kennismaking te hebben. Zij noemt in dit verband camping RAUM als voorbeeld. De PvdA vroeg of DOCK en JOU betrokken worden. De wethouder refereert aan haar antwoord aan het CDA. De PvdA stelde de graffitiplek aan de orde: streetart. Een nieuwe legale graffitiplek was hier aanvankelijk gevonden. Zij deelt de wens met de PvdA een nieuwe plek te vinden. Het college is in die zin ook op zoek. De wethouder heeft die plek nog niet gevonden. Zij is vast van plan die plek te vinden. De skatebaan komt aan de noordzijde van het Willem-Alexanderpark, vlakbij de huidige locatie. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of er geen enkele mogelijkheid is om de graffitiplek op deze locatie te realiseren; ziet de wethouder dat helemaal niet? Hij vraagt op welke termijn de raad mag verwachten dat in ieder geval de raad geïnformeerd wordt over de te zetten stap richting die nieuwe plek. Wethouder Klein merkt op dat de bestaande plek er nog is. Zij zegt toe op de vraag op welke termijn de raad informatie kan verwachten in het vierde kwartaal bij de raad terug te komen over het zoeken naar een nieuwe graffitiplek.

Zij zal dat idealiter combineren met andere informatie. De fractie van de PvdA vroeg ook naar de verbinding met horeca en Leidsche Rijncentrum. De wethouder bevestigt dat er best wat horeca is en dat daar nog heel veel bij komt. Zij noemt Buiten bij de Sluis, Broodnood, en de plint van de parkeergarage op het Berlijnplein. Zij denkt dat daardoor natuurlijker verbindingen komen tussen verschillende plekken. De PvdA vroeg ook naar het maximale ruimtegebruik. Gezegd is zo intensief mogelijk die ruimtes te kunnen gebruiken. De fractie van de PvdA vroeg zich af of Pagina 47 van 72

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 15 april 2021 2300

2310

2320

2330

2340

dat niet een beetje te is, of het reëel is en werkbaar voor mensen. Het dubbel gebruik van ruimtes moet overal plaatsvinden, dat geldt ook hier, maar dat geldt ook voor andere culturele plekken in de stad zoals de Berenkuil of het Domplein. Hier zoekt het college ook echt naar de balans maximale ruimte te hebben om te maken. De wethouder schetst de praktijk van alledag en de differentiatie in het gebruik. Gevraagd is een kunstwerk om de aanvang van het homohuwelijk te gedenken. De wethouder heeft daarvoor geen budget vanuit het project. Zij voegt toe dat het college een prettige verblijfsruimte wil voor iedereen waar ook ruimte is voor spontane ontmoeting, waar ook iedereen zich thuis voelt. De PvdA vroeg naar de verbreding met andere instellingen met aandacht voor De Machinerie. De wethouder zet uiteen dat veel wordt samengewerkt. Vorige week was er een debat over eenzaamheid. Er is ook samenwerking met de bibliotheek. De wethouder denkt dat dat ook breder kan. Zij pleit ervoor goed te kijken naar wat op elkaar aansluit ook als het gaat om thema's. Richting de fractie van de ChristenUnie beantwoordt de wethouder de vraag of gezorgd wordt voor tussentijdse evaluatiemomenten. Dat raakt volgens de wethouder aan het gesprek in haar eerste termijn over de duur van de huur en ook over de doelgroep van degene die je ruimte biedt en hoe de juiste mix van partijen daar te behouden.