Agendabundel

Issues Vragen Zorgen Suggesties Waardering

Aantal genoemd Percentage Aantal genoemd Percentage (incl. steunbetuigingen) van totaal (alleen unieke reacties) van totaal 6744 57% 435 23% 4187 35% 882 47% 680 6% 332 18% 242 2% 212 11%

Hieruit komt naar voren dat de vragen en zorgen het overgrote deel vormen van de reacties.

4.2

Vragen, zorgen, suggesties en waardering per thema

Wanneer we de vragen, zorgen, suggesties en waardering uitsplitsen per thema, dan levert dat het volgende overzicht op (tabel 5), gerangschikt naar totaal.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Tabel 5: overzicht vragen, zorgen, suggesties en waardering per thema

Thema's Vragen Zorgen Suggesties Waardering Toegankelijk en bereikbaar 1721 1449 207 Natuur 876 603 186 Proces 1060 439 18 Natuurinclusieve landbouw 1028 413 15 Algemeen 356 452 26 Gebruik en rust 332 222 80 Water 316 76 61 Evenementen 328 88 7 Cultuurhistorie 164 197 33 Horeca 351 27 4 Recreatie 135 136 12 Sporten en bewegen 66 188 17 Landschap 8 32 10 Visie 2 17 4 Overig 1 4 0

Totaal 31 3408 40 1705 11 1528 11 1467 69 903 5 639 4 457 2 425 23 417 2 384 4 287 11 282 8 58 2 25 1 6

Hieronder nog een vergelijking tussen het totaal aantal genoemde issues per thema en het aantal zienswijzen waarin een thema voorkomt (tabel 6): Tabel 6: vergelijking totaal aantal issues per thema en aantal zienswijzen waarin een thema voorkomt

Thema Toegankelijk en bereikbaar Natuur Proces Natuurinclusieve landbouw Algemeen Gebruik en rust Water Evenementen Cultuurhistorie Horeca Recreatie Sporten en bewegen Landschap Visie Overig

Totaal aantal issues 3408 1705 1528 1467 903 639 457 425 417 384 287 282 58 25 6

Thema Natuur Algemeen Gebruik en rust Toegankelijk en bereikbaar Sporten en bewegen Proces Recreatie Natuurinclusieve landbouw Evenementen Horeca Cultuurhistorie Water Landschap Visie Overig

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Aantal zienswijzen genoemd 206 196 173 162 126 124 115 112 93 92 91 86 34 13 5

In tabel 5 zien we dat over deze onderwerpen ook veel verschillende vragen en zorgen worden geuit, maar ook relatief veel suggesties en waardering. Met andere woorden: deze thema’s worden niet alleen belangrijk gevonden, maar er wordt ook veel over gezegd. Een vergelijkbaar beeld zien we bij de thema’s als horeca, landschap en de visie zelf. Deze worden minder vaak genoemd en er wordt minder uitgebreid over geschreven. Bij sporten en bewegen en recreatie zien we een verschil. Deze thema’s worden in veel reacties genoemd, maar in tabel 5 staat hij beduidend lager. Het onderwerp komt dus in veel reacties terug, maar minder uitgebreid. Meer hierover in de volgende paragrafen, waarin wij per thema ingaan op de meest genoemde thema's. Dat geeft een goed beeld van waar de indieners van de zienswijzen mee begaan zijn. 4.2.1

Toegankelijk en bereikbaar

De meest genoemde onderwerpen binnen dit thema zijn: - De vechtbrug - Het fietspad over de atletiekbaan - Bereikbaarheid - De (verkeerssituatie op de) Vechtdijk - (Fiets)parkeren - Rolstoeltoegankelijkheid De Vechtbrug Over de vechtbrug bestaan vooral vragen en zorgen. Veel vragen gaan over de noodzaak van deze brug, hoe het ontwerp van de brug eruit komt te zien en hoe de brug op de beoogde plek wordt ingepast, wat de kosten zullen zijn en hoe de gemeente – als de brug er komt – de verkeersveiligheid aan beide kanten van de Vecht gaat waarborgen en parkeeroverlast in Zuilen denkt te voorkomen. Bij de zorgen zien we vaak dezelfde punten terugkomen: men maakt zich zorgen over de noodzaak van de brug, de inpassing, de verkeersveiligheid (zowel op de Vechtdijk als in Zuilen) en mogelijke parkeeroverlast in de wijk als gevolg van de brug. Ook wordt vaak genoemd dat de brug een inbreuk vormt op het karakter van de Vecht en het vrije uitzicht over de rivier. Een enkele keer wordt de suggestie gedaan om een eventuele brug tenminste alleen voor voetgangers toegankelijk te maken en goed naar rolstoeltoegankelijkheid te kijken. Het fietspad over de atletiekbaan Ook over het fietspad over de atletiekbaan worden veel vragen gesteld en zorgen geuit.

Veel mensen vragen zich ook hier af wat de noodzaak is van het fietspad, hoe de veiligheid van sporters en fietsers op het atletiekcomplex gewaarborgd wordt. Ook hoe de veiligheid van het complex zelf te waarborgen is als de atletiekbaan door dit beoogde fietspad openbaar toegankelijk wordt. De zorgen gaan over dezelfde thema’s: er zijn zorgen over de verkeersveiligheid in de beoogde situatie en de veiligheid van het atletiekcomplex.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Bereikbaarheid Over de bereikbaarheid van het gebied worden verschillende suggesties gedaan en ook is er waardering voor een aantal zaken uit de visie. Het comfort voor fietsers op de 2e Polderweg vergroten wordt genoemd, evenals het autoluw maken van de 2e Polderweg. Daarbij is de suggestie om de 2e Polderweg helemaal autovrij te maken. Ook op het verbeteren van de oversteek van de Fransiscusdreef wordt positief gereageerd, evenals het verbeteren van de entrees van het gebied. De (verkeerssituatie op de) Vechtdijk Er worden vragen gesteld en zorgen geuit over de gevolgen van de plannen voor de verkeerssituatie op de Vechtdijk. Zorgen gaan over de toename van (sluip)verkeer en een onveilige kruising met de beoogde vechtbrug. Het veranderen van het verkeersregime op de Vechtdijk wordt ook vaak genoemd. Mogelijke suggesties zijn: autoluw of autovrij, éénrichtingsverkeer of een snelheidsregime van 30 km/u. Daarnaast wordt gevraagd of mogelijke aanpassingen in afstemming plaatsvinden met de gemeente Stichtse Vecht zodat een eenduidige situatie ontstaat die goed op elkaar aansluit. (fiets)parkeren Er worden vragen gesteld over hoe de gemeente parkeeroverlast in de toekomst denkt te voorkomen. Ook wordt er gevraagd wat er gebeurt met de parkeerplaats aan de Slotlaan: de overlast op deze parkeerplaats in de avond wordt vaak genoemd.

De suggestie wordt gedaan om de parkeerplaats ’s avonds af te sluiten of in zijn geheel op te heffen. Er zijn zorgen over een toename van de parkeerdruk rond het gebied, waaronder op de Daalseweg en de parkeerplaats bij de J. M. de Muinck Keizerbrug. Het verbeteren van de mogelijkheden voor fietsparkeren wordt vaak gesuggereerd. Hier wordt onder andere voorgesteld om de parkeerplaats aan de Slotlaan in te richten als fietsparkeerplaats. Rolstoeltoegankelijkheid Het verbeteren van de rolstoeltoegankelijkheid van het gebied wordt vaak genoemd. Hierbij worden zowel het verbeteren van de toegangen voor rolstoelgebruikers als het verbeteren van de wandelpaden genoemd.

4.2.2

Natuur

De meest genoemde onderwerpen binnen het thema ‘natuur’ zijn: - Huidige natuurwaarden - Dieren - Beheer - Bomen Huidige natuurwaarden Veruit de meeste vragen en zorgen gaan over de relatie tussen het (meer) openstellen van het gebied en de (bestaande) natuurwaarden. Er worden onder andere vragen gesteld over of de gemeente de huidige natuurwaarden van het gebied voldoende in beeld heeft, zoals bijvoorbeeld de natuurwaarden van de graslanden, maar ook de voorkomende soorten in het gebied. Er worden vragen gesteld bij de combinatie van meer recreatie en het versterken van de biodiversiteit in het gebied; of dit wel samen gaat. Ook wordt genoemd dat de huidige monotomie van de graslanden het gevolg is van het bestaande

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

bestemmingsplan. De zorgen zijn grotendeels in lijn met de vragen: er wordt veel gevreesd voor afname van biodiversiteit en natuurwaarden door de plannen. Juist het in stand houden van de huidige situatie wordt vaak genoemd als behoud van ‘natuur’ door het unieke karakter ten opzichte van andere parken in de stad. Er bestaat dan ook zorg dat het gebied een ‘gewoon’ park wordt. Dieren Een vaak en expliciet genoemde categorie van de huidige natuurwaarden zijn de in het gebied aanwezige dieren, waaronder veel vogels. Er wordt heel vaak de zorg geuit dat de haas, de kieviet en de ooievaar zullen verdwijnen, en ook vaak gepleit om deze dieren in het gebied te behouden. Beheer Het beheer van het gebied is een veel genoemd aandachtspunt. Onder andere wordt gesuggereerd om het achterstallig beheer aan te pakken en het gebied handmatig te beheren. De aanpak van de essentaksterfte en het opstellen van een beheerplan worden ook genoemd, maar zonder de koppeling met de ontwikkeling van het gebied in de visie. Bomen De ontwikkeling van het bomenbestand wordt vaak als positief punt genoemd. Het kappen van bomen omwille van het herstellen van zichtlijnen wordt minder wenselijk geacht.

4.2.3

Proces

De meest genoemde onderwerpen ten aanzien van het proces zijn: - Participatie - RSU - Bestemmingsplan Participatie Er is kritiek op het participatieproces tot nu toe. Er wordt aangegeven dat bewoners niet voldoende zijn betrokken bij de planvorming. Anderzijds zijn er ook indieners die de participatie juist positief waarderen. Er wordt de suggestie gedaan om omwonenden beter te betrekken bij het vervolg, en ook wordt daar de vraag bij gesteld wat de ruimte voor invloed is vanuit de omgeving in het vervolgtraject. Tot slot wordt opgemerkt dat nergens is vermeld dat er een petitie is opgesteld die ruim 3.000 keer is ondertekend. RSU Er wordt een aantal vragen gesteld over de Ruimtelijke Strategie 2040 van de gemeente Utrecht (de ruimtelijke omgevingsvisie van de gemeente waarin de ontwikkeling van het natuurgebied als project genoemd wordt). Zo wordt de vraag gesteld waarom het project in de RSU is opgenomen, welke behoefte volgens de RSU met dit project wordt ingevuld, wat precies de definitie is van het begrip ‘openbaar toegankelijk groen’ zoals dit in de RSU wordt genoemd, en waarom het huidige Natuurgebied Zuilen niet meetelt als ‘groen’ volgens de criteria van de RSU.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Bestemmingsplan Over het bestemmingsplan wordt ten eerste geconstateerd dat de ontwikkelingen in de visie niet passen binnen het huidige bestemmingsplan. In het verlengde hiervan wordt de vraag gesteld of het bestemmingsplan voor het gebied gewijzigd wordt. Ten aanzien van de graslanden in het gebied wordt specifiek opgemerkt dat de huidige situatie het gevolg is van de bepalingen uit het bestemmingsplan.

4.2.4

Natuurinclusieve landbouw

De meest genoemde onderwerpen binnen dit thema zijn: - De pacht(er) - Biologische en natuurinclusieve landbouw De pacht(er) De rol van de pachter in de toekomstige inrichting van het gebied wordt vaak als vraag genoemd. In het verlengde wordt vaak de wens uitgesproken dat de huidige pachter in het gebied actief kan blijven. In relatie tot deze wens wordt niet alleen het lot van de huidige pachter genoemd, maar ook de historische context en de eeuwenoude pachtrelatie in het gebied als overweging. Ook wordt benadrukt dat de pachter in de nieuwe situatie financieel uit moet kunnen en de wens uitgesproken samen met de pachter te kijken naar zijn toekomstige rol in het gebied. Biologische en natuurinclusieve landbouw Wel wordt vaak genoemd dat bij een voortdurend agrarisch gebruik van het gebied dit bij voorkeur op biologische en natuurinclusieve wijze plaatsvindt. De oproep wordt gedaan om de pachter bij te staan in een omschakeling naar biologische en natuurinclusieve landbouw.

4.2.5

Algemeen

De onderwerpen die genoemd zijn binnen het thema ‘algemeen’ gaan voor het grootste deel over: - De visie - Noodzaak en financiën De visie Er wordt een aantal keer genoemd dat de visie een onvoldragen indruk maakt en tegenstrijdigheden kent. Het plan wordt in het algemeen meerdere malen verworpen en de oproep gedaan het gebied te behouden zoals het is. Anderzijds wordt ook meerdere malen juist waardering uitgesproken voor het plan in het algemeen. Noodzaak en financiën De noodzaak van de voorgestelde aanpak in het algemeen wordt meerder malen in twijfel getrokken. Het gebied ligt er volgens deze reacties nu al prachtig bij en moet dan ook gelaten worden zoals het is. Ook wordt hierbij vaak genoemd dat het geld dat in de ontwikkeling van het gebied gestoken gaat worden elders beter besteed is.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

4.2.6

Gebruik en rust

Bij gebruik en rust zien we de volgende onderwerpen vaak terugkomen: - Overlast, leefbaarheid, veiligheid - Verblijven - Drukte en rust - Honden Overlast, leefbaarheid, veiligheid en overlast Er wordt veel zorg uitgesproken over mogelijke overlast en de leefbaarheid en veiligheid in de toekomst, zowel in als aan de randen van het gebied. Er bestaat bij veel indieners zorg over overlast in het gebied in de vorm van afval en rommel wanneer het gebied ingericht wordt om verblijven zoals picknicken en barbecueën te faciliteren: zwerfafval wordt vaak genoemd maar ook overlast door groepen (jongeren) en luide muziek. Ook aan de randen wordt overlast gevreesd door het ontstaan van (nieuwe) hangplekken. Op sommige van deze plekken – zoals bijvoorbeeld de parkeerplaats aan de Slotlaan – wordt nu al overlast ervaren en er wordt zorg uitgesproken voor een toename hiervan, onder andere wordt gevreesd voor sociale onveiligheid en bijvoorbeeld afval van lachgas. Hiermee zou de leefbaarheid van het gebied en de omgeving onder druk komen te staan. Verblijven Een vaak genoemd punt in relatie tot deze leefbaarheid en overlast zijn de zogenaamde verblijfsplekken (in het bijzonder bankjes en picknicktafels). Door veel indieners worden deze verblijfsplekken gezien als de bron van overlast, afval en sociale onveiligheid.

De suggestie wordt gedaan om ontmoeten en verblijven in het gebied niet te faciliteren en vooral bewegen (wandelen) te stimuleren. Het gebied dient vooral als wandelgebied te worden ingericht. Drukte en rust In veel reacties wordt de rust in het gebied genoemd. Deze wordt vaak benoemd als een belangrijke en bijzondere waarde van het gebied ten opzichte van de (stedelijke) omgeving. De zorg bestaat dan ook dat met de plannen de rust in het gebied verstoord wordt: er bestaat zorg dat in de huidige visie de gemeente teveel tegelijk wil voor teveel mensen en daardoor de rust zal verdwijnen. Er wordt dan ook opgeroepen om keuzes te maken ten aanzien van het gebruik van het gebied om de rust te bewaren: teveel functies en levendigheid gaat ten koste van een belangrijke waarde. Honden Onder het thema ‘gebruik en rust’ valt tenslotte ook nog het onderwerp honden in het gebied. Er bestaat zorg over (te) veel loslopende honden in het gebied en er wordt opgeroepen om te handhaven op het losloopverbod. Wel wordt ook opgeroepen het uitlaten van honden te faciliteren. In dat kader wordt meerdere keren voorgesteld om in het gebied plek te maken voor een hondenspeelweide.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

4.2.7

Overige thema’s

In de vorige paragrafen zijn van de meest genoemde thema’s de belangrijkste onderwerpen behandeld en is een beeld geschetst van welke vragen en zorgen leven en welke suggesties en waarderingen zijn geuit. In deze paragraaf volgt dit voor de overige thema’s. Water Binnen het thema water is de vechtarm veruit het meest genoemde onderwerp. Ten eerste wordt de oorsprong van deze vechtarm in twijfel getrokken. Daarnaast wordt de vraag gesteld in hoeverre sprake is van ‘herstel’ gezien de twijfelachtige oorsprong. Evenementen Rond het thema evenementen wordt voornamelijk door veel indieners de zorg geuit dat er grootschalige evenementen in het gebied plaats zullen vinden. Evenementen met versterkt geluid verstoren de rust in het gebied en leiden tot overlast en afval. Het gebied zou zich er niet voor lenen. Door veel indieners wordt in dit kader de vraag gesteld wat precies ‘passende evenementen’ zijn zoals in de visie genoemd. Cultuurhistorie Door veel indieners die het thema cultuurhistorie noemen wordt de zorg geuit dat de cultuurhistorische waarde van het gebied dreigt te verdwijnen door de plannen. Hier worden de drie historische lagen van het gebied benoemd: de eeuwenoude kavelstructuur, het parklandschap in relatie tot Slot Zuylen en de verboden kringen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Horeca Veel mensen die het thema horeca noemen maken zich zorgen over de komst van nieuwe horeca in het gebied. Veelgenoemd argument is dat er al voldoende horeca in de omgeving is en de vraag naar de noodzaak van nieuwe horeca wordt dan ook gesteld. Een enkele indiener geeft juist aan blij te zijn in de visie te lezen dat er geen nieuwe horeca in het gebied komt. Recreatie Veel van de genoemde punten die onder ‘recreatie’ zouden kunnen vallen zij al samengevat bij het thema ’gebruik en rust’. Specifiek moet hier nog wel nogmaals het onderwerp picknicken worden genoemd. Veel indieners maken zich zorgen over het faciliteren van picknicken in het gebied: dit leidt tot overlast en past niet binnen het karakter van het gebied. Met name picknicktafels (evenals eerder ook genoemde bankjes) zijn een doorn in het oog. Als er dan toch gepicknickt kan worden in het gebied, dan liever op de grond in het gras. Sporten en bewegen Er worden binnen het thema sporten en bewegen twee punten vaak genoemd. Ten eerste wordt de noodzaak van meer sportvoorzieningen in het gebied betwist: er zou al voldoende aanbod in de omgeving zijn. Ten tweede worden de wandelpaden vaak genoemd: deze zouden al in voldoende mate in het gebied aanwezig zijn en dus ziet men geen behoefte aan uitbreiding van de paden.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Landschap De huidige landschappelijke waarden van het gebied worden vaak genoemd binnen dit thema: het gaat dan vooral om de weidsheid en de zichtlijnen die het gebied nu kenmerken. De zorg bestaat dat met de plannen deze waarden verminderen of zullen verdwijnen.

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Bijlage 1: analyse zienswijzen Zie voor deze bijlage het aparte bestand “Bijlage 1 – analyse zienswijzen conceptvisie Natuurgebied Zuilen.pdf”

Natuurgebied Zuilen | Rapportage zienswijzen conceptvisie september ’23

Buurtonderzoek Natuurgebied Zuilen

Rapportage buurtonderzoek Natuurgebied Zuilen – definitief – 19 oktober 2023

Inhoud 1. Inleiding ............................................................................................................................................. 2 2. Conclusies onderzoek ...................................................................................................................... 3 3. In gesprek in Overvecht en Zuilen ................................................................................................... 6 Bijlage: Enquête Natuurgebied Zuilen ............................................................................................... 12

1

1. Inleiding Door Gemeente Utrecht wordt een visie ontwikkeld voor Natuurgebied Zuilen. Er is in 2022 een voorlopige visie geschetst, hier zijn veel reacties op gekomen. Nu wordt gewerkt aan een nieuwe versie van deze visie, samen met een werkgroep van bewoners en andere gebruikers van het gebied. De uitkomsten van deze enquête worden gebruikt om de aangepaste visie te schetsen. Wij (Eva en Daphne) van The Social Collective hebben in opdracht van de gemeente Utrecht enquêtes afgenomen bij bewoners uit Zuilen en Overvecht over Natuurgebied Zuilen. Wij hebben vragen gesteld over groenbeleving in de buurt: Gaan mensen naar buiten voor ontspanning? Zo ja, wat doen zij dan en waar gaan zij naartoe? Kennen zij Natuurgebied Zuilen ook en wat waarderen zij hier het meeste aan? Kennen zij het niet; wat hebben zij dan nodig om het gebied wèl te bezoeken? Het leverde waardevolle en interessante gesprekken op. In H3 delen wij een uitgebreid verslag van onze gesprekken met mensen op straat waarbij de enquête een leidraad was. Daarnaast delen wij in H2 een aantal van de belangrijkste conclusies en percentages die uit de enquête naar voren kwamen. De vragen uit de enquête delen wij in H4. Onderzoek De gesprekken op straat vonden plaats in de periode van 6 september-16 september in Overvecht en Zuilen: - Woensdag 6 september 14.00-18.00 winkelcentrum De Klop e.o.

- Vrijdag 8 september 14.00-18.00 winkelcentrum Gagelhof e.o. - Woensdag 13 september 14.00-18.00 winkelcentrum Rokade e.o. - Zaterdag 16 september 10.00-14.00 Elinkwijk Naast onze gesprekken in de wijken, waarin we zelf de resultaten via de enquête vastlegden, is de enquête ook via een aantal Facebook en WhatsApp groepen verspreid. In totaal is de enquête door 271 mensen ingevuld uit Zuilen en Overvecht-Noord. 73% van de mensen (168 mensen) die de enquête ingevuld hebben (respondenten), komt uit Zuilen, 27% (62 mensen) uit Overvecht. - Van de 40 respondenten die Natuurgebied Zuilen niet bezoeken is 32% (13 mensen) inwoner van Zuilen, en 68% (28 mensen) inwoner van Overvecht. - Van de 231 respondenten die Natuurgebied Zuilen wél bezoeken is 80% (184 mensen) inwoner van Zuilen en 20% (46 mensen) inwoner van Overvecht.

Samenvatting De mensen uit Overvecht komen minder in Natuurgebied Zuilen omdat ze ook mooie parken dichter bij huis hebben zoals Park de Gagel, het Gagelbos en andere groene (speel)plekken. De reden voor mensen om hier naartoe te gaan is dat zij op loopafstand liggen en er voorzieningen voor kinderen zijn. Uit Overvecht zijn het vooral de wandelaars die wel in Natuurgebied Zuilen komen. Voor inwoners in Zuilen, is het Natuurgebied Zuilen dichterbij. Dit zorgt ervoor dat mensen het eerder bezoeken. De natuurliefhebbers, uit zowel Zuilen als Overvecht, waarderen het gebied om de ongereptheid en de rust. Ze waarderen de natuur en zijn bang dat het snel te druk of te aangeharkt wordt als er meer voorzieningen bij komen. Kleine aanpassingen in de biodiversiteit of ter bevordering van het wandelen worden wel gewaardeerd.

2

2. Conclusies onderzoek Van de mensen die de enquête ingevuld hebben, komt 85% weleens in Natuurgebied Zuilen (231 respondenten).

Het meest voorkomende antwoord op de vraag "Wat doe je als je voor ontspanning naar buiten gaat?" uit de enquête (H4) is wandelen. Andere veelgenoemde activiteiten zijn fietsen, hardlopen, zwemmen, picknicken, en tijd doorbrengen in de natuur. Sommige mensen gaan ook buiten spelen met hun kinderen, sporten, zoals skeeleren of boksen, of genieten van de stilte en rust in de natuur. De meeste mensen geven aan dat ze naar verschillende natuurlijke gebieden en parken gaan om te wandelen. Populaire locaties zijn onder andere het Gagelbos, Natuurgebied Zuilen, het Julianapark, de Maarsseveense plassen en de Vecht. Sommige mensen gaan ook verder weg naar plaatsen zoals Amelisweerd, Lage Vuursche en de Utrechtse Heuvelrug. 2.1 De mensen die natuurgebied Zuilen niet bezoeken De mensen die natuurgebied Zuilen niet bezoeken (40 mensen) hebben we gevraagd wat ze nodig hebben om het natuurgebied wel te bezoeken. Mensen met kinderen geven aan dat er iets te doen moet zijn voor kinderen, zoals (natuurlijke) speeltoestellen. Maximapark en Gagelbos wordt als voorbeeld genoemd qua spelen. Ook is voor mensen met kinderen de bereikbaarheid belangrijk, vooral lopend en met de fiets. Qua faciliteiten geven mensen aan dat horeca een reden is om ergens naartoe te gaan. Ook picknickplekken en zitgelegenheden (ook voor ouderen) worden gewaardeerd.

Tegelijkertijd genieten mensen van biodiverse groene gebieden met bijzondere planten of eetbare struiken, waterpartijen, bomen en schaduwrijke plekken. Er is een voorkeur voor ongerepte, minder aangeharkte gebieden. Sommige mensen verlangen naar rust en stilte zonder auto's in de buurt. Informatieborden over de plek, de historie en het groen worden wel gewaardeerd. Rolstoeltoegankelijkheid van paden wordt genoemd als belangrijk punt ergens wel/niet naartoe te gaan, dit is ook belangrijk voor mensen met een kinderwagen.

3

2.2 De mensen die natuurgebied Zuilen wel bezoeken De mensen die natuurgebied Zuilen wel bezoeken (231 mensen) hebben we gevraagd wat ze doen in het gebied. De 7 meest genoemde activiteiten delen wij onderstaand:

Hardlopen Ik rij/fiets er regelmatig langs Vogels kijken

Wandelen wordt verreweg het vaakst genoemd door mensen. Er zijn ook veel mensen die graag fietsen en hardlopen in het gebied. Vogels kijken is een geliefde activiteit, net als het bezoeken van Slot Zuylen. Opvallende activiteiten die daarnaast ook werden genoemd in gesprekken op straat: - Met de hond lopen - In het bos zijn, zitten, een boekje lezen en picknicken. - Koeien, paarden en hazen kijken, op zoek naar ooievaars. - Afval rapen - Fotograferen - Tuinieren - Planten, bomen en bloemen kijken, rust en stilte ervaren, mediteren. Bramen plukken. - Skeeleren en hutten bouwen met de kinderen - Naar het terras van Slot Zuilen of Fort aan de Klop.

Wat waarderen mensen het meest aan natuurgebied Zuilen? - De rust. Dit wordt genoemd door 50% van de mensen (135 respondenten): dat het voelt alsof je echt even uit de stad bent en van de natuur kan genieten. - Natuurlijke schoonheid: Mensen genieten van de natuurlijke schoonheid van het gebied, met bomen, weilanden, en de aanwezigheid van water. Velen waarderen het feit dat het gebied nog relatief ongerept en niet ‘aangeharkt’ is. - Dieren: De aanwezigheid van dieren, zoals vogels, ooievaars, koeien, hazen, en zelfs vleermuizen. - Historie en erfgoed: Het gebied heeft een historische uitstraling en gevoel, Slot Zuylen wordt zeer gewaardeerd. Het gebied wordt ook gewaardeerd vanwege zijn cultureel erfgoed met elementen die de geschiedenis van de regio weerspiegelen. - Dichtbij: Mensen waarderen het feit dat het gebied gemakkelijk toegankelijk is en op korte afstand. - Variatie: Het natuurgebied is gevarieerd; er zijn bossen, weilanden en waterwegen. - Wandel- en fietsroutes: Mensen vinden het fijn dat er wandel- en fietsroutes beschikbaar zijn om het gebied te verkennen en van de natuur te genieten.

4

Wat zou natuurgebied Zuilen nog aantrekkelijker maken? De meningen zijn hierover verdeeld. Het lijkt erop dat de meeste mensen het gebied mooi vinden zoals het is en geen voorstander zijn van grote veranderingen. Toch worden er ook genoeg kansen voor verbetering gezien:

Dieren in de wei Zitgelegenheid Picknickplek in het gras Fietspad De veranderingen die het gebied nog aantrekkelijker zouden maken: - Behoud en uitbreiding van biodiversiteit: als het ten bate is van de al bestaande natuur. Meer wilde bloemen en bijen. - Dieren in de wei behouden of uitbreiden, het moet vooral een fijne plek blijven voor dieren om ongestoord te verblijven. - Meer zitgelegenheid. - Meer informatieborden over de plek, geschiedenis en groen. - Picknickplekken. - Fietsparkeerplekken. Ook noemen een viertal mensen de mogelijkheid om te zwemmen in de Vecht, vijf mensen noemen beter onderhoud en twee mensen noemen meer vuilnisbakken. Speelplekken voor kinderen wordt niet veel genoemd, maar een idee wat genoemd wordt is een blotevoetenpad. Voor hardlopers zou een waterpunt een toevoeging kunnen zijn. Over de paden vertellen mensen: - Beter begaanbaar pad naast de tuintjes, dit is onveilig vanwege de smalle berm. Het pad op de klopvaart mag meer opgeruimd worden. - Wandelpad langs de Vecht aan de wegkant. Het pad is nu erg smal. Met een kinderwagen lukt het haast niet om veilig te wandelen - Mogelijk kijken naar betere toegankelijkheid voor mensen met een lichamelijke beperking.

5

3. In gesprek in Overvecht en Zuilen Dag 1 in Overvecht, winkelcentrum De Klop e.o. 6 September Op de eerste dag dat wij de straat op gaan, is er een hittegolf in Nederland. We beginnen voor de Lidl bij Winkelcentrum de Klop. Ondanks de warmte zit een man toch in de volle zon, met zweet druipend over zijn gezicht, een shaggie te roken. “Jahoor, hartstikke leuk als jullie mij wat willen vragen over groen in de buurt”. Wij verplaatsen onszelf de genadeloze zon in, om onszelf bij de man op het bankje te voegen. Hij blijkt graag te fietsen, het liefst zonder plan: “Gewoon op avontuur”. Nadat we op de kaart laten zien welk gebied het Natuurgebied Zuilen is, roept hij enthousiast “Oh daarzo, met die ganzen!” Hij blijkt het landschap prachtig te vinden. Er hoeft niks te veranderen, maar een bankie om af en toe even te zitten voor een sigaretje of misschien een kraampie om een koud drankje te halen, dat zou een leuk extraatje zijn. Zo blijken meer mensen uit de buurt het gebied wel te kennen. De meeste natuurliefhebbers willen eigenlijk liever dat er niks verandert. “Straks wordt het daar te druk of te aangeharkt, netzoals Amelisweerd, nou dat hoeft niet hoor!”, roept een vrouw die haar hond uitlaat. Mensen waarderen de rust en de wat ruigere natuur, en de grote diversiteit aan vogels heeft harten gestolen.

We vragen een stel dat aan het tuinieren is of zij nog iets kunnen bedenken dat ze zouden willen verbeteren. Ze wandelen veel in Natuurgebied Zuilen, want de vrouw verstopt graag Happy Stones in het bos. Happy Stones zijn kleine schilderijtjes op stenen, die je ergens achterlaat, voor andere wandelaars om te vinden. Deze vrouw schildert er het liefste regenbogen en Domtorens op. Na een hoop lof over het natuurgebied, had het stel toch wel iets wat beter kan: "Het pad tegenover de tuinen is nu te smal. Als er een auto aankomt dan kun je geen kant op, behalve de afgrond in.” Dat voelt spannend en niet altijd veilig. Het zou mooi zijn als daar meer ruimte is om te wandelen of als er geen auto's mogen rijden.

6

Ook spraken wij met mensen met kinderen. Zij komen eigenlijk niet tot nauwelijks in het natuurgebied. Een vader in de speeltuin vertelt enthousiast dat hij er vroeger wèl kwam, om te joggen. “Nu niet meer, nu ben ik met de kleintjes en gaan we naar Groenekan, want dat is maar 5 minuten lopen vanaf ons huis.” Naast de afstand, benoemen de meeste ouders het gebrek aan speeltoestellen. Ze gaan liever naar het Gagelbos, want daar kunnen de kinderen leuk spelen. Een jonge Marokkaanse vrouw die nog maar 8 maanden in Nederland woont, zegt na het zien van de foto’s dat er picknicktafels moeten komen: “Belangrijk voor mensen met een gezin om te kunnen zitten. En wat meer dieren, dat zou ook leuk zijn!” Het viel op hoe enthousiast de buurtbewoners waren om met ons te praten. Mensen die niet goed Nederlands spraken, verontschuldigden zich en voelden zich opgelaten over hun taalgebruik, maar wilden alsnog graag met ons in gesprek. Door de hitte was het erg stil op straat. Toch hebben we met z’n vieren bijna 40 gesprekken gevoerd; een mooie eerste onderzoeksdag. Dag 2 in Overvecht, winkelcentrum Gagelhof e.o. 8 September Op dag twee van ons onderzoek beginnen wij bij winkelcentrum Gagelhof. De hitte op het plein voor de entree lijkt nog een paar graden extremer dan in de rest van het land: alsof we in een snelkookpan zijn beland.

Het mag de pret niet drukken en vol vertrouwen vragen wij de winkelende mensen of wij ze een aantal vragen mogen stellen over groen in de buurt. We beginnen de dag direct met een reeks "nee's". We besluiten van locatie te wisselen; misschien zijn oververhitte mensen die op weg zijn naar de supermarkt, niet de beste doelgroep. In Buurtcentrum de Boog worden we met liefde en waterijsjes binnengehaald. Aan tafel in de huiskamer zitten zeven buurtbewoners, onder wie het gesprek direct losbarst.

Een man aan de kop van de tafel is groot fan van Natuurgebied Zuilen: "Als ik daar ben, dan kom ik helemaal tot rust! De vogeltjes die fluiten, heerlijk is het daar. Ik zou er niks aan doen.” Een vrouw tegenover ons blijft elke tien minuten herhalen dat ze alles best vindt, zolang de bomen maar niet worden omgehakt. “Daar moeten ze vanaf blijven hoor!”

7

Het gesprek gaat op den duur over op issues in de wijk. Het blijkt niet prettig te zijn om vanuit huis bij het natuurgebied te komen. De fietspaden in de wijk zijn slecht en er is niet genoeg veiligheid op straat. “Kunnen ze dáár niet iets aan veranderen, in plaats van aan het natuurgebied?” In het Gagelpark nemen we plaats op de picknickkleden van een grote groep jonge, islamitische vrouwen en hun kinderen. Of we lasagne willen, of kip of een glaasje cola met ijsblokjes? De heerlijke geuren komen ons tegemoet. Deze vrouwen wonen grotendeels in de flats naast het park. “Wij komen niet in Zuilen. Dit park is zó mooi en de kinderen kunnen hier overal spelen. En het is om de hoek.” Na het bekijken van de foto’s van Natuurgebied Zuilen, geeft een vrouw schoorvoetend toe dat ze het er ook niet heel aantrekkelijk uit vindt zien. “Ik zou daar alleen komen als er een pannenkoekenhuis staat!”, schatert ze.

Twee mensen die bij de speeltuin op een bankje zitten, schuiven uit elkaar: “Kom je gezellig tussen ons in zitten?” Ze lopen 3 keer per week dezelfde route en eindigen meestal op dit bankje of bij Stadsboerderij Gagelsteede: “Om de dreumissen te zien, die nog maar nèt kunnen lopen. Zooo schattig!” Vroeger kwamen ze ook in Natuurgebied Zuilen, maar nu ze wat ouder zijn, is het voor de vrouw te ver lopen. De man fietst er wel altijd langs wanneer hij, vanuit Kanaleneiland, zijn vriendin in Overvecht bezoekt voor hun wandelingen. “Als je ouder wordt, kun je minder ver. Maar je gaat de kleine dingen meer waarderen. We lopen de laatste jaren altijd precies dezelfde route en dan vallen andere dingen je ineens op. Wist je dat het fluitekruid al in februari opkomt? De wisseling van de seizoenen is prachtig!”

We eindigen de dag weer voor het winkelcentrum in de snelkookpan, waar wederom weinig mensen met ons in gesprek willen. Een contrast met de mensen verderop in de wijk, die overal plaats voor ons maakten om aan te schuiven. We concluderen dat de mensen in deze buurt minder behoefte hebben om Natuurgebied Zuilen te bezoeken. Vooral voor mensen die kleine kinderen hebben of slecht ter been zijn, is het natuurgebied te ver weg en zijn er al genoeg mooie opties in de buurt. Een jonge man met hond komt wel veel in Natuurgebied Zuilen, maar vindt het niet duidelijk is dat het een natuurgebied is. “Misschien is een informatiebord wel fijn, want je loopt er zo voorbij.” Soms neemt hij een prikker mee om vuilnis op te ruimen,

8

maar meestal gaat hij op een bankje zitten, het liefste heel vroeg in de ochtend: “Gewoon genieten van de stilte.” Dag 3 in Zuilen, Rokade e.o. 13 September Vandaag gaan wij de straat op rondom winkelcentrum Rokade, in Zuilen. Meteen valt op dat meer mensen hier Natuurgebied Zuilen kennen dan in Overvecht. Eén stel is er zelfs bewust voor naar Zuilen verhuisd. Zij komen graag in het gebied en benoemen hoe fijn het is dat het groen in de omgeving aaneengesloten is. “Je kunt er supergoed naartoe wandelen vanaf hier”. Een ander geluid dan wij hoorden in Overvecht, waar de parken losser zijn en je toch minder makkelijk van het ene stuk groen bij het andere stuk groen kunt komen. De meeste liefhebbers willen liever geen verandering in gebied. “De wielrenners kunnen nu alleen fietsen langs de Vecht, dat is ideaal. Als er ook nog fietspaden in het gebied komen, wordt het daar veel te druk en gevaarlijk om te wandelen.” Dit stel, met een dochtertje van 14 maanden oud, benoemt dat het wat hen betreft echt natuur mag blijven. “Liever niet te bedacht of te commercieel.” Ze vinden het Julianapark een mooi aangelegd park en ze komen ook graag bij Soia (Strand Oog in Al), waar je leuke evenementen in de openlucht kunt bezoeken. “Moet elke plek een allround plek zijn? Hou de natuur de natuur.”

Verder krijgen wij vandaag uiteenlopende suggesties die we op eerdere dagen nog niet hoorden: Een hardloper mist een drinkwaterpunt tijdens het sporten, een studente vindt het jammer dat er geen WC is: “Zonder toilet ga ik daar niet zitten met een drankje”, een invalide vrouw vertelt dat de paden voor haar niet toegankelijk zijn en een Amerikaanse vrouw uit Ohio vindt het bos te kaal, waardoor het volgens haar niet verkoelend genoeg is op warme dagen.

Een Utrechter van in de 70, die op een bankje zit met andere buurtbewoners, heeft ook nog een uniek idee: “Maak dat natuurgebied wat groter. Gooi het bedrijventerrein daarachter maar dicht, daar zitten toch alleen maar criminelen.” We sluiten de dag af met een man die zijn luxe auto voor het winkelcentrum parkeert en in strak pak en glanzende schoenen uitstapt. Ook hij kent het gebied. Tijdens ons gesprek houdt hij een pleidooi; eerst voor wandelen en daarna voor menselijk contact. De man is accountant en zegt dat hij vanwege zijn saaie werk extra veel gaat wandelen. “De natuur is belangrijk. Wij zíjn de natuur - daar moet meer

9

bewustwording voor komen.” Daarnaast vindt hij dat er ten alle tijden geluisterd moet worden naar inwoners. “Niet alleen nu, maar ook als de visie volbracht is. Het is belangrijk om in gesprek te blijven.” Een mooie afsluiting van onze derde onderzoeksdag. Dag 4 in Zuilen, Elinkwijk e.o. 16 September De laatste dag van ons onderzoek trekken we Elinkwijk in, in Zuilen. Twee vriendinnen van middelbare leeftijd, met sportieve kleding en hardloopschoenen, wandelen ons voorbij voor supermarkt de Boni. Die moeten we spreken! We zetten het op een drafje en vragen of ze het gebied kennen. Ze gaan er elke week samen wandelen. “Maandagochtend is het fijn en rustig in Natuurgebied Zuilen, maar in de middag vinden we het nu al te druk soms!” De dames bezoeken zo’n beetje alle bossen en parken die Utrecht te bieden heeft, maar Zuilen is wel hun favoriet. “We willen nooit meer weg uit deze buurt; er is zoveel groen en er zijn zoveel leuke opties om erop uit te gaan.” Ze zijn het beiden roerend eens dat er niks moet veranderen aan Natuurgebied Zuilen. “Ook geen picknicktafels hoor! Want dan komen er jongeren met brommertjes en vuilnis. Gewoon vanaf blijven!” Verder is in deze buurt vooral het Julianapark erg geliefd.

Een man die een versleten plastic tas van de Boni vasthoudt, vertelt dat hij twee keer per dag naar het Julianapark gaat. Hij woont aan de Vecht, maar steekt nooit over naar het natuurgebied. “M’n meissie wèl, die fietst daar veel.” Zelf wandelt hij elke dag door Elinkwijk richting het Julianapark: “Om de vogeltjes daar te voeren”. Zijn versleten Boni-tas blijkt tot de nok gevuld met oud brood. Hij brengt dagelijks zo’n anderhalf uur door bij de dieren in het park.

Een man in een scootmobiel blijft ook aan deze kant van de Vecht; het gebied is voor hem niet toegankelijk. “We gaan wel op de scootmobiel naar de bossen in Nieuwegein. Dat is 25 minuutjes en dan rije we voor het

10

donker weer terug.” Een jonge vrouw zoekt ook elders de natuur op, want daar kan haar hond vrij loslopen. We zijn benieuwd of andere buurtbewoners wel graag de Vecht oversteken naar Natuurgebied Zuilen.

In een voortuin staat een moeder met haar tienerdochter een acacia te snoeien. Zij blijkt er graag te komen. Ze vertelt vol enthousiasme over de vleermuiskasten. “Zo leuk om die beesten daar te zien!” Met de kinderen doet ze soms een rondje op de fiets, langs het Fort. “Lopen niet, dat duurt te lang en dat vinden ze saai.” Maar zelf loopt ze het liefste 15 a 20 kilometer, helemaal tot aan de Maarsseveense Plassen. Het enige wat volgens haar nog beter zou kunnen, is een goede gelegenheid om te zwemmen. Nu zoekt ze regelmatig een vriendin in Amsterdam op. “Daar kun je zo de Amstel in. Dan ga ik wel zes keer per dag lekker zwemmen!” Een andere vrouw heeft ook en idee hoe Natuurgebied Zuilen aantrekkelijker zou kunnen worden: “Meer bloemen, meer insecten, meer bijeen en vlinders!” Verder is iedereen het er unaniem over eens: “Hou het het gebied lekker ongerept en laat de natuur de natuur.”

11

Bijlage: Enquête Natuurgebied Zuilen

Ga naar vraag 2

12

13

14

15

Cultuurgebied Zuilen

Opbrengst werkgroepsessies 6 december 2023

Welkom en programma 19:00 – 19:05

Welkom en voorstellen werkgroep

19:05 – 19:20

Uitleg proces werkgroep door Floris van Proosdij en Nico Roozen

19:20 – 19:45

Presentatie resultaten werkgroep door Fred van Eeden en Mariken van Nimwegen

19:45 – 20:00

Ruimte voor reflectie: zijn we op de goede weg?

20:00 – 20:10

PAUZE

20:10 – 20:30

Waarover is nog discussie? Fred van Eeden en Mariken van Nimwegen

20:30 – 20:45

Ruimte voor reflectie

20:45 – 21:00

Reflectie en vervolg door wethouder Linda Voortman

Werkgroep, even voorstellen…. Bewoners en betrokkenen

Taco Nijhoff

SOLGU

Anja de Boer

bewoner Vechtoever

Ad Tourné

Fietsersbond, wijkplatform Overvecht

Daniëlle Abrahams

bewoner Zuilen

Marlies Alvares

U op Leeftijd

Edith van ’t Hoff

bewoner Slotlaan

Annette van den Bosch

Werkgroep Verkeer wijkplatform Overvecht

Erik Dons

bewoner Oud Zuilen

Mohamed Elkarouni

Wijkambassadeur Overvecht

Henk Jan Kiewiet

Wijkplatform Noord West

Joke van der Ham

Natuur en Milieu Overvecht

Kees van der Vaart

pachter

Gemeente Utrecht

Margret Skal

bewoner Vechtplantsoen

Floris van Proosdij

projectmanager

Mariken van Nimwegen

bewoner Overvecht

Gerben van den Hurk

omgevingsmanager

Nico Roozen

bewoner Oud Zuilen, dorpscommissie Oud Zuilen

Cees Rampart

beleidsadviseur cultuurhistorie

Willem te Slaa

Slot Zuylen

Arthur Hoffmann

ecoloog

Yet van den Bergh

Bedrijventerrein Overvecht

Martin Vastenhout

adviseur natuur inclusieve landbouw

Rogier Koreman

beleidsadviseur sport

Anna Zuidmeer

beleidsadviseur gezonde leefomgeving

Externe experts Korneel Aschman

Erfgoedadvies

Wendy van Vooren

beleidsadviseur vrijetijdseconomie & evenementen

Frederik Hengeveld

Wij•Land advies 4 waarden – 3 zones – 20 jaar

Arjan van de Werken

beleidsadviseur mobiliteit

Arda van Elsdingen

Waardenburg Ecology

Fred van Eeden

landschapsarchitect

Maaike Nootenboom

Adviseur Bureau Buiten

Laura da Rosa

projectsecretaris

Marieke van Keulen

Sport en bewegen openbare ruimte Sport Utrecht

Peter Andersen

technisch projectleider

Voorwoord door Nico Roozen Aan mij is gevraagd om terug te blikken op het proces, zoals we dat in de afgelopen maanden met elkaar doorgemaakt hebben, op weg naar een meer gezamenlijk gedragen visie voor de toekomst van het Natuurgebied Zuilen. Iedereen zal dit proces op een eigen manier beleefd hebben. Ik kan dan ook niet meer doen dan mijn persoonlijke indrukken delen in de hoop dat er voldoende herkenning is. Het proces van heroverweging en consultatie bestond uit een reeks van bijeenkomsten; vier werkgroep sessies en twee integratie sessies. Tientallen mensen hebben er actief aan bijgedragen. Er was duidelijk een brede maatschappelijke betrokkenheid. Dat bleek al eerder uit het onverwacht grote aantal Zienswijzen dat ingediend was. Er is een samenvattend overzicht gedeeld. Daaruit bleek overwegend stevige kritiek. Ook al was er ook instemming en werden er suggesties ter verbetering gedaan. Maar de conclusie was onvermijdelijk; voor het voorliggende plan is er onvoldoende maatschappelijk draagvlak; onvoldoende om simpelweg voort te gaan en de voorliggende plannen ongewijzigd uit te gaan voeren. De Gemeente Utrecht besloot terecht om even in te houden. We kunnen concluderen dat dit een verstandig besluit is geweest. Er moesten andere, betere ideeën opgehaald worden. Met meer oog voor maatschappelijk draagvlak en meer oog voor de draagkracht van het gebied.

De consultatie werd gestart. Zo’n proces is niet gemakkelijk. Voor alle betrokken partijen niet. Voor de Gemeente niet omdat ze even een stap terug doet. De wethouder gaf de noodzakelijke politieke ruimte om een consultatieproces in te gaan. De belanghebbenden, aanwonenden, deskundigen en andere betrokkenen moesten mede drager worden van een nieuwe programmering. De begeleidende ambtenaren konden ons informeren over toetsingskaders, randvoorwaarden, en procedures. Dat wringt soms even. Maar het werd nooit echt moeizaam.

Ik zag Floris weleens gespannen kijken als hij bij herhaling moest uitleggen wat de go’s en no go’s zijn .Gerben moest het gesprek in goede banen leiden. Fred zorgde voor accurate informatie in de powerpoints. Jullie hebben deze rollen goed vervuld. Ook de betrokken actievoerders, met het pamflet RUST! als eerste positiebepaling, hechten aan overleg. In het Engels wordt dit proces beschreven; Moving from protest to proposal. De Spanjaarden zeggen het nog mooier: Van protesta naar propuesta. Van protest naar voorstel. Zo’n mooie alliteratie hebben we in het Nederlands niet; zullen we maar zeggen: van protest naar programma. De goede verstandhouding tussen de eerste woordvoerders vanuit enerzijds het actie-perspectief, Yet van den Berg, en anderzijds de gedegen studieuze arbeid van Mariken van Nimwegen ten dienste van de beleidsdialoog, hebben sterk bijgedragen aan verbinding. We konden een nieuwe fase in het proces in. Voor beiden, veel dank!

Vervolg Vanavond maken we een tussenbalans op en dan is de politiek weer aan zet. In het proces is dit een nieuw momentum. De wethouder is nu even onze belangrijkste gesprekspartner. Zij kan bakens verzetten op weg naar een breed draagvlak in de Gemeenteraad. Wellicht breder dan de college coalitie breed is. Het zou ons een lief ding waard zijn als ook het voorstel van het CDA serieus wordt genomen in de besluitvorming. Het gebied is niet gediend met partijpolitiek. Ik wil graag enkele waarnemingen en gedachten over drie belangrijke onderwerpen kort met u delen. Het bleek niet zo eenvoudig te zijn om te bepalen welk aantal ingrepen in het landschap noodzakelijk of wenselijk zijn. Veel hangt af van de inschatting hoeveel nieuwe bezoekers het aantrekkelijker en toegankelijker landschap weten te vinden en met welke regelmaat. Maar niemand weet exact hoeveel mensen er daadwerkelijk zullen komen. De schattingen lopen uiteen. En deze verschillen leiden weer tot verschillende taxaties hoe groot het gebied is dat meer toegankelijk moet worden, of hoeveel extra paden nodig zullen zijn, of hoeveel bankjes of picknicktafels. Hoeveel fietsenrekken of parkeerplaatsen. We kunnen de groei van het aantal bezoekers inschatten op basis van wensdenken of op basis van data. Kennis van de daadwerkelijke groei van het aantal bezoekers is beter dan een schatting.

De gewenste kennis zou moeten leiden tot de keuze voor een fasering van de uitvoering van ingrepen in het landschap. De factor tijd kan mogelijk tegenstellingen over het aantal ingrepen in het gebied wegnemen. Maak een meerjarig ontwikkelingsplan in twee of drie fasen waarbij een aantal investeringen afhankelijk gemaakt worden van de daadwerkelijke groei van het aantal bezoekers. Data worden dan leidend. Publieke middelen worden doelmatig besteed en blijven beschikbaar voor investeringen die echt nuttig zijn. Een suggestie voor een nieuwe aanpak : laten we gaan van wensdenken naar data. Er is nog een reden om de tijd als bondgenoot te zien.Ik vermoed dat we in een overgangstijd leven. Een tijd waarin het beeld van wat natuur is en wat duurzaam agrarisch landgebruik is aan het verschuiven is. Of wellicht beter, beelden die in elkaar geschoven gaan worden. Het oude denken waarin het ene gebied bestemd is voor natuur en onder natuurbeheer (NNN) valt en een ander gebied bestemd is voor agrarisch beheer en -gebruik wordt geleidelijk achterhaald.

Landbouw en natuur worden opnieuw uitgevonden. Het onderscheid wordt steeds kleiner. Het rigide splitsen van een landschap op basis van dit onderscheid zal door nieuwe inzichten en praktijken achterhaald gaan worden.

Vervolg Een tweede centraal thema in onze discussies was de cultuurhistorische waarde van het gebied. We kwamen hierover te spreken omdat behoud en waar nodig herstel van deze waarden belangrijk zijn. Van mijn kant slechts een aandachtspunt. Simpelweg herstel van het verleden is niet altijd de verstandigste keuze. Een klein voorbeeld. Aan de Slotlaan ligt een kleine boomgaard. Maar in het verleden was deze boomgaard twee keer zo groot. Dat zouden we kunnen herstellen. Maar inmiddels heeft een helft een andere functie gekregen. De paarden van de Slotboerderij kunnen daar overdag verblijven, grazen, stoeien. Dit is een prachtig gezicht; voldoende reden om dit tafereel te behouden.

Maar er komt nog een reden bij. Een sociale reden. De bewoner van de Slotboerderij, Edith, heeft regelmatig, op zaterdagmorgen, haar kleinkinderen te gast en zij leert paardrijden. Als de kinderen het paardrijden onder de knie hebben, maken ze een tochtje door het dorp. Ik zie ze voorbij komen in de Dorpsstraat. Prachtig om te zien. Een trotse oma en volmaakte rij-instructeur. Blije kinderen. Zo’n tafereel kleurt het sociaal leven in Oud-Zullen. Uniek zo dichtbij het stedelijke. Als politiek rigide wordt, raakt de menselijke factor uit het zicht en betreuren we later dat dit sociale aspect verloren is gegaan. Ten slotte: Ik kom tot de essentie. Het grote thema van de transitie naar natuurinclusief agrarisch gebruik. We willen geen park. Parken zijn er al volop. Agrarisch gebruik is kenmerkend voor het gebied en draagt cultuurhistorische waarden. Ik moet er niet aan denken dat alleen loonwerkers het gebied gaan onderhouden. Ingehuurde bedrijven die snel komen en gaan en klussen klaren. Zoveel dingen zijn al zo onpersoonlijk. Kees en zijn gezin zijn geworteld in het dorp. Generatie op generatie. Als pa -op hoge leeftijd- de omheining herstelt, heb je een gesprekje. Loonwerkers zijn anoniem; dan komt het niet zo gemakkelijk tot een praatje. Kinderen uit de omgeving zien voor het eerst een stal tijdens de open dagen. Dan weten ze waar de melk vandaan komt.

Natuurlijk, agrarisch landgebruik zal veranderen. Zal verduurzamen. Hier en overal. Maar de noodzakelijke vernieuwing gaat niet slagen als we geen oog hebben voor het economische aspect. In essentie gaat het hier ook weer om bestaanszekerheid : er is een nieuw verdienmodel voor de boer nodig om duurzaamheid bestendig te maken en het landschap te behouden. In beleidsdocumenten staat geschreven’ de gemeente is er niet op uit om de pacht relatie te verbreken’. Dat is wel heel minimaal.

Vervolg Eerlijk gezegd denk ik dat er met de bestaanszekerheid te lichtzinnig wordt omgegaan. De contouren van de nieuwe bedrijfsvoering zijn nog niet volledig verkend. Hoeveel hectare blijft nodig om een leefbaar inkomen te kunnen verdienen. Hoe gaan de kosten en baten verschuiven? Hoe hoog zijn de transitiekosten? Daar mag niet alleen de boer van wakker liggen. Ik bedruk opnieuw het sociale aspect. Cruciaal voor het draagvlak voor verduurzaming. Vanuit de gemeente werd telkens gezegd: Wij praten met de boer, niet over de boer. Dat begrijp ik vanuit de vertrouwelijke relatie verpachter - pachter. Laat ik het dan zo zeggen- meer in algemene beleidsmatige termen. • Als een pachter geen uitzicht heeft op een meerjarig contract dat zekerheid biedt, gaat de transitie niet lukken. • Als het (resterende ) areaal voor agrarisch gebruik geen hectare grootte en een daarmee samenhangende opbrengst heeft die een inkomen genereert, gaat de transitie niet lukken. • Als de meerjarige transitiekosten niet berekend worden en niet maatschappelijk gedeeld worden, gaat het niet lukken. Een pachtvrije periode en/of gedeelde transitiekosten zijn voorwaardelijk voor bestaanszekerheid en continuïteit van het boerenbedrijf.

• Als de gemeentelijke politiek bestaanszekerheid niet nadrukkelijk meeneemt, krijgen we meer boze boeren en boze burgers! De continuïteit van een lokaal verankerde agrarische bedrijfsvoering is randvoorwaardelijk voor de planontwikkeling voor het gebied. De relevantie van dit uitgangspunt is evident voor vele concrete maatregelen. Bijvoorbeeld ten aanzien van de Grote Akker.- een cruciaal gebied voor duurzaam agrarisch landgebruik. Een looppad dwars over de akker hindert dat gebruik of kan het gewas onverkoopbaar maken. Bovendien, juist de rondwandeling om de Grote Akker heen geeft dit gebied een uniek karakter. De historische grandeur van het gebied met zijn ononderbroken zichtlijnen komt hier het best tot zijn recht. Mariken voelde dit mijn inziens goed aan door met het voorstel te komen om het gebied Landgoed Zuylen te gaan noemen. Ik vind het een prachtige naam. We gaan een volgende fase in. Vanuit de tussenstand op dit moment. Het is boeiend om samen tot een mooi resultaat te komen.

Werkwijze van de werkgroepsessies De bijeenkomsten hadden acht onderwerpen: 1. Cultuurhistorie

2. Natuur inclusieve landbouw 3. Natuurwaarde

4. Waterkwaliteit en water robuust 5. Recreatie

6. Horeca 7. Evenementen

8. Toegankelijk, bereikbaar en vindbaar De onderwerpen werden in een vaste volgorde behandeld. a. De experts gaven een presentatie over het onderwerp. b. Gerben liet de uitkomsten van de zienswijzen en de enquête zien. c. Daarna werd er gezamenlijk gewerkt aan de ideeën en de onderbouwing van het onderwerp.

Inleiding • De bewoners committeren zich wel aan het proces met een open houding, een goede voorbereiding en aanwezigheid maar niet aan de opdracht omdat dat niet hun opdracht is. • RSU is een visie en geen dichtgetimmerd stuk. • De werkgroep sessies beginnen niet met een leeg wit vel, dat zou ook heel raar zijn en ongewenst. Het gebied heeft een rijke historie en is bijzonder beschermd. Bovendien laten de zienswijzen en de enquête ook zien dat het gebied zoals het is enorm gewaardeerd wordt en er eigenlijk niets veranderd hoeft te worden.

• De sessies zijn een zoektocht naar: ✓ draagkracht van het gebied

✓ draagvlak van de bewoners ✓ onderbouwing voor de raad.

In vogelvlucht • In 1954 is het plangebied bij de gemeente Utrecht gevoegd en in 1963 werd het gebied eigendom van de gemeente Utrecht. Nadat de Kringenwet per 8 november 1963 definitief was ingetrokken, is de wijk Overvecht Noord ontwikkeld. • In 1970 is de Franciscusdreef en de J.M. de Muinck Keizerbrug met de opritten op perceel Y aangelegd en is de fysieke en zichtrelatie tussen het zuidoostelijke landschap en Fort aan de Klop geheel verbroken. In 1979 is de atletiekbaan aangelegd op de percelen W en X. • Na de verkoop van het parklandschap aan gemeente Utrecht zijn bijzondere details die samenhangen met het gebruik als buitenplaats verdwenen of vervaagd (duiventil, tennisbaan, inrichting van de Grote boomgaard, gevarieerde beplanting in wandelbos en rondwandeling). Hierdoor is de historische gebruiks- en belevingswaarde afgenomen. • Er zijn grote zorgen geuit in de zienswijzen en de enquête over het huidige achterstallige beheer en onderhoud van met name het bos, de boomgaard, de stinsen en het meubilair.

• Ook ontbreekt er nog een degelijke en deugdelijke nul-meting van de flora, de fauna en de mens.

1. Cultuurhistorie • Korneel Aschman heeft in 2020 een zeer uitgebreide cultuurhistorische rapportage gemaakt waar hij graag over vertelt. We hebben bij geen enkel ander onderwerp zo lang stil gestaan. Het is duidelijk dat de cultuurhistorie de drager van dit unieke gebied is en dat wordt unaniem gedeeld. • Het plangebied draagt minimaal negen eeuwen zichtbare cultuurgeschiedenis in zich en vertelt in een notendop het eigen Utrechtse verhaal van de Vecht, ontginningen, kloosterkapittels, ridderhofsteden, buitenplaatsen, pachtboeren en steenbakkers en dat alles met Fort aan de Klop binnen schootsveld van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. • Het is daarom ook goed beschermd, onder meer;

✓ Unesco Wereld Erfgoed ✓ Rijksmonument

✓ Natuur Netwerk Nederland ✓ Archeologische waardenkaart ✓ Ecologische Hoofd Structuur ✓ Bestemmingsplan; waarvan nog geen spa de grond in mag

Drie tijdlagen 8e eeuw Pacht (cope) • ontginning blokverkaveling • agrarisch gebruik

1650

1932

12e eeuw Landgoed • slot zuylen • open agrarisch landschap percelen A t/m Z (pacht) • steenoven (1623) • kastanjelaantje (1650) • duiventil (1812) • iepenlaan (1903) • wandelbos (1907) • grote rondwandeling (1930)

19e eeuw Nieuwe Hollandse Waterlinie • fort aan de klop • inundatie • verboden kringen

Drie tijdlagen • Het gebied is te uniek en te klein om er een nieuwe tijdslaag aan toe te voegen. Je verliest daarmee ook waarden uit de drie gewenste tijdslagen. Bovendien is het ook niet nodig want het oorspronkelijke gebruik en de inrichting voorziet al in de gewenste functies. Het is slechts een kwestie van goed kijken, herwaarderen en hertalen. • Het gebied heeft een introvert en besloten karakter. Dat is logisch want op zowel de agrarische gronden als in de slottuin en het park had de burger destijds niets te zoeken. Hoewel het nu openbaar en toegankelijk is, wordt dat karakter nog steeds gevoeld én hogelijk gewaardeerd, aldus de zienswijzen en de enquête van social collective. • De titel Natuurgebied dekt de lading niet. Er is geen sprake van natuur en natuurlijk want al het groen is geregisseerd. Het is cultuur en gecultiveerd. • Betekenis 'cultiveren’, cultiveerde, heeft gecultiveerd (Van Dale)

• 1. (van landbouwgrond) bebouwen • 2. veredelen en verfijnen; met zorg onderhouden

Consensus herstellen en versterken cultuurhistorie • Blokverkaveling & letters • Open agrarisch landschap

• Paarden, koeien, schapen • Natuurvriendelijke oevers

• Jaagpad • Steenoven

• Vletsloot en schutdeuren • Boomgaard Slot en Landlust • Kastanjelaantje • Duiventil • Iepenbos • Wandelbos • Grote rondwandeling • Zichtlijnen (Dom uitkijktoren) • Manitobabos en Slingerbosch • Verboden kringen

Vervolg NHW en de verboden kringen • Inundatie; het kunnen verhogen van het waterpeil van de lage weidepercelen • Dat is ook gunstig voor:

✓ Weidevogels; kievit, scholekster, grutto ✓ Koeien

✓ Ziektes en plagen in de bodem • Waterbeheersing; in- en uitlaat nodig ✓ Vlet of vaarsloot met brug in de Vechtdijk en schutdeuren bij de steenoven terugbrengen

✓ Brug in de Vechtdijk is tevens een goede verkeersremmende maatregel • Verboden kringen; herkenbaar maken ✓ in de dijk; zoals de limes in de stad ✓ In de oever; met steigertjes in de Vecht (kano, zwemmen, vissen, supboard, halte fietsboot, e.d.) ✓ In het bos; met boomstampaden (speelaanleiding)

2. Natuurinclusieve Landbouw • 28 hectare verpacht • Open agrarisch landschap • Percelen • D

0,57 ha

• M

2,32 ha

• N

2,41 ha

• O

11,07 ha

• P

-

• Q

0,74 ha

• R

0,98 ha

• S

2,32 ha

• T1

2,34 ha

• T2

1,67 ha

• V

1,45 ha

• W

1,29 ha

• X

1,39 ha

WIJ•Land en de Commonland filosofie • Frederik Hengeveld van WIJ•Land ondersteunt de pachtboer in de transitie naar natuurinclusief. • Commonland filosofie • 4 waarden

• 3 zones • 20 jaar • Kansrijk; gebied ligt vanuit de cultuurhistorie al dicht tegen de economische zone aan.

• Kansrijk; omschakeling is goed mogelijk want de boer boert al extensief • NB! minder hectares is onlogisch • NB! normale pachtduur is noodzakelijk, ook voor de bank

WIJ•Land en de Kracht van doen • Landschapsbeheer begint bij de bodem voor een holistische kringloop. • Kruidenrijk graslanden • bevorderen de biodiversiteit • bieden een plek aan insecten en vogels • verbeteren de droogte resistentie van de bodem

• Kruidenrijke graanakkers • bevorderen biodiversiteit • leveren een eiwitrijk product als veevoer • aantrekkelijk landschap

• Soortenrijke voederhagen als afrastering • bevorderen biodiversiteit • schaduw en schuilplekken • aantrekkelijk landschap

• Betalen voor onderhoud en natuurbeheer • waardering voor het landschap • behoud van cultuurlandschap

• Alternatieve inkomsten; melktap, ruimte verhuur, verzuivelen, verbinding boer-burger • Boer Kees; melktap, boer in Utrecht, softijs, lammetjesdag, pakjesavond in juni, agrofitness etc.

Consensus natuurinclusieve landbouw

de nering ter lering en de vermaak • Boer is cultuurhistorie • Biodiversiteit neemt toe • Kruidenrijk grasland • Kruidenrijke gewassen • Natuurvriendelijke oevers • Kringlooplandbouw • Paarden, koeien, schapen • Kievieten, hazen, ooievaars

• Broedhopen voor ringslangen • Voedselhagen, vlechtheggen

• Zaaien, maaien, wiersen • Pakjesavond in juni

• Landwinkel, lokaal voedsel • Pacht is borg

• Pacht is beheer